શિવ પુરાણ · અધ્યાય 7.23

ઉપમન્યુરુવાચ
વ્યાખ્યાં પૂજાવિધાનસ્ય પ્રવદામિ સમાસતઃ

શિવશાસ્ત્રે શિવેનૈવ શિવાયૈ કથિતસ્ય તુ

અંગમભ્યંતરં યાગમગ્નિકાર્યાવસાનકમ્

વિધાય વા ન વા પશ્ચાદ્બહિર્યાગં સમાચરેત્

તત્ર દ્રવ્યાણિ મનસા કલ્પયિત્વા વિશોધ્ય ચ

ધ્યાત્વા વિનાયકં દેવં પૂજયિત્વા વિધાનતઃ

દક્ષિણે ચોત્તરે ચૈવ નંદીશં સુયશં તથા

આરાધ્ય મનસા સમ્યગાસનં કલ્પયેદ્બુધઃ

આરાધનાદિકૈર્યુક્તસ્સિંહયોગાસનાદિકમ્

પદ્માસનં વા વિમલં તત્ત્વત્રયસમન્વિતમ્

તસ્યોપરિ શિવં ધ્યાયેત્સાંબં સર્વમનોહરમ્

સર્વલક્ષણસંપન્નં સર્વાવયવશોભનમ્

સર્વાતિશયસંયુક્તં સર્વાભરણભૂષિતમ્

રક્તાસ્યપાણિચરણં કુંદચંદ્રસ્મિતાનનમ્

શુદ્ધસ્ફટિકસંકાશં ફુલ્લપદ્મત્રિલોચનમ્

ચતુર્ભુજમુદારાઙ્ગં ચારુચંદ્રકલાધરમ્

વરદાભયહસ્તં ચ મૃગટંકધરં હરમ્

ભુજંગહારવલયં ચારુનીલગલાંતરમ્

સર્વોપમાનરહિતં સાનુગં સપરિચ્છદમ્

તતઃ સંચિંતયેત્તસ્ય વામભાગે મહેશ્વરીમ્

પ્રફુલ્લોત્પલપત્રાભાં વિસ્તીર્ણાયતલોચનામ્

પૂર્ણચંદ્રાભવદનાં નીલકુંચિતમૂર્ધજામ્

નીલોત્પલદલપ્રખ્યાં ચન્દ્રાર્ધકૃતશેખરામ્

અતિવૃત્તઘનોત્તુંગસ્નિગ્ધપીનપયોધરામ્

તનુમધ્યાં પૃથુશ્રોણીં પીતસૂક્ષ્મવરામ્બરામ્

સર્વાભરણસંપન્નાં લલાટતિલકોજ્જ્વલામ્

વિચિત્રપુષ્પસંકીર્ણકેશપાશોપશોભિતામ્

સર્વતો ઽનુગુણાકારાં કિંચિલ્લજ્જાનતાનનામ્

હેમારવિંદં વિલસદ્દધાનાં દક્ષિણે કરે

દંડવચ્ચાપરં હસ્તે ન્યસ્યાસીનાં મહાસને

પાશવિચ્છેદિકાં સાક્ષાત્સચ્ચિદાનંદરૂપિણીમ્

એવં દેવં ચ દેવીં ચ ધ્યાત્વાસનવરે શુભે

સર્વોપચારવદ્ભક્ત્યા ભાવપુષ્પૈસ્સમર્ચયેત્

અથવા પરિકલ્પ્યૈવં મૂર્તિમન્યતમાં વિભોઃ

શૈવીં સદાશિવાખ્યાં વા તથા માહેશ્વરીં પરામ્

ષડ્વિંશકાભિધાનાં વા શ્રીકંઠાખ્યામથાપિ વા

મન્ત્રન્યાસાદિકાં ચાપિ કૃત્વા સ્વસ્યાં તનૌ યથા

અસ્યાં મૂર્તૌ મૂર્તિમંતં શિવં સદસતઃ પરમ્

ધ્યાત્વા બાહ્યક્રમેણૈવ પૂજાં નિર્વર્તયેદ્ધિયા

સમિદાજ્યાદિભિઃ પશ્ચાન્નાભૌ હોમં ચ ભાવયેત્

ભ્રૂમધ્યે ચ શિવં ધ્યાયેચ્છુદ્ધદીપશિખાકૃતિમ્

ઇત્થમંગે સ્વતંત્રે વા યોગે ધ્યાનમયે શુભે

અગ્નિકાર્યાવસાનં ચ સર્વત્રૈવ સમો વિધિઃ

અથ ચિંતામયં સર્વં સમાપ્યારાધનક્રમમ્

લિંગે ચ પૂજયેદ્દેવં સ્થંડિલે વાનલે ઽપિ વા

ઇતિ શ્રીશિવમહાપુરાણે સપ્તમ્યાં વાયવીયસંહિતાયામુત્તરખણ્ડે પૂજાવિધાનવ્યાખ્યાનવર્ણનં નામ ત્રયોવિંશો ઽધ્યાયઃ