શિવ પુરાણ · શ્લોક 7-2

અથ સપ્તમ્યા વાયવીયસંહિતાયાઃ પૂર્વભાગઃ

૧ વેદાદિચતુર્દશવિદ્યાપુરાણાવિર્ભાવકથનમ, તત્ર પુરાણસંખ્યાલક્ષણાદિ નિરૂપણશ્ચ ।
૨ ઽકઃ પરઃઽ ઇતિ વિવદમાનાનાં ષટ્કુલીનમુનીનાં વિધિપ્રતિ પ્રઞ્ચઃ ।
૩ શિવ એક સર્વસ્માત્પરસ્તત્પ્રસાદાદેવ જીવાનાં મુક્તિરિતિ વિધ્યુત્તરં પ્રસંગાન્નૈમિષવર્ણનઞ્ચ ।
૪ ઋષિસત્રસમાપ્ત્યુત્તરં તત્ર વાયોરાગનમૃષીણાં પ્રશ્નાનુરોધાદ્વાયોઃ શિવૈશ્વર્યકથનારંભઃ ।
૫ પશુપતિશબ્દાર્થવિષયે વાયુનૈમિષેય ઋષિમવિવાદઃ ।
૬ ઉપર્યુક્તશબ્દાર્થઃ શિવ એવેતિ વાયોઃ પ્રત્યુત્તરં પ્રસંગાદ્બ્રહ્માદીનામાયુર્માનકથનઞ્ચ ।
૭ કાલ: શિવાદ્ભિન્નો નેત્યુક્ત્વા તસ્ય સ્વરૂપશક્ત્યાદિવિવરણમ્ ।
૮ કૃત્સ્નમિદં સૃષ્ટ્વા તત્ર ક્રીડાનિમિત્તં શિવસ્ય સૃષ્ટ્યાદિ ભવતિ ।
૯ ઋષીણાં વાયું પ્રતિ શિવસ્ય ક્રીડાવિષયકસૃષ્ટિવિષયાનેકપ્રશ્નકથનમ્ ।
૧૦ અખિલબ્રહ્માંડસ્થિતિસ્વરૂપાદિવિવરણમ્ ।
૧૧ મન્વંતરકલ્પપ્રતિકલ્પાદિભેદેન સર્ગપ્રતિસર્ગોંદ્ભવ: ॥
૧૨ બ્રહ્મણ:સકાશાન્મોહગદાદિસર્ગઃ । ભૂતપિશાચાસુરરાક્ષસાં ચોત્પતિવિસર્ગૌ ।
૧૩ કલ્પભેદેન બ્રહ્મવિષ્ણુરુદ્રાદીનામન્યોન્યતઃ પ્રાદુર્ભાવકથનમ્ ।
૧૪ પ્રતિકલ્પે બ્રહ્મણ: સકાશાદ્રુદ્રોત્પત્તિવર્ણનમ્ ।
૧૫ અર્ધનારીશ્વરરુપેણ પ્રાદુર્ભૂતાચ્છિવાદ્ બ્રહ્મણો મૈથુનસૃષ્ટિકલ્પના ।
૧૬ મૈથુનસૃષ્ટિકથને પ્રસંગાચ્છક્તિનિર્માણકથનમ્
૧૭ વિધિદેહાર્ધાચ્છતરૂપોત્પતિર્દક્ષાદીનાં ચોત્પત્તિવર્ણનમ્ ।
૧૮ શિવાયાઃ સતીનામ્ના દક્ષોદરાજ્જન્મ, દક્ષસ્ય રુદ્રદ્ધેષે કારણં
૧૯ શિવદ્વેષનિમિત્તાત્સતીદેહત્યાગવર્ણનઞ્ચ । વીરભદ્રોત્પતિશ્ચ ।
૨૦ સગણસ્ય વીરભદ્રસ્ય દક્ષયજ્ઞસ્થાનાગમનં તત્કૃતદક્ષમખવિધ્વંસનવર્ણનમ્ ।
૨૧ યજ્ઞસ્થાનાદ્વિષ્ણ્વાદીનાં ગમનમ્। અગ્ન્યાદીનાં ચ પલાયનવર્ણનમ્ ।
૨૨ દક્ષસ્ય પક્ષપાતાદ્વીરભદ્રદેવયોર્મધ્યે દારુણ સંગ્રામ:, તત્ર વીરભદ્રકૃતદેવાદીનાં વિરૂપકરણસ્ય વર્ણનમ્ ।
૨૩ પરાભૂતૈર્દેવૈઃ કૃતયા સ્તુત્યા પ્રસન્નાચ્છિવાન્મખસંધાનદેવસન્ત્વાન શિવાંતર્ધાનાદિકથનમ્।
૨૪ તતો મંદરાચલે શિવસ્ય તપોર્થ ગમનં પ્રસંગાન્મંદરવર્ણનં ચ ! અત્રાંતરે શુંભનિશુંભદૈત્યોરુત્પત્તિઃ વિધિપ્રાર્થનયા ચ તદ્વધાર્થં પ્રવૃત્તયોઃ શિવ
શિવયોર્વિચિત્રલીલાપ્રપંચનમ્ ।
૨૫ શિવેન ઽકાલીઽ ત્યભિહિતા શિવા તપોઽર્થં હિમાચલં જગામ તત્રોગ્રં તપશ્ચરંતીં દેવીં દૈત્યવધેચ્છયા બ્રહ્માઽઽજગામ તદા કાલીં માં ગૌરી કુરુ, મંત્સિંહશ્ચ શિવભક્તો ભવત્વિતિ તં દેવ્યુક્તિઃ ।
૨૬ બ્રહ્માણ ચ તથાસ્ત્વિત્યુક્તે સા સખીભિસ્સિંહેન ચ સહ શિવં દ્રષ્ટું ગતા। બ્રહ્માપિ ગૌર્યા: સ્વદેહકોશાન્નિર્મિતાં કૌશિકીં ગૃહીત્વા દૈત્યવધાર્થં સ્વલોકં જગામેત્યાદિવર્ણનમ્ ।
૨૭ મંદરે ગૌરીગતૌ શિવગણકૃતોત્સાહવર્ણનં શિવયો: સંમેલનપ્રસંગકથનં શિવયાઽઽનીતસ્ય સિંહસ્ય શિવપ્રસાદઃ ।
૨૮ વિશ્વસ્યાસ્ય યાઽગ્નીષોમીયતા પૂર્વોક્તા તસ્યાઃ પ્રપંચઃ પ્રસંગાદ્ભસ્મમહિમવર્ણનં ચ ।
૨૯ વાગ્રથા ઇવ ચાસ્ય વિશ્વસ્ય શિવસ્ય સંબંધ: પૂર્વોક્તસ્તસ્ય વિવરણં તથા ષડધ્વસ્વરૂપકથનમ્ ।
૩૦ શિવવિચિત્ર ચરિતશ્રવણનાસ્તિક્યપ્રવૃત્તબુદ્ધિપ્રવાહસ્યનિવર્તનક્ષમ શિવતત્ત્વવિષયક ઋષિપ્રશ્નપ્રપંચઃ ।
૩૧ ઉત્તરત્વેન વાયુપ્રોક્તાનેકાગ્ન્યાદિદૃષ્ટાંતૈર્વિશુદ્ધશિવતત્ત્વકથનમ્ ।
૩૨ મોક્ષપ્રાપકશ્રેષ્ઠધર્મપ્રચ્છાનુરોધાચ્છૈવધર્માનુષ્ઠાનમેવ નાન્યદિત્યાદિ વિવરણમ્ । તસ્ય ચ પંચવિધત્વનિરુક્તિ: ।
૩૩ સપ્રપંચપાશુપતવ્રતકથનં ભસ્મમહિમવર્ણનઞ્ચ । ।
૩૪ પ્રશ્નાનુસારેણ શિશુત્વેઽપ્યુપમન્યોઃ શૈવાગમતત્વજ્ઞાનં તસ્ય પૂર્વજન્મવૃત્તકથનં રુદ્રકૃતયા તસ્ય વિભૂતિલાભશ્ચ । ।
૩૫ ઉપમન્યુપસ્તપ્તા દેવાઃ શિવશરણં પ્રાપ્તાસ્તદા શક્રરૂપશિવેનોપમન્યુસમીપં ગત્વા વરં યાચસ્વેત્યુક્તે બાલકેનોક્તં શિવભક્તિ વિના મમ કિમપિ નેપ્ટં તદા શક્રરૂપી શિવઃ શિવનિંદામકરોત્તાં શ્રુત્વા ચોપમન્યુસ્તં શપ્તું પ્રવૃત્તસ્તદા શિવરૂપેણ તસ્ય કામવરં દત્ત્વા સ્વલોક ગત ઇત્યાદિવર્ણનમ્ ।
ઇતિ સપ્તમ્યા વાયવીયસંહિતાયાઃ પૂર્વખણ્ડઃ