શિવ પુરાણ · અધ્યાય 1.9

નંદિકેશ્વર ઉવાચ ।
તત્રાંતરે તૌ ચ નાથં પ્રણમ્ય વિધિમાધવૌ ।
બદ્ધાંજલિપુટૌ તૂષ્ણીં તસ્થતુર્દક્ષવામગૌ

તત્ર સંસ્થાપ્ય તૌ દેવં સકુટુંબં વરાસને ।
પૂજયામાસતુઃ પૂજ્યં પુણ્યૈઃ પુરુષવસ્તુભિઃ

પૌરુષં પ્રાકૃતં વસ્તુજ્ઞેયં દીર્ઘાલ્પકાલિકમ્ ।
હારનૂપુરકેયૂરકિરીટમણિકુંડલૈઃ

યજ્ઞસૂત્રોત્તરીયસ્રક્ક્ષૌમમાલ્યાંગુલીયકૈઃ ।
પુષ્પતાંબૂલકર્પૂરચંદનાગુરુલેપનૈઃ

ધૂપદીપસિતચ્છત્રવ્યજનધ્વજચામરૈઃ ।
અન્યૈર્દિવ્યોપહારૈશ્ચ વાણ્મનોતીતવૈભવૈઃ

પતિયોગ્યૈઃ પશ્વલભ્યૈસ્તૌ સમર્ચયતાં પતિમ્ ।
યદ્યચ્છ્રેષ્ઠતમં વસ્તુ પતિયોગ્યં હિતદ્ધ્વજે

તદ્વસ્ત્વખિલમીશોપિ પારં પર્યચિકીર્ષયા ।
સભ્યાનાં પ્રદદૌ હૃષ્ટઃ પૃથક્તત્ર યથાક્રમમ્

કોલાહલો મહાનાસીત્તત્ર તદ્વસ્તુ ગૃહ્ણતામ્ ।
તત્રૈવ બ્રહ્મવિષ્ણુભ્યાં ચાર્ચિતઃ શંકરઃ પુરા

પ્રસન્નઃ પ્રાહ તૌ નમ્રૌ સસ્મિતં ભક્તિવર્ધનઃ ।
ઈશ્વર ઉવાચ ।
તુષ્ટોઽહમદ્ય વાં વત્સૌ પૂજયાઽસ્મિન્મહાદિને

દિનમેતત્તતઃ પુણ્યં ભવિષ્યતિ મહત્તરમ્ ।
શિવરાત્રિરિતિ ખ્યાતા તિથિરેષા મમ પ્રિયા

એતત્કાલે તુ યઃ કુર્યાત્પૂજાં મલ્લિંગબેરયોઃ ।
કુર્યાત્તુ જગતઃ કૃત્યં સ્થિતિસર્ગાદિકં પુમાન્

શિવરાત્રાવહોરાત્રં નિરાહારો જિતેંદ્રિ યઃ ૧૨બ્।
અર્ચયેદ્વા યથાન્યાયં યથાબલમવંચકઃ

યત્ફલં મમ પૂજાયાં વર્ષમેકં નિરંતરમ્ ।
તત્ફલં લભતે સદ્યઃ શિવરાત્રૌ મદર્ચનાત્

મદ્ધર્મવૃદ્ધિકાલોઽયં ચંદ્ર કાલ ઇવાંબુધેઃ ।
પ્રતિષ્ઠાદ્યુત્સવો યત્ર મામકો મંગલાયનઃ

યત્પુનઃ સ્તંભરૂપેણ સ્વાવિરાસમહં પુરા ।
સ કાલો માર્ગશીર્ષે તુ સ્યાદાદ્રા ર્! ઋક્ષમર્ભકૌ

આદ્રા ર્યાં! માર્ગશીર્ષે તુ યઃ પશ્યેન્મામુમાસખમ્ ।
મદ્બેરમપિ વા લિંગં સ ગુહાદપિ મે પ્રિયઃ

અલં દર્શનમાત્રેણ ફલં તસ્મિન્દિને શુભે ।
અભ્યર્ચનં ચેદધિકં ફલં વાચામગોચરમ્

રણરંગતલેઽમુષ્મિન્યદહં લિંગવર્ષ્મણા ।
જૃંભિતો લિંગવત્તસ્માલ્લિંગસ્થાનમિદં ભવેત્

અનાદ્યંતમિદં સ્તંભમણુમાત્રં ભવિષ્યતિ ।
દર્શનાર્થં હિ જગતાં પૂજનાર્થં હિ પુત્રકો

ભોગાવહમિદં લિંગં ભુક્તિં મુક્ત્યેકસાધનમ્ ।
દર્શનસ્પર્શનધ્યાનાજ્જંતૂનાં જન્મમોચનમ્

અનલાચલસંકાશં યદિદં લિંગમુત્થિતમ્ ।
અરુણાચલમિત્યેવ તદિદં ખ્યાતિમેષ્યતિ

અત્ર તીર્થં ચ બહુધા ભવિષ્યતિ મહત્તરમ્ ।
મુક્તિરપ્યત્ર જંતૂનાં વાસેન મરણેન ચ

રથોત્સવાદિકલ્યાણં જનાવાસં તુ સર્વતઃ ।
અત્ર દત્તં હુતં જપ્તં સર્વં કોટિગુણં ભવેત્

મત્ક્ષેત્રાદપિ સર્વસ્માત્ક્ષેત્રમેતન્મહત્તરમ્ ।
અત્ર સંસ્મૃતિમાત્રેણ મુક્તિર્ભવતિ દેહિનામ્

તસ્માન્મહત્તરમિદં ક્ષેત્રમત્યંતશોભનમ્ ।
સર્વકલ્યાણસંપૂર્ણં સર્વમુક્તિકરં શુભમ્

અર્ચયિત્વાઽત્ર મામેવ લિંગે લિંગિનમીશ્વરમ્ ।
સાલોક્યં ચૈવ સામીપ્યં સારૂપ્યં સાર્ષ્ટિરેવ ચ

સાયુજ્યમિતિ પંચૈતે ક્રિયાદીનાં ફલં મતમ્ ।
સર્વેપિ યૂયં સકલં પ્રાપ્સ્યથાશુ મનોરથમ્

નંદિકેશ્વર ઉવાચ ।
ઇત્યનુગૃહ્ય ભગવાન્વિનીતૌ વિધિમાધવૌ ।
યત્પૂર્વં પ્રહતં યુદ્ધે તયોઃ સૈન્યં પરસ્પરમ્

તદુત્થાપયદત્યર્થં સ્વશક્ત્યાઽમૃતધારયા ।
તયોર્મૌઢ્યં ચ વૈરં ચ વ્યપનેતુમુવાચ તૌ

સકલં નિષ્કલં ચેતિ સ્વરૂપદ્વયમસ્તિ મે ।
નાન્યસ્ય કસ્યચિત્તસ્માદન્યઃ સર્વોપ્યનીશ્વરઃ

પુરસ્તાત્સ્તંભરૂપેણ પશ્ચાદ્રૂ પેણ ચાર્ભકૌ ।
બ્રહ્મત્વં નિષ્કલં પ્રોક્તમીશત્વં સકલં તથા

દ્વયં મમૈવ સંસિદ્ધં ન મદન્યસ્ય કસ્યચિત્ ।
તસ્માદીશત્વમન્યેષાં યુવયોરપિ ન ક્વચિત્

તદજ્ઞાનેન વાં વૃત્તમીશમાનં મહાદ્ભુતમ્ ।
તન્નિરાકર્તુમત્રૈવમુત્થિતોઽહં રણક્ષિતૌ

ત્યજતં માનમાત્મીયં મયીશે કુરુતં મતિમ્ ।
મત્પ્રસાદેન લોકેષુ સર્વોપ્યર્થઃ પ્રકાશતે

ગુરૂક્તિર્વ્યંજકં તત્ર પ્રમાણં વા પુનઃ પુનઃ ।
બ્રહ્મતત્ત્વમિદં ગૂઢં ભવત્પ્રીત્યા ભણામ્યહમ્

અહમેવ પરં બ્રહ્મ મત્સ્વરૂપં કલાકલમ્ ।
બ્રહ્મત્વાદીશ્વરશ્ચાહં કૃત્યં મેનુગ્રહાદિકમ્

બૃહત્ત્વાદ્બૃંહણત્વાચ્ચ બ્રહ્માહં બ્રહ્મકેશવૌ ।
સમત્વાદ્વ્યાપકત્વાચ્ચ તથૈવાત્માહમર્ભકૌ

અનાત્માનઃ પરે સર્વે જીવા એવ ન સંશયઃ ।
અનુગ્રહાદ્યં સર્ગાંતં જગત્કૃત્યં ચ પંકજમ્

ઈશત્વાદેવ મે નિત્યં ન મદન્યસ્ય કસ્યચિત્ ।
આદૌ બ્રહ્મત્ત્વબુદ્ધ્યર્થં નિષ્કલં લિંગમુત્થિતમ્

તસ્માદજ્ઞાતમીશત્વં વ્યક્તં દ્યોતયિતું હિ વામ્ ।
સકલોહમતો જાતઃ સાક્ષાદીશસ્તુ તત્ક્ષણાત્

સકલત્વમતો જ્ઞેયમીશત્વં મયિ સત્વરમ્ ।
યદિદં નિષ્કલં સ્તંભં મમ બ્રહ્મત્વબોધકમ્

લિંગલક્ષણયુક્તત્વાન્મમ લિંગં ભવેદિદમ્ ।
તદિદં નિત્યમભ્યર્ચ્યં યુવાભ્યામત્ર પુત્રકૌ

મદાત્મકમિદં નિત્યં મમ સાન્નિધ્યકારણમ્ ।
મહત્પૂજ્યમિદં નિત્યમભેદાલ્લિંગસિંગિનોઃ

યત્રપ્રતિષ્ઠિતં યેન મદીયં લિંગમીદૃશમ્ ।
તત્ર પ્રતિષ્ઠિતઃ સોહમપ્રતિષ્ઠોપિ વત્સકૌ

મત્સામ્યમેકલિંગસ્ય સ્થાપને ફલમીરિતમ્ ।
દ્વિતીયે સ્થાપિતે લિંગે મદૈક્યં ફલમેવ હિ

લિંગં પ્રાધાન્યતઃ સ્થાપ્યં તથાબેરં તુ ગૌણકમ્ ।
લિંગાભાવેન તત્ક્ષેત્રં સબેરમપિ સર્વતઃ

ઇતિ શ્રીશિવમહાપુરાણે વિદ્યેશ્વરસંહિતાયાં નવમોઽધ્યાયઃ