શિવ પુરાણ · અધ્યાય 1

અથ પ્રથમા વિદ્યેશ્વરસંહિતા

૧ તીર્થરાજે મુનિયજ્ઞાવલોચનાર્થમાગતાય સૂતાય કલિદોષક્ષીયમાણે વર્ણાશ્રમધર્મે નૃણાં શ્રેયસ્સા- ધનમધિ જિગમિષુમુનિપ્રશ્નસ્ય વર્ણનમ્ ।
૨ શિવપુરાણસ્ય કલિકલ્મષવિધ્વંસિતવર્ણનં તત્સં હિતાભેદપ્રદર્શઞ્ચ ।
૩ ષટ્કલીનમુનીન્પ્રતિ બ્રહ્મકૃતસાધ્યસાધનસાધ- કવર્ણનમ્ ।
૪ સનત્કુમારેણ વ્યાસાય શમ્ભોઃ શ્રવણકીર્તન- મનનાનિ મુક્તિસાધનાન્યભિહિતાનિ ।
૫ સાધનત્રયાઽશક્તસ્ય શિવલિંગેવરપૂજનાદેવ મુક્ત્યુક્તિઃ, લિંગેપૂજને નન્દિકેશ્વરાભિહિત- હેતુનિરૂપણશ્ચ ।
૬ પરસ્પરમીશ્વરત્વાભિમાનિનોર્વિષ્ણુબ્રહ્મણોરાહવે ક્ષિપ્ત માહેશ્વરપાશુપતાસ્ત્રભીતામરાણાં કૈલાસગમનમ્ ।
૭ વિદિતામરાભિપ્રાયશમ્ભોસ્સમરમાગત્યાનલસ્તામ્ભાવિષ્કારેણ વિમાનવિષ્ણુબ્રહ્મણોસ્સ્તમ્ભપ્રમાણજ્ઞાને પ્રવૃત્તિઃ, તદનુલબ્ધૌ કેતકીપુષ્પ કૂટસાક્ષિત્વં વિધાય દૃષ્ટપારોહમિતિ બ્રહ્મોક્ય વિષ્ણુના બ્રહ્મગૌરવસ્વીકારસ્તતઃ પ્રસન્નશમ્ભો- ર્વિષ્ણવે સ્વસામ્યપ્રદાનમ્ ।
૮ શિવાજ્ઞયા વિધિવધે પ્રવૃત્તમવલોચ્ય ભૈરવમચ્યુતેન પ્રાર્થિતસ્ય શમ્ભોર્યજ્ઞેતરત્રાઽપૂજ્યત્વં વિધાય વિધાવનુગ્રહ કેતકીપુષ્પં ચ સ્વાન્યત્રસ્વીકારઃ ।
૯ વિષ્ણુવિધિભ્યામર્ચિતોઽર્ચનદિવસં શિવરાત્રિં- સંજ્ઞિતમહાફલપ્રદમભિધાય સ્વસ્યૈવૈશ્વરત્વમભિદધે મહેશ્વરઃ ।
૧૦ વિષ્ણુબ્રહ્મભ્યાં પંચકૃત્યમભિધાર્યોંકારમન્ત્રઞ્ચોપદિશ્યાન્તર્દધે શિવઃ ।
૧૧ શિવલિંગસ્થાપનપૂજનદાન પ્રકારવર્ણનમ્, પ્રણવ જપપ્રકારશ્ચાદર્શિ ।
૧૨ શિવક્ષેત્રવર્ણનમ્ ।
૧૩ સદાચારવર્ણનમ્ ।
૧૪ અગ્નિયજ્ઞાદિવર્ણનમ્ ।
૧૫ દેવયજ્ઞાદિષુ દેશકાલપાત્રનિરૂપણમ્ ।
૧૬ પાર્થિવપૂજાપ્રકારં પ્રદર્શ્યાઽમુકાઽમુકસમયે ઽમુકાઽમુકદેવપૂજનેનાઽમુકાઽમુક ફલપ્રાપ્તિઃ પ્રાદર્શિ ।
૧૭ પ્રણવપઞ્ચાક્ષરમન્ત્રમાહાત્મ્યવર્ણનમ્ ।
૧૮ બન્ધમોક્ષસ્વરૂપં નિરૂપ્ય શિવલિંગમાહાત્મ્ય વર્ણનમ્ ।
૧૯ પાર્થિવશિવલિઙ્ગપૂજનમાહાત્મ્યપ્રદર્શનં ભસ્મપ્રકારાઽભિધાનઞ્ચ ।
૨૦ વૈદિકવિધિના પાર્થિવપૂજાપ્રકારમભિધાય પ્રકારાન્તરેણાપિ તદર્ચાભિધાનમ્ ।
૨૧ કામનાઽનુરોધેન પૂજને શિવલિઙ્ગસંખ્યા ભિધાનમ્ ।
૨૨ શિવનૈવેદ્યભક્ષણં નિર્ણીય બિલ્વમાહાત્મ્ય- વર્ણનમ્ ।
૨૩ શિવનામમાહાત્મ્ય નિરૂપણમ્ ।
૨૪ ભસ્મમાહાત્મ્યાઽભિધાનમ્ ।
૨૫ રુદ્રાક્ષમહિમકથનમ્ ।
ઇતિ પ્રથમા વિદ્યેશ્વરસંહિતા