શતપથબ્રાહ્મણમ્ · શ્લોક 3.5-2

૩.૫.૨ ઉત્તરવેદ્યાં અગ્નિપ્રણયનમ્
ઇધ્મમભ્યાદધતિ । ઉપયમનીરુપકલ્પયન્ત્યાજ્યમધિશ્રયતિ સ્રુવં ચ સ્રુચં સમ્માર્ષ્ટ્યથોત્પૂયાજ્યં પઞ્ચગૃહીતં ગૃહ્ણીતે યદા પ્રદીપ્ત ઇધ્મો ભવતિ -

અથોદ્યચ્છન્તીધ્મમ્ । ઉપયચ્છન્ત્યુપયમનીરથાહાગ્નયે પ્રહ્રિયમાણાયાનુબ્રૂહ્યેકસ્ફ્યયાનૂદેહીત્યનૂદૈતિ પ્રતિપ્રસ્થાતૈકસ્ફ્યયૈ તસ્માન્મધ્યમાચ્છઙ્કોર્ય એષ વેદેર્જઘનાર્ધે ભવતિ તદ્યદેવાત્રાન્તઃપાતેન ગાર્હપત્યસ્ય વેદેર્વ્યવચ્છિન્નં ભવતિ તદેવૈતદનુસંતનોતિ -

તદ્ધૈકે । ઓત્તરવેદેરનૂદાયન્તિ તદુ તથા ન કુર્યાદૈવૈતસ્માન્મધ્યમાચ્છઙ્કોરનૂદેયાત્ત આયન્ત્યાગચ્છન્ત્યુત્તરવેદિમ્ -

પ્રોક્ષણીરધ્વર્યુરાદત્તે । સ પુરસ્તાદેવાગ્રે પ્રોક્ષત્યુદઙ્તિષ્ઠન્નિન્દ્રઘોષસ્ત્વા વસુભિઃ પુરસ્તાત્પાત્વિતીન્દ્રઘોષસ્ત્વા વસુભિઃ પુરસ્તાદ્ગોપાયત્વિત્યેવૈતદાહ -

અથ પશ્ચાત્પ્રોક્ષતિ । પ્રચેતાસ્ત્વા રુદ્રૈઃ પશ્ચાત્પાત્વિતિ પ્રચેતાસ્ત્વા રુદ્રૈઃ પશ્ચાદ્ગોપાયત્વિત્યેવૈતદાહ -

અથ દક્ષિણતઃ પ્રોક્ષતિ । મનોજવાસ્ત્વા પિતૃભિર્દક્ષિણતઃ પાત્વિતિ મનોજવાસ્ત્વા પિતૃભિર્દક્ષિણતો ગોપાયત્વિત્યેવૈતદાહ -

અથોત્તરતઃ પ્રોક્ષતિ । વિશ્વકર્મા ત્વાદિત્યૈરુત્તરતઃ પાત્વિતિ વિશ્વકર્મા ત્વાદિત્યૈરુત્તરતો ગોપાયત્વિત્યેવૈતદાહ -

અથ યાઃ પ્રોક્ષણ્યઃ પરિશિષ્યન્તે । તદ્યે એતે પૂર્વે સ્રક્તી તયોર્યા દક્ષિણા તાન્યન્તેન બહિર્વેદિ નિનયતીદમહં તપ્તં વાર્બહિર્ધા યજ્ઞાન્નિઃસૃજામીતિ સા યદેવાદઃ સિંહી ભૂત્વા શાન્તેવાચરત્તામેવાસ્યા એતચ્છુચં બહિર્ધા યજ્ઞાન્નિઃસૃજતિ યદિ નાભિચરેદ્યદ્યુ અભિચરેદાદિશેદિદમહં તપ્તં વારમુમભિ નિઃસૃજામીતિ તમેતયા શુચા વિધ્યતિ સ શોચન્નેવામું લોકમેતિ -

સ યદ્ધાર્યમાણેઽગ્નૌ । ઉત્તરવેદિં વ્યાઘારયતિ યદેવૈનામદો દેવા અબ્રુવન્પૂર્વાં ત્વાગ્નેરાહુતિઃ પ્રાપ્સ્યતીતિ તદેવૈનામેતત્પૂર્વામગ્નેરાહુતિઃ પ્રાપ્નોતિ યદ્વેષા દેવાનબ્રવીદ્યાં મયા કાં ચાશિષમાશાસિષ્યધ્વે સા વઃ સર્વા સમર્ધિષ્યત ઇતિ તામેનયાત્રર્ત્વિજો યજમાનાયાશિષમાશાસતે સાસ્મૈ સર્વા સમૃધ્યતે -

તદ્વા એતદેકં કુર્વન્દ્વયં કરોતિ । યદુત્તરવેદિં વ્યાઘારયત્યથ યૈષામ્મધ્યે નાભિકેવ ભવતિ તસ્યૈ યે પૂર્વે સ્રક્તી તયોર્યા દક્ષિણા -

તસ્યામાઘારયતિ । સિંહ્યસિ સ્વાહેત્યથાપરયોરુત્તરસ્યાં સિંહ્યસ્યાદિત્યવનિઃ સ્વાહેત્યથાપરયોર્દક્ષિણસ્યાં સિંહ્યસિ બ્રહ્મવનિઃ ક્ષત્રવનિઃ સ્વાહેતિ બહ્વી વૈ યજુઃષ્વાશીસ્તદ્બ્રહ્મ ચ ક્ષત્રં ચાશાસ્ત ઉભે વીર્યે -

અથ પૂર્વયોરુત્તરસ્યામ્ । સિંહ્યસિ સુપ્રજાવની રાયસ્પોષવનિઃ સ્વાહેતિ તત્પ્રજામાશાસ્તે
યદાહ સુપ્રજાવનિરિતિ રાયસ્પોષવનિરિતિ ભૂમા વૈ રાયસ્પોષસ્તદ્ભૂમાનમાશાસ્તે -

અથ મધ્ય આઘારયતિ । સિંહ્યસ્યાવહ દેવાન્યજમાનાય સ્વાહેતિ તદ્દેવાન્યજમાનાયાવાહયત્યથ સ્રુચમુદ્યચ્છતિ ભૂતેભ્યસ્ત્વેતિ પ્રજા વૈ ભૂતાનિ પ્રજાભ્યસ્ત્વેત્યેવૈતદાહ -

અથ પરિધીન્પરિદધાતિ । ધ્રુવોઽસિ પૃથિવીં દૃંહેતિ મધ્યમં ધ્રુવક્ષિદસ્યન્તરિક્ષં દૃંહેતિ દક્ષિણમચ્યુતક્ષિદસિ દિવં દૃંહેત્યુત્તરમગ્નેઃ પુરીષમસીતિ સમ્ભારાનુપનિવપતિ તદ્યત્સમ્ભારા ભવન્ત્યગ્નેરેવ સર્વત્વાય -

શરીરં હૈવાસ્ય પીતુદારુ । તદ્યત્પૈતુદારવાઃ પરિધયો ભવન્તિ શરીરેણૈવૈનમેતત્સમર્ધયતિ કૃત્સ્નં કરોતિ -

માંસં હૈવાસ્ય ગુલ્ગુલુ । તદ્યદ્ગુલ્ગુલુ ભવતિ માંસેનૈવૈનમેતત્સમર્ધયતિ કૃત્સ્નં કરોતિ -

ગન્ધો હૈવાસ્ય સુગન્ધિતેજનમ્ । તદ્યત્સુગન્ધિતેજનં ભવતિ ગન્ધેનૈવૈનમેતત્સમર્ધયતિ કૃત્સ્નં કરોતિ-

અથ યદ્વૃષ્ણે સ્તુકા ભવતિ । વૃષ્ણેર્હ વૈ વિષાણે અન્તરેણાગ્નિરેકાં રાત્રિમુવાસ તદ્યદેવાત્રાગ્નેર્ન્યક્તં તદિહાપ્યસદિતિ તસ્માદ્વૃષ્ણે સ્તુકા ભવતિ તસ્માદ્યા શીર્ષ્ણો
નેદિષ્ઠં સ્યાત્તામાચ્છિદ્યાહરેદ્યદ્યુ તાં ન વિન્દેદપિ યામેવ કાં ચાહરેત્તદ્યત્પરિધયો ભવન્તિ ગુપ્ત્યા એવ દૂર ઇવ હ્યેનમુત્તરે પરિધય આગચ્છન્તિ -