શતપથબ્રાહ્મણમ્ · અધ્યાય 14.9.2

જ્યેષ્ઠબ્રાહ્મણં વા પ્રાણવિદ્યાબ્રાહ્મણમ્
યો હ વૈ જ્યેષ્ઠં ચ શ્રેષ્ઠં ચ વેદ। જ્યેષ્ઠશ્ચ શ્રેષ્ઠશ્ચ સ્વાનાં ભવતિ પ્રાણો વૈ જ્યેષ્ઠશ્ચ શ્રેષ્ઠશ્ચ જ્યેષ્ઠશ્ચ શ્રેષ્ઠશ્ચ સ્વાનાં ભવત્યપિ ચ યેષાં બુભૂષતિ ય એવં વેદ - ૧૪.૯.૨.
યો હ વૈ વસિષ્ઠાં વેદ। વસિષ્ઠઃ સ્વાનાં ભવતિ વાગ્વૈ વસિષ્ઠા વસિષ્ઠઃ સ્વાનાં ભવતિ ય એવં વેદ - ૧૪.૯.૨.
યો હ વૈ પ્રતિષ્ઠાં વેદ। પ્રતિતિષ્ઠતિ સમે પ્રતિતિષ્ઠતિ દુર્ગે ચક્ષુર્વૈ પ્રતિષ્ઠા ચક્ષુષા હિ સમે ચ દુર્ગે ચ પ્રતિતિષ્ઠતિ પ્રતિતિષ્ઠતિ સમે પ્રતિતિષ્ઠતિ દુર્ગે ય એવં વેદ - ૧૪.૯.૨.
યો હ વૈ સમ્પદં વેદ। સં હાસ્મૈ પદ્યતે યં કામં કામયતે શ્રોત્રં વૈ સમ્પચ્છ્રોત્રે હીમે સર્વે વેદા અભિસમ્પન્નાઃ સં હાસ્મૈ પદ્યતે યં કામં કામયતે ય એવં વેદ - ૧૪.૯.૨.
યો હ વા આયતનં વેદ। આયતનં સ્વાનાં ભવત્યાયતનં જનાનાં મનો વા આયતનમાયતનં સ્વાનાં ભવત્યાયતનં જનાનાં ય એવં વેદ - ૧૪.૯.૨.
યો હ વૈ પ્રજાતિં વેદ। પ્રજાયતે પ્રજયા પશુભી રેતો વૈ પ્રજાતિઃ પ્રજાયતે પ્રજયા પશુભિર્ય એવં વેદ - ૧૪.૯.૨.
તે હેમે પ્રાણાઃ। અહંશ્રેયસે વિવદમાના બ્રહ્મ જગ્મુઃ કો નો વસિષ્ઠ ઇતિ તદ્ધોવાચ યસ્મિન્વ ઉત્ક્રાન્ત ઇદં શરીરં પાપીયો મન્યતે સ વો વસિષ્ઠ ઇતિ - ૧૪.૯.૨.
વાગ્ઘોચ્ચક્રામ। સા સંવત્સરં પ્રોષ્યાગત્યોવાચ કથમશકત મદૃતે જીવિતુમિતિ તે હોચુર્યથા કડા અવદન્તો વાચા પ્રાણન્તઃ પ્રાણેન પશ્યન્તશ્ચક્ષુષા શૃણ્વન્તઃ શ્રોત્રેણ વિદ્વાંસો મનસા પ્રજાયમાના રેતસૈવમજીવિષ્મેતિ પ્રવિવેશ હ વાક્ - ૧૪.૯.૨.
ચક્ષુર્હોચ્ચક્રામ। તત્સંવત્સરં પ્રોષ્યાગત્યોવાચ કથમશકત મદૃતે જીવિતુમિતિ તે હોચુર્યથાન્ધા અપશ્યન્તશ્ચક્ષુષા પ્રાણન્તઃ પ્રાણેન વદન્તો વાચા શૃણ્વન્તઃ શ્રોત્રેણ વિદ્વાંસો મનસા પ્રજાયમાના રેતસૈવમજીવિષ્મેતિ પ્રવિવેશ હ ચક્ષુઃ - ૧૪.૯.૨.
શ્રોત્રં હોચ્ચક્રામ। તત્સંવત્સરં પ્રોષ્યાગત્યોવાચ કથમશકત મદૃતે જીવિતુમિતિ તે હોચુર્યથા બધિરા અશૃણ્વન્તઃ શ્રોત્રેણ પ્રાણન્તઃ પ્રાણેન વદન્તો વાચા પશ્યન્તશ્ચક્ષુષા વિદ્વાંસો મનસા પ્રજાયમાના રેતસૈવમજીવિષ્મેતિ પ્રવિવેશ હ શ્રોત્રમ્ - ૧૪.૯.૨.
મનો હોચ્ચક્રામ। તત્સંવત્સરં પ્રોષ્યાગત્યોવાચ કથમશકત મદૃતે જીવિતુમિતિ તે હોચુર્યથા મુગ્ધા અવિદ્વાંસો મનસા પ્રાણન્તઃ પ્રાણેન વદન્તો વાચા પશ્યન્તશ્ચક્ષુષા શૃણ્વન્તઃ શ્રોત્રેણ પ્રજાયમાના રેતસૈવમજીવિષ્મેતિ પ્રવિવેશ હ મનઃ - ૧૪.૯.૨.
રેતો હોચ્ચક્રામ। તત્સંવત્સરં પ્રોષ્યાગત્યોવાચ કથમશકત મદૃતે જીવિતુમિતિ તે હોચુર્યથા ક્લીબા અપ્રજાયમાના રેતસા પ્રાણન્તઃ પ્રાણેન વદન્તો વાચા પશ્યન્તશ્ચક્ષુષા શૃણ્વન્તઃ શ્રોત્રેણ વિદ્વાંસો મનસૈવમજીવિષ્મેતિ પ્રવિવેશ હ રેતઃ - ૧૪.૯.૨.
અથ હ પ્રાણ ઉત્ક્રમિષ્યન્। યથા મહાસુહયઃ સૈન્ધવઃ પડ્વીશશઙ્કૂન્ત્સંવૃહેદેવં હૈવેમાન્પ્રાણાન્ત્સંવવર્હ તે હોચુર્મા ભગવ ઉત્ક્રમીર્ન વૈ શક્ષ્યામસ્ત્વદૃતે જીવિતુમિતિ તસ્ય વૈ મે બલિં કુરુતેતિ તથેતિ - ૧૪.૯.૨.
સા હ વાગુવાચ। યદ્વા અહં વસિષ્ઠાસ્મિ ત્વં તદ્વસિષ્ઠોઽસીતિ ચક્ષુર્યદ્વા અહમ્પ્રતિષ્ઠાસ્મિ ત્વં તત્પ્રતિષ્ઠોઽસીતિ શ્રોત્રં યદ્વા અહં સમ્પદસ્મિ ત્વં તત્સમ્પદસીતિ મનો યદ્વા અહમાયતનમસ્મિ ત્વં તદાયતનમસીતિ રેતો યદ્વા અહં પ્રજાતિરસ્મિ ત્વં તત્પ્રજાતિરસીતિ તસ્યો મે કિમન્નં કિં વાસ ઇતિ યદિદં કિં ચાશ્વભ્ય આ ક્રિમિભ્ય આ કીટપતઙ્ગેભ્યસ્તત્તેઽન્નમાપો વાસ ઇતિ ન હ વા અસ્યાનન્નં જગ્ધં ભવતિ નાનન્નં પ્રતિગૃહીતં ય એવમેતદનસ્યાન્નં વેદ - ૧૪.૯.૨.
તદ્વિદ્વાંસઃ શ્રોત્રિયાઃ। અશિષ્યન્ત આચામન્ત્યશિત્વાચામન્ત્યેતમેવ તદનમનગ્નં કુર્વન્તો મન્યન્તે તસ્માદેવંવિદશિષ્યન્નાચામેદશિત્વાઽઽચામેદેતમેવ તદનમનગ્નં કુરુતે - ૧૪.૯.૨.