શતપથબ્રાહ્મણમ્ · અધ્યાય 13.2.2

રાજા વા એષ યજ્ઞાનાં યદશ્વમેધઃ। યજમાનો વા અશ્વમેધઃ। યજમાનો યજ્ઞઃ। યદશ્વે પશૂન્નિયુનક્તિ યજ્ઞ એવ તદ્યજ્ઞમારભતે। -

અશ્વં તૂપરં ગોમૃગમિતિ તાન્મધ્યમે યૂપ આલભતે સેનામુખમેવાસ્યૈતેન સંશ્યતિ તસ્માદ્રાજ્ઞઃ સેનામુખં ભીષ્મં ભાવુકમ્ -

કૃષ્ણગ્રીવમાગ્નેયં રરાટે પુરસ્તાત્ પૂર્વાગ્નિમેવ તં કુરુતે તસ્માદ્રાજ્ઞઃ પૂર્વાગ્નિર્ભાવુકઃ -

સારસ્વતીં મેષીમધસ્તાદ્ધન્વોઃ સ્ત્રીરેવ તદનુગાઃ કુરુતે તસ્માત્સ્ત્રિયઃ પુંસોઽનુવર્ત્માનો ભાવુકાઃ -

આશ્વિનાવધોરામૌ બાહ્વોઃ બાહ્વોરેવ બલં ધત્તે તસ્માદ્રાજા બાહુબલી ભાવુકઃ -

સૌમાપૌષ્ણં શ્યામં નાભ્યામ્ પ્રતિષ્ઠામેવ તાં કુરુત ઇયં વૈ પૂષાઽસ્યામેવ પ્રતિતિષ્ઠતિ -

સૌર્યયામૌ શ્વેતં ચ કૃષ્ણં ચ પાર્શ્વયોઃ કવચે એવ તે કુરુતે તસ્માદ્રાજા સંનદ્ધો વીર્યં કરોતિ -

ત્વાષ્ટ્રૌ લોમશસક્થૌ સક્થ્યોઃ ઊર્વોરેવ બલં ધત્તે તસ્માદ્રાજોરુબલી ભાવુકઃ -

વાયવ્યં શ્વેતં પુચ્છે ઉત્સેધમેવ તં કુરુતે તસ્માદુત્સેધં પ્રજા ભયેઽભિસંશ્રયન્તીન્દ્રાય સ્વપસ્યાય વેહતં યજ્ઞસ્ય સેન્દ્રતાયૈ વૈષ્ણવો વામનો યજ્ઞો વૈ વિષ્ણુર્યજ્ઞ એવાન્તતઃ પ્રતિતિષ્ઠતિ -

તે વા એતે પઞ્ચદશ પર્યઙ્ગ્યાઃ પશવો ભવન્તિ પઞ્ચદશો વૈ વજ્રો વીર્યં વજ્રો વજ્રેણૈવૈતદ્વીર્યેણ યજમાનઃ પુરસ્તાત્પાપ્માનમપહતે -

પઞ્ચદશ પઞ્ચદશો એવેતરેષુ પઞ્ચદશો વૈ વજ્રો વીર્યં વજ્રો વજ્રેણવૈતદ્વીર્યેણ યજમાનોઽભિતઃ પાપ્માનમપહતે -

તદાહુઃ અપાહૈવૈતૈઃ પાપ્માનં હતા ઇત્યકૃત્સ્નં ચ ત્વૈ પ્રજાપતિં સંસ્કરોતિ ન ચેદં સર્વમવરુન્દ્ધે -

સપ્તદશૈવ પશૂન્મધ્યમે યૂપ આલભેત સપ્તદશો વૈ પ્રજાપતિમ્પ્રજાપતિરશ્વમેધોઽશ્વમેધસ્યૈવાપ્ત્યૈ ષોડશ ષોડશેતરેષુ ષોડશકલં વા ઇદં સર્વં તદિદં સર્વમવરુન્દ્ધે -

તાન્કથમાપ્રીણીયાદિત્યાહુઃ સમિદ્ધો અઞ્જન્કૃદરં મતીનામિતિ બાર્હદુક્થીભિરાપ્રીણીયાદ્બૃહદુક્થો હ વૈ વામદેવ્યોઽશ્વો વા સામુદ્રિરશ્વસ્યાપ્રીર્દદર્શ તા એતાસ્તાભિરેવૈનમેતદાપ્રીણીમ ઇતિ વદન્તો ન તથા કુર્યાજ્જામદગ્નીભિરેવાપ્રીણીયાત્પ્રજાપતિર્વૈ જમદગ્નિઃ સોઽશ્વમેધઃ સ્વયૈવૈનં દેવતયા સમર્ધયતિ તસ્માજ્જામદગ્નીભિરેવાપ્રીણીયાત્ -

તદ્ધૈકે એતેષાં પર્યઙ્ગ્યાણાં નાના યાજ્યાપુરોઽનુવાક્યાઃ કુર્વન્તિ વિન્દામ એતેષામવિત્ત્યેતરેષાં ન કુર્મ ઇતિ ન તથા કુર્યાત્ક્ષત્રં વા અશ્વો વિડિતરે પશવઃ પ્રતિપ્રતિનીં હ તે પ્રત્યુદ્યામિનીં ક્ષત્રાય વિશં કુર્વન્ત્યથો આયુષા યજમાનં વ્યર્ધયન્તિ યે તથા કુર્વન્તિ તસ્માત્પ્રાજાપત્ય એવાશ્વો દેવદેવત્યા ઇતરે ક્ષત્રાયૈવ તદ્વિશં કૃતાનુકરામનુવર્ત્માનં કરોત્યથો આયુષૈવ યજમાનં સમર્ધયતિ -

હિરણ્મયોઽશ્વસ્ય શાસો ભવતિ લોહમયાઃ પર્યઙ્ગ્યાણામાયસા ઇતરેષાં જ્યોતિર્વૈ હિરણ્યં રાષ્ટ્રમશ્વમેધો જ્યોતિરેવ તદ્રાષ્ટ્રે દધાત્યથો હિરણ્યજ્યોતિષૈવ યજમાનઃ સ્વર્ગં લોકમેત્યથો અનૂકાશમેવ તં કુરુતે સ્વર્ગસ્ય લોકસ્ય સમષ્ટ્યૈ -

અથો ક્ષત્રં વા અશ્વઃ ક્ષત્રસ્યૈતદ્રૂપં યદ્ધિરણ્યં ક્ષત્રમેવ તત્ક્ષત્રેણ સમર્ધયતિ -

અથ યલ્લોહમયાઃ પર્યઙ્ગ્યાણામ્ યથા વૈ રાજ્ઞો રાજાનો રાજકૃતઃ સૂતગ્રામણ્ય એવં વા એતેઽશ્વસ્ય યત્પર્યઙ્ગ્યા એવમુ વા એતદ્ધિરણ્યસ્ય યલ્લોહં સ્વેનૈવૈનાંસ્તદ્રૂપેણ સમર્ધયતિ -

અથ યદાયસા ઇતરેષામ્ વિડ્વા ઇતરે પશવો વિશ એતદ્રૂપં યદયો વિશમેવ તદ્વિશા સમર્ધયતિ વૈતસ ઇટસૂન ઉત્તરતોઽશ્વસ્યાવદ્યન્ત્યાનુષ્ટુભો વા અશ્વઽઆનુષ્ટુભૈષા દિક્સ્વાયામેવૈનં તદ્દિશિ દધાત્યથ યદ્વૈતસ ઇટસૂનેઽપ્સુયોનિર્વા અશ્વોઽપ્સુજા વેતસઃ સ્વયૈવૈનં યોન્યા સમર્ધયતિ -