શતપઞ્ચાશત્ક · ભાગ 18

પ્રસાદપ્રતિભોધવ (= શતપઞ્ચાશત્ક) ઓf માતૃચેટ
સર્વદા સર્વથા સર્વે યસ્ય દોષા ન સન્તિ હ ।
સર્વે સર્વાભિસારેણ યત્ર ચાવસ્થિતા ગુણાઃ ॥ 1
તમ્ એવ શરણં ગન્તું તં સ્તોતું તમ્ ઉપાસિતુમ્ ।
તસ્યૈવ શાસને સ્થાતું ન્યાય્યં યદ્ય્ અસ્તિ ચેતના ॥ 2
સવાસનાશ્ ચ તે દોષા ન સન્ત્ય્ એકસ્ય તાયિનઃ ।
સર્વે સર્વવિદઃ સન્તિ ગુણાસ્ તે ચાનપાયિનઃ ॥ 3
ન હિ પ્રતિનિવિષ્ટો ઽપિ મનોવાક્કાયકર્મસુ ।
સહ ધર્મેણ લભતે કશ્ ચિદ્ ભગવતો ઽન્તરમ્ ॥ 4
સો ઽહં પ્રાપ્ય મનુષ્યત્વં સસદ્ધર્મમહોત્સવમ્ ।
મહાર્ણવયુગચ્છિદ્રકૂર્મગ્રીવાર્પણોપમમ્ ॥ 5
અનિત્યતાવ્યનુસૃતાં કર્મચ્છિદ્રસસંશયામ્ ।
આત્તસારાં કરિષ્યામિ કથં નેમાં સરસ્વતીમ્ ॥ 6
ઇત્ય્ અસંખ્યેયવિષયાન્ અવેત્યાપિ ગુણાન્ મુનેઃ ।
તદેકદેશપ્રણયઃ ક્રિયતે સ્વાર્થગૌરવાત્ ॥ 7
સ્વયંભુવે નમસ્ તે ઽસ્તુ પ્રભૂતાદ્ભુતકર્મણે ।
યસ્ય સંખ્યાપ્રભાવાભ્યાં ન ગુણેષ્વ્ અસ્તિ નિશ્ચયઃ ॥ 8
ઇયન્ત ઇતિ નાસ્ત્ય્ અન્ત ઈદૃશા ઇતિ કા કથા ।
પુણ્યા ઇત્ય્ એવ તુ ગુણાન્ પ્રતિ તે મુખરા વયમ્ ॥ 9
વિષહ્યમ્ અવિષહ્યં વેત્ય્ અવધૂય વિચારણામ્ ।
સ્વયમ્ અભ્યુપપન્નં તે નિરાક્રન્દમ્ ઇદં જગત્ ॥ 10
અવ્યાપારિતસાધુસ્ ત્વં ત્વમ્ અકારણવત્સલઃ ।
અસંસ્તુતસખશ્ ચ ત્વમ્ અનવસ્કૃતબાન્ધવઃ ॥ 11
સ્વમાંસાન્ય્ અપિ દત્તાનિ વસ્તુષ્વ્ અન્યેષુ કા કથા ।
પ્રાણૈર્ અપિ ત્વયા સાધો માનિતઃ પ્રણયી જનઃ ॥ 12
સ્વૈઃ શરીરૈઃ શરીરાણિ પ્રાણૈઃ પ્રાણાઃ શરીરિણામ્ ।
જિઘાંસુભિર્ ઉપાત્તાનાં ક્રીતાનિ શતશસ્ ત્વયા ॥ 13
ન દુર્ગતિભયાન્ નેષ્ટામ્ અભિપ્રાર્થયતા ગતિમ્ ।
કેવલાશયશુદ્ધ્યૈવ શીલં સાત્મીકૃતં ત્વયા ॥ 14
જિહ્માનાં નિત્યવિક્ષેપાદ્ ઋજૂનાં નિત્યસેવનાત્ ।
કર્મણાં પરિશુધાનાં ત્વમ્ એકાયનતાં ગતઃ ॥ 15
પીડ્યમાનેન બહુશસ્ ત્વયા કલ્યાણચેતસા ।
ક્લેશેષુ વિવૃતં તેજો જનઃ ક્લિષ્ટો ઽનુકમ્પિતઃ ॥ 16
પરાર્થે ત્યજતઃ પ્રાણાન્ યા પ્રીતિર્ અભવત્ તવ ।
ન સા નષ્ટોપલબ્ધેષુ પ્રાણેષુ પ્રાણિનાં ભવેત્ ॥ 17
યદ્ રુજાનિરપેક્ષસ્ય ચ્છિદ્યમાનસ્ય તે ઽસકૃત્ ।
વધકેષ્વ્ અપિ સત્ત્વેષ્વ્ કારુણ્યમ્ અભવત્ પ્રભો ॥ 18
સમ્યક્સંબોધિબીજસ્ય ચિત્તરત્નસ્ય તસ્ય તે ।
ત્વમ્ એવ વીર સારજ્ઞો દૂરે તસ્યેતરો જનઃ ॥ 19
નાકૃત્વા દુષ્કરં કર્મ દુર્લભમ્ લભ્યતે પદમ્ ।

ઇત્ય્ આત્મનિરપેક્ષેણ વીર્યં સંવર્ધિતં ત્વયા ॥ 20
વિશેષોત્કર્ષનિયમો ન કદા ચિદ્ અભૂત્ તવ ।
અતસ્ ત્વયિ વિશેષાણાં છિન્નસ્ તરતમક્રમઃ ॥ 21
સુસુખેષ્વ્ અપિ સઙ્ગો ઽભૂત્ સફલેષુ સમાધિષુ ।
ન તે નિત્યાનુબદ્ધસ્ય મહાકરુણયા હૃદિ ॥ 22
ત્વાદૃશાન્ પીડયત્ય્ એવ નાનુગૃહ્ણાતિ તત્ સુખમ્ ।
પ્રણીતમ્ અપિ સદ્વૃત્ત યદ્ અસાધારણં પરૈઃ ॥ 23
વિમિશ્રાત્ સારમ્ આદત્તં સર્વં પીતમ્ અકલ્મષમ્ ।
ત્વયા સૂક્તં દુરુક્તં તુ વિષવત્ પરિવર્જિતમ્ ॥ 24
ક્રીણતા રત્નસારજ્ઞ પ્રાણૈર્ અપિ સુભાષિતમ્ ।
પરાક્રાન્તં ત્વયા બોધૌ તાસુ તાસૂપપત્તિષુ ॥ 25
ઇતિ ત્રિભિર્ અસંખ્યેયૈર્ એવમ્ ઉદ્યચ્છતા ત્વયા ।
વ્યવસાયદ્વિતીયેન પ્રાપ્તં પદમ્ અનુત્તરમ્ ॥ 26
અકૃત્વેર્ષ્યાં વિશિષ્ટેષુ હીનાન્ અનવમત્ય ચ ।
અગત્વા સદૃશૈઃ સ્પર્ધાં ત્વં લોકે શ્રેષ્ઠતાં ગતઃ ॥ 27
હેતુષ્વ્ અભિનિવેશો ઽભૂદ્ ગુણાનાં ન ફલેષુ તે ।
તેન સમ્યક્પ્રતિપદા ત્વયિ નિષ્ઠાં ગુણા ગતાઃ ॥ 28
તથાત્મા પ્રચયં નીતસ્ ત્વયા સુચરિતૈર્ યથા ।
પુણ્યાયતનતાં પ્રાપ્તાન્ય્ અપિ પાદરજાંસિ તે ॥ 29
કર્શયિત્વોદ્ધૃતા દોષા વર્ધયિત્વા વિશોધિતાઃ ।
ગુણાસ્ તેન સુનીતેન પરાં સિદ્ધિં ત્વમ્ અધ્યગાઃ ॥ 30
તથા સર્વાભિસારેણ દોષેષુ પ્રહૃતં ત્વયા ।
યથૈષામ્ આત્મસંતાને વાસનાપિ ન શેષિતા ॥ 31
તથા સંભૃત્ય સંભૃત્ય ત્વયાત્મન્ય્ આહિતા ગુણાઃ ।
પ્રતિરૂપકમ્ અપ્ય્ એષાં યથા નાન્યત્ર દૃશ્યતે ॥ 32
ઉપઘાતાવરણવન્ મિતકાલં પ્રદેશિ ચ ।
સુલભાતિશયં સર્વમ્ ઉપમાવસ્તુ લૌકિકમ્ ॥ 33
અદ્વંદ્વિનામ્ અગમ્યાનાં ધ્રુવાણામ્ અનિવર્તિનામ્ ।
અનુત્તરાણાં કા તર્હિ ગુણાનામ્ ઉપમાસ્તુ તે ॥ 34
ગોષ્પદોત્તાનતાં યાતિ ગામ્ભીર્યં લવણામ્ભસઃ ।
યદા તે બુદ્ધિગામ્ભીર્યમ્ અગાધાપારમ્ ઈક્ષતે ॥ 35
શિરીષપક્ષ્માગ્રલઘુ સ્થૈર્યં ભવતિ પાર્થિવમ્ ।
અકમ્પ્યે સર્વધર્માણાં ત્વત્સ્થૈર્યે ઽભિમુખીકૃતે ॥ 36
અજ્ઞાનતિમિરઘ્નસ્ય જ્ઞાનાલોકસ્ય તે મુને ।
ન રવિર્ વિષયે ભૂમિં ખાદ્યોતીમ્ અપિ વિન્દતિ ॥ 37
મલિનત્વમ્ ઇવાયાન્તિ શરચ્ચન્દ્રામ્બરામ્ભસામ્ ।
તવ વાગ્બુદ્ધિચેષ્ટાનાં શુદ્ધિં પ્રતિ વિશુદ્ધયઃ ॥ 38
અનેન સર્વં વ્યાખ્યાતં યત્ કિં ચિત્ સાધુ લૌકિકમ્ ।
દૂરે હિ બુદ્ધધર્માણાં લોકધર્માસ્ તપસ્વિનઃ ॥ 39
યસ્યૈવ ધર્મરત્નસ્ય પ્રાપ્ત્યા પ્રાપ્તસ્ ત્વમ્ અગ્રતામ્ ।

તેનૈવ કેવલં સાધો સામ્યં તે તસ્ય ચ ત્વયા ॥ 40
આત્મેચ્છાચ્છલમાત્રં તુ સામાન્યોપાંશુ કિં ચન ।
યત્રોપક્ષિપ્ય કથ્યેત સા વક્તુર્ અતિલોલતા ॥ 41
પ્રતન્વ્ ઇવ હિ પશ્યામિ ધર્મતામ્ અનુચિન્તયન્ ।
સર્વં ચાવર્જિતં મારવિજયં પ્રતિ તે જગત્ ॥ 42
મહતો ઽપિ હિ સંરમ્ભાત્ પ્રતિહન્તું સમુદ્યતઃ ।
ક્ષમાયા નાતિભારો ઽસ્તિ પાત્રસ્થાયા વિશેષતઃ ॥ 43
યત્ તુ મારજયાન્વક્ષં સુમહત્ ક્લેશવૈશસમ્ ।
તસ્યામ્ એવ કૃતં રાત્રૌ તદ્ એવ પરમાદ્ભુતમ્ ॥ 44
તમોવિધમને ભાનોર્ યઃ સહસ્રાંશુમાલિનઃ ।
વીર વિસ્મયમ્ આગચ્છેત્ સ તીર્થ્યવિજયે તવ ॥ 45
સરાગો વીતરાગેણ જિતરોષેણ રોષણઃ ।
મૂઢો વિગતમોહેન ત્રિભિર્ નિત્યં જિતાસ્ ત્રયઃ ॥ 46
પ્રશંસસિ ચ સદ્ધર્માન્ અસદ્ધર્માન્ વિગર્હસિ ।
અનુરોધવિરોધૌ ચ ન સ્તઃ સદસતોસ્ તવ ॥ 47
નૈવાર્હત્સુ ન તીર્થ્યેષુ પ્રતિઘાનુનયં પ્રતિ ।
યસ્ય તે ચેતસો ઽન્યત્વં તસ્ય તે કા સ્તુતિર્ ભવેત્ ॥ 48
ગુણેષ્વ્ અપિ ન સઙ્ગો ઽભૂત્ તૃષ્ણા ન ગુણવત્સ્વ્ અપિ ।
અહો તે સુપ્રસન્નસ્ય સત્ત્વસ્ય પરિશુદ્ધતા ॥ 49
ઇન્દ્રિયાણાં પ્રસાદેન નિત્યકાલાનપાયિના ।
મનો નિત્યપ્રસન્નં તે પ્રત્યક્ષમ્ ઇવ દૃશ્યતે ॥ 50
આ બાલેભ્યઃ પ્રસિદ્ધાસ્ તે મતિસ્મૃતિવિશુદ્ધયઃ ।
ગમિતા ભાવપિશુનૈઃ સુવ્યાહૃતસુચેષ્ટિતૈઃ ॥ 51
ઉપશાન્તં ચ કાન્તં ચ દીપ્તમ્ અપ્રતિઘાતિ ચ ।
નિભૃતં ચોર્જિતં ચેદં રૂપં કમ્ ઇવ નાક્ષિપેત્ ॥ 52
યેનાપિ શતશો દૃષ્ટં યો ઽપિ તત્પૂર્વમ્ ઈક્ષતે ।
રૂપં પ્રીણાતિ તે ચક્ષુઃ સમં તદ્ ઉભયોર્ અપિ ॥ 53
અસેચનકભાવાદ્ ધિ સૌમ્યભાવાચ્ ચ તે વપુઃ ।
દર્શને દર્શને પ્રીતિં વિદધાતિ નવાં નવામ્ ॥ 54
અધિષ્ઠાનગુણૈર્ ગાત્રમ્ અધિષ્ઠાતૃગુણૈર્ ગુણાઃ ।
પરયા સંપદોપેતાસ્ તવાન્યોન્યાનુરૂપયા ॥ 55
ક્વાન્યત્ર સુનિવિષ્ટાઃ સ્યુર્ ઇમે તાથાગતા ગુણાઃ ।
ઋતે રૂપાત્ તવૈવાસ્માલ્ લક્ષણવ્યઞ્જનોજ્જ્વલાત્ ॥ 56
ધન્યમ્ અસ્મીતિ તે રૂપં વદતીવાશ્રિતાન્ ગુણાન્ ।
સુનિક્ષિપ્તા વયમ્ ઇતિ પ્રત્યાહુર્ ઇવ તદ્ ગુણાઃ ॥ 57
સર્વમ્ એવાવિશેષેણ ક્લેશૈર્ બદ્ધમ્ ઇદં જગત્ ।
ત્વં જગત્ક્લેશમોક્ષાર્થં બદ્ધઃ કરુણયા ચિરમ્ ॥ 58
કં નુ પ્રથમતો વન્દે ત્વાં મહાકરુણામ્ ઉત ।
યયૈવમ્ અપિ દોષજ્ઞસ્ ત્વં સંસારે ધૃતશ્ ચિરમ્ ॥ 59
વિવેકસુખસાત્મ્યસ્ય યદ્ આકીર્ણસ્ય તે ગતાઃ ।

કાલા લબ્ધપ્રસરયા તત્ તે કરુણયા કૃતમ્ ॥ 60
શાન્તાદ્ અરણ્યાદ્ ગ્રામાન્તં ત્વં હિ નાગ ઇવ હ્રદાત્ ।
વિનેયાર્થં કરુણયા વિદ્યયેવાવકૃષ્યસે ॥ 61
પરમોપશમસ્થો ઽપિ કરુણાપરવત્તયા ।
કારિતસ્ ત્વં પદન્યાસં કુશીલવકલાસ્વ્ અપિ ॥ 62
ઋદ્ધિર્ યા સિંહનાદા યે સ્વગુણોદ્ભાવનાશ્ ચ યાઃ ।
વાન્તેચ્છોપવિચારસ્ય કારુણ્યનિકષઃ સ તે ॥ 63
પરાર્થૈકાન્તકલ્યાણી કામં સ્વાશ્રયનિષ્ઠુરા ।
ત્વય્ય્ એવ કેવલં નાથ કરુણાકરુણાભવત્ ॥ 64
તથા હિ કૃત્વા શતધા ધીરા બલિમ્ ઇવ ક્વ ચિત્ ।
પરેષામ્ અર્થસિદ્ધ્યર્થં ત્વાં વિક્ષિપ્તવતી દિશઃ ॥ 65
ત્વદિચ્છયૈવ તુ વ્યક્તમ્ અનુકૂલા પ્રવર્તતે ।
તથા હિ બાધમાનાપિ ત્વાં સતી નાપરાધ્યતે ॥ 66
સુપદાનિ મહાર્થાનિ તથ્યાનિ મધુરાણિ ચ ।
ગૂઢોત્તાનોભયાર્થાનિ સમાસવ્યાસવન્તિ ચ ॥ 67
કસ્ય ન સ્યાદ્ ઉપશ્રુત્ય વાક્યાન્ય્ એવંવિધાનિ તે ।
ત્વયિ પ્રતિહતસ્યાપિ સર્વજ્ઞ ઇતિ નિશ્ચયઃ ॥ 68
પ્રાયેણ મધુરં સર્વમ્ અગત્યા કિં ચિદ્ અન્યથા ।
વાક્યં તવાર્થસિદ્ધ્યા તુ સર્વમ્ એવ સુભાષિતમ્ ॥ 69
યચ્ છ્લક્ષ્ણં યચ્ ચ પરુષં યદ્ વા તદુભયાન્વિતમ્ ।
સર્વમ્ એવૈકરસતાં વિમર્દે યાતિ તે વચઃ ॥ 70
અહો સુપરિશુદ્ધાનાં કર્મણાં નૈપુણં પરમ્ ।
યૈર્ ઇદં વાક્યરત્નાનામ્ ઈદૃશં ભાજનં કૃતમ્ ॥ 71
અસ્માદ્ ધિ નેત્રસુભગાદ્ ઇદં શ્રુતિમનોહરમ્ ।
મુખાત્ ક્ષરતિ તે વાક્યં ચન્દ્રાદ્ દ્રવમ્ ઇવામૃતમ્ ॥ 72
રાગરેણું પ્રશમયદ્ વાક્યં તે જલદાયતે ।
વૈનતેયાયતે દ્વેષભુજઙ્ગોદ્ધરણં પ્રતિ ॥ 73
દિવાકરાયતે ભૂયો ઽપ્ય્ અજ્ઞાનતિમિરં નુદત્ ।
શક્રાયુધાયતે માનગિરીન્ અભિવિદારયત્ ॥ 74
દૃષ્ટાર્થત્વાદ્ અવિતથં નિષ્ક્લેશત્વાદ્ અનાકુલમ્ ।
ગમકં સુપ્રયુક્તત્વાત્ ત્રિકલ્યાણં હિ તે વચઃ ॥ 75
મનાંસિ તાવચ્ છ્રોતૄણાં હરન્ત્ય્ આદૌ વચાંસિ તે ।
તતો વિમૃશ્યમાનાનિ રજાંસિ ચ તમાંસિ ચ ॥ 76
આશ્વાસનં વ્યસનિનાં ત્રાસનં ચ પ્રમાદિનામ્ ।
સંવેજનં ચ સુખિનાં યોગવાહિ વચસ્ તવ ॥ 77
વિદુષાં પ્રીતિજનનં મધ્યાનાં બુદ્ધિવર્ધનમ્ ।
તિમિરઘ્નં ચ મન્દાનાં સાર્વજન્યમ્ ઇદં વચઃ ॥ 78
અપકર્ષતિ દૃષ્ટિભ્યો નિર્વાણમ્ ઉપકર્ષતિ ।
દોષાન્ નિષ્કર્ષતિ ગુણાન્ વાક્યં તે ઽભિપ્રવર્ષતિ ॥ 79
સર્વત્રાવ્યાહતા બુદ્ધિઃ સર્વત્રોપસ્થિતા સ્મૃતિઃ ।

અવન્ધ્યં તેન સર્વત્ર સર્વં વ્યાકરણં તવ ॥ 80
યન્ નાદેશે ન ચાકાલે નૈવાપાત્રે પ્રવર્તસે ।
વીર્યં સમ્યગ્ ઇવારબ્ધં તેનામોઘં વચસ્ તવ ॥ 81
એકાયનં સુખોપાયં સ્વનુબન્ધિ નિરત્યયમ્ ।
આદિમધ્યાન્તકલ્યાણં તવ નાન્યસ્ય શાસનમ્ ॥ 82
એવમ્ એકાન્તકાન્તં તે દૃષ્ટિરાગેણ બાલિશાઃ ।
મતં યદિ વિગર્હન્તિ નાસ્તિ દૃષ્ટિસમો રિપુઃ ॥ 83
અન્વભુઙ્ક્થા યદ્ અસ્યાર્થે જગતો વ્યસનં બહુ ।
તત્ સંસ્મૃત્ય વિરૂપે ઽપિ સ્થેયં તે શાસને ભવેત્ ॥ 84
પ્રાગ્ એવ હિતકર્તુશ્ ચ હિતવક્તુશ્ ચ શાસનમ્ ।
કથં ન નામ કાર્યં સ્યાદ્ આદીપ્તશિરસાપિ તે ॥ 85
ભુજિષ્યતા બોધિસુખં ત્વદ્ગુણાપચિતિઃ શમઃ ।
પ્રાપ્યતે ત્વન્મતાત્ સર્વમ્ ઇદં ભદ્રચતુષ્ટયમ્ ॥ 86
ત્રાસનં સર્વતીર્થ્યાનાં નમુચેર્ ઉપતાપનમ્ ।
આશ્વાસનં નૃદેવાનાં તવેદં વીર શાસનમ્ ॥ 87
ત્રૈધાતુકમહાભૌમમ્ અસઙ્ગમ્ અનવગ્રહમ્ ।
શાસનેન તવાક્રાન્તમ્ અન્તકસ્યાપિ શાસનમ્ ॥ 88
ત્વચ્છાસનનયજ્ઞો હિ તિષ્ઠેત્ કલ્પમ્ અપીચ્છયા ।
પ્રયાતિ તત્ર તુ સ્વૈરી યત્ર મૃત્યોર્ અગોચરઃ ॥ 89
આગમસ્યાર્થચિન્તાયા ભાવનોપાસનસ્ય ચ ।
કાલત્રયવિભાગો ઽસ્તિ નાન્યત્ર તવ શાસનાત્ ॥ 90
એવં કલ્યાણકલિલં તવેદમ્ ઋષિપુઙ્ગવ ।
શાસનં નાદ્રિયન્તે યત્ કિં વૈશસતરં તતઃ ॥ 91
શ્રવણં તર્પયતિ તે પ્રસાદયતિ દર્શનમ્ ।
વચનં હ્લાદયતિ તે વિમોચયતિ શાસનમ્ ॥ 92
પ્રસૂતિર્ હર્ષયતિ તે વૃદ્ધિર્ નન્દયતિ પ્રજાઃ ।
પ્રવૃત્તિર્ અનુગૃહ્ણાતિ નિવૃત્તિર્ ઉપહન્તિ ચ ॥ 93
કીર્તનં કિલ્બિષહરં સ્મરણં તે પ્રમોદનમ્ ।
અન્વેષણં મતિકરં પરિજ્ઞાનં વિશોધનમ્ ॥ 94
શ્રીકરં તે ઽભિગમનં સેવનમ્ ધીકરં પરમ્ ।
ભજનં નિર્ભયકરં શંકરં પર્યુપાસનમ્ ॥ 95
શીલોપસંપદા શુદ્ધઃ પ્રસન્નો ધ્યાનસંપદા ।
ત્વં પ્રજ્ઞાસંપદાક્ષોભ્યો હ્રદઃ પુણ્યમયો મહાન્ ॥ 96
રૂપં દ્રષ્ટવ્યરત્નં તે શ્રવ્યરત્નં સુભાષિતમ્ ।
ધર્મો વિચારણારત્નં ગુણરત્નાકરો હ્ય્ અસિ ॥ 97
ત્વમ્ ઓઘૈર્ ઉહ્યમાનાનાં દ્વીપસ્ ત્રાણં ક્ષતાત્મનામ્ ।
શરણં ભવભીરૂણાં મુમુક્ષૂણાં પરાયણમ્ ॥ 98
સત્પાત્રં શુદ્ધવૃત્તત્વાત્ સત્ક્ષેત્રં ફલસંપદા ।
સન્મિત્રં હિતકારિત્વાત્ સર્વપ્રાણભૃતામ્ અસિ ॥ 99
પ્રિયસ્ ત્વમ્ ઉપકારિત્વાત્ સુરતત્વાન્ મનોહરઃ ।

એકાન્તકાન્તઃ સૌમ્યત્વાત્ સર્વૈર્ બહુમતો ગુણૈઃ ॥ 100
હૃદ્યો ઽસિ નિરવદ્યત્વાદ્ રમ્યો વાગ્રૂપસૌષ્ઠવાત્ ।
ધન્યઃ સર્વાર્થસિદ્ધત્વાન્ મઙ્ગલ્યો ગુણસંશ્રયાત્ ॥ 101
સ્થાયિનાં ત્વં પરિક્ષેપ્તા વિનિયન્તાપહારિણામ્ ।
સમાધાતા વિજિહ્માનાં પ્રેરકો મન્દગામિનામ્ ॥ 102
નિયોક્તા ધુરિ દાન્તાનાં ખટુઙ્કાનામ્ ઉપેક્ષકઃ ।
અતો ઽસિ નરદમ્યાનાં સત્સારથિર્ અનુત્તરઃ ॥ 103
આપન્નેષ્વ્ અનુકમ્પા તે પ્રસ્વસ્થેષ્વ્ અર્થકામતા ।
વ્યસનસ્થેષુ કારુણ્યં સર્વેષુ હિતકામતા ॥ 104
વિરુદ્ધેષ્વ્ અપિ વાત્સલ્યં પ્રવૃત્તિઃ પતિતેષ્વ્ અપિ ।
રૌદ્રેષ્વ્ અપિ કૃપાલુત્વં કા નામેયં તવાર્યતા ॥ 105
ગુરુત્વમ્ ઉપકારિત્વાન્ માતાપિત્રોર્ યદીષ્યતે ।
કેદાનીમ્ અસ્તુ ગુરુતા ત્વય્ય્ અત્યન્તોપકારિણિ ॥ 106
સ્વકાર્યનિરપેક્ષાણાં વિરુદ્ધાનામ્ ઇવાત્મનામ્ ।
ત્વં પ્રપાતતટસ્થાનાં પ્રાકારત્વમ્ ઉપાગતઃ ॥ 107
લોકદ્વયોપકારાય લોકાતિક્રમણાય ચ ।
તમોભૂતેષુ લોકેષુ પ્રજ્ઞાલોકઃ કૃતસ્ ત્વયા ॥ 108
ભિન્ના દેવમનુષ્યાણામ્ ઉપભોગેષુ વૃત્તયઃ ।
ધર્મસંભોગસામાન્યાત્ ત્વય્ય્ અસંભેદમ્ આગતાઃ ॥ 109
ઉપપત્તિવયોવર્ણદેશકાલનિરત્યયમ્ ।
ત્વયા હિ ભગવન્ ધર્મસર્વાતિથ્યમ્ ઇદમ્ કૃતમ્ ॥ 110
અવિસ્મિતાન્ વિસ્મિતવત્ સ્પૃહયન્તો ગતસ્પૃહાન્ ।
ઉપાસતે પ્રાઞ્જલયઃ શ્રાવકાન્ અપિ તે સુરાઃ ॥ 111
અહો સંસારમણ્ડસ્ય બુદ્ધોત્પાદસ્ય દીપ્તતા ।
માનુષ્યં યત્ર દેવાનાં સ્પૃહણીયત્વમ્ આગતમ્ ॥ 112
ખેદઃ શમસુખજ્યાનિર્ અસજ્જનસમાગમઃ ।
દ્વંદ્વાન્ય્ આકીર્ણતા ચેતિ દોષાન્ ગુણવદ્ ઉદ્વહન્ ॥ 113
જગદ્ધિતાર્થં ઘટસે યદ્ અસઙ્ગેન ચેતસા ।
કા નામાસૌ ભગવતી બુદ્ધાનાં બુદ્ધધર્મતા ॥ 114
કદન્નાન્ય્ અપિ ભુક્તાનિ ક્વ ચિત્ ક્ષુદ્ અધિવાસિતા ।
પન્થાનો વિષમાઃ ક્ષુણ્ણાઃ સુપ્તં ગોકણ્ટકેષ્વ્ અપિ ॥ 115
પ્રાપ્તાઃ ક્ષેપાવૃતાઃ સેવા વેષભાષાન્તરં કૃતમ્ ।
નાથ વૈનેયવાત્સલ્યાત્ પ્રભુણાપિ સતા ત્વયા ॥ 116
પ્રભુત્વમ્ અપિ તે નાથ સદા નાત્મનિ વિદ્યતે ।
વક્તવ્ય ઇવ સર્વૈર્ હિ સ્વૈરં સ્વાર્થે નિયુજ્યસે ॥ 117
યેન કેન ચિદ્ એવ ત્વં યત્ર તત્ર યથા તથા ।
ચોદિતઃ સ્વાં પ્રતિપદં કલ્યાણીં નાતિવર્તસે ॥ 118
નોપકારપરે ઽપ્ય્ એવમ્ ઉપકારપરો જનઃ ।
અપકારપરે ઽપિ ત્વમ્ ઉપકારપરો યથા ॥ 119
અહિતાવહિતે શત્રૌ ત્વં હિતાવહિતઃ સુહૃત્ ।

દોષાન્વેષણનિત્યે ઽપિ ગુણાન્વેષણતત્પરઃ ॥ 120
યતો નિમન્ત્રણં તે ઽભૂત્ સવિષં સહુતાશનમ્ ।
તત્રાભૂદ્ અભિસંયાનં સદયં સામૃતં ચ તે ॥ 121
આક્રોષ્ટારો જિતાઃ ક્ષાન્ત્યા દ્રુગ્ધાઃ સ્વસ્ત્યયનેન ચ ।
સત્યેન ચાપવક્તારશ્ ત્વયા મૈત્ર્યા જિઘાંસવઃ ॥ 122
અનાદિકાલપ્રહતા બહ્વ્યઃ પ્રકૃતયો નૃણામ્ ।
ત્વયા વિભાવિતાપાયાઃ ક્ષણેન પરિવર્તિતાઃ ॥ 123
યત્ સૌરત્યં ગતાસ્ તીક્ષ્ણાઃ કદર્યાશ્ ચ વદાન્યતામ્ ।
ક્રૂરાઃ પેશલતાં યાતાસ્ તત્ તવોપાયકૌશલમ્ ॥ 124
ઇન્દ્રિયોપશમો નન્દે માનસ્તબ્ધે ચ સંનતિઃ ।
ક્ષમિત્વં ચાઙ્ગુલીમાલે કં ન વિસ્મયમ્ આનયેત્ ॥ 125
બહવસ્ તૃણશય્યાસુ હિત્વા શય્યાં હિરણ્મયીમ્ ।
અશેરત સુખં ધીરાસ્ તૃપ્તા ધર્મરસસ્ય તે ॥ 126
પૃષ્ટેનાપિ ક્વ ચિન્ નોક્તમ્ ઉપેત્યાપિ કથા કૃતા ।
તર્ષયિત્વા પરત્રોક્તં કાલાશયવિદા ત્વયા ॥ 127
પૂર્વં દાનકથાદ્યાભિશ્ ચેતસ્ય્ ઉત્પાદ્ય સૌષ્ઠવમ્ ।
તતો ધર્મો ગતમલે વસ્ત્રે રઙ્ગ ઇવાર્પિતઃ ॥ 128
ન સો ઽસ્ત્ય્ ઉપાયઃ શક્તિર્ વા યેન ન વ્યાયતં તવ ।
ઘોરાત્ સંસારપાતાલાદ્ ઉદ્ધર્તું કૃપણં જગત્ ॥ 129
બહૂનિ બહુરૂપાણિ વચાંસિ ચરિતાનિ ચ ।
વિનેયાશયભેદેન તત્ર તત્ર ગતાનિ તે ॥ 130
વિશુદ્ધાન્ય્ અવિરુદ્ધાનિ પૂજિતાન્ય્ અર્ચિતાનિ ચ ।
સર્વાણ્ય્ એવ નૃદેવાનાં હિતાનિ મહિતાનિ ચ ॥ 131
ન હિ વક્તું ચ કર્તું ચ બહુ સાધુ ચ શક્યતે ।
અન્યથાનન્યથાવાદિન્ દૃષ્ટં તદ્ ઉભયં ત્વયિ ॥ 132
કેવલાત્મવિશુદ્ધ્યૈવ ત્વયા પૂતં જગદ્ ભવેત્ ।
યસ્માન્ નૈવંવિધં ક્ષેત્રં ત્રિષુ લોકેષે વિદ્યતે ॥ 133
પ્રાગ્ એવાત્યન્તનષ્ટાનામ્ અનાદૌ ભવસંકટે ।
હિતાય સર્વસત્ત્વાનાં યસ્ ત્વમ્ એવં સમુદ્યતઃ ॥ 134
ન તાં પ્રતિપદં વેદ્મિ સ્યાદ્ યયાપચિતિસ્ તવ ।
અપિ યે પરિનિર્વાન્તિ તે ઽપિ તે નાનૃણા જનાઃ ॥ 135
તવ તે ઽવસ્થિતા ધર્મે સ્વાર્થમ્ એવ તુ કુર્વતે ।
યઃ શ્રમસ્ તન્નિમિત્તં તુ તવ કા તસ્ય નિષ્કૃતિઃ ॥ 136
ત્વં હિ જાગર્ષિ સુપ્તાનાં સંતાનાન્ય્ અવલોકયન્ ।
અપ્રમત્તઃ પ્રમત્તાનાં સત્ત્વાનાં ભદ્રબાન્ધવઃ ॥ 137
ક્લેશાનાં વધ આખ્યાતો મારમાયા વિઘાટિતા ।
ઉક્તં સંસારદૌરાત્મ્યમ્ અભયા દિગ્ વિદર્શિતા ॥ 138
કિમ્ અન્યદ્ અર્થકામેન સત્ત્વાનાં કરુણાયતા ।
કરણીયં ભવેદ્ યત્ર ન દત્તાનુનયો ભવાન્ ॥ 139
યદિ સંચારિણો ધર્માઃ સ્યુર્ ઇમે નિયતં ત્વયા ।

દેવદત્તમ્ ઉપાદાય સર્વત્ર સ્યુર્ નિવેશિતાઃ ॥ 140
અત એવ જગન્નાથ નેહાન્યો ઽન્યસ્ય કારકઃ ।
ઇતિ ત્વમ્ ઉક્તવાન્ ભૂતં જગત્ સંજ્ઞપયન્ન્ ઇવ ॥ 141
ચિરાય ભુવિ સદ્ધર્મં પ્રેર્ય લોકાનુકમ્પયા ।
બહૂન્ ઉત્પાદ્ય સચ્છિષ્યાંસ્ ત્રૈલોક્યાનુગ્રહક્ષમાન્ ॥ 142
સાક્ષાદ્વિનેયવર્ગીયાન્ સુભદ્રાન્તાન્ વિનીય ચ ।
ઋણશેષં કિમ્ અદ્યાપિ સત્ત્વેષુ યદ્ અભૂત્ તવ ॥ 143
યસ્ ત્વં સમાધિવજ્રેણ તિલશો ઽસ્થીનિ ચૂર્ણયન્ ।
અતિદુષ્કરકારિત્વમ્ અન્તે ઽપિ ન વિમુક્તવાન્ ॥ 144
પરાર્થાવ્ એવ મે ધર્મરૂપકાયાવ્ ઇતિ ત્વયા ।
દુષ્કુહસ્યાસ્ય લોકસ્ય નિર્વાણે ઽપિ વિદર્શિતમ્ ॥ 145
તથા હિ સત્સુ સંક્રામ્ય ધર્મકાયમ્ અશેષતઃ ।
તિલશો રૂપકાયં ચ ભિત્ત્વાસિ પરિનિર્વૃતઃ ॥ 146
અહો સ્થિતિર્ અહો વૃત્તમ્ અહો રૂપમ્ અહો ગુણાઃ ।
ન નામ બુદ્ધધર્માણામ્ અસ્તિ કિં ચિદ્ અનદ્ભુતમ્ ॥ 147
ઉપકારિણિ ચક્ષુષ્યે શાન્તવાક્કાયકર્મણિ ।
ત્વય્ય્ અપિ પ્રતિહન્યન્તે પશ્ય મોહસ્ય રૌદ્રતામ્ ॥ 148
પુણ્યોદધિં રત્નનિધિં ધર્મરાશિં ગુણાકરમ્ ।
યે ત્વાં સત્ત્વા નમસ્યન્તિ તેભ્યો ઽપિ સુકૃતં નમઃ ॥ 149
અક્ષયાસ્ તે ગુણા નાથ શક્તિસ્ તુ ક્ષયિણી મમ ।
અતઃ પ્રસઙ્ગભીરુત્વાત્ સ્થીયતે ન વિતૃપ્તિતઃ ॥ 150
અપ્રમેયમ્ અસંખ્યેયમ્ અચિન્ત્યમ્ અનિદર્શનમ્ ।
સ્વયમ્ એવાત્મનાત્માનં ત્વમ્ એવ જ્ઞાતુમ્ અર્હસિ ॥ 151
ન તે ગુણાંશાવયવો ઽપિ કીર્તિતઃ
પરા ચ નસ્ તુષ્ટિર્ અવસ્થિતા હૃદિ ।
અકર્શનેનૈવ મહાહ્રદામ્ભસાં
જનસ્ય તર્ષાઃ પ્રશમં વ્રજન્તિ હ ॥ 152
ફલોદયેનાસ્ય શુભસ્ય કર્મણો
મુનિપ્રસાદપ્રતિભોદ્ભવસ્ય મે ।
અસદ્વિતર્કાકુલમારુતેરિતં
પ્રયાતુ ચિત્તં જગતાં વિધેયતામ્ ॥ 153