સર્વતથાગતતત્ત્વસંગ્રહ · અધ્યાય 85

મુદ્ર
અથાત્ર ગુહ્યમણ્ડલે સર્વસિદ્ધિવિધિવિસ્તરં કૃત્વા, વજ્રહુંકારગુહ્યમુદ્રાજ્ઞાનમુદીરયેત્ ।
પ્રવિશ્ય મણ્ડલમિદં ત્રિલોકવિજયાઙ્ગુલીં ।
સાધયે તુ ભગે બિધ્વા સર્વકર્મ સુસિધ્યતિ ॥
અથાસ્ય સાધનહૃદયં ભવતિ હું વજ્રસમય કૃત ॥
તતો વજ્રહુંકારહસ્યસાધનમુદ્રાજ્ઞાનં શિક્ષયેત્ ।
પ્રવિષ્ટ્વા મણ્ડલં સમ્યગ્ મહામુદ્રાગ્રસંસ્થિતઃ ।
સંવસન્ વજ્રહુંકારઃ સર્વકર્મકરો ભવેદ્ ॥ ઇતિ ॥
તત્રાસ્યાઃ સાધનહૃદયં ભવતિ હું વજ્રસમય હું ॥
તતો યથાવન્ મુદ્રાબન્ધચતુષ્ટયં શિક્ષયેત્ । તથૈવ સિદ્ધયઃ સંભવન્તીતિ ॥
યથા મણ્ડલે એવં પટાદિષુ લિખિતાનાં સર્વપ્રતિમાસ્વપિ સામાન્યા સિદ્ધિરિતિ ।
અથ વજ્રપાણિઃ સર્વતથાગતાનાહૂયૈવમાહ । "અધિતિષ્ઠત ભગવન્તઃ સર્વતથાગતા મમે[દં કુલં યે ચ] સર્વસત્વા યથાકામકરણીયતયા સર્વસિદ્ધીઃ પ્રાપ્નુયુર્" ઇતિ ॥
અથ ભગવન્તઃ સર્વતથાગતાઃ પુનઃ સમાજમાગમ્યાસ્ય ત્રિલોકવિજયકલ્પસ્યાધિષ્ઠાનાયેદમૂચુઃ ।
સાધુ તે વજ્રસત્વાય વજ્રરત્નાય સાધુ તે ।
વજ્રધર્માય તે સાધુ સાધુ તે વજ્રકર્મણે ॥
સુભાષિતમિદં સૂત્રં વજ્રયાનમનુત્તરં ।
સર્વતથાગતં ગુહ્યં મહાયાનાભિસંગ્રહમ્ ॥ ઇતિ ॥
સર્વતથાગતવજ્રસમયાન્મહાકલ્પરાજાન્ મહાકલ્પવિધિવિસ્તરઃ સમાપ્તઃ ॥
છપ્તેર્ 11 ત્રિલોકચક્ર-મહ-મન્દલ-વિધિ-વિસ્તર
અથ ભગવન્તઃ સર્વતથાગતાઃ પુનરપિ સમાજમાપદ્ય જાનન્નેવ વજ્રપાણિં મહાબોધિસત્વમેવમાહુઃ । "પ્રતિપદ્યસ્વ વત્સ સર્વતથાગતાજ્ઞાકારિતયૈ ઇમં મહેશ્વરકાયમતઃ સ્વપાદતાલાત્ મોક્ષુમ્!" ઇતિ । અથ ભગવાં વજ્રપાણિસ્તાંસ્તથાગતાનેવમાહ । "અહં ભગવદ્ભિઃ સર્વદુષ્ટદમકઃ ક્રોધ ઇત્યભિષિક્તઃ । તન્મયાયં વ્યાપાદિતઃ, તત્કથમસ્ય મોક્ષામી?" તિ ।
અથ સર્વતથાગતા મહેશ્વરસ્ય સર્વત્રિલોકાધિપતેઃ શરીરસ્ય જીવિતસંજનનહેતોરિદં મૃતવિજ્ઞાનાકર્ષણહૃદયં સ્વહૃદયે[ભ્યો નિશ્ચરન્તિ ।] ઓં વજ્રસત્વ હૂં જ્જઃ ॥
અથાસ્ય મુદ્રાબન્ધો ભવતિ ।
ગુહ્યાઙ્કુશી દૃઢીકૃત્ય સમાન્ત્યાસુ પ્રસારિતા ।
મૃતસ્ય મૂર્ધ્નિ સન્ધાય [પુનર્જીવિતં પ્રાપ્સ્યત ॥ ઇતિ ॥]
અથાસ્મિન્ વિનિઃસૃતમાત્રે સ ભગવાન્ [ભસ્મેશ્વરનિર્ઘોષસ્] તથાગતો ભસ્મચ્છત્રાયા લોકધાતોર્ [આગમ્ય, તસ્ય] મહેશ્વર[સ્ય કાયે પ્રવિષ્ટ્વા, ઇદમુદાનમુદાનયામાસ ।]
અહો હિ સર્વબુદ્ધાનાં બુદ્ધાજ્ઞાનમનુત્તરં ।
યન્મૃતો ઽપિ હિ કાયો ઽયં જીવધાતુત્વમાગત ॥ ઇતિ ॥
[અથ વજ્રપાણિર્] મહાબોધિસત્વ ઇદં પાદોચ્ચારન્નામ હૃદયમુદાજહાર ઓં વજ્ર મુઃ ॥
અથાસ્ય મુદ્રાબન્ધો ભવતિ ।
વજ્રક્રોધાઙ્ગુલી[મુત્થાપયિત્વાગ્રાસઙ્ગં સ્થિતે ।] પરિવર્ત્ય[દ્વયોર્વજ્રયોરધસ્તાત્સમુદ્ધરેદ્ ॥ ઇતિ ॥]
અથાસ્મિન્ ભાષિતમાત્રે મહાવજ્રધરપાદમૂલાન્ મહાદેવો [મુક્તયિત્વા પુનઃ સંજીવીકૃતઃ ।] અથ મહેશ્વર[કાયં તેન તથાગતેન સં]જીવમધિષ્ઠાય, સ્વયૌવરાજ્યતાયામત્રૈવ લોકધાતૌ સર્વસત્વ[હિતાર્થઞ્ચ દુષ્ટ]વિનયાર્થં ચ પ્રતિષ્ઠાપિતવાનિતિ ॥
અથ તતો વજ્રપાણિ ચરણતલાદિમાં ચન્દ્રપાદાન્નામ સર્વતથાગતબોધિચિત્તમુદ્રાં [વિનિઃસૃતઃ ।] ઓં ચન્દ્રોત્તરે સમન્તભદ્રકિરણી મહાવજ્રિણિ હૂં ॥
અથાસ્ય મુદ્રાબન્ધો ભવતિ ।
વજ્રબન્ધં દૃઢીકૃત્ય કનિષ્ઠાઙ્ગુષ્ઠ[સમોત્થા ।
સમોત્થિત્વા સુસારિતા ચન્દ્રપ્રભેતિ] કીર્તિતા ॥
અથાસ્યાં વિનિઃસૃતમાત્રાયાં તત એવ પાદતલાચ્ ચન્દ્રોત્તર એવ તથાગતો [નિશ્ચચાર, તસ્ય મહેશ્વરસ્ય શિરે વજ્રપાણિ પાદાવક્રાન્તે તદર્ધચન્દ્રમૂર્ધનભિષિક્તો, વજ્રપાણેર્વામપાર્શ્વે સ્થિતઃ । તતઃ] સર્વતથાગતૈ[ર્વજ્રપાણેર્મિત્રસ્ય પાણૌ] વજ્રશૂલં દત્વા, વજ્રવિદ્યોત્તમો વજ્રવિદ્યોત્તમ ઇતિ વજ્રનામાભિષેકેણાભિષિક્તઃ ॥
અથ વજ્રવિદ્યોત્તમો બોધિસત્ત્વો [મહાસત્ત્વશ્ચ] તેન વજ્રશૂલેન ચક્રપરિવર્તનગત્યા નૃત્યોપહારપૂજાં કુર્વન્નિદમુદાનમુદાનયામાસ ।
અહો હિ સર્વબુદ્ધાનાં બોધિચિત્તમનુત્તરં ।
યત્પાદાગ્રસ્પર્શેનાપિ બુદ્ધત્વં પ્રાપ્યતે મયા ॥ ઇતિ ॥
અથ વજ્રપાણિર્મહાબોધિસત્વઃ, તતો વજ્રક્રોધસમાધેર્વ્યુત્થાય, ભગવન્તમે[તાં વાચમુવાચ] । "અહં ભગવં સર્વતથાગતૈર્વજ્રં પાણિભ્યાં દત્વા વજ્રપાણિત્વેનાભિષિક્તઃ ॥ તદેષાં દેવાદીનાં બાહ્યવજ્રકુલાનામસ્મિં ત્રિલોકવિજયમહામણ્ડલે સ્થાનવિનિયોગઙ્કરિષ્યામિ । યેન તે સત્વા અવૈવર્તિકા ભવિષ્યન્તિ અનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધાવ્" ઇતિ ॥
અથ ભગ[વાન્ વૈરોચનસ્] તથાગતો ઽર્હન્ સમ્યક્સંબુદ્ધ ઇદં સર્વતથાગતોષ્ણીષમુદાજહાર ઓં વજ્રસત્વોષ્ણીષ હું ફટ્ ॥
અથાસ્મિન્ ભાષિતમાત્રે સર્વતથાગતોષ્ણી[ષેમ્યો વિનિઃસૃતો ભગવદ્વજ્રપાણિવિગ્રહઃ, નાના]વર્ણરશ્મયો ભૂત્વા, સર્વલોકધાતવો ઽવભાસ્ય, પુનરપિ ભગવતો વજ્રપાણેર્મૂધમ્ [અનુપરિવેષ્ટિતાઃ, સર્વતથાગતોષ્ણીષતેજોરાશિં ભૂત્વા] સ્થિતઃ । અથ તતસ્તેજોરાશિત ઇદં સર્વતથાગતોષ્ણીષં નિશ્ચચાર । ઓં નમસ્સર્વતથાગ[તોષ્ણીષ] તેજોરાશિ અનવલોકિતમૂર્ધ હૂં જ્વાલ ધક વિધક દર વિદર હું ફટ્ ॥
અથ વજ્રપાણિર્બોધિસત્વો મહાસત્વ ઇદં સ્વવિદ્યોત્તમમુદા[જહાર]ઓં નિસુંભ વજ્ર હું ફટ્ ॥
તતઃ પુનરપિ વજ્રપાણિઃ સ્વહૃદયાદિદં હૃદયમુદાજહાર ઓં ટ્ટક્કિ જ્જઃ ॥
અથ વજ્રગર્ભો બોધિસત્વો મહાસત્વ ઇદં સ્વવિદ્યોત્તમમભાષત્ ઓં વજ્ર રત્નોત્તમ જ્વાલય હું ફટ્ ॥
અથ વજ્રનેત્રો બોધિસત્વો મહાસત્વ ઇદં સ્વવિદ્યોત્તમમભાષત્ ઓં સ્વભાવશુદ્ધ વજ્રપદ્મ શોધય સર્વાન્ વિદ્યોત્તમ હું ફટ્ ॥
અથ વજ્રવિશ્વો બોધિસત્ત્વો મહાસત્વ ઇમં સ્વવિદ્યોત્તમમભાષત્ ઓં વજ્રકર્મોત્તમ વજ્રધર સમયમનુસ્મર સુંભનિસુંભાકર્ષય પ્રવેશયાવેશય બન્ધય સમયં ગ્રહય સર્વકર્માણિ મે કુરુ મહાસત્વ હું ફટ્ ॥
અથ વજ્રવિદ્યોત્તમો બોધિસત્વો મહાસત્વ ઇદં સ્વહૃદયં ભગવતો વજ્રપાણેઃ પાદવન્દનીયં નિર્યાતયામાસ ઓં સુંભ નિસુંભ વજ્રવિદ્યોત્તમ હું ફટ્ ॥
અથ ક્રોધવજ્રો વિદ્યારાજો ભગવતશ્ચરણયોર્નિપત્યેદ સ્વહૃદયમદાત્ હું વજ્રશૂલ ॥
અથ માયાવજ્રો વિદ્યારાજેદં સ્વહૃદયમભાષત્ ઓં વજ્રમાય વિદર્શય સર્વ હું ફટ્ ॥
અથ વજ્રઘણ્ટો વિદ્યારાજઃ સ્વહૃદયમદાત્ ઓં વજ્રઘણ્ટ રણ રણ હું ફટ્ ॥
અથ મૌનવજ્રઃ સ્વહૃદયમદાત્ ઓં વજ્રમૌન મહાવ્રત હું ફટ્ ॥
અથ વજ્રાયુધઃ સ્વહૃદયમદાત્ ઓં વજ્રાયુધ દામક હું ફટ્ ॥
વિદ્યારાજનકાઃ ॥
અથ વજ્રકુણ્ડલિર્વજ્રક્રોધો ભગવતે વજ્રપાણયે ઇદં સ્વહૃદયં પાદવન્દનીયં નિર્યાતયામાસ । ઓં વજ્રકુણ્ડલિ મહાવજ્રક્રોધ ગુહ્ણ હન દહ પચ વિધ્વંસય । વજ્રેણ મૂર્ધાનં સ્ફાલય ભિન્દ હૃદયં વજ્રક્રોધ હું ફટ્ ॥
અથ વજ્રપ્રભો વજ્રક્રોધ ઇદં સ્વહૃદયમદાત્ । ઓં વજ્રપ્રભ મારય સૌમ્યક્રોધ હું ફટ્ ॥
અથ વજ્રદણ્ડો વજ્રક્રોધઃ સ્વહૃદયમદાત્ । ઓં વજ્રદણ્ડ તનુય સર્વદુષ્ટાન્ મહાક્રોધ હું ફટ્ ॥

અથ વજ્રપિઙ્ગલો વજ્રક્રોધ ઇદં સ્વહૃદયમદાત્ । ઓં વજ્રપિઙ્ગલ ભીષય સર્વદુષ્ટાન્ ભીમક્રોધ હું ફટ્ ॥
વજ્રક્રોધાઃ ॥
અથ વજ્રશૌણ્ડો ગણપતિર્ભગવતે વજ્રપાણયે ઇદં હૃદયન્નિર્યાતયતિ સ્મ । ઓં વજ્રશૌણ્ડ મહાગણપતિ રક્ષ સર્વદુષ્ટેભ્યો વજ્રધરાજ્ઞાં પાલય હું ફટ્ ।
અથ વજ્રમાલ ઇદં સ્વહૃદયમદાત્ । ઓં વજ્રમાલ ગણપતયે માલયાકર્ષય પ્રવેશયાવેશય બન્ધય વશીકુરુ મારય હું ફટ્ ॥
અથ વજ્રવશી સ્વહૃદયમદાત્ । ઓં વજ્રવશી મહાગણપતે વશીકુરુ હું ફટ્ ॥
અથ વિજયવજ્રો ગણપતિઃ સ્વહૃદયમદાત્ । ઓં વજ્રવિજય વિજયં કુરુ મહાગણપતિ હું ફટ્ ॥
ગણપ[તયઃ ॥]
અથ વજ્રમુસલો વજ્રદૂત ઇદં સ્વહૃદયં વજ્રપાણયે નિર્યાતયામાસ । ઓં વજ્રમુસલ કૃટ્ટ કુટ્ટ સર્વદુષ્ટાન્ વજ્રદૂતહું ફટ્ ॥
[અથ વજ્રા]નિલો દૂતઃ સ્વહૃદયમદાત્ । ઓં વજ્રાનિલ મહાવેગાનય સર્વદુષ્ટાન્ હું ફટ્ ॥
અથ વજ્રાનલો દૂતઃ સ્વહૃદયમદાત્ । ઓં વજ્રાનલ મહાદૂત જ્વાલય સર્વ ભસ્મીકુરુ સર્વદુષ્ટાન્ હું ફટ્ ॥
અથ વજ્રભૈરવો દૂતઃ સ્વહૃદયમદાત્ । ઓં વજ્રભૈરવ વજ્રદૂત ભક્ષય સર્વદુષ્ટાન્ મહાયક્ષ હું ફટ્ ॥
દૂતાઃ ॥
અથ વજ્રાઙ્કુશો વજ્રચેટ ઇદં સ્વહૃદયં ભગવતે વજ્રપાણયે નિર્યાતયામાસ । ઓં વજ્રઙ્કુશાકર્ષય સર્વ મહાચેટ હું ફટ્ ॥
અથ વજ્રકાલઃ સ્વહૃદયમદાત્ । ઓં વજ્રકાલ મહામૃત્યુમુત્પાદય હું ફટ્ ॥
અથ વજ્રવિનાયકઃ સ્વહૃદયમદાત્ । ઓં વજ્રવિનાયકાસ્ય વિઘ્નં કુરુ હું ફટ્ ॥
અથ નાગવજ્ર ઇદં સ્વહૃદયં ભગવતે વજ્રાપાણયે પાદવન્દનીયં નિર્યતયામાસ । ઓં નાગવજ્રાનય સર્વધનધાન્યહિરણ્યસુવર્ણમણિમુક્તાલઙ્કારાદીનિ સર્વોપકરણાનિ વજ્રધર સમયમનુસ્મરકડ્ઢ ગૃહ્ણ બન્ધ હર હર પ્રાણાન્ મહાચેટ હું ફટ્ ॥
ચેટાઃ ॥
અથ વજ્રપાણિર્મહાબોધિસત્વ ઇદં સર્વવજ્રકુલાકર્ષણસમયમુદાજહાર ઓં વજ્રાઙ્કુશાકર્ષય હું ॥
તતઃ પ્રવેશનસમયમુદાજહાર હું વજ્રપાશાકડ્ઢ હું ॥
તતઃ સમયબન્ધમુદાજહાર હું વજ્રસ્ફોટ વં ॥
તતઃ કર્મહૃદયમુદાજહાર ઓં વજ્રકર્મ સાધય કૃત્ ॥
દેલિનેઅતિઓન્ ઓf થે મન્દલ
અથ વજ્રપાણિરિદં સર્વવજ્રકુલમહામણ્ડલમભાષત્ ।
અથાતઃ સંપ્રવક્ષ્યામિ મહામણ્ડલમુત્તમં ।
ધર્મચક્રપ્રતીકાશં સૂત્રયે સર્વમણ્ડલં ॥
તત્રેદં સૂત્રણહૃદયં ભવતિ ઓં વજ્રસૂત્રાકર્ષય સર્વમણ્ડલાન્ હું ॥
મણ્ડલસ્ય તુ મધ્યે વૈ વિધ્વા ખદિરકીલકં ।
તતસ્તુ સૂત્રં દ્વિગુણં કૃત્વા તેન પ્રસૂત્રયેત્ ॥
તત્રેદં કીલકહૃદયં । ઓં વજ્રકીલ કીલય સર્વવિધ્નાન્ બન્ધય હૂં ફટ્ ॥
ચતુઃસૂત્રસમાયુક્તં સૂત્રયેચ્ચક્રમણ્ડલં ।
બાહ્યતસ્તસ્ય નિઃક્રમ્ય દ્વિગુણં તુ તથૈવ ચ

તસ્યાપિ ત્રિગુણઙ્કુર્યાત્ બાહ્યમણ્ડલસૂત્રણં ।
વિદિશાશ્ચારયોગેન કોણરેખાસ્તુ સૂત્રયેદ્ ॥ ઇતિ