સર્વજ્ઞતાકારધારણી · ભાગ 12

સર્વજ્ઞતાકારધારણી
ઓં નમઃ સર્વબુદ્ધબોધિસત્ત્વેભ્યઃ ।
એવં મયા શ્રુતમ્ । એકસ્મિં સમયે ભગવાન્ રાજગૃહે વિહરતિ સ્મ, ગૃધ્રકૂટે મહતા ભિક્ષુસંઘેન સાર્ધં દ્વાદશભિર્ ભિક્ષુશતૈર્ એવં પ્રમુખૈશ્ ચાનેકમહાશ્રાવકાદિબોધિસત્ત્વભિક્ષુભિક્ષુણ્યુપાસિકોપાસિકાદેવનાગયક્ષગન્ધર્વાસુરગરુડકિન્નરમહોરગમનુષ્યામનુષ્યરાજામાત્યપૌરજાનપદપરિવારૈઃ ॥
તેન ખલુ પુનઃ સમયેન ભગવાંશ્ ચતસૃભિઃ પર્ષદ્ભિઃ પરિવૃતઃ પુરસ્કૃતઃ અર્ચનાદિસંસ્કૃતસ્ તદા બોધિસત્ત્વવિષયસન્દર્શનપ્રણિધાનવ્યૂહસમાધિવિષયધારણીસુખવ્યૂહસમાધાનનિર્દેશચર્યાવૈશારદ્યમહાવૈપુલ્યબોધિસત્ત્વાનુગતસર્વબુદ્ધપરિગ્રહ નામ ધર્મપર્યાયસૂત્રાન્તં ભાષિતુમ્ આરબ્ધવાન્ । તદા નાનાવર્ણરશ્મયો નિશ્ચરિતાયન્ પ્રભાભિરયં ત્રિસાહસ્રમહાસાહસ્રલોકધાતુન્ મહતાવભાસેન સ્ફુટો ઽભૂત્ ॥
[પગે 7]
અથ રત્નવૈરોચનો નામ બોધિસત્ત્વો મહાસત્ત્વસ્ તં મહાનિમિત્તં પ્રાતિહાર્યં દૃષ્ટ્વા સહસા સ્થાયૈકાંશમ્ ઉત્તરાસઙ્ગં કૃત્વા દક્ષિણજાનુમણ્ડલં પૃથિવ્યાં પ્રતિષ્ઠાપ્ય યેન ભગવાંસ્ તેનાઞ્જલિં પ્રણમ્ય ભગવન્તમ્ એતદ્ અવોચત્ । પરમાશ્ચર્યાભૂત્ તત્પ્રાપ્તો ઽહં ભગવન્ કુત ઇમે રશ્મય આગતાઃ? કસ્યૈષ વિષયપ્રભાવઃ? કો ઽત્ર હેતુપ્રત્યયો ભવિષ્યતિ?
ભગવાન્ આહ । અસ્તિ કુલપુત્ર પૂર્વદક્ષિણસ્યાં દિશિ, ઇતો બુદ્ધક્ષેત્રકોટીશતસહસ્રગઙ્ગાનદીવાલુકાસમાન્ બુદ્ધક્ષેત્રાન્ અતિક્રમ્ય પદ્મા નામ લોકધાતુ નાનાગુણરત્નવિભૂષિતા નાનારત્નકૂટાગારાદિવૃક્ષપુષ્પકરિણ્યુપશોભિતા । યત્રૈકજાતિપ્રતિબદ્ધા બોધિસત્ત્વાઃ પદ્મોત્તરતથાગતઃ સકાશદ્ ધર્મં શૃણ્વન્તિ । તત્ર લોકધાતૌ ઇન્દ્રો નામ મહાબોધિવૃક્ષરત્નમયાન્ય્ અસ્તિ । તસ્ય મૂલે કોટીશતસહસ્રસુવર્ણપત્રરત્નમયપદ્મો ઽસ્તિ । તત્રાદ્યરાત્રૌ પદ્મોત્તરેણાર્હતા સમ્યક્સંબુદ્ધેનાનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંબુદ્ધઃ । તત્ર પદ્માસનનિષણ્ણા બોધિસત્ત્વાઃ તસ્ય પ્રાતિહાર્યાણિ પશ્યન્તિ । તે સર્વલોકધાતુભ્યઃ આગતા બોધિસત્ત્વાસ્ તાં પૂજયિત્વા તત્ર સ્થિતાઃ ।
[પગે 8]
અથ પદ્મોત્તરતથાગતસ્ તેષાં આશયાનુશયં જ્ઞાત્વા બહુજનહિતાય સુખાય લોકાનુકમ્પાય દેવમનુષ્યાણાઞ્ ચ હિતાય મહાયાનસ્ય પરિપૂરણાર્થમ્ અવૈવર્તિકધર્મચક્રં પ્રવર્તિતવાન્ । બોધિસત્ત્વ આહ । ભગવન્ કિયચ્ ચિરં સા લોકધાતુઃ પદ્મોત્તરસ્ તથાગતસ્ તિષ્ઠતિ સદ્ધર્મં વા । ભગવાન્ આહ । ભવિષ્યતિ કુલપુત્ર પદ્મોત્તરસ્ય તથાગતસ્યાયુષ્પ્રમાણં ત્રિંશદન્તરકલ્પાનિ, સદ્ધર્મં દશાન્તરકલ્પાણ્ સ્થાસ્યતિ, યે યત્ર જાતા બોધિસત્ત્વાસ્ તેષાં ચત્વારિંશદન્તરકલ્પાયુષ્પ્રમાણં । પૂર્વઞ્ ચ કુલપુત્ર સા લોકધાતુશ્ ચન્દના નામ બભૂવ । ન ત્વ્ એવં પરિશુદ્ધા નાકીર્ણશુદ્ધસત્ત્વા યથૈતર્હિ સા લોકધાતુઃ । કુલપુત્ર ચન્દનાયાં લોકધાતૌ ચન્દ્રોત્તમો નામાભૂત્ તથાગતો ઽર્હન્ સમ્યક્સંબુદ્ધો યાવત્ સ ચાપિ વિંશત્યન્તરકલ્પાન્ ધર્મં દેશયિતવાન્ । તસ્ય પરિનિર્વાણકાલસમયે ચાપ્ય્ એકત્યા બોધિસત્ત્વાઃ પ્રણિધાનવશેનાન્યદ્બુદ્ધક્ષેત્રં સંક્રાન્તાઃ । યે ચાવશિષ્ટા બોધિસત્ત્વાનામ્ એતદ્ અભવત્ । અદ્યરાત્રૌ મધ્યમે યામે ચન્દ્રોત્તમસ્ તથાગતઃ પરિનિર્વાસ્યતિ તસ્ય દશાન્તરકલ્પાન્ સદ્ધર્મઃ સ્થાસ્યતિ । કઃ સદ્ધર્માન્તર્ધાનસ્યાનન્તરમ્ અનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંભોત્સ્યતે?
[પગે 9]
તેન ખલુ પુનઃ સમયેન ગગનમુદ્રો નામ બોધિસત્ત્વઃ સ પૂર્વપ્રણિધાનેન ચન્દ્રોત્તમેન તથાગતેન વ્યાકૃતઃ । ભવિષ્યસિ ત્વં કુલપુત્ર મમ પરિનિર્વૃતસ્ય દશાન્તરકલ્પાન્ સદ્ધર્મઃ સ્થાસ્યતિ; રાત્ર્યાઃ પ્રથમે યામે મે સદ્ધર્માન્તરહાસ્યતિ, તત્રૈવ રાત્ર્યાઃ પશ્ચિમે યામે ત્વમ્ અનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંભોત્સ્યસે, પદ્મોત્તરો નામ ભવિષ્યસિ તથાગતો ઽર્હન્ સમ્યક્સંબુદ્ધઃ । તત્કાલે યે બોધિસત્ત્વા મહાસત્ત્વા યેન ચન્દ્રોત્તમસ્ તથાગતસ્ તેનોપજગ્મુઃ । ઉપેત્ય તે સર્વે નાનાપ્રકારૈર્ બોધિસત્ત્વવિકુર્વૈશ્ ચન્દ્રોત્તમસ્ય પૂજાં કૃત્વા ભગવન્તમ્ એતદ્ અવોચન્ । ઇચ્છામો વયં ભદન્ત ભગવન્ન્ ઇમે દશાન્તરકલ્પા નિરોધમ્ અવહિતેન ચિત્તેનાતિનામયિતું ।
તત્ર ખલુ કુલપુત્ર ચન્દ્રોત્તમસ્ તથાગતો ગગનમુદ્રં બોધિસત્ત્વમ્ આમન્ત્ર્યૈતદ્ અવોચત્ । ઉદ્ગૃહ્ણ ત્વં કુલપુત્રેમં સર્વજ્ઞાતાકારધારણીમુખપ્રવેશં સર્વાતીતાનાગતૈસ્ તથાગતૈઃ સમ્યક્સંબુદ્ધૈર્ યૌવરાજ્યાભિષિક્તાનાં બોધિસત્ત્વાનાં દેશિતં । યે ચૈતર્હિ દશસુ દિક્ષુ સર્વલોકધાતુષુ બુદ્ધા ભગવન્તસ્ તિષ્ઠન્તસ્ તે ઽપિ દેશયન્તિ । યે ભવિષ્યન્ત્ય્ અનાગતે ઽધ્વનિ બુદ્ધા ભગવન્તસ્ તે ઽપિ યૌવરાજ્યાભિષિક્તબોધિસત્ત્વાનાં દેશયિષ્યન્તિ । તદ્યથા;
[પગે 10]
જલિજલિનિ મહાજલિનિ ફુત્કે બુત્કે સંમદે મહાસંમદે, દેવામ્ અટિ ચટિ ટકે ઠરઠર્ક્કે અમિમકસિ હિલિ ચિલિ તિલિ રુરુકે મહારુરુકે, જય દુર્જયે જયે જયમતિ શાન્તે શાન્તનિર્ઘોષણિ, અમૂલપરિછિન્ને, મારસૈન્ય વિત્રાસને, મુક્તે મુક્તપરિશુદ્ધે, અભિતે ભયમોચને, ભાર છરણા દાન્ત વિદ્યાવિદ્યા વરુત્તમે, નિગ્રહં પરિવાદિનાં, ધર્મવાદિનામ્ અનુગ્રહં, આરક્ષ ધર્મવાદિનાં ચતુર્ણાં સ્મૃત્યુપસ્થાનાનામ્ અધિમુક્તિપદપ્રકાશનપદમ્ ઇદં । સ્જ્ધ્_1
બુદ્ધકાશયે અમમ નિમમ, અવેવિ અર્થે અર્થનિ સ્તીરણે, લોકાધિમુક્તે, સન્દધ પરિભાવને, ચતુર્ણામ્ આર્યવંશાનાં, અધિમુક્તિપદપ્રકાશનપદા । સ્જ્ધ્_2
ભાષિથે ભાષણે, ધારે ધારયતિ, ગુપ્તે શુભપ્રભે તત્ફલે અગ્રફલે નિષ્ફલે નિલહ અમુક્ત અમુક્ત નિર્મુક્તે, અત્રવિત વિમુક્તવતિ, વિલફલ, અયુક્ત ઇવિતિ, યિવિતિ રતિતુલ, તુલમં અહિંસામ ઇતિવાવ, અત્વાનત્વાન સર્વલોકે, અનેક લિવિન્ધ અભૂસરે, હતમત્તે, વેશાગ્રવતે, અફલ, કફલ, ત્રયાણામ્ આરક્ષિતાનાં અધિમુક્તિપદમ્ ઇદં । સ્જ્ધ્_3
[પગે 11]
જડત, અનિહરવવતવ્યો ઇદં ફલં, નિયામફલં, સમુદાનાય વિભૂષ, પસ્યે સોમન્ત્ર, અનુમત્તો અકુમત્તો, છેદાવને મન્ત્રસ્તા દશબલ વિગ્રહસ્થા, ઇસુસ્થિત, સુનિખમ, તીક્ષ્ણામતિ, આલોકો, અતિતૃષ્ણા, અદિમતિ, પ્રત્યુત્પન્નબુદ્ધપૂર્વપ્રહારે, ચતુર્ણાં સમ્યક્પ્રહાણાં, અધિમુક્તિપદપ્રકાશપદમ્ ઇદં । સ્જ્ધ્_4
અન્યે મન્યે મને, મમને, વિરે વિરતે, શમે શમિતાવિ, શાન્તે મુક્તે નિરક્ષમે, સમે સમસમે, ક્ષયે અક્ષયે, અજિતિ શાન્તે સમિષ્ઠે, ધારણી આલોકાવભાસે, રત્નવ્રતે, રસમ્યવતે, જ્ઞાનવતે, મેરુવતે, ક્ષયનિદર્શને, લોકપ્રદીપનિદર્શને, ચતુર્ણાં પ્રતિસંવિદામ્ અધિમુક્તિપદપ્રકાશપદમ્ ઇદં । સ્જ્ધ્_5
ચક્ષુ આભાસે નિદર્શને જ્ઞાનાલોકનિદર્શનઞ્ ચ, પ્રભાસને સર્વેન્દ્રિય ભૂમાતિક્રાન્તે, સર્વસવ વમાં, સર્વે પ્રાથવા ક્ષયં કરે, ગોકાહ વદને, લોકાનુદર્શનવિભૂ, ચતુર્ણાં ઋદ્ધિપાદાનામ્ અધિમુક્તિપદપ્રકાશપદમ્ ઇદં । સ્જ્ધ્_6

અચલે બુદ્ધે વૃદ્ધપ્રચલે, સત્વ ગૃહ્ણ સિદ્ધિ, કંપતિ નિસિદ્ધ સ્મહિટ્ટે પરેકસિરે, સોમે ચન્દે દત્વે અચલ અચલ અપરે વિચિવલે નિપલે પ્રચચલે [પગે 12] પ્રસરે, અનય અભ્યાસે, કંકમે પ્રભાવિનિ, દ્રામે નિજસો ગ્રક્ક્રમે નયને ઇન્દ્રિયાણાં બલાનામ્ અધિમુક્તિપદપ્રકાશપદમ્ ઇદં । સ્જ્ધ્_7
પુષ્પે સુપુષ્પે, દ્રુમપરિહારે, અભયરુચિરે, ચેકરત્કે, અક્ષયમ્ અસ્તુ, નિનિરે મમલે, પઞ્ચશિશિરે, લોકસ્ય વિજ્ઞાને, નયસંગૃહીતે ચ યુક્તે સુચ્છેન્દેન સપ્તાનાં બોધ્યઙ્ગાનાં અધિમુક્તિપદપ્રકાશપદમ્ ઇદં । સ્જ્ધ્_8
ચક્રવજ્રે, મૈત્ર સમાપદે, ક્રાન્તે કેતે, કરુણ રુદીક્ષયિ, પ્રીતિરૂપે ક્ષમસંપન્ને, અરકે વરતે, ખરો ખરે, અમૂલે મૂલે, સાધને, ચતુર્ણાં વૈશારદ્યાનામ્ અધિમુક્તિપદપ્રકાશપદમ્ ઇદં । સ્જ્ધ્_9
વર્ત્તે ચક્રે ચક્રધરે વરચક્રે વરે પ્રવરે, હિલે હિરે ધરે, આરૂપાવતે, હુહુરે યથા જિભંગ નિંવરે, યથાપરં ચરિનિશે યથા ભયરિરિશિ, સત્યનિર્હારે, જરવિલ, વિર્યનિહાર, ચૂરે માર્ગનિહાર સમાધિનિહાર પ્રજ્ઞાનિહાર વિમુક્તિનિર્હાર, વિમુક્તિજ્ઞાનદર્શનનિહાર નક્ષત્રનિર્હાર ચન્દ્રનિર્હાર સૂર્યનિર્હાર, પદાઞ્ ચતુરુત્તરતથાગતેન અદ્ભુતં, નિરદ્ભુતં સંબુદ્ધં અબુદ્ધ ઇહબુદ્ધં, તત્રબુદ્ધં નિહંગમપરે, અરહ દરહ પણ્ડલે [પગે 13] પણ્ડલે તત્રાર્તલુ, માંગઘરણિ પૂટનિ સંપ્રપૂટનિ, ગતપ્રંગમનુ નિરુવ, નાશનિ નાશબન્ધનિ, ચ્છિચ્છિનિ, ચ્છિચ્છિદ્રમ, યોવ હિડિંગમા વરે મરે, હનને, ભરે ભરે ભુન્દે ભિરે ભિરે રુષરે, સરણે, દરણે, પ્રવર્ત્તે, ચલનાડયે, વિદ્રંવુમા વરખુમા, બ્રહ્મચારિણ, ઇન્દ્રવનિ, ધિધિરાયનિ, મહેશ્વરલલનિ, મમસુમે, અરમિનિ એકાક્ષર વિવઞ્ચનિ, ચરસ્તિ આભિચન્દાર સૂરે, સર્વસૂરા આવરસૂરા, પુનકનિતાં, મણ્ડિતાં આયિનકણ્ડિ જભામે, ગન્ધરે, અત્ર રુનિમકરે, ભિરોહિનિ સિદ્ધમત્તે, વિલોકમતે, બુદ્ધાધિષ્ઠિતે, ધારણીમુખે, દશાનાં બલાનામ્ અધિમુક્તિપ્રકાશનપદમ્ ઇદં ॥ સ્જ્ધ્_10
સમનન્તરારબ્ધે ખલુ પુનર્ ભગવતાસ્મિં સર્વજ્ઞતાકારધારણીમુખપ્રવેશે ઽયં ત્રિસાહસ્રમહાસાહસ્રલોકધાતુઃ ષડ્વિકારં પ્રકંપિતા; તથાવભાસેન દશસુ દિક્ષુ સર્વે લોકધાતવઃ સમપાણીતલજાતા સ્ફુટા સંદૃશ્યન્તે । યે ઽપિ તેષ્વ્ અવસ્થિતાઃ સમાધિધારણીક્ષાન્તિપ્રતિલબ્ધા બોધિસત્ત્વાસ્ તથાગતબલેન સ્વકસ્વકેષુ [પગે 14] બુદ્ધક્ષેત્રેષ્વ્ અન્તર્હિતા ઇમાં સહાલોકધાતુમ્ આગત્વા ગૃધ્રકૂટે ભગવતઃ સકાશમ્ ઉપસંક્રાન્તાસ્ તસ્ય પાદૌ શિરસા વન્દિત્વા નાનાપ્રકારૈઃ પૂજાં કૃત્વા તત્રૈવ નિષેદુઃ સર્વજ્ઞતાકારધારણીમુખપ્રવેશશ્રવણાર્થં । ગણનાસમતિક્રાન્તાશ્ ચ દેવનાગયક્ષાસુરગરુડમનુષ્યકુમ્ભાણ્ડપિશાચાદયસ્ સન્નિપતિતાસ્ તે તત્ર પદ્માબુદ્ધક્ષેત્રં મહતા બોધિસત્ત્વગણપરિવૃતં તથાગતં ચ પશ્યન્તિ । સમનન્તરોદાહૃતસ્યેયં ધારણીમુખપ્રવેશસ્ય ભગવતા દ્વાસપ્તતિભિર્ ગઙ્ગાનદીવાલુકાસમૈર્ બોધિસત્ત્વૈર્ ઇયં ધારણી પ્રતિલબ્ધા દશસુ દિક્ષુ સર્વલોકધાતુસ્થાં બુદ્ધાન્ ભગવતશ્ ચ ગુણવ્યૂહાન્ પશ્યન્તિ સ્મ । તે આશ્ચર્યપ્રાપ્તા બુદ્ધપૂજાં કૃત્વા સમાધિબલેન તસ્થુઃ ।
ભગવાન્ આહ । ઇમાં કુલપુત્ર ધારણીમુખપ્રવેશં બોધિસત્ત્વો ભાવયમાનશ્ ચતુરશીતિધારણીશતસહસ્રાણિ દ્વાસપ્તતિશ્ ચ ષષ્ટિઞ્ ચ સહસ્રાણિ પ્રતિલભતે મહામૈત્રીકરુણાદયઃ । યે ચ માં ધારણીં શ્રોષ્યન્તિ તે ઽવૈવર્તિનો ભવિષ્યન્તિ । યે લિખિષ્યન્તિ તે બુદ્ધદર્શનેન સદ્ધર્મશ્રવણેન સઙ્ઘોપસ્થાનેનાવિરહિતા ભવિષ્યન્તિ । યે લિખાપયિષ્યન્તિ તે અનુત્તરેણ પરિનિર્વાણેનાવિરહિતા । [પગે 15] યે સ્વાધ્યાયન્તિ તેષાં સર્વાણ્ય્ અકર્માનિ પરિક્ષયં ગચ્છતિ । યે ભાવયન્તિ તેષાં પઞ્ચાનન્તર્યાણ્ય્ અકર્માનિ નશ્યુઃ । યે ધારયન્તિ તૈઃ પ્રમુદિતાદિદશભૂમીન્ પ્રતિલભન્તે । યે વાચયન્તિ તે ઽનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિં પ્રાપ્સ્યન્તિ । યે પરેભ્યશ્ ચ વિસ્તરેણ ભાષયન્તિ તે તથાગતા ભવન્તિ ॥
અથ ખલુ ભગવાન્ મૈત્રેયં બોધિસત્ત્વમ્ એતદ્ અવોચત્ । યૈઃ ખલુ કુલપુત્રાતીતાનાગતપ્રત્યુત્પન્નૈસ્ તથાગતૈર્ અર્હદ્ભિઃ સમ્યક્સંબુદ્ધૈર્ અસ્યા ધારણ્યાઃ પ્રભાવેન સમ્યક્સંબોધિઃ પ્રાપ્તામઃ । મયા ભૂતપૂર્વં કુલપુત્ર કાશ્યપસ્ય સમ્યક્સંબુદ્ધસ્ય સકાશાદ્ ઇમાન્ ધારણીં પ્રાપ્તા, અસ્યા ધારણ્યાઃ પ્રભાવેન સમ્યક્સંબોધિઃ પ્રાપ્તા, એતર્હ્ય્ અપિ મયા ધારિતા વાચિતા પરેભ્યશ્ ચ વિસ્તરેણ સંપ્રકાશિતા । એવં ખલુ મૈત્રેય યથા ગગનમુદ્રબોધિસત્ત્વેન ચન્દ્રોત્તમતથાગતસ્ય સકાશાદ્ ઇમાં ધારણીં પ્રાપ્તા ધારિતા વાચિતા, ઽસ્યા ધારણ્યાઃ પ્રભાવેન ગગનમુદ્રો બોધિસત્ત્વઃ ચન્દ્રોત્તમતથાગતસ્ય પરિનિર્વાણાદ્ યસ્યાં રાત્રૌ પ્રથમે યામે સદ્ધર્માન્તર્હિતે તસ્યાં પશ્ચિમે યામે સમ્યક્સંબોધિં પ્રાપ્તા પદ્માયાં લોકધાતૌ પદ્મોત્તર નામ તથાગતો [પગે 16] ભવતિ । તથા કુલપુત્ર મમ સકાશાદ્ ઇયં દ્રાવિડમન્ત્રપદા સર્વજ્ઞતાકારધારણી ધારય વાચય વિસ્તરેણ પરેભ્યશ્ ચ સંપ્રકાશય । અસ્યાઃ પ્રભાવેન મૈત્રેયાશીતિવર્ષસહસ્રાયુષિ પ્રજાયાં મૈત્રેયો નામ તથાગતો ઽર્હં સમ્યક્સંબુદ્ધો ભવિષ્યતિ । તેન તે મૈત્રેયૈતર્હિ મમાન્તિકાદ્ યૌવરાજ્યં પરિગૃહીતં, યથાતીતાનાં તથાગતાનામ્ અન્તિકાદ્ અતીતૈર્ બોધિસત્ત્વૈર્ યૌવરાજ્યં પરિગૃહીતાઃ ॥
તત્ર ખલુ ભગવાન્ સર્વાવતીં પર્ષદમ્ અવલોક્ય તસ્યાં વેલાયામ્ ઇમાનિ મન્ત્રપદાન્ય્ અભાષત । તદ્યથા:
દાન્તભૂમિઃ દમથભૂમિઃ સ્મૃતિભૂમિઃ પ્રજ્ઞાભૂમિર્ વૈશારદ્યભૂમિઃ પ્રતિસંવિદ્ભૂમિર્ અનુત્ક્ષેપભૂમિઃ સમતાપરિક્ષયોપેક્ષભૂમિર્ જાતિક્ષયભૂમિર્ મુજ વિન્મુજઃ, મલત્મજઃ, વિસાગ્રઃ, દશાવતે વેશતઃ તેરણ, વેશલગ્ર, શમુશવતઃ, વિમતિ વિમતિ યોપહિર રેગમત વસિસક્રમ ઇતિચોરવતે, મખે મુદ્ર દહરવતે પ્રજ્ઞાક્ષા બુબુ દહક્રમિતા સદોષવન્તઃ એલય તિલય અહુસુટા અમુન્ધમં અર્થવતિ, મુરુવતિ, તેહીનદ્વિવા, અકનતિ બકનતે સમકે વિસાભટે, ઇટે ઇટબલે [પગે 17] અત્ર તત્ર કુરુષં લરુષં, લતથ કથ સર્વન્ત સર્વન્તવઃ અનિરુદ્ધઃ દિહખતમ્બિ, ફલ બહુફલ, શતફલ, શિષ્ટવતે, અપિ દેવાનાં ભગવાં પ્રતીત્યસમુત્પાદપ્રતિસંયુક્તાન્ય્ અધિમુક્તિપદાનિ પ્રકાશયતિ, એષુ પ્રકાશ્યમાનેષુ ષષ્ટિભિર્ દેવનયુતૈઃ સત્યદર્શનં કૃતમ્ અભૂત્ । સ્જ્ધ્_11
તત્ફલમ્ અગ્રફલં, લલહ અલહ નિલંહરે, વચતખ્યા ઇદંફલં, નિયામફલં, નમુદય વિભૂખ, પ્રજ્ઞાચક્ર, સુનિર્વૃતિચક્ર, જ્ઞાનીચક્ર, એભિર્ અધિમુક્તિપદૈર્ દશાનાં દેવકોટીનાં અનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ ચિત્તાન્ય્ ઉત્પાદિતાનિ તત્રૈવાવૈવર્તિકાઃ સ્થિતાઃ । સ્જ્ધ્_12
પશ્ય મોમતે, અનુમતે અકુમતો અકુમતિ ચ્છીદત્તકે, મન્તસ્થા દેશબલ વિપ્રવસ્થઃ, ઇશસ્થિત, અતિમતિ તીક્ષ્ણમતિ, આલોકો સ્તેરિતુષ્ણ, એભિર્ અધિમુક્તિપદૈશ્ ચતુઃષષ્ટીનાં નાગસહસ્રાણાં અનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ ચિત્તાન્ય્ ઉત્પાદિતાનિ, તત્રૈવાવૈવર્તિકાઃ સંવૃતાઃ । સ્જ્ધ્_13
[પગે 18]

અપ્રભા સમદના અહદ્યો ભગવદ્યો, કરણ્યાક્ષ, સિદ્ધમતિ, સમન્તક્ષૌ, અલબલે, પિટકરો, મહાબલે, ઓજદરો ધરણે મિગલક્ષ, ઉદાક્ષ, કુકાક્ષ વિરોયો, વિરૂપમુખ, અક્ષિહસ્ત સંક્ષિબલ અસુરોદિન, અસુરોપ્રમર્દને, એભિર્ અધિમુક્તિપદૈર્ દ્વાદશાનાં યક્ષકોટીનાં અનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ ચિત્તાન્ય્ ઉત્પાદિતાનિ તત્રૈવાવૈવર્તિકાઃ સંવૃતાઃ । સ્જ્ધ્_14
અર્થે પિલિલે તિનિથે, સંતીથે, કતિતેન નકેમે, નનમસ્તે, ઉભેરભે, મુદમે, મદમે, મતિમે, સનિહ શૂરે, ધારણીયે સેન્દ્ર સદેવ, સનાગ, સયક્ષાસુરદેવા, નાગા નિરુક્તિ પરિવાર, નિરુક્તરાનિ, સ્મૃતિ પ્રજ્ઞા પરિવારમતિ પ્રતિલાભી, ગતિધૃતિપરિવાર ગતિધૃતિલાભીઃ પૂર્વકેષુ હિતેષુ ચરિતવન્તઃ, અભિસ્કામવન્તઃ, શૂરવન્તઃ ચિરવીર્યવન્તઃ ભીતવન્તઃ સિતભાગે, માર્ગમુદ્ર દિશાપકર્ષણિ ક્ષપરહુ, છરણો દેવરચતુ સુરમુદ્ર, યક્ષમુદ્ર, રાક્ષસમુદ્ર, વેદિવેદિમે, તપે, તત્તપે ઉષ્ણાનમે, પ્રખાદ્ય, નનવ ધારણીય, અવિશ દિશાશોધને, વાક્યશુદ્ધે જિહ્વાશુદ્ધે, વાચિપરિકર્મઃ પ્રજ્ઞા બુદ્ધિ સ્મૃતિ મતિ [પગે 19] ગતિ ધૃતિ ગણન પ્રતિસરણબુદ્ધિઃ, જયચક્રે શૂન્યચક્રે વ્યય, એભિર્ અધિમુક્તિપદૈર્ ષટ્પઞ્ચાશાનામ્ અસુરસહસ્રાણાં અનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ ચિત્તાન્ય્ ઉત્પાદિતાનિ અવૈવર્તિકાશ્ ચ વ્યવસ્થિતાઃ । સ્જ્ધ્_15
તત્ર ભગવાન્ વૈશારદ્યસમવસરણં બોધિસત્ત્વમ્ આમન્ત્રયતે । દુર્લભં કુલપુત્ર તથાગતાનાં લોકે પ્રાદુર્ભાવો; દુર્લભા ઇમે શીલસમાધિપ્રજ્ઞાવિમુક્તિવિમુક્તિજ્ઞાનદર્શનપરિભાવિતામી દ્રાવિડમન્ત્રપદાઃ; સત્ત્વાનાં હિતાય બોધિસત્ત્વગુણનિષ્પાદનાર્થં કુલપુત્ર તથાગતેન પૂર્વં બોધિસત્ત્વચર્યાં ચરતા દાનદમસંયમક્ષાન્તિવીર્યસમાધિપ્રજ્ઞા પરિગૃહીતા બહવો બુદ્ધકોટીનયુતશતસહસ્રાઃ પર્યુપાસિતાઃ, ક્વચિદ્ દાનન્ દત્તં, શીલં રક્ષિતં, બ્રહ્મચર્યં ચીર્ણં, ક્વચિદ્ ભાવના નિષેવિતા, ક્ષાન્તિર્ ભાવિતા, વીર્યમ્ આરબ્ધં, સમાધિર્ નિષ્પાદિતા, પ્રજ્ઞા સેવિતા, બહ્વપ્રમેયં વિવિધનાનાપ્રકારૈઃ શુભકર્મ કૃતં, યેનૈતર્હિ મયાનુત્તરં જ્ઞાનં પ્રતિલબ્ધં । અનેકાં કલ્પકોટીનયુતશતસહસ્રાં તથાગતેન પૂર્વં બોધિસત્ત્વચર્યાઞ્ ચરતા, મૃષાપૈશુન્યપરુષસંભિન્નપ્રલાપા [પગે 20] વર્જિતા, અનેકવિધં કુશલં વાક્કર્મં સેવિતં બહુલીકૃતં । યેનૈતર્હિ પ્રભૂતજિહ્વા પ્રતિલબ્ધા, ન હિ કુલપુત્ર તથાગતાર્હતાન્યથા કથયન્તિ ।
અથ ભગવાન્ તત્રર્દ્ધ્યભિસંસ્કારમ્ અકાર્ષીત્ । તેનર્દ્ધ્યભિસંસ્કારેણ સર્વપુણ્યસમવસરણં સમાધિં સમાપન્નઃ । મુખાચ્ ચ જિહ્વેન્દ્રિયં નિર્ણામયિત્વા સ્વં મુખં પ્રચ્છાદ્ય તસ્માજ્ જિહ્વેન્દ્રિયાત્ ષષ્ટિરશ્મિકોટ્યો પ્રમુક્તાસ્ તૈશ્ ચાયં ત્રિસાહસ્રમહાસાહસ્રલોકધાતુર્ ઉદારેણાવભાસેન નિરયતિર્યગ્યોનિયમલોકદેવમનુષ્યાઃ સ્ફુટા બભૂવુઃ । તે ચ રશ્મયો યે નૈરયિકાઃ સત્ત્વા અગ્નિના પ્રજ્વલિતગાત્રા દહ્યન્તે તેષાં શીતલા વાયવો વાન્તિ, યેષાં સ્પૃષ્ટાનાં તન્મુહૂર્તં સુખા વેદના પ્રાદુર્બભૂવ । એકૈકસ્ય ચ નૈરયિકસ્ય પુરતઃ બુદ્ધનિર્મિતં તિષ્ઠતિ દ્વાત્રિંશદ્ભિર્ લક્ષણૈઃ સમલંકૃત અશીતિભિશ્ ચ, યં દૃષ્ટ્વા તે નૈરયૈકાઃ સુખસમર્પિતા બુદ્ધદર્શનાપ્યાયિતશરીરા બુદ્ધં દૃષ્ટ્વૈવં ચિન્તયન્તો, ઽસ્ય સત્ત્વસ્યાનુભાવેનાસ્માભિઃ સુખા વેદના પ્રતિલબ્ધાસ્; તે ભગવતઃ સકાશે પ્રેમાપ્રસાદગૌરવં સંજનયન્તિ ।
[પગે 21]
બુદ્ધનિર્મિત આહ । ભોઃ સત્ત્વા એવં ભાષધ્વં, નમો બુદ્ધાય નમો ધર્માય નમઃ સંઘાય, નિત્યમ્ એવં સુખસમર્પિતા ભવિષ્યથ । તતસ્ તે નૈરયિકાસ્ સત્ત્વા અઞ્જલિં પ્રગૃહ્ય વાચમ્ ઉદીરયન્તિ, નમો બુદ્ધાય નમો ધર્માય નમઃ સંઘાય । અથ તે સત્ત્વાસ્ તેન ચિત્તપ્રસાદકુશલમૂલેન તતશ્ ચ્યવિત્વા એકત્યા દેવેષૂપપન્ના એકત્યા મનુષ્યેષુ, તથૈવ પૂર્વવદ્ યાવત્ । યે શીતનારકાં સત્ત્વાઃ પ્રેતાઃ પિશાચા વા સુખસમર્પિતા દેવમનુષ્યેષૂપપન્ના એવં દેવમનુષ્યતિર્યક્ષુ લોકેષુ રશ્મયસ્ સંચોદન્તિ ।
ગણનાતિક્રાન્તા દેવમનુષ્યા ભગવત્સકાશમ્ ઉપસંક્રમ્ય ભગવતઃ પાદૌ શિરસાભિવન્દ્ય નિષણ્ણા કરુણાપુણ્ડરીક નામ મહાયાનસૂત્રધર્મશ્રવણાય । તેન ચ સમયેન ગણનાતિક્રાન્તા દેવમનુષ્યકાયા અનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ ચિત્તાન્ય્ ઉત્પાદયામ્ આસુઃ । ગણનાતિક્રાન્તાશ્ ચાત્ર બોધિસત્ત્વાઃ સમાધિક્ષાન્તિધારણીઃ પ્રતિલબ્ધવન્તઃ ॥
ઇદમ્ અવોચદ્ ભગવાન્ આત્તમના સા ચ સર્વાવતી પર્ષત્ સદેવમાનુષાસુરગરુડગન્ધર્વશ્ ચ લોકો ભગવતો ભાષિતમ્ અભ્યનન્દન્ ॥

[પગે 21]
ઇત્ય્ આર્યશ્રીકરુણાપુણ્ડરીકમહાયાનસૂત્રે ઇયં સર્વજ્ઞતાકારધારણી સમાપ્તા ॥