શરીરાર્થગાથા · ભાગ 15

પાપં ન કુર્યાન્ મનસા ન વાચા કાયેન વા કિંચન સર્વલોકે ।
રિક્તઃ કામૈઃ સ્મૃતિમાન્ સંપ્રજાનં દુઃખં ન સેવેત અનર્થસંહિતમ્ ॥ શગ્_1.1
આખ્યેયસંજ્ઞિનઃ સત્વા આખ્યેયે ઽસ્મિન્ પ્રતિષ્ઠિતાઃ ।
આખ્યેયમ્ અપરિજ્ઞાય યોગમ્ આયાન્તિ મૃત્યુનઃ ॥ શગ્_2.1
આખ્યેયં તુ પરિજ્ઞાય આખ્યાતારં ન મન્યતે ।
તદ્ વૈ ન વિદ્યતે તસ્ય વદેયુર્ યેન તં પરે ॥ શગ્_2.2
સમો વિશેષ ઉત વાપિ હીનો યો મન્યતે સ વિવદેત તેન ।
વિધાત્રયે ઽસ્મિન્ ન વિકમ્પતે યઃ સમો વિશિષ્ટશ્ ચ ન તસ્ય ભવતિ ॥ શગ્_2.3
આચ્છિદ્ય તૃષ્ણામ્ ઇહ નામરૂપે પ્રહાય માનં ચ ન સંગમ્ એતિ ।
તં શાન્તધૂમમ્ અનિઘં નિરાશં નાદ્રાક્ષુસ્ તે દેવમનુષ્યલોકે ।
ઇહ બાહિરતશ્ ચ ॥ શગ્_2.4
કામરાગાભિભૂતત્વાચ્ ચિત્તં મે પરિદહ્યતે ।
અંગ મે ગૌતમ બ્રૂહિ શાન્તિં ત્વમ્ અનુકંપયા ॥ શગ્_3.1
વિપર્યાસેન સંજ્ઞાનાં ચિત્તં તે પરિદહ્યતે ।
નિમિત્તં વર્જ્યતાં તસ્માચ્ છુભં રાગોપસંહિતં ॥ શગ્_3.2
અશુભાં ભાવય સદા ત્વમ્ એકાગ્રઃ સુસમાહિતઃ ।
નિર્વાપયાશુ રાગાગ્નિં દહ્યસે મા પુનઃ પુનઃ ॥ શગ્_3.3
સંસ્કારાવરતાં પશ્ય દુઃખતો ઽનાત્મતસ્ તથા ।
સ્મૃતિં કાયગતાં કૃત્વા નિર્વેદબહુલો ભવ ॥ શગ્_3.4
ભાવ્યતામ્ અનિમિત્તં ચ માનાનુશયનાશનં ।
તતો માનાભિસમયાદ્ દુઃખસ્યાન્તં કરિષ્યસિ ॥ શગ્_3.5
કુમારિકાપ્રશ્નગાથા:
કથંવિહારબહુલો ભિક્ષુઃ પઞ્ચૌઘતીર્ણસ્ તરતીહ ષષ્ઠં ।
કથંધ્યાયી વિપુલાં કામતૃષ્ણાં તીર્ણો ભવત્ય્ અપ્રતિલબ્ધયોક્ત્રઃ ॥ શગ્_4.1
પ્રશ્રબ્ધકાયઃ સુવિમુક્તચિત્તો હ્ય્ અસંસ્કુર્વન્ સ્મૃતિમાન્ અકોપ્યઃ
આજ્ઞાય ધર્મમ્ અવિતર્કધ્યાયી કોપસ્પૃહાસ્ત્યાનદોષૈઃ વિયુક્તઃ ॥ શગ્_4.2
એવંવિહારબહુલો ભિક્ષુઃ પઞ્ચૌઘતીર્ણસ્ તરતીહ ષષ્ઠં ।
એવંધ્યાયી વિપુલાં કામતૃષ્ણાં તીર્ણો ભવત્ય્ અપ્રતિલબ્ધયોક્ત્રઃ ॥ શગ્_4.3
નિત્યોત્રસ્તો હ્ય્ અયં લોકો નિત્યોદ્વિગ્ના ઇયં પ્રજા ।
અનુત્પન્નેષુ દુઃખેષુ સમુત્પન્નેષુ વા પુનઃ ।
યદિ કિંચિદ્ અનુત્રસ્તં પૃષ્ટ આચક્ષ્વ તન્ મમ ॥ શગ્_5.1
નાન્યત્ર જ્ઞાનતપસો નાન્યત્રેન્દ્રિયનિગ્રહાત્ ।
નાન્યત્ર સર્વસંત્યાગાન્ મોક્ષં પશ્યામિ દેવતે ॥ શગ્_5.2
ચિરસ્ય બત પશ્યામિ બ્રાહ્મણં પરિનિર્વૃતં ।
સર્વવૈરભયાતીતં તીર્ણં લોકે વિષક્તિકામ્ ॥ શગ્_5.3
કેનાભિવર્ણા જનતા પ્રણીતા માર્ગશ્ ચ નૈર્યાણિકતઃ પ્રયુક્તઃ ।
કુત્ર સ્થિતઃ કુત્ર ચ શિક્ષમાણો નાયં મર્ત્યઃ પરલોકાદ્ બિભેતિ ॥ શગ્_6.1
યઃ શીલવાઞ્ જ્ઞાનવાન્ ભાવિતાત્મા સમાહિતઃ સ્મૃતિમાન્ ઋજુગતશ્ ચ ।
સર્વે ઽસ્ય શોકજ્વરથાઃ પ્રહીણાઃ સમ્યક્સ્મૃતો યસ્ય ચિત્તં વિમુક્તં ॥ શગ્_6.2
તેનાભિવર્ણા જનતા પ્રણીતા માર્ગશ્ ચ નૈર્યાણિકતઃ પ્રયુક્તઃ ।

અત્ર સ્થિતઃ અત્ર ચ શિક્ષમાણો નાયં મર્ત્યઃ પરલોકાદ્ બિભેતિ ॥ શગ્_6.3
કથં યશસ્વી ભવતિ કથં ભવતિ ભોગવાન્ ।
કથં કીર્તિમ્ અવાપ્નોતિ કથં મિત્રાણિ વિન્દતિ ॥ શગ્_7.1
શીલાદ્ યશસ્વી ભવતિ દાનાદ્ ભવતિ ભોગવાન્ ।
સત્યેન કીર્તિમ્ આપ્નોતિ દદન્ મિત્રાણિ વિન્દતિ ॥ શગ્_7.2
કુતઃ સરા નિવર્તન્તે કુત્ર વર્ત્મ ન વર્તતે ।
કુત્ર દુઃખસુખં લોકે નિઃશેષમ્ ઉપરુધ્યતે ॥ શગ્_8.1
ચક્ષુઃ શ્રોત્રં તથા ઘ્રાણં જિહ્વા કાયો મનસ્ તથા ।
યત્ર નામ ચ રૂપં ચ નિઃશેષમ્ ઉપરુહ્યતે ॥ શગ્_8.2
તતઃ સરા નિવર્તન્તે તત્ર વર્ત્મ ન વર્તતે ।
તત્ર દુઃખસુખં લોકે નિઃશેષમ્ ઉપરુધ્યતે ॥ શગ્_8.3
કેન સ્વિદ્ ઓઘં તરતિ કેનોત્તરતિ ચાર્ણવં ।
દુઃખં ત્યજતિ કેન સ્વિત્ કેન સ્વિત્ પરિશુધ્યતિ ॥ શગ્_9.1
શ્રદ્ધયા તરતિ હ્ય્ ઓઘમ્ અપ્રમાદેન ચાર્ણવં ।
વીર્યેણ દુઃખં ત્યજતિ પ્રજ્ઞયા પરિશુધ્યતિ ॥ શગ્_9.2
ક એતમ્ ઓઘં તરતિ રાત્રિંદિવમ્ અતન્દ્રિતઃ ।
અનાલમ્બે ઽપ્રતિષ્ઠે ચ કો ગંભીરે ન સીદતિ ॥ શગ્_10.1
સર્વતઃ શીલસંપન્નઃ પ્રજ્ઞાવાન્ સુસમાહિતઃ ।
અધ્યાત્મચિન્તી સ્મૃતિમાંસ્ તરતીમં સુદુસ્તરં ॥ શગ્_10.2
વિરક્તઃ કામસંજ્ઞાભ્યો રૂપસંયોજનાતિગઃ ।
અનાલમ્બે ઽપ્રતિષ્ઠે ચ સ ગંભીરે ન સીદતિ ॥ શગ્_10.3
રાગદ્વેષૌ ભગવન્ કિન્નિદાનાવ્ અરતિરતી રોમહર્ષઃ કુતો ઽયમ્ ।
કુતઃસમુત્થાશ્ ચ મનો વિતર્કાઃ કુમારકા ધાત્રીમ્ ઇવાશ્રયન્તે ॥ શગ્_11.1
સ્નેહજા આત્મસંભૂતા ન્યગ્રોધસ્કન્ધકા યથા ।
પૃથગ્વિષક્તાઃ કામેષુ માલુતા વા લતા વને ॥ શગ્_11.2
રાગશ્ ચ દ્વેષશ્ ચ ઇતોનિદાનાવ્ અરતિરતી રોમહર્ષઃ ઇતો ઽયં ।
ઇતઃસમુત્થાશ્ ચ મનો વિતર્કાઃ કુમારકા ધાત્રીમ્ ઇવાશ્રયન્તે ॥ શગ્_11.3
યે તાન્ પ્રજાનન્તિ યતોનિદાનાંસ્ તે તાં જના યક્ષ વિનોદયન્તિ ।
ત અર્ણવં સંપ્રતરન્તીહૌઘમ્ અતીર્ણપૂર્વમ્ અપુનર્ભવાય ॥ શગ્_11.4
કાર્યમ્ એતદ્ બ્રાહ્મણેન પ્રહાણમ્ અકિલાસિના ।
કામાનાં વિપ્રહાણાર્થં ન હિ કાંક્ષત્ય્ અસૌ ભવં ॥ શગ્_12.1
સ કાર્યં બ્રાહ્મણસ્યાસ્તિ કૃતાર્થો બ્રાહ્મણઃ સ્મૃતઃ ॥ શગ્_12.2
યાવન્ ન ગાધં લભતે ન તીરમ્ આયૂહતે સર્વગાત્રૈઃ સ તાવત્ ।
તીરં તુ લબ્ધ્વેહ સંતિષ્ઠતિ સ્થલે નાયૂહતે પારગતો નિરુચ્યતે ॥ શગ્_12.3
એષોપમા દામલે બ્રાહ્મણસ્ય ક્ષીણાસ્રવો યો નિપકો ધ્યાનલાભી ।
સર્વે ઽસ્ય શોકજ્વરથાઃ પ્રહીણાઃ સમ્યક્સ્મૃતો યસ્ય ચિત્તં વિમુક્તમ્ ॥ શગ્_12.4
ગેય:
ભિક્ષો ભિક્ષો ઓઘમ્ અતાર્ષીઃ ।
આમ દેવતે ।
અનાલમ્બે ઽપ્રતિષ્ઠે ઓઘમ્ અતાર્ષીઃ ।

આમ દેવતે ।
યથા કથં ત્વં ભિક્ષો અનાલમ્બે અપ્રતિષ્ઠે ઓઘમ્ અતાર્ષીઃ ।
યથા યથાહં દેવતે આયૂહામિ તથા તથા સંસીદામિ । યથા યથા સંસીદામિ તથા તથા સંતિષ્ઠે । યથા યથા સંતિષ્ઠે તથા તથા ઉહ્યે । યથા યથાહં દેવતે નાયૂહામિ તથા તથા ન સંસીદામીતિ વિસ્તરેણ શુક્લપક્ષો વેદિતવ્ય ઃ ॥ શગ્_13
કુમારિકાપ્રશ્નગાથા:
એકો ઽરણ્યે પ્રસૃતો ધ્યાયસે ત્વં વિત્તાદ્ વિહીન ઉત વા પ્રાર્થયાનઃ ।
ગ્રામસ્ય વા કિંચનાગો ન્વ્ અકાર્ષીઃ કસ્માજ્ જનેન ન કરોષિ સખ્યં
સખ્યં ન સંવિદ્યતે કેન ચિત્ તવ ॥ શગ્_14.1
અર્થાપ્રાપ્ત્યા હૃદયસ્યેહ શાન્તિર્ જિત્વેહ સેનાં પ્રિયશાતરૂપં ।
એકો ધ્યાયી સુખમ્ અસ્મ્ય્ અન્વભોત્સં તસ્માદ્ જનેન ન કરોમિ સખ્યં
સખ્યં ન સંવિદ્યતે કેન ચિદ્ મમ ॥ શગ્_14.2
અનિત્યા બત સંસ્કારા ઉત્પાદવ્યયધર્મિણઃ ।
ઉત્પદ્ય હિ નિરુધ્યન્તે તેષાં વ્યુપશમઃ સુખમ્ ॥ શગ્_15 (ચ્f. ઉવ્ 1.3)
અપ્રમાદો ઽમૃતપદં પ્રમાદો મૃત્યુનઃ પદં ।
અપ્રમત્તા ન મ્રિયન્તે પ્રમત્તાસ્ તુ સદા મૃતા ઃ ॥ શગ્_16 (ચ્f. ઉવ્ 4.1)
વિતર્કપ્રમથિતસ્ય દેહિનસ્ તીવ્રરાગસ્ય શુભાનુદર્શિનઃ ।
ભૂયસ્ તૃષ્ણા વિવર્ધતે સા ગાઢીકુરુતે ઽસ્ય બન્ધનં ॥ શગ્_17 (ચ્f. ઉવ્ 3.1)
ધર્મસ્થં શીલસંપન્નં હ્રીમન્તં સત્યવાદિનં ।
આત્મનઃ પ્રિયકર્તારં તં જનઃ કુરુતે પ્રિયં ॥ શગ્_18 (ચ્f. ઉવ્ 5.24)
યત્ પરેષૂપનિધ્યાયેત્ કર્મ દૃષ્ટ્વેહ પાપકમ્ ।
આત્મના તન્ ન કુર્વીત કર્મબદ્ધો હિ પાપકઃ ॥ શગ્_19 (ચ્f. ઉવ્ 9.6)
સુભાષિતં હ્ય્ ઉત્તમમ્ આહુર્ આર્યાઃ પ્રિયં વદેન્ નાપ્રિયં તદ્ દ્વિતીયં ।
સત્યં વદેન્ નાનૃતં તત્ તૃતીયં ધર્મં વદેન્ નાધર્મં તત્ ચતુર્થમ્ ॥ શગ્_20 (ચ્f. ઉવ્ 8.11)
શ્રદ્ધાથ હ્રીઃ શીલમ્ અથાપિ દાનં ધર્મા ઇમે સત્પુરુષપ્રશસ્તાઃ ।
એતં હિ માર્ગં દિવિગં વદન્તિ એતેન વૈ ગચ્છતિ દેવલોકમ્ ॥ શગ્_21 (ચ્f. ઉવ્ 10.1)
શ્રુત્વા ધર્મં વિજાનાતિ શ્રુત્વા પાપાન્ નિવર્તતે ।
શ્રુત્વા અનર્થં ત્યજતિ શ્રુત્વા પ્રાપ્નોતિ નિર્વૃતિમ્ ॥ શગ્_22 (ચ્f. ઉવ્ 22.6)
આકાશસમો ન લિપ્યતે ઇન્દ્રકીલપ્રતિમો ન કંપતે ।
હ્રદ ઇવ સમુપેતકર્દમે સંસારે રમતે ન પણ્ડિતઃ ॥ શગ્_23 (ચ્f. ઉવ્ 17.12)
યે રૂપેણ પ્રમિણ્વન્તિ માં ઘોષેણાનુયાન્તિ ચ ।
ચ્છન્દરાગવશોપેતા ન મા જાનન્તિ તે જનાઃ ॥ શગ્_24.1 (ચ્f. ઉવ્ 22.12)
અધ્યાત્મં ચ વિજાનાતિ બહિર્ધા ચ ન પશ્યતિ ।
અધ્યાત્મફલદર્શી યઃ સ વૈ ઘોષેણ નીયતે ॥ શગ્_24.2 (ચ્f. ઉવ્ 22.13)
અધ્યાત્મં ચ ન જાનાતિ બહિર્ધા ચ વિપશ્યતિ ।
બહિર્ધાફલદર્શી યઃ સો ઽપિ ઘોષેણ નીયતે ॥ શગ્_24.3 (ચ્f. ઉવ્ 22.14)
અધ્યાત્મં ચ ન જાનાતિ બહિર્ધા ચ ન પશ્યતિ ।
સમન્તાવરણો બાલઃ સો ઽપિ ઘોષેણ નીયતે ॥ શગ્_24.4 (ચ્f. ઉવ્ 22.15)
અધ્યાત્મં ચ વિજાનાતિ બહિર્ધા ચ વિપશ્યતિ ।
ધીરો નિઃસરણપ્રજ્ઞો ન સ ઘોષેણ નીયતે ॥ શગ્_24.5 (ચ્f. ઉવ્ 22.16)
ષષ્ઠે અધિપતૌ રાજ્ઞિ રજ્યમાને રજસ્વલઃ ।
અરજસ્ય્ અરજા ભવતિ રક્તો બાલો નિરુચ્યતે ॥ શગ્_25 (ચ્f. ઉવ્ 16.22)

નગરમ્ અસ્થિપ્રાકારં સ્નાયુમાંસાનુલેપનં ।
યત્ર રાગશ્ ચ દ્વેષશ્ ચ માનો મ્રક્ષશ્ ચ ગાહતે ॥ શગ્_26 (ચ્f. ઉવ્ 16.23)
કૂર્મઃ સ્વકે ઽઙ્ગાનિ યથા કપાલે ભિક્ષુર્ નિદધ્યાન્ મનસો વિતર્કાનિ ।
અનિશ્રિતો ઽન્યાન્ અવિહેઠમાનઃ પરિનિર્વૃતો નાપવદેત કં ચિત્ ॥ શગ્_27 (ચ્f. ઉવ્ 26.1)
તુલ્યમ્ અતુલ્યં ચ સંભવં ભવસંસ્કારમ્ અવાસૃજન્ મુનિઃ ।
અધ્યાત્મરતઃ સમાહિત અભિનત્ કોશમ્ ઇવાણ્ડસંભવઃ ॥ શગ્_28 (ચ્f. ઉવ્ 26.30)
નાસ્તિ કામસમઃ પંકો નાસ્તિ દ્વેષસમો ગ્રહઃ ।
નાસ્તિ મોહસમં જાલં નાસ્તિ તૃષ્ણાસમા નદી ॥ શગ્_29 (ચ્f. ઉવ્ 29.37)
આકાશે વૈ પદં નાસ્તિ શ્રમણો નાસ્તિ બાહ્યકઃ ।
પ્રપઞ્ચાભિરતા બાલા નિષ્પ્રપઞ્ચાસ્ તથાગતાઃ ॥ શગ્_30 (ચ્f. ઉવ્ 29.38)
સ્થિતિઃ પ્રપંચાશ્ ચ ન સન્તિ યસ્ય યઃ સ ં દાનં પરિઘં ચાતિવૃત્તઃ ।
તં નિસ્તૃષ્ણં મુનિં ચરન્તં ન વિજાનાતિ સદેવકો ઽપિ લોકઃ ॥ શગ્_31 (ચ્f. ઉવ્ 29.51)
યસ્ય વિતર્કા વિધૂપિતા અધ્યાત્મમ્ અવિકલ્પિતા અશેષં ।
સંગં સો ઽતીત્ય રૂપસંજ્ઞા ં ચતુર્યોગાપગતો ન જાતિમ્ એતિ ॥ શગ્_32 (ચ્f. ઉવ્ 29.56)
દદતઃ પુણ્યં પ્રવર્ધતે વૈરં સંયમતો ન ચીયતે ।
કુશલી પ્રજહાતિ પાપકં ક્લેશાનાં ક્ષયતસ્ તુ નિર્વૃતઃ ॥ શગ્_33 (ચ્f. ઉવ્ 28.2)
સર્વપાપસ્યાકરણં કુશલસ્યોપસંપદા ।
સ્વચિત્તપર્યવદમનમ્ એતં બુદ્ધાનુશાસનં ॥ શગ્_34 (ચ્f. ઉવ્ 28.1)
દુર્નિગ્રહસ્ય લઘુનો યત્રકામનિપાતિનઃ ।
ચિત્તસ્ય દામનં સાધુ ચિત્તં દાન્તં સુખાવહમ્ ॥ શગ્_35 (ચ્f. ઉવ્ 31.1)
ચિત્તનિમિત્તસ્ય કોવિદઃ પ્રવિવેકસ્ય ચ વિન્દતે રસં ।
ધ્યાયી નિપકઃ પ્રતિસ્મૃતો ભુંક્તે પ્રીતિસુખં નિરામિષં ॥ શગ્_36 (ચ્f. ઉવ્ 31.51)
અશિલ્પજીવી લઘુર્ આત્મકામો જિતેન્દ્રિયઃ સર્વતો વિપ્રમુક્તઃ ।
અનોકસારી હ્ય્ અમમો નિરાશઃ કામાન્ પ્રહાયૈકચરો યસ્ સ ભિક્ષુ ઃ ॥ શગ્_37 (ચ્f. ઉવ્ 32.5)
દૂરંગ મ મ્ એકચરમ્ અશરીરં ગુહાશયં ।
દમયતિ દુર્દમં ચિત્તં બ્રાહ્મણં તં બ્રવીમ્ય્ અહં ॥ શગ્_38 (ચ્f. ઉવ્ 33.55)
પારાયણેષ્વ્ અજિતપ્રશ્નઃ:
કેનાયં નિવૃતો લોકઃ કેનાયં ન પ્રકાશતે ।
કિં ચાભિલેપનં બ્રૂષે કિં ચ તસ્ય મહદ્ ભયમ્ ॥ શગ્_39.1
અવિદ્યાનિવૃતો લોકઃ પ્રમાદાન્ ન પ્રકાશતે ।
જલ્પાભિલેપનં બ્રૂમિ દુઃખં તસ્ય મહદ્ ભયં ॥ શગ્_39.2
સ્રવન્તિ સર્વતઃ સ્રોતાઃ સ્રોતસાં કિં નિવારણં ।
સ્રોતસાં સંવરં બ્રૂહિ કેન સ્રોતઃ પિધીયતે ॥ શગ્_39.3
યાનિ સ્રોતાંસિ લોકસ્ય સ્મૃતિઃ તેષાં નિવારણં ।
સ્રોતસાં સંવરં બ્રૂમિ પ્રજ્ઞયા હિ પિધીયતે ॥ શગ્_39.4
પ્રજ્ઞાયાશ્ ચ સ્મૃતેશ્ ચૈવ નામરૂપસ્ય સર્વશઃ ।
આચક્ષ્વ પૃષ્ટ એતન્ મે કુત્રૈતદ્ ઉપરુધ્યતે ॥ શગ્_39.5
પ્રજ્ઞા ચૈવ સ્મૃતિશ્ ચૈવ નામરૂપં ચ સર્વશઃ ।
વિજ્ઞાનસ્ય નિરોધાદ્ ધિ અત્રૈતદ્ ઉપરુધ્યતે ॥ શગ્_39.6
કથં સ્મૃતસ્ય ચરતો વિજ્ઞાનમ્ ઉપરુધ્યતે ।

આચક્ષ્વ પૃષ્ટ એતન્ મે યથાતથમ્ અસંશયઃ ॥ શગ્_39.7
અધ્યાતં ચ બહિર્ધા ચ વેદનાં નાભિનન્દતઃ ।
એવં સ્મૃતસ્ય ચરતો વિજ્ઞાનમ્ ઉપરુધ્યતે ॥ શગ્_39.8
યે ચ સંખ્યાતધર્માણો યે ચ શૈક્ષાઃ પૃ થ ગ્વિધાઃ ।
તેષાં મે નિપકસ્યેર્યાં પૃષ્ટઃ પ્રબ્રૂહિ માર્ષ ॥ શગ્_39.9
કામેષુ નાભિગૃધ્યેત મનસાનાવિલો ભવેત્ ।
કુશલઃ સર્વધર્મેષુ સ્મૃતો ભિક્ષુઃ પરિવ્રજેત્ ॥ શગ્_39.10
અર્થવર્ગીયેષુ કામાન્ આરભ્ય ગાથા:
કામાન્ કામાયમાનસ્ય તસ્ય ચેત્ તત્ સમૃધ્યતિ ।
અદ્ધા પ્રીતમના ભવતિ લબ્ધ્વા મર્ત્યો યદ્ ઈપ્સિતં ॥ શગ્_40.1
તસ્ય ચેત્ કામાયમાનસ્ય છન્દજાતસ્ય જંતુનઃ ।
તે કામાઃ પરિહીયંતે શલ્યવિદ્ધ ઇવ રૂપ્યતે ॥ શગ્_40.2
યઃ કામાં પરિવર્જયતિ સર્પસ્યેવ શિરાત્ પદં ।
સ ઇમાં વિષક્તિકાં લોકે સ્મૃતઃ સમતિવર્તતે ॥ શગ્_40.3
ક્ષેત્રવસ્તુહિરણ્@યં ચ ગવાશ્વમણિકુણ્ડલં ।
સ્ત્રિયો દાસાન્ પૃથક્કામાન્ યો નરો હ્ય્ અભિગૃધ્યતિ ॥ શગ્_40.4
અબલં વા બલીયાંસો મૃદ્નંત્ય્ એનં પરિસ્રવા ઃ ।
તત એનં દુઃખમ્ અન્વેતિ ભિન્નાં નાવમ્ ઇવોદકં ॥ શગ્_40.5
યસ્ય ત્વ્ એતત્ સમુચ્છિન્નં તાલમસ્તકવદ્ ધતં ।
શોકાસ્ તસ્ય નિવર્તન્તે ઉદબિન્દુર્ ઇવ પુષ્કરાત્ ॥ શગ્_40.6 (ચ્f. ઉવ્ 10.13અબ્ ઉન્દ્ 3.10ચ્દ્)
ભદ્રૈકરાગાથા (ભદ્રગરાત્રીય, ભદ્રકરાત્રિય):
અતીતં નાન્વાગમયેન્ ન પ્રતિકાંક્ષેદ્ અનાગતં ।
પ્રત્યુત્પન્નાશ્ ચ યે ધર્માસ્ તત્ર તત્ર વિપશ્યકઃ ।
અસંહાર્યમ્ અસંક્ષોભ્યં તદ્ વિદ્વાન્ અનુબૃંહયેત્ ॥ શગ્_41.1