શરભોપનિષત્ · અધ્યાય 1

॥ શરભોપનિષત્ ॥
સર્વં સન્ત્યજ્ય મુનયો યદ્ભજન્ત્યાત્મરૂપતઃ ।
તચ્છારભં ત્રિપાદ્બ્રહ્મ સ્વમાત્રમવશિષ્યતે ॥
ૐ ભદ્રં કર્ણેભિઃ શૃણુયામ દેવાઃ ।
ભદ્રં પશ્યેમાક્ષભિર્યજત્રાઃ ।
સ્થિરૈરઙ્ગૈસ્તુષ્ટુવાઁસસ્તનૂભિઃ ।
વ્યશેમ દેવહિતં યદાયુઃ ।
સ્વસ્તિ ન ઇન્દ્રો વૃદ્ધશ્રવાઃ ।
સ્વસ્તિ નઃ પૂષા વિશ્વદેવાઃ ।
સ્વસ્તિ નસ્તાર્ક્ષ્યો અરિષ્ટનેમિઃ ।
સ્વસ્તિ નો બૃહસ્પતિર્દધાતુ ॥
ૐ શાન્તિઃ શાન્તિઃ શાન્તિઃ ॥
અથ હૈનં પૈપ્પલાદો બ્રહ્માણમુવાચ ભો ભગવન્
બ્રહ્મવિષ્ણુરુદ્રાણાં મધ્યે કો વા અધિકતરો ધ્યેયઃ
સ્યાત્તત્ત્વમેવ નો બ્રૂહીતિ ।
તસ્મૈ સ હોવાચ પિતામહશ્ચ
હે પૈપ્પલાદ શૃણુ વાક્યમેતત્ ।
બહૂનિ પુણ્યાનિ કૃતાનિ યેન
તેનૈવ લભ્યઃ પરમેશ્વરોઽસૌ ।
યસ્યાઙ્ગજોઽહં હરિરિન્દ્રમુખ્યા
મોહાન્ન જાનન્તિ સુરેન્દ્રમુખ્યાઃ

પ્રભું વરેણ્યં પિતરં મહેશં
યો બ્રહ્માણં વિદધાતિ તસ્મૈ ।
વેદાંશ્ચ સર્વાન્પ્રહિણોતિ ચાગ્ર્યં
તં વૈ પ્રભું પિતરં દેવતાનામ્

મમાપિ વિષ્ણોર્જનકં દેવમીડ્યં
યોઽન્તકાલે સર્વલોકાન્સંજહાર

સ એકઃ શ્રેષ્ઠશ્ચ સર્વશાસ્તા સ એવ વરિષ્ઠશ્ચ ।
યો ઘોરં વેષમાસ્થાય [હ્ત્ત્પ્સ્:॥વિપિન્110012.ત્રિપોદ્.ચોમ્।પુર્_ઇન્દેx28।સ્હરભ્.હ્ત્મ્ શરભા]ખ્યં મહેશ્વરઃ ।
નૃસિંહં લોકહન્તારં સંજઘાન મહાબલઃ

હરિં હરન્તં પાદાભ્યામનુયાન્તિ સુરેશ્વરાઃ ।
માવધીઃ પુરુષં વિષ્ણું વિક્રમસ્વ મહાનસિ

કૃપયા ભગવાન્વિષ્ણું વિદદાર નખૈઃ ખરૈઃ ।
ચર્મામ્બરો મહાવીરો વીરભદ્રો બભૂવ હ

સ એકો રુદ્રો ધ્યેયઃ સર્વેષાં સર્વસિદ્ધયે ।
યો બ્રહ્મણઃ પઞ્ચવક્રહન્તા
તસ્મૈ રુદ્રાય નમો અસ્તુ

યો વિસ્ફુલિઙ્ગેન લલાટજેન સર્વં જગદ્ભસ્મસાત્સંકરોતિ ।
પુનશ્ચ સૃષ્ટ્વા પુનરપ્યરક્ષદેવં સ્વતન્ત્રં પ્રકટીકરોતિ ।
તસ્મૈ રુદ્રાય નમો અસ્તુ

યો વામપાદેન જઘાન કાલં ઘોરં પપેઽથો હાલહલં દહન્તમ્ ।
તસ્મૈ રુદ્રાય નમો અસ્તુ

યો વામપાદાર્ચિતવિષ્ણુનેત્રસ્તસ્મૈ દદૌ ચક્રમતીવ હૃષ્ટઃ ।
તસ્મૈ રુદ્રાય નમો અસ્તુ

યો દક્ષયજ્ઞે સુરસઙ્ઘાન્વિજિત્ય
વિષ્ણું બબન્ધોરગપાશેન વીરઃ ।
તસ્મૈ રુદ્રાય નમો અસ્તુ

યો લીલયૈવ ત્રિપુરં દદાહ
વિષ્ણું કવિં સોમસૂર્યાગ્નિનેત્રઃ ।
સર્વે દેવાઃ પશુતામવાપુઃ
સ્વયં તસ્માત્પશુપતિર્બભૂવ ।
તસ્મૈ રુદ્રાય નમો અસ્તુ

યો મત્સ્યકૂર્માદિવરાહસિંહા-
ન્વિષ્ણું ક્રમન્તં વામનમાદિવિષ્ણુમ્ ।
વિવિક્લવં પીડ્યમાનં સુરેશં
ભસ્મીચકાર મન્મથં યમં ચ ।
તસ્મૈ રુદ્રાય નમો અસ્તુ

એવં પ્રકારેણ બહુધા પ્રતુષ્ટ્વા
ક્ષમાપયામાસુર્નીલકણ્ઠં મહેશ્વરમ્ ।
તાપત્રયસમુદ્ભૂતજન્મમૃત્યુજરાદિભિઃ ।
નાવિધાનિ દુઃખાનિ જહાર પરમેશ્વરઃ

એવં મન્ત્રૈઃ પ્રાર્થ્યમાન આત્મા વૈ સર્વદેહિનામ્ ।
શઙ્કરો ભગવાનાદ્યો રરક્ષ સકલાઃ પ્રજાઃ

યત્પાદામ્ભોરુહદ્વન્દ્વં મૃગ્યતે વિષ્ણુના સહ ।
સ્તુત્વા સ્તુત્યં મહેશાનમવાઙ્મનસગોચરમ્

ભક્ત્યા નમ્રતનોર્વિષ્ણોઃ પ્રસાદમકરોદ્વિભુઃ ।
યતો વાચો નિવર્તન્તે અપ્રાપ્ય મનસા સહ ।
આનન્દં બ્રહ્મણો વિદ્વાન્ન બિભેતિ કદાચનેતિ

અણોરણીયાન્મહતો મહીયા-
નાત્માસ્યજન્તોર્નિહિતો ગુહાયામ્ ।
તમક્રતું પશ્યતિ વીતશોકો
ધાતુઃપ્રસાદાન્મહિમાનમીશમ્

વસિષ્ઠવૈયાસકિવામદેવ-
વિરિઞ્ચિમુખ્યૈર્હૃદિ ભાવ્યમાનઃ ।
સનત્સુજાતાદિસનાતનાદ્યૈ-
રીડ્યો મહેશો ભગવાનાદિદેવઃ

સત્યો નિત્યઃ સર્વસાક્ષી મહેશો
નિત્યાનન્દો નિર્વિકલ્પો નિરાખ્યઃ ।
અચિન્ત્યશક્તિર્ભગવાન્ગિરીશઃ
સ્વાવિદ્યયા કલ્પિતમાનભૂમિઃ

અતિમોહકરી માયા મમ વિષ્ણોશ્ચ સુવ્રત ।
તસ્ય પાદામ્બુજધ્યાનાદ્દુસ્તરા સુતરા ભવેત્

વિષ્ણુર્વિશ્વજગદ્યોનિઃ સ્વાંશભૂતૈઃ સ્વકૈઃ સહ ।
મમાંશસંભવો ભૂત્વા પાલયત્યખિલં જગત્

વિનાશં કાલતો યાતિ તતોઽન્યત્સકલં મૃષા ।
ૐ તસ્મૈ મહાગ્રાસાય મહાદેવાય શૂલિને ।
મહેશ્વરાય મૃડાય તસ્મૈ રુદ્રાય નમો અસ્તુ

એકો વિષ્ણુર્મહદ્ભૂતં પૃથગ્ભૂતાયનેકશઃ ।
ત્રીંલ્લોકાન્વ્યાપ્ય ભૂતાત્મા ભુઙ્ક્તે વિશ્વભુગવ્યયઃ

ચતુર્ભિશ્ચ ચતુર્ભિશ્ચ દ્વાભ્યાં પઞ્ચમિરેવ ચ ।
હૂયતે ચ પુનર્દ્વાભ્યાં સ મે વિષ્ણુઃ પ્રસીદતુ

બ્રહ્માર્પણં બ્રહ્મ હવિર્બ્રહ્માગ્નૌ બ્રહ્મણા હુતમ્ ।
બ્રહ્મૈવ તેન ગન્તવ્યં બ્રહ્મકર્મસમાધિના

શરા જીવાસ્તદઙ્ગેષુ ભાતિ નિત્યં હરિઃ સ્વયમ્ ।
બ્રહ્મૈવ શરભઃ સાક્ષાન્મોક્ષદોઽયં મહામુને

માયાવશાદેવ દેવા મોહિતા મમતાદિભિઃ ।
તસ્ય માહાત્મ્યલેશાંશં વક્તું કેનાપ્ય શક્યતે

પરાત્પરતરં બ્રહ્મ યત્પરાત્પરતો હરિઃ ।
પરાત્પરતરો હીશસ્તસ્માત્તુલ્યોઽધિકો ન હિ

એક એવ શિવો નિત્યસ્તતોઽન્યત્સકલં મૃષા ।
તસ્માત્સર્વાન્પરિત્યજ્ય ધ્યેયાન્વિષ્ણ્વાદિકાન્સુરાન્

શિવ એવ સદા ધ્યેયઃ સર્વસંસારમોચકઃ ।
તસ્મૈ મહાગ્રાસાય મહેશ્વરાય નમઃ

પૈપ્પલાદં મહાશાસ્ત્રં ન દેયં યસ્ય કસ્યચિત્ ।
નાસ્તિકાય કૃતઘ્નાય દુર્વૃત્તાય દુરાત્મને

દાંભિકાય નૃશંસાય શઠાયાનૃતભાષિણે ।
સુવ્રતાય સુભક્તાય સુવૃત્તાય સુશીલિને

ગુરુભક્તાય દાન્તાય શાન્તાય ઋજુચેતસે ।
શિવભક્તાય દાતવ્યં બ્રહ્મકર્મોક્તધીમતે

સ્વભક્તાયૈવ દાતવ્યમકૃતઘ્નાય સુવ્રતમ્ ।
ન દાતવ્યં સદા ગોપ્યં યત્નેનૈવ દ્વિજોત્તમ

એતત્પૈપ્પલાદં મહાશાસ્ત્રં યોઽધીતે શ્રાવયેદ્દ્વિજઃ
સ જન્મમરણેભ્યો મુક્તો ભવતિ ।
યો જાનીતે સોઽમૃતત્વં
ચ ગચ્છતિ ।
ગર્ભવાસાદ્વિમુક્તો ભવતિ ।
સુરાપાનાત્પૂતો
ભવતિ ।
સ્વર્ણસ્તેયાત્પૂતો ભવતિ ।
બ્રહ્મહત્યાત્પૂતો
ભવતિ ।
ગુરુતલ્પગમનાત્પૂતો ભવતિ ।
સ સર્વાન્વેદાનધીતો
ભવતિ ।
સ સર્વાન્દેવાન્ધ્યાતો ભવતિ ।
સ સમસ્તમહાપાતકો-
પપાતકાત્પૂતો ભવતિ ।
તસ્માદવિમુક્તમાશ્રિતો ભવતિ ।
સ સતતં શિવપ્રિયો ભવતિ ।
સ શિવસાયુજ્યમેતિ ।
ન સ
પુનરાવર્તતે ન સ પુનરાવર્તતે ।
બ્રહ્મૈવ ભવતિ ।
ઇત્યાહ
ભગવાન્બ્રહ્મેત્યુપનિષત્ ॥
ૐ ભદ્રં કર્ણેભિઃ શૃણુયામ દેવાઃ ।
ભદ્રં પશ્યેમાક્ષભિર્યજત્રાઃ ।
સ્થિરૈરઙ્ગૈસ્તુષ્ટુવાઁસસ્તનૂભિઃ ।
વ્યશેમ દેવહિતં યદાયુઃ ।
સ્વસ્તિ ન ઇન્દ્રો વૃદ્ધશ્રવાઃ ।
સ્વસ્તિ નઃ પૂષા વિશ્વવેદાઃ ।
સ્વસ્તિ નસ્તાર્ક્ષ્યો અરિષ્ટનેમિઃ ।
સ્વસ્તિ નો બૃહસ્પતિર્દધાતુ ।
ૐ શાન્તિઃ શાન્તિઃ શાન્તિઃ ॥
ઇતિ શરભોપનિષત્સમાપ્તા ॥
અધિકાધ્યયનાય