સદ્ધર્મપુણ્ડરીકસૂત્ર · અધ્યાય 1

સદ્ધર્મપુણ્ડરીકસૂત્રમ્ ।
॥ નમઃ સર્વબુદ્ધબોધિસત્ત્વેભ્યઃ । નમઃ સર્વતથાગતપ્રત્યેકબુદ્ધાર્યશ્રાવકેભ્યો ઽતીતાનાગતપ્રત્યુત્પન્નેભ્યશ્ચ બોધિસત્ત્વેભ્યઃ ॥
સદ્ધ્પ્_1: નિદાનપરિવર્તઃ ।
એવં મયા શ્રુતમ્ । એકસ્મિન્ સમયે ભગવાન્ રાજગૃહે વિહરતિ સ્મ ગૃધ્રકૂટે પર્વતે મહતા ભિક્ષુસંઘેન સાર્ધં દ્વાદશભિર્ભિક્ષુશતૈઃ સર્વૈરર્હદ્ભિઃ ક્ષીણાસ્રવૈર્નિઃક્લેશૈર્વશીભૂતૈઃ સુવિમુક્તચિત્તૈઃ સુવિમુક્તપ્રજ્ઞૈરાજાનેયૈર્મહાનાગૈઃ કૃતકૃત્યૈઃ કૃતકરણીયૈરપહૃતભારૈરનુપ્રાપ્તસ્વકાર્થૈઃ પરિક્ષીણભવસંયોજનૈઃ સમ્યગાજ્ઞાસુવિમુક્તચિત્તૈઃ સર્વચેતોવશિતાપરમપારમિતાપ્રાપ્તૈરભિજ્ઞાતાભિજ્ઞાતૈર્મહાશ્રાવકૈઃ । તદ્યથા - આયુષ્મતા ચ આજ્ઞાતકૌણ્ડિન્યેન, આયુષ્મતા ચ અશ્વજિતા, આયુષ્મતા ચ બાષ્પેણ, આયુષ્મતા ચ મહાનામ્ના, આયુષ્મતા ચ ભદ્રિકેણ, આયુષ્મતા ચ મહાકાશ્યપેન, આયુષ્મતા ચ ઉરુબિલ્વકાશ્યપેન, આયુષ્મતા ચ નદીકાશ્યપેન, આયુષ્મતા ચ ગયાકાશ્યપેન, આયુષ્મતા ચ શારિપુત્રેણ, આયુષ્મતા ચ મહામૌદ્ગલ્યાયનેન, આયુષ્મતા ચ મહાકાત્યાયનેન, આયુષ્મતા ચ અનિરુદ્ધેન, આયુષ્મતા ચ રેવતેન, આયુષ્મતા ચ કપ્ફિનેન, આયુષ્મતા ચ ગવાંપતિના, આયુષ્મતા ચ પિલિન્દવત્સેન, આયુષ્મતા ચ બક્કુલેન, આયુષ્મતા ચ મહાકૌષ્ઠિલેન, આયુષ્મતા ચ ભરદ્વાજેન, આયુષ્મતા ચ મહાનન્દેન, આયુષ્મતા ચ ઉપનન્દેન, આયુષ્મતા ચ સુન્દરનન્દેન, આયુષ્મતા ચ પૂર્ણમૈત્રાયણીપુત્રેણ, આયુષ્મતા ચ સુભૂતિના આયુષ્મતા ચ રાહુલેન । એભિશ્ચાન્યૈશ્ચ મહાશ્રાવકૈઃ - આયુષ્મતા ચ આનન્દેન શૈક્ષેણ । અન્યાભ્યાં ચ દ્વાભ્યાં ભિક્ષુસહસ્રાભ્યાં શૈક્ષાશૈક્ષાભ્યામ્ । મહાપ્રજાપતીપ્રમુખૈશ્ચ ષડ્ભિર્ભિક્ષુણીસહસ્રૈઃ ।
યશોધરયા ચ ભિક્ષુણ્યા રાહુલમાત્રા સપરિવારયા । અશીત્યા ચ બોધિસત્ત્વસહસ્રૈઃ સાર્ધં સર્વૈરવૈવર્તિકૈરેકજાતિપ્રતિબદ્ધૈર્યદુત અનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ, ધારણીપ્રતિલબ્ધૈર્મહાપ્રતિભાનપ્રતિષ્ઠિતૈરવૈવર્ત્યધર્મચક્રપ્રવર્તકૈર્બહુબુદ્ધશતપર્યુપાસિતૈર્બહુબુદ્ધ શતસહસ્રાવરોપિતકુશલમૂલૈર્બુદ્ધશતસહસ્રસંસ્તુતૈર્મૈત્રીપરિભાવિતકાયચિત્તૈસ્તથાગતજ્ઞાનાવતારણકુશલૈર્મહાપ્રજ્ઞૈઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાગતિંગતૈર્બહુલોકધાતુશતસહસ્રવિશ્રુતૈર્બહુપ્રાણિકોટીનયુતશતસહસ્રસંતારકૈઃ । તદ્યથા - મઞ્જુશ્રિયા ચ કુમારભૂતેન બોધિસત્ત્વેન મહાસત્ત્વેન, અવલોકિતેશ્વરેણ ચ મહાસ્થામપ્રાપ્તેન ચ સર્વાર્થનામ્ના ચ નિત્યોદ્યુક્તેન ચ અનિક્ષિપ્તધુરેણ ચ રત્નપાણિના ચ ભૈષજ્યરાજેન ચ ભૈષજ્યસમુદ્ગતેન ચ વ્યૂહરાજેન ચ પ્રદાનશૂરેણ ચ રત્નચન્દ્રેણ ચ રત્નપ્રભેણ ( વૈદ્ય 2 ) ચ પૂર્ણચન્દ્રેણ ચ મહાવિક્રામિણા ચ અનન્તવિક્રામિણા ચ ત્રૈલોક્યવિક્રામિણા ચ મહાપ્રતિભાનેન ચ સતતસમિતાભિયુક્તેન ચ ધરણીધરેણ ચ અક્ષયમતિના ચ પદ્મશ્રિયા ચ નક્ષત્રરાજેન ચ મૈત્રેયેણ ચ બોધિસત્ત્વેન મહાસત્ત્વેન, સિંહેન ચ બોધિસત્ત્વેન મહાસત્ત્વેન । ભદ્રપાલપૂર્વંગમૈશ્ચ ષોડશભિઃ સત્પુરુષૈઃ સાર્ધમ્ । તદ્યથા - ભદ્રપાલેન ચ રત્નાકરેણ ચ સુસાર્થવાહેન ચ નરદત્તેન ચ ગુહ્યગુપ્તેન ચ વરુણદત્તેન ચ ઇન્દ્રદત્તેન ચ ઉત્તરમતિના ચ વિશેષમતિના ચ વર્ધમાનમતિના ચ અમોઘદર્શિના ચ સુસંપ્રસ્થિતેન ચ સુવિક્રાન્તવિક્રામિણા ચ અનુપમમતિના ચ સૂર્યગર્ભેણ ચ ધરણીંધરેણ ચ । એવંપ્રમુખૈરશીત્યા ચ બોધિસત્ત્વસહસ્રૈઃ સાર્ધમ્ । શક્રેણ ચ દેવાનામિન્દ્રેણ સાર્ધં વિંશતિદેવપુત્રસહસ્રપરિવારેણ । તદ્યથા - ચન્દ્રેણ ચ દેવપુત્રેણ સૂર્યેણ ચ દેવપુત્રેણ સમન્તગન્ધેન ચ દેવપુત્રેણ રત્નપ્રભેણ ચ દેવપુત્રેણ અવભાસપ્રભેણ ચ દેવપુત્રેણ । એવંપ્રમુખૈર્વિશત્યા ચ દેવપુત્રસહસ્રૈઃ । ચતુર્ભિશ્ચ મહારાજૈઃ સાર્ધં ત્રિંશદ્દેવપુત્રસહસ્રપરિવારૈઃ । તદ્યથા - વિરૂઢકેન ચ મહારાજેન, વિરૂપાક્ષેણ ચ મહારાજેન, ધૃતરાષ્ટ્રેણ ચ મહારાજેન, વૈશ્રવણેન ચ મહારાજેન । ઈશ્વરેણ ચ દેવપુત્રેણ ચ મહેશ્વરેણ ચ દેવપુત્રેણ ત્રિંશદ્દેવપુત્રસહસ્રપરિવારાભ્યામ્ । બ્રહ્મણા ચ સહાંપતિના સાર્ધં દ્વાદશબ્રહ્મકાયિકદેવપુત્રસહસ્રપરિવારેણ
। તદ્યથા - શિખિના ચ બ્રહ્મણા જ્યોતિષ્પ્રભેણ ચ બ્રહ્મણા । એવંપ્રમુખૈર્દ્વાદશભિશ્ચ બ્રહ્મકાયિકદેવપુત્રસહસ્રૈઃ । અષ્ટાભિશ્ચ નાગરાજૈઃ સાર્ધં બહુનાગકોટીશતસહસ્રપરિવારૈઃ । તદ્યથા - નન્દેન ચ નાગરાજેન, ઉપનન્દેન ચ નાગરાજેન, સાગરેણ ચ વાસુકિના ચ તક્ષકેણ ચ મનસ્વિના ચ અનવતપ્તેન ચ ઉત્પલકેન ચ નાગરાજેન । ચતુર્ભિશ્ચ કિન્નરરાજૈઃ સાર્ધં બહુકિન્નરકોટીશતસહસ્રપરિવારૈઃ । તદ્યથા - દ્રુમેણ ચ કિન્નરરાજેન, મહાધર્મેણ ચ કિન્નરરાજેન, સુધર્મેણ ચ કિન્નરરાજેન, ધર્મધરેણ ચ કિન્નરરાજેન । ચતુર્ભિશ્ચ ગન્ધર્વકાયિકદેવપુત્રૈઃ સાર્ધં બહુગન્ધર્વશતસહસ્રપરિવારૈઃ । તદ્યથા - મનોજ્ઞેન ચ ગન્ધર્વેણ મનોજ્ઞસ્વરેણ ચ મધુરેણ ચ મધુરસ્વરેણ ચ ગન્ધર્વેણ । ચતુર્ભિશ્ચાસુરેન્દ્રૈઃ સાર્ધં બહ્વસુરકોટીશતસહસ્રપરિવારૈઃ । તદ્યથા - બલિના ચ અસુરેન્દ્રેણ, ખરસ્કન્ધેન ચ અસુરેન્દ્રેણ, વેમચિત્રિણા ચ અસુરેન્દ્રેણ, રાહુણા ચ અસુરેન્દ્રેણ । ચતુર્ભિશ્ચ ગરુડેન્દ્રૈઃ સાર્ધં બહુગરુડકોટીશતસહસ્રપરિવારૈઃ । તદ્યથા - મહાતેજસા ચ ગરુડેન્દ્રેણ, મહાકાયેન ચ મહાપૂર્ણેન ચ મહર્દ્ધિપ્રાપ્તેન ચ ગરુડેન્દ્રેણ । રાજ્ઞા ચ અજાતશત્રુણા માગધેન વૈદેહીપુત્રેણ સાર્ધમ્ ॥
તેન ખલુ પુનઃ સમયેન ભગવાંશ્ચતસૃભિઃ પર્ષદ્ભિઃ પરિવૃતઃ પુરસ્કૃતઃ સત્કૃતો ગુરુકૃતો માનિતઃ પૂજિતો ઽર્ચિતો ઽપચાયિતો મહાનિર્દેશં નામ ધર્મપર્યાયં સૂત્રાન્તં મહાવૈપુલ્યં બોધિસત્ત્વાવવાદં સર્વબુદ્ધપરિગ્રહં ભાષિત્વા તસ્મિન્નેવ મહાધર્માસને પર્યઙ્કમાભુજ્ય અનન્તનિર્દેશપ્રતિષ્ઠાનં નામ સમાધિં સમાપન્નો ઽભૂદનિઞ્જમાનેન કાયેન સ્થિતો ઽનિઞ્જપ્રાપ્તેન ચ ચિત્તેન । સમનન્તરસમાપન્નસ્ય ખલુ પુનર્ભગવતો માન્દારવમહામાન્દારવાણાં મઞ્જૂષકમહામઞ્જૂષકાણાં દિવ્યાનાં પુષ્પાણાં મહત્પુષ્પવર્ષમભિપ્રાવર્ષત્, ભગવન્તં તાશ્ચ ચતસ્રઃ પર્ષદો ઽભ્યવાકિરન્ । ( વૈદ્ય 3 ) સર્વાવચ્ચ બુદ્ધક્ષેત્રં ષડ્વિકારં પ્રકમ્પિતમભૂચ્ચલિતં સંપ્રચલિતં વેધિતં સંપ્રવેધિતં ક્ષુભિતં સંપ્રક્ષુભિતમ્ । તેન ખલુ પુનઃ સમયેન તસ્યાં પર્ષદિ ભિક્ષુભિક્ષુણ્યુપાસકોપાસિકા દેવનાગયક્ષગન્ધર્વાસુરગરુડકિન્નરમહોરગમનુષ્યામનુષ્યાઃ સંનિપતિતા અભૂવન્ સંનિષણ્ણાઃ, રાજાનશ્ચ મણ્ડલિનો બલચક્રવર્તિનશ્ચતુર્દ્વીપકચક્રવર્તિનશ્ચ । તે સર્વે સપરિવારા ભગવન્તં વ્યવલોકયન્તિ સ્મ આશ્ચર્યપ્રાપ્તા અદ્ભુતપ્રાપ્તા ઔદ્બિલ્યપ્રાપ્તાઃ ॥

અથ ખલુ તસ્યાં વેલાયાં ભગવતો ભ્રૂવિવરાન્તરાદૂર્ણાકોશાદેકા રશ્મિર્નિશ્ચરિતા । સા પૂર્વસ્યાં દિશિ અષ્ટાદશબુદ્ધક્ષેત્રસહસ્રાણિ પ્રસૃતા । તાનિ ચ સર્વાણિ બુદ્ધક્ષેત્રાણિ તસ્યા રશ્મેઃ પ્રભયા સુપરિસ્ફુટાનિ સંદૃશ્યન્તે સ્મ યાવદવીચિર્મહાનિરયો યાવચ્ચ ભવાગ્રમ્ । યે ચ તેષુ બુદ્ધક્ષેત્રેષુ ષટ્સુ ગતિષુ સત્ત્વાઃ સંવિદ્યન્તે સ્મ, તે સર્વે ઽશેષેણ સંદૃશ્યન્તે સ્મ । યે ચ તેષુ બુદ્ધક્ષેત્રેષુ બુદ્ધા ભગવન્તસ્તિષ્ઠન્તિ ધ્રિયન્તે યાપયન્તિ ચ, તે ઽપિ સર્વે સંદૃશ્યન્તે સ્મ । યં ચ તે બુદ્ધા ભગવન્તો ધર્મં દેશયન્તિ, સ ચ સર્વો નિખિલેન શ્રૂયતે સ્મ । યે ચ તેષુ બુદ્ધક્ષેત્રેષુ ભિક્ષુભિક્ષુણ્યુપાસકોપાસિકા યોગિનો યોગાચારાઃ પ્રાપ્તફલાશ્ચાપ્રાપ્તફલાશ્ચ, તે ઽપિ સર્વે સંદૃશ્યન્તે સ્મ । યે ચ તેષુ બુદ્ધક્ષેત્રેષુ બોધિસત્ત્વા મહાસત્ત્વા અનેકવિવિધશ્રવણારમ્બણાધિમુક્તિહેતુકારણૈરુપાયકૌશલ્યૈર્બોધિસત્ત્વચર્યાં ચરન્તિ, તે ઽપિ સર્વે સંદૃશ્યન્તે સ્મ । યે ચ તેષુ બુદ્ધક્ષેત્રેષુ બુદ્ધા ભગવન્તઃ પરિનિર્વૃતાઃ, તે ઽપિ સર્વે સંદૃશ્યન્તે સ્મ । યે ચ તેષુ બુદ્ધક્ષેત્રેષુ પરિનિર્વૃતાનાં બુદ્ધાનાં ભગવતાં ધાતુસ્તૂપા રત્નમયાઃ તે ઽપિ સર્વે સંદૃશ્યન્તે સ્મ ॥
અથ ખલુ મૈત્રેયસ્ય બોધિસત્ત્વસ્ય મહાસત્ત્વસ્યૈતદભૂત્ - મહાનિમિત્તં પ્રાતિહાર્યં બતેદં તથાગતેન કૃતમ્ । કો ન્વત્ર હેતુર્ભવિષ્યતિ કિં કારણં યદ્ભગવતા ઇદમેવંરૂપં મહાનિમિત્તં પ્રાતિહાર્યં કૃતમ્? ભગવાંશ્ચ સમાધિં સમાપન્નઃ । ઇમાનિ ચૈવંરૂપાણિ મહાશ્ચર્યાદ્ભુતાચિન્ત્યાનિ મહર્દ્ધિપ્રાતિહાર્યાણિ સંદૃશ્યન્તે સ્મ । કિં નુ ખલ્વહમેતમર્થં પરિપ્રષ્ટવ્યં પરિપૃચ્છેયમ્? કો ન્વત્ર સમર્થઃ સ્યાદેતમર્થં વિસર્જયિતુમ્? તસ્યૈતદભૂત્ - અયં મઞ્જુશ્રીઃ કુમારભૂતઃ પૂર્વજિનકૃતાધિકારો ઽવરોપિતકુશલમૂલો બહુબુદ્ધપર્યુપાસિતઃ । દૃષ્ટપૂર્વાણિ ચ અનેન મઞ્જુશ્રિયા કુમારભૂતેન પૂર્વકાણાં તથાગતાનામર્હતાં સમ્યક્સંબુદ્ધાનામેવંરૂપાણિ નિમિત્તાનિ ભવિષ્યન્તિ, અનુભૂતપૂર્વાણિ ચ મહાધર્મસાંકથ્યાનિ । યન્ન્વહં મઞ્જુશ્રિયં કુમારભૂતમેતમર્થં પરિપૃચ્છેયમ્ ॥
તાસાં ચતસૃણાં પર્ષદાં ભિક્ષુભિક્ષુણ્યુપાસકોપાસિકાનાં બહૂનાં ચ દેવનાગયક્ષગન્ધર્વાસુરગરુડકિન્નરમહોરગમનુષ્યામનુષ્યાણામિમમેવંરૂપં ભગવતો મહાનિમિત્તં પ્રાતિહાર્યાવભાસં દૃષ્ટ્વા આશ્ચર્યપ્રાપ્તાનામદ્ભુતપ્રાપ્તાનાં કૌતૂહલપ્રાપ્તાનામેતદભવત્ - કિં નુ ખલુ વયમિમમેવંરૂપં ભગવતો મહર્દ્ધિપ્રાતિહાર્યાવભાસં કૃતં પરિપૃચ્છેમ?
અથ ખલુ મૈત્રેયો બોધિસત્ત્વો મહાસત્ત્વસ્તસ્મિન્નેવ ક્ષણલવમુહૂર્તે તાસાં ચતસૃણાં પર્ષદાં ચેતસૈવ ચેતઃપરિવિતર્કમાજ્ઞાય આત્મના ચ ધર્મસંશયપ્રાપ્તસ્તસ્યાં વેલાયાં મઞ્જુશ્રિયં ( વૈદ્ય 4 ) કુમારભૂતમેતદવોચત્ - કો ન્વત્ર મઞ્જુશ્રીર્હેતુઃ કઃ પ્રત્યયો યદયમેવંરૂપ આશ્ચર્યાદ્ભુતો ભગવતા ઋદ્ધયવભાસઃ કૃતઃ, ઇમાનિ ચાષ્ટાદશબુદ્ધક્ષેત્રસહસ્રાણિ વિચિત્રાણિ દર્શનીયાનિ પરમદર્શનીયાનિ તથાગતપૂર્વંગમાનિ તથાગતપરિણાયકાનિ સંદૃશ્યન્તે?
અથ ખલુ મૈત્રેયો બોધિસત્ત્વો મહાસત્ત્વો મઞ્જુશ્રિયં કુમારભૂતમાભિર્ગાથાભિરધ્યભાષત -
કિં કારણં મઞ્જુશિરી ઇયં હિ રશ્મિઃ પ્રમુક્તા નરનાયકેન ।
પ્રભાસયન્તી ભ્રમુકાન્તરાતુ ઊર્ણાય કોશાદિયમેકરશ્મિઃ

માન્દારવાણાં ચ મહન્ત વર્ષં પુષ્પાણિ મુઞ્ચન્તિ સુરાઃ સુહૃષ્ટાઃ ।
મઞ્જૂષકાંશ્ચન્દનચૂર્ણમિશ્રાન્ દિવ્યાન્ સુગન્ધાંશ્ચ મનોરમાંશ્ચ

યેહી મહી શોભતિયં સમન્તાત્ પર્ષાશ્ચ ચત્વાર સુલબ્ધહર્ષાઃ ।
સર્વં ચ ક્ષેત્રં ઇમુ સંપ્રકમ્પિતં ષડ્ભિર્વિકારેહિ સુભીષ્મરૂપમ્

સા ચૈવ રશ્મી પુરિમાદિશાય અષ્ટાદશક્ષેત્રસહસ્ર પૂર્ણાઃ ।
અવભાસયી એકક્ષણેન સર્વે સુવર્ણવર્ણા ઇવ ભોન્તિ ક્ષેત્રાઃ

યાવાનવીચી પરમં ભવાગ્રં ક્ષેત્રેષુ યાવન્તિ ચ તેષુ સત્ત્વાઃ ।
ષટ્સૂ ગતીષૂ તહિ વિદ્યમાના ચ્યવન્તિ યે ચાપ્યુપપદ્યિ તત્ર

કર્માણિ ચિત્રા વિવિધાનિ તેષાંગતીષુ દૃશ્યન્તિ સુખા દુખા ચ ।
હીના પ્રણીતા તથ મધ્યમા ચ ઇહ સ્થિતો અદ્દશિ સર્વમેતત્

બુદ્ધાંશ્ચ પશ્યામિ નરેન્દ્રસિંહાન્ પ્રકાશયન્તો વિવરન્તિ ધર્મમ્ ।
પ્રશાસમાનાન્ બહુસત્ત્વકોટીઃ ઉદાહરન્તો મધુરસ્વરાં ગિરમ્

ગમ્ભીરનિર્ઘોષમુદારમદ્ભુતં મુઞ્ચન્તિ ક્ષેત્રેષુ સ્વકસ્વકેષુ ।
દૃષ્ટાન્તહેતૂનયુતાન કોટિભિઃ પ્રકાશયન્તો ઇમુ બુદ્ધધર્મમ્

દુઃખેન સંપીડિત યે ચ સત્ત્વા જાતીજરાખિન્નમના અજાનકાઃ ।
તેષાં પ્રકાશેન્તિ પ્રશાન્તનિર્વૃતિં દુઃખસ્ય અન્તો અયુ ભિક્ષવે તિ

ઉદારસ્થામાધિગતાશ્ચ યે નરાઃ પુણ્યૈરુપેતાસ્તથ બુદ્ધદર્શનૈઃ ।
પ્રત્યેકયાનં ચ વદન્તિ તેષાં સંવર્ણયન્તો ઇમ ધર્મનેત્રીમ્

યે ચાપિ અન્યે સુગતસ્ય પુત્રા અનુત્તરં જ્ઞાન ગવેષમાણાઃ ।
વિવિધાં ક્રિયાં કુર્વિષુ સર્વકાલં તેષાં પિ બોધાય વદન્તિ વર્ણમ્

શૃણોમિ પશ્યામિ ચ મઞ્જુઘોષ ઇહ સ્થિતો ઈદૃશકાનિ તત્ર ।
અન્યા વિશેષાણ સહસ્રકોટ્યઃ પ્રદેશમાત્રં તતુ વર્ણયિષ્યે

પશ્યામિ ક્ષેત્રેષુ બહૂષુ ચાપિ યે બોધિસત્ત્વા યથ ગઙ્ગવાલિકાઃ ।
કોટીસહસ્રાણિ અનલ્પકાનિ વિવિધેન વીર્યેણ જનેન્તિ બોધિમ્

દદન્તિ દાનાનિ તથૈવ કેચિદ્ ધનં હિરણ્યં રજતં સુવર્ણમ્ ।
મુક્તામણિં શઙ્ખશિલાપ્રવાલં દાસાંશ્ચ દાસી રથઅશ્વએડકાન્

શિબિકાસ્તથા રત્નવિભૂષિતાશ્ચ દદન્તિ દાનાનિ પ્રહૃષ્ટમાનસાઃ ।
પરિણામયન્તો ઇહ અગ્રબોધૌ વયં હિ યાનસ્ય ભવેમ લાભિનઃ

ત્રૈધાતુકે શ્રેષ્ઠવિશિષ્ટયાનં યદ્બુદ્ધયાનં સુગતેહિ વર્ણિતમ્ ।
અહં પિ તસ્યો ભવિ ક્ષિપ્ર લાભી દદન્તિ દાનાનિ ઇમીદૃશાનિ

ચતુર્હયૈર્યુક્તરથાંશ્ચ કેચિત્ સવેદિકાન્ પુષ્પધ્વજૈરલંકૃતાન્ ।
સવૈજયન્તાન્ રતનામયાનિ દદન્તિ દાનાનિ તથૈવ કેચિત્

દદન્તિ પુત્રાંશ્ચ તથૈવ પુત્રીઃ પ્રિયાણિ માંસાનિ દદન્તિ કેચિત્ ।
હસ્તાંશ્ચ પાદાંશ્ચ દદન્તિ યાચિતાઃ પર્યેષમાણા ઇમમગ્રબોધિમ્

શિરાંસિ કેચિન્નયનાનિ કેચિદ્ દદન્તિ કેચિત્પ્રવરાત્મભાવાન્ ।
દત્વા ચ દાનાનિ પ્રસન્નચિત્તાઃ પ્રાર્થેન્તિ જ્ઞાનં હિ તથાગતાનામ્

પશ્યામ્યહં મઞ્જુશિરી કહિંચિત્ સ્ફીતાનિ રાજ્યાનિ વિવર્જયિત્વા ।
અન્તઃપુરાન્ દ્વીપ તથૈવ સર્વાન્ અમાત્યજ્ઞાતીંશ્ચ વિહાય સર્વાન્

ઉપસંક્રમી લોકવિનાયકેષુ પૃચ્છન્તિ ધર્મં પ્રવરં શિવાય ।
કાષાયવસ્ત્રાણિ ચ પ્રાવરન્તિ કેશાંશ્ચ શ્મશ્રૂણ્યવતારયન્તિ

કાંશ્ચિચ્ચ પશ્યામ્યહુ બોધિસત્ત્વાન્ ભિક્ષૂ સમાનાઃ પવને વસન્તિ ।
શૂન્યાન્યરણ્યાનિ નિષેવમાણાન્ ઉદ્દેશસ્વાધ્યાયરતાંશ્ચ કાંશ્ચિત્

કાંશ્ચિચ્ચ પશ્યામ્યહુ બોધિસત્ત્વાન્ ગિરિકન્દરેષુ પ્રવિશન્તિ ધીરાઃ ।
વિભાવયન્તો ઇમુ બુદ્ધજ્ઞાનં પરિચિન્તયન્તો હ્યુપલક્ષયન્તિ

ઉત્સૃજ્ય કામાંશ્ચ અશેષતો ઽન્યે પરિભાવિતાત્માન વિશુદ્ધગોચરાઃ ।
અભિજ્ઞ પઞ્ચેહ ચ સ્પર્શયિત્વા વસન્ત્યરણ્યે સુગતસ્ય પુત્રાઃ

પાદૈઃ સમૈઃ સ્થિત્વિહ કેચિ ધીરાઃ કૃતાઞ્જલી સંમુખિ નાયકાનામ્ ।
અભિસ્તવન્તીહ હર્ષં જનિત્વા ગાથાસહસ્રેહિ જિનેન્દ્રરાજમ્

સ્મૃતિમન્ત દાન્તાશ્ચ વિશારદાશ્ચ સૂક્ષ્માં ચરિં કેચિ પ્રજાનમાનાઃ ।
પૃચ્છન્તિ ધર્મં દ્વિપદોત્તમાનાં શ્રુત્વા ચ તે ધર્મધરા ભવન્તિ

પરિભાવિતાત્માન જિનેન્દ્રપુત્રાન્ કાંશ્ચિચ્ચ પશ્યામ્યહુ તત્ર તત્ર ।
ધર્મં વદન્તો બહુપ્રાણકોટિનાં દૃષ્ટાન્તહેતૂનયુતૈરનેકૈઃ

પ્રામોદ્યજાતાઃ પ્રવદન્તિ ધર્મં સમાદપેન્તો બહુબોધિસત્ત્વાન્ ।
નિહત્ય મારં સબલં સવાહનં પરાહનન્તી ઇમુ ધર્મદુન્દુભિમ્

પશ્યામિ કાંશ્ચિત્ સુગતસ્ય શાસને સંપૂજિતાન્નરમરુયક્ષરાક્ષસૈઃ ।
અવિસ્મયન્તાન્ સુગતસ્ય પુત્રાન્ અનુન્નતાન્ શાન્તપ્રશાન્તચારીન્

વનષણ્ડ નિશ્રાય તથાન્યરૂપા અવભાસુ કાયાતુ પ્રમુઞ્ચમાનાઃ ।
અભ્યુદ્ધરન્તો નરકેષુ સત્ત્વાંસ્તાંશ્ચૈવ બોધાય સમાદપેન્તિ

વીર્યે સ્થિતાઃ કેચિ જિનસ્ય પુત્રા મિદ્ધં જહિત્વા ચ અશેષતો ઽન્યે ।
ચંક્રમ્યયુક્તાઃ પવને વસન્તિ વીર્યેણ તે પ્રસ્થિત અગ્રબોધિમ્

યે ચાત્ર રક્ષન્તિ સદા વિશુદ્ધં શીલં અખણ્ડં મણિરત્નસાદૃશમ્ ।
પરિપૂર્ણચારી ચ ભવન્તિ તત્ર શીલેન તે પ્રસ્થિત અગ્રબોધિમ્

ક્ષાન્તીબલા કેચિ જિનસ્ય પુત્રા અધિમાનપ્રાપ્તાન ક્ષમન્તિ ભિક્ષુણામ્ ।
આક્રોશ પરિભાષ તથૈવ તર્જનાં ક્ષાન્ત્યા હિ તે પ્રસ્થિત અગ્રબોધિમ્

કાંશ્ચિચ્ચ પશ્યામ્યહુ બોધિસત્ત્વાન્ ક્રીડારતિં સર્વ વિવર્જયિત્વા ।
બાલાન્ સહાયાન્ પરિવર્જયિત્વા આર્યેષુ સંસર્ગરતાન્ સમાહિતાન્

વિક્ષેપચિત્તં ચ વિવર્જયન્તાન્ એકાગ્રચિત્તાન્ વનકન્દરેષુ ।
ધ્યાયન્ત વર્ષાણ સહસ્રકોટ્યો ધ્યાનેન તે પ્રસ્થિત અગ્રબોધિમ્

દદન્તિ દાનાનિ તથૈવ કેચિત્ સશિષ્યસંઘેષુ જિનેષુ સંમુખમ્ ।
ખાદ્યં ચ ભોજ્યં ચ તથાન્નપાન્નં ગિલાનભૈષજ્ય બહૂ અનલ્પકમ્

વસ્ત્રાણ કોટીશત તે દદન્તિ સહસ્રકોટીશતમૂલ્ય કેચિત્ ।
અનર્ઘમૂલ્યાંશ્ચ દદન્તિ વસ્ત્રાન્ સશિષ્યસંઘાન જિનાન સંમુખમ્

વિહાર કોટીશત કારયિત્વા રત્નામયાંશ્ચો તથ ચન્દનામયાન્ ।
પ્રભૂતશય્યાસનમણ્ડિતાંશ્ચ નિર્યાતયન્તો સુગતાન સંમુખમ્

આરામ ચૌક્ષાંશ્ચ મનોરમાંશ્ચ ફલૈરુપેતાન્ કુસુમૈશ્ચ ચિત્રૈઃ ।
દિવાવિહારાર્થ દદન્તિ કેચિત્ સશ્રાવકાણાં પુરુષર્ષભાણામ્

દદન્તિ દાનાનિમમેવરૂપા વિવિધાનિ ચિત્રાણિ ચ હર્ષજાતાઃ ।
દત્વા ચ બોધાય જનેન્તિ વીર્યં દાનેન તે પ્રસ્થિત અગ્રબોધિમ્

ધર્મં ચ કેચિત્ પ્રવદન્તિ શાન્તં દૃષ્ટાન્તહેતૂનયુતૈરનેકૈઃ ।
દેશેન્તિ તે પ્રાણસહસ્રકોટિનાં જ્ઞાનેન તે પ્રસ્થિત અગ્રબોધિમ્

નિરીહકા ધર્મ પ્રજાનમાના દ્વયં પ્રવૃત્તાઃ ખગતુલ્યસાદૃશાઃ ।
અનોપલિપ્તાઃ સુગતસ્ય પુત્રાઃ પ્રજ્ઞાય તે પ્રસ્થિત અગ્રબોધિમ્

ભૂયશ્ચ પશ્યામ્યહુ મઞ્જુઘોષ પરિનિર્વૃતાનાં સુગતાન શાસને ।
ઉત્પન્ન ધીરા બહુબોધિસત્ત્વાઃ કુર્વન્તિ સત્કારુ જિનાન ધાતુષુ

સ્તૂપાન પશ્યામિ સહસ્રકોટ્યો અનલ્પકા યથરિવ ગઙ્ગવાલિકાઃ ।
યેભિઃ સદા મણ્ડિત ક્ષેત્રકોટિયો યે કારિતા તેહિ જિનાત્મજેહિ

રત્નાન સપ્તાન વિશિષ્ટ ઉચ્છ્રિતાઃ સહસ્ર પઞ્ચો પરિપૂર્ણ યોજના ।
દ્વે ચો સહસ્રે પરિણાહવન્તશ્છત્રધ્વજાસ્તેષુ સહસ્રકોટયઃ

સવૈજયન્તાઃ સદ શોભમાના ઘણ્ટાસમૂહૈ રણમાન નિત્યમ્ ।
પુષ્પૈશ્ચ ગન્ધૈશ્ચ તથૈવ વાદ્યૈઃ સંપૂજિતા નરમરુયક્ષરાક્ષસૈઃ

કારાપયન્તી સુગતસ્ય પુત્રા જિનાન ધાતુષ્વિહ પૂજમીદૃશીમ્ ।
યેભિર્દિશાયો દશ શોભિતા યઃ સુપુષ્પિતૈર્વા યથ પારિજાતૈઃ

અહં ચિમાશ્ચો બહુપ્રાણકોટ્ય ઇહ સ્થિતાઃ પશ્યિષુ સર્વમેતત્ ।
પ્રપુષ્પિતં લોકમિમં સદેવકં જિનેન મુક્તા ઇયમેકરશ્મિઃ

અહો પ્રભાવઃ પુરુષર્ષભસ્ય અહો ઽસ્ય જ્ઞાનં વિપુલં અનાસ્રવમ્ ।
યસ્યૈકરશ્મિઃ પ્રસૃતાદ્ય લોકે દર્શેતિ ક્ષેત્રાણ બહૂ સહસ્રાન્

આશ્ચર્યપ્રાપ્તાઃ સ્મ નિમિત્ત દૃષ્ટ્વા ઇમમીદૃશં ચાદ્ભુતમપ્રમેયમ્ ।
વદસ્વ મઞ્જુસ્વર એતમર્થં કૌતૂહલં હ્યપનય બુદ્ધપુત્ર

ચત્વારિમા પર્ષ ઉદગ્રચિત્તાસ્ત્વાં ચાભિવીક્ષન્તિહ માં ચ વીર ।
જનેહિ હર્ષં વ્યપનેહિ કાઙ્ક્ષાં ત્વં વ્યાકરોહી સુગતસ્ય પુત્ર

કિમર્થમેષઃ સુગતેન અદ્ય પ્રભાસ એતાદૃશકો વિમુક્તઃ ।
અહો પ્રભાવઃ પુરુષર્ષભસ્ય અહો ઽસ્ય જ્ઞાનં વિપુલં વિશુદ્ધમ્

યસ્યૈકરશ્મી પ્રસૃતાદ્ય લોકે દર્શેતિ ક્ષેત્રાણ બહૂન્ સહસ્રાન્ ।
એતાદૃશો અર્થ અયં ભવિષ્યતિ યેનૈષ રશ્મી વિપુલા પ્રમુક્તા

યે અગ્રધર્મા સુગતેન સ્પૃષ્ટાસ્તદ બોધિમણ્ડે પુરુષોત્તમેન ।
કિં તેહ નિર્દેક્ષ્યતિ લોકનાથો અથ વ્યાકરિષ્યત્યયુ બોધિસત્ત્વાન્

અનલ્પકં કારણમેત્ત ભેષ્યતિ યદ્દર્શિતાઃ ક્ષેત્રસહસ્ર નેકે ।
સુચિત્રચિત્રા રતનોપશોભિતા બુદ્ધાશ્ચ દૃશ્યન્તિ અનન્તચક્ષુષઃ

પૃચ્છેતિ મૈત્રેયુ જિનસ્ય પુત્ર સ્પૃહેન્તિ તે નરમરુયક્ષરાક્ષસાઃ ।
ચત્વારિમા પર્ષ ઉદીક્ષમાણા મઞ્જુસ્વરઃ કિં ન્વિહ વ્યાકરિષ્યતિ

અથ ખલુ મઞ્જુશ્રીઃ કુમારભૂતો મૈત્રેયં બોધિસત્ત્વં મહાસત્ત્વં તં ચ સર્વાવન્તં બોધિસત્ત્વગણમામન્ત્રયતે સ્મ - મહાધર્મશ્રવણસાંકથ્યમિદં કુલપુત્રાસ્તથાગતસ્ય કર્તુમભિપ્રાયઃ, મહાધર્મવૃષ્ઠયભિપ્રવર્ષણં ચ મહાધર્મદુન્દુભિસંપ્રવાદનં ચ મહાધર્મધ્વજસમુચ્છ્રયણં ચ મહાધર્મોલ્કાસંપ્રજ્વાલનં ચ મહાધર્મશઙ્ખાભિપ્રપૂરણં ચ મહાધર્મભેરીપરાહણનં ચ મહાધર્મનિર્દેશં ચ અદ્ય કુલપુત્રાસ્તથાગતસ્ય કર્તુમભિપ્રાયઃ । યથા મમ કુલપુત્રાઃ પ્રતિભાતિ, યથા ચ મયા પૂર્વકાણાં તથાગતાનામર્હતાં સમ્યક્સંબુદ્ધાનામિદમેવંરૂપં પૂર્વનિમિત્તં દૃષ્ટમભૂત્, તેષામપિ પૂર્વકાણાં તથાગતાનામર્હતાં સમ્યક્સંબુદ્ધાનામેવં રશ્મિપ્રમોચનાવભાસો ઽભુત્ । તેનૈવં પ્રજાનામિ - મહાધર્મશ્રવણસાંકથ્યં તથાગતઃ કર્તુકામો મહાધર્મશ્રવણં શ્રાવયિતુકામઃ, યથેદમેવંરૂપં પૂર્વનિમિત્તં પ્રાદુષ્કૃતવાન્ । તત્કસ્ય હેતોઃ? સર્વલોકવિપ્રત્યનીયકધર્મપર્યાયં શ્રાવયિતુકામસ્તથાગતો ઽર્હન્ સમ્યક્સંબુદ્ધઃ, યથેદમેવંરૂપં મહાપ્રાતિહાર્યં રશ્મિપ્રમોચનાવભાસં ચ પૂર્વનિમિત્તમુપદર્શયતિ ॥
અનુસ્મરામ્યહં કુલપુત્રા અતીતે ઽધ્વનિ અસંખ્યેયૈઃ કલ્પૈરસંખ્યેયતરૈર્વિપુલૈરપ્રમેયૈરચિન્ત્યૈરપરિમિતૈરપ્રમાણૈસ્તતઃપરેણ પરતરં યદાસીત્ - તેન કાલેન તેન સમયેન ચન્દ્રસૂર્યપ્રદીપો નામ ( વૈદ્ય 12 ) તથાગતો ઽર્હન્ સમ્યક્સંબુદ્ધો લોક ઉદપાદિ વિદ્યાચરણસંપન્નઃ સુગતો લોકવિદનુત્તરઃ પુરુષદમ્યસારથિઃ શાસ્તા દેવાનાં ચ મનુષ્યાણાં ચ બુદ્ધો ભગવાન્ । સ ધર્મં દેશયતિ સ્મ આદૌ કલ્યાણં મધ્યે કલ્યાણં પર્યવસાને કલ્યાણમ્ ।
સ્વર્થં સુવ્યઞ્જનં કેવલં પરિપૂર્ણં પરિશુદ્ધં પર્યવદાતં બ્રહ્મચર્યં સંપ્રકાશયતિ સ્મ । યદુત શ્રાવકાણાં ચતુરાર્યસત્યસંપ્રયુક્તં પ્રતીત્યસમુત્પાદપ્રવૃત્તં ધર્મં દેશયતિ સ્મ જાતિજરાવ્યાધિમરણશોકપરિદેવદુઃખદૌર્મનસ્યોપાયાસાનાં સમતિક્રમાય નિર્વાણપર્યવસાનમ્ । બોધિસત્ત્વાનાં ચ મહાસત્ત્વાનાં ચ ષટ્પારમિતાપ્રતિસંયુક્તમનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમારભ્ય સર્વજ્ઞજ્ઞાનપર્યવસાનં ધર્મં દેશયતિ સ્મ ॥
તસ્ય ખલુ પુનઃ કુલપુત્રાઃ ચન્દ્રસૂર્યપ્રદીપસ્ય તથાગતસ્યાર્હતઃ સમ્યક્સંબુદ્ધસ્ય પરેણ પરતરં ચન્દ્રસૂર્યપ્રદીપ એવ નામ્ના તથાગતો ઽર્હન્ સમ્યક્સંબુદ્ધો લોક ઉદપાદિ । ઇતિ હિ અજિત એતેન પરંપરોદાહારેણ ચન્દ્રસૂર્યપ્રદીપનામકાનાં તથાગતાનામર્હતાં સમ્યક્સંબુદ્ધાનામેકનામધેયાનામકેકુલગોત્રાણાં યદિદં ભરદ્વાજસગોત્રાણાં વિંશતિતથાગતસહસ્રાણ્યભૂવન્ । તત્ર અજિત તેષાં વિંશતિતથાગતસહસ્રાણાં પૂર્વકં તથાગતમુપાદાય યાવત્ પશ્ચિમકસ્તથાગતઃ, સો ઽપિ ચન્દ્રસૂર્યપ્રદીપનામધેય એવ તથાગતો ઽભૂદર્હન્ સમ્યક્સંબુદ્ધો વિદ્યાચરણસંપન્નઃ સુગતો લોકવિદનુત્તરઃ પુરુષદમ્યસારથિઃ શાસ્તા દેવાનાં ચ મનુષ્યાણાં ચ બુદ્ધો ભગવાન્ । સો ઽપિ ધર્મં દેશિતવાન્ આદૌ કલ્યાણં મધ્યે કલ્યાણં પર્યવસાને કલ્યાણમ્ । સ્વર્થં સુવ્યઞ્જનં કેવલં પરિપૂર્ણં પરિશુદ્ધં પર્યવદાતં બ્રહ્મચર્યં સંપ્રકાશિતવાન્ । યદુત શ્રાવકાણાં ચતુરાર્યસત્યસંયુક્તં પ્રતીત્યસમુત્પાદપ્રવૃત્તં ધર્મં દેશિતવાન્ જાતિજરાવ્યાધિમરણશોકપરિદેવદુઃખદૌર્મનસ્યોપાયાસાનાં સમતિક્રમાય નિર્વાણપર્યવસાનમ્ । બોધિસત્ત્વાનાં ચ મહાસત્ત્વાનાં ચ ષટ્પારમિતાપ્રતિસંયુક્તમનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમારભ્ય સર્વજ્ઞજ્ઞાનપર્યવસાનં ધર્મ દેશિતવાન્ ॥
તસ્ય ખલુ પુનરજિત ભગવતશ્ચન્દ્રસૂર્યપ્રદીપસ્ય તથાગતસ્યાર્હતઃ સમ્યક્સંબુદ્ધસ્ય પૂર્વં કુમારભૂતસ્યાનભિનિષ્ક્રાન્તગૃહાવાસસ્ય અષ્ટૌ પુત્રા અભૂવન્ । તદ્યથા - મતિશ્ચ નામ રાજકુમારો ઽભૂત્ । સુમતિશ્ચ નામ રાજકુમારો ઽભૂત્ ।
અનન્તમતિશ્ચ નામ, રત્નમતિશ્ચ નામ, વિશેષમતિશ્ચ નામ, વિમતિસમુદ્ધાટી ચ નામ, ઘોષમતિશ્ચ નામ, ધર્મમતિશ્ચ નામ રાજકુમારો ઽભૂત્ । તેષાં ખલુ પુનરજિત અષ્ટાનાં રાજકુમારાણાં તસ્ય ભગવતશ્ચન્દ્રસૂર્યપ્રદીપસ્ય તથાગતસ્યપુત્રાણાં વિપુલર્દ્ધિરભૂત્ । એકૈકસ્ય ચત્વારો મહાદ્વીપાઃ પરિભોગો ઽભૂત્ । તેષ્વેવ ચ રાજ્યં કારયામાસુઃ । તે તં ભગવન્તમભિનિષ્ક્રાન્તગૃહાવાસં વિદિત્વા અનુત્તરાં ચ સમ્યક્સંબોધિમભિસંબુદ્ધં શ્રુત્વા સર્વરાજ્યપરિભોગાનુત્સૃજ્ય તં ભગવન્તમનુ પ્રવ્રજિતાઃ । સર્વે ચ અનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમભિસંપ્રસ્થિતા ધર્મભાણકાશ્ચાભુવન્ । સદા ચ બ્રહ્મચારિણો બહુબુદ્ધશતસહસ્રાવરોપિતકુશલમૂલાશ્ચ તે રાજકુમારા અભુવન્ ॥
તેન ખલુ પુનરજિત સમયેન સ ભગવાંશ્ચન્દ્રસૂર્યપ્રદીપસ્તથાગતો ઽર્હન્ સમ્યક્સંબુદ્ધો મહાનિર્દેશં નામ ધર્મપર્યાયં સૂત્રાન્તં મહાવૈપુલ્યં બોધિસત્ત્વાવવાદં સર્વબુદ્ધપરિગ્રહં ભાષિત્વા ( વૈદ્ય 13 ) તસ્મિન્નેવ ક્ષણલવમુહૂર્તે તસ્મિન્નેવ પર્ષત્સંનિપાતે તસ્મિન્નેવ મહાધર્માસને પર્યઙ્કમાભુજ્ય અનન્તનિર્દેશપ્રતિષ્ઠાનં નામ સમાધિં સમાપન્નો ઽભૂદનિઞ્જમાનેન કાયેન સ્થિતેન અનિઞ્જમાનેન ચિત્તેન । સમનન્તરસમાપન્નસ્ય ખલુ પુનસ્તસ્ય ભગવતો માન્દારવમહામાન્દારવાણાં મઞ્જૂષકમહામઞ્જૂષકાણાં ચ દિવ્યાનાં પુષ્પાણાં મહત્પુષ્પવર્ષમભિપ્રાવર્ષત્ । તં ભગવન્તં સપર્ષદમભ્યવાકિરત્, સર્વાવચ્ચ તદ્ બુદ્ધક્ષેત્રં ષડ્વિકારં પ્રકમ્પિતમભૂત્ ચલિતં સંપ્રચલિતં વેધિતં સંપ્રવેધિતં ક્ષુભિતં સંપ્રક્ષુભિતમ્ । તેન ખલુ પુનરજિત સમયેન તેન કાલેન યે તસ્યાં પર્ષદિ ભિક્ષુભિક્ષુણ્યુપાસકોપાસિકા દેવનાગયક્ષગન્ધર્વાસુરગરુડકિન્નરમહોરગમનુષ્યામનુષ્યાઃ સંનિપતિતા અભૂવન્ સંનિષણ્ણાઃ, રાજાનશ્ચ મણ્ડલિનો બલચક્રવર્તિનશ્ચતુર્દ્વીપકચક્રવર્તિનશ્ચ, તે સર્વે સપરિવારાસ્તં ભગવન્તં વ્યવલોકયન્તિ સ્મ આશ્ચર્યપ્રાપ્તા અદ્ભુતપ્રાપ્તા ઔદ્બિલ્યપ્રાપ્તાઃ । અથ ખલુ તસ્યાં વેલાયાં તસ્ય ભગવતશ્ચન્દ્રસૂર્યપ્રદીપસ્ય તથાગતસ્ય ભ્રૂવિવરાન્તરાદૂર્ણાકોશાદેકા રશ્મિર્નિશ્ચરિતા । સા પૂર્વસ્યાં દિશિ અષ્ટાદશબુદ્ધક્ષેત્રસહસ્રાણિ પ્રસૃતા । તાનિ ચ બુદ્ધક્ષેત્રાણિ સર્વાણિ તસ્યા રશ્મેઃ પ્રભયા સુપરિસ્ફુટાનિ સંદૃશ્યન્તે સ્મ, તદ્યથાપિ નામ અજિત એતર્હ્યેતાનિ બુદ્ધક્ષેત્રાણિ સંદૃશ્યન્તે ॥
તેન ખલુ પુનરજિત સમયેન તસ્ય ભગવતો વિંશતિબોધિસત્ત્વકોટ્યઃ સમનુબદ્ધા અભુવન્ । યે તસ્યાં પર્ષદિ ધર્મશ્રવણિકાઃ, તે આશ્ચર્યપ્રાપ્તા અભૂવન્ અદ્ભુતપ્રાપ્તા ઔદ્બિલ્યપ્રાપ્તાઃ કૌતૂહલસમુત્પન્ના એતેન મહારશ્મ્યવભાસેનાવભાસિતં લોકં દૃષ્ટ્વા ॥

તેન ખલુ પુનરજિત સમયેન તસ્ય ભગવતઃ શાસને વરપ્રભો નામ બોધિસત્ત્વો ઽભૂત્ । તસ્યાષ્ટૌ શતાન્યન્તેવાસિનામભૂવન્ । સ ચ ભગવાંસ્તતઃ સમાધેર્વ્યુત્થાય તં વરપ્રભં બોધિસત્ત્વમારભ્ય સદ્ધર્મપુણ્ડરીકં નામ ધર્મપર્યાયં સંપ્રકાશયામાસ । યાવત્ પરિપૂર્ણાન્ ષષ્ટ્યન્તરકલ્પાન્ ભાષિતવાન્ એકાસને નિષણ્ણો ઽસંપ્રવેધમાનેન કાયેન અનિઞ્જમાનેન ચિત્તેન । સા ચ સર્વાવતી પર્ષદેકાસને નિષણ્ણા તાન્ ષષ્ટ્યન્તરકલ્પાંસ્તસ્ય ભગવતો ઽન્તિકાદ્ધર્મં શૃણોતિ સ્મ । ન ચ તસ્યાં પર્ષદિ એકસત્ત્વસ્યાપિ કાયક્લમથો ઽભૂત્, ન ચ ચિત્તક્લમથઃ ॥
અથ સ ભગવાંશ્ચન્દ્રસૂર્યપ્રદીપસ્તથાગતો ઽર્હન્ સમ્યક્સંબુદ્ધઃ ષષ્ટયન્તરકલ્પાનામત્યયાત્ તં સદ્ધર્મપુણ્ડરીકં ધર્મપર્યાયં સૂત્રાન્તં મહાવૈપુલ્યં બોધિસત્ત્વાવવાદં સર્વબુદ્ધપરિગ્રહં નિર્દિશ્ય તસ્મિન્નેવ ક્ષણલવમુહૂર્તે પરિનિર્વાણમારોચિતવાન્ સદેવકસ્ય લોકસ્ય સમારકસ્ય સબ્રહ્મકસ્ય સશ્રમણબ્રાહ્મણિકાયાઃ પ્રજાયાઃ સદેવમાનુષાસુરાયાઃ પુરસ્તાત્ - અદ્ય ભિક્ષવો ઽસ્યામેવ રાત્ર્યાં મધ્યમે યામે તથાગતો ઽનુપધિશેષે નિર્વાણધાતૌ પરિનિર્વાસ્યતીતિ ॥
અથ ખલ્વજિત સ ભગવાંશ્ચન્દ્રસૂર્યપ્રદીપસ્તથાગતો ઽર્હન્ સમ્યક્સંબુદ્ધઃ શ્રીગર્ભં નામ બોધિસત્ત્વં મહાસત્ત્વમનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ વ્યાકૃત્ય તાં સર્વાવતીં પર્ષદમામન્ત્રયતે સ્મ - અયં ભિક્ષવઃ શ્રીગર્ભો બોધિસત્ત્વો મમાનન્તરમનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમભિસંભોત્સ્યતે । વિમલનેત્રો નામ તથોગતો ઽર્હન્ સમ્યક્સંબુદ્ધો ભવિષ્યતિ ॥
અથ ખલ્વજિત સ ભગવાંશ્ચન્દ્રસૂર્યપ્રદીપસ્તથાગતો ઽર્હન્ સમ્યક્સંબુદ્ધસ્તસ્યામેવ રાત્ર્યાં મધ્યમે યામે ઽનુપધિશેષે નિર્વાણધાતૌ પરિનિર્વૃતઃ । તં ચ સદ્ધર્મપુણ્ડરીકં ધર્મપર્યાયં સ વરપ્રભો બોધિસત્ત્વો મહાસત્ત્વો ધારિતવાન્ । અશીતિં ચાન્તરકલ્પાંસ્તસ્ય ભગવતઃ પરિનિર્વૃતસ્ય શાસનં સ વરપ્રભો બોધિસત્ત્વો મહાસત્ત્વો ધારિતવાન્ સંપ્રકાશિતવાન્ । તત્ર અજિત યે તસ્ય ભગવતો ઽષ્ટૌ પુત્રા અભૂવન્, મતિપ્રમુખાઃ, તે તસ્યૈવ વરપ્રભસ્ય બોધિસત્ત્વસ્યાન્તેવાસિનો ઽભૂવન્ । તે તેનૈવ પરિપાચિતા અભૂવન્નનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ । તૈશ્ચ તતઃ પશ્ચાદ્બહૂનિ બુદ્ધકોટીનયુતશતસહસ્રાણિ દૃષ્ટાનિ સત્કૃતાનિ ચ । સર્વે ચ તે ઽનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમભિસંબુદ્ધાઃ । પશ્ચિમકશ્ચ તેષાં દીપંકરો ઽભૂત્તથાગતો ઽર્હન્ સમ્યક્સંબુદ્ધઃ ॥
તેષાં ચ અષ્ટાનામન્તેવાસિશતાનામેકો બોધિસત્ત્વો ઽધિમાત્રં લાભગુરુકો ઽભૂત્ સત્કારગુરુકો જ્ઞાતગુરુકો યશસ્કામઃ । તસ્યોદ્દિષ્ટોદ્દિષ્ટાનિ પદવ્યઞ્જનાન્યન્તર્ધીયન્તે ન સંતિષ્ઠન્તે સ્મ । તસ્ય યશસ્કામ ઇત્યેવ સંજ્ઞાભૂત્ । તેનાપિ તેન કુશલમૂલેન બહૂનિ બુદ્ધકોટીનયુતશતસહસ્રાણ્યારાગિતાન્યભૂવન્ । આરાગયિત્વા ચ સત્કૃતાનિ ગુરુકૃતાનિ માનિતાનિ પૂજિતાન્યર્ચિતાન્યપચાયિતાનિ । સ્યાત્ખલુ પુનસ્તે અજિત કાઙ્ક્ષા વા વિમતિર્વા વિચિકિત્સા વા - અન્યઃ સ તેન કાલેન તેન સમયેન વરપ્રભો નામ બોધિસત્ત્વો મહાસત્ત્વો ઽભૂદ્ધર્મભાણકઃ । ન ખલુ પુનરેવં દ્રષ્ટવ્યમ્ । તત્કસ્ય હેતોઃ? અહં સ તેન કાલેન તેન સમયેન વરપ્રભો નામ બોધિસત્ત્વો મહાસત્ત્વો ઽભૂદ્ધર્મભાણકઃ । યશ્ચાસૌ યશસ્કામો નામ બોધિસત્ત્વો ઽભૂત્ કૌસીદ્યપ્રાપ્તઃ, ત્વમેવ અજિત સ તેન કાલેન તેન સમયેન યશસ્કામો નામ બોધિસત્ત્વો ઽભૂત્ કૌસીદ્યપ્રાપ્તઃ । ઇતિ હિ અજિત અહમનેન પર્યાયેણેદં ભગવતઃ પૂર્વનિમિત્તં દૃષ્ટ્વા એવંરૂપાં રશ્મિમુત્સૃષ્ટામેવં પરિમીમાંસે, યથા ભગવાનપિ તં સદ્ધર્મપુણ્ડરીકં ધર્મપર્યાયં સૂત્રાન્તં મહાવૈપુલ્યં બોધિસત્ત્વાવવાદં સર્વબુદ્ધપરિગ્રહં ભાષિતુકામઃ ॥
અથ ખલુ મઞ્જુશ્રીઃ કુમારભૂત એતમેવાર્થં ભૂયસ્યા માત્રયા પ્રદર્શયમાનસ્તસ્યાં વેલાયામિમા ગાથા અભાષત -
અતીતમધ્વાનમનુસ્મરામિ અચિન્તિયે અપરિમિતસ્મિ કલ્પે ।
યદા જિનો આસિ પ્રજાન ઉત્તમશ્ચન્દ્રસ્ય સૂર્યસ્ય પ્રદીપ નામ

સદ્ધર્મ દેશેતિ પ્રજાન નાયકો વિનેતિ સત્ત્વાન અનન્તકોટ્યઃ ।
સમાદપેતી બહુબોધિસત્ત્વાનચિન્તિયાનુત્તમિ બુદ્ધજ્ઞાને

યે ચાષ્ટ પુત્રાસ્તદ તસ્ય આસન્ કુમારભૂતસ્ય વિનાયકસ્ય ।
દૃષ્ટ્વા ચ તં પ્રવ્રજિતં મહામુનિં જહિત્વ કામાંલ્લઘુ સર્વિ પ્રાવ્રજન્

ધર્મં ચ સો ભાષતિ લોકનાથો અનન્તનિર્દેશવરં તિ સૂત્રમ્ ।
નામેવ વૈપુલ્યમિદં પ્રવુચ્યતિ પ્રકાશયી પ્રાણિસહસ્રકોટિનામ્

સમનન્તરં ભાષિય સો વિનાયકઃ પર્યઙ્ક બન્ધિત્વ ક્ષણસ્મિ તસ્મિન્ ।
અનન્તનિર્દેશવરં સમાધિં ધર્માસનસ્થો મુનિશ્રેષ્ઠ ધ્યાયી

દિવ્યં ચ માન્દારવવર્ષમાસીદઘટ્ટિતા દુન્દુભયશ્ચ નેદુઃ ।
દેવાશ્ચ યક્ષાશ્ચ સ્થિતાન્તરીક્ષે કુર્વન્તિ પૂજાં દ્વિપદોત્તમસ્ય

સર્વં ચ ક્ષેત્રં પ્રચચાલ તત્ક્ષણમ્ આશ્ચર્યમત્યદ્ભુતમાસિ તત્ર ।
રશ્મિં ચ એકાં પ્રમુમોચ નાયકો ભ્રુવાન્તરાત્તામતિદર્શનીયામ્

પૂર્વાં ચ ગત્વા દિશ સા હિ રશ્મિરષ્ટાદશક્ષેત્રસહસ્ર પૂર્ણા ।
પ્રભાસયં ભ્રાજતિ સર્વલોકં દર્શેતિ સત્ત્વાન ચ્યુતોપપાદમ્

રત્નામયા ક્ષેત્ર તથાત્ર કેચિદ્વૈડૂર્યનિર્ભાસ તથૈવ કેચિત્ ।
દૃશ્યન્તિ ચિત્રા અતિદર્શનીયા રશ્મિપ્રભાસેન વિનાયકસ્ય

દેવા મનુષ્યાસ્તથ નાગ યક્ષા ગન્ધર્વ તત્રાપ્સરકિન્નરાશ્ચ ।
યે ચાભિયુક્તાઃ સુગતસ્ય પૂજયા દૃશ્યન્તિ પૂજેન્તિ ચ લોકધાતુષુ

બુદ્ધાશ્ચ દૃશ્યન્તિ સ્વયં સ્વયંભુવઃ સુવર્ણયૂપા ઇવ દર્શનીયાઃ ।
વૈડૂર્યમધ્યે ચ સુવર્ણબિમ્બં પર્ષાય મધ્યે પ્રવદન્તિ ધર્મમ્

તહિ શ્રાવકાણાં ગણના ન વિદ્યતે તે ચાપ્રમાણાઃ સુગતસ્ય શ્રાવકાઃ ।
એકૈકક્ષેત્રસ્મિ વિનાયકાનાં રશ્મિપ્રભા દર્શયતે હિ સર્વાન્

વીર્યૈરુપેતાશ્ચ અખણ્ડશીલા અચ્છિદ્રશીલા મણિરત્નસાદૃશાઃ ।
દૃશ્યન્તિ પુત્રા નરનાયકાનાં વિહરન્તિ યે પર્વતકન્દરેષુ

સર્વસ્વદાનાનિ પરિત્યજન્તઃ ક્ષાન્તીબલા ધ્યાનરતાશ્ચ ધીરાઃ ।
બહુબોધિસત્ત્વા યથ ગઙ્ગવાલિકાઃ સર્વે ઽપિ દૃશ્યન્તિ તયા હિ રશ્મ્યા

અનિઞ્જમાનાશ્ચ અવેધમાનાઃ ક્ષાન્તૌ સ્થિતા ધ્યાનરતાઃ સમાહિતાઃ ।
દૃશ્યન્તિ પુત્રાઃ સુગતસ્ય ઔરસા ધ્યાનેન તે પ્રસ્થિત અગ્રબોધિમ્

ભૂતં પદં શાન્તમનાસ્રવં ચ પ્રજાનમાનાશ્ચ પ્રકાશયન્તિ ।
દેશેન્તિ ધર્મં બહુલોકધાતુષુ સુગતાનુભાવાદિયમીદૃશી ક્રિયા

દૃષ્ટ્વા ચ તા પર્ષ ચતસ્ર તાયિનશ્ચન્દ્રાર્કદીપસ્ય ઇમં પ્રભાવમ્ ।
હર્ષસ્થિતાઃ સર્વિ ભવિત્વ તત્ક્ષણમન્યોન્ય પૃચ્છન્તિ કથં નુ એતત્

અચિરાચ્ચ સો નરમરુયક્ષપૂજિતઃ સમાધિતો વ્યુત્થિત લોકનાયકઃ ।
વરપ્રભં પુત્ર તદાધ્યભાષત યો બોધિસત્ત્વો વિદુ ધર્મભાણકઃ

લોકસ્ય ચક્ષુશ્ચ ગતિશ્ચ ત્વં વિદુર્વૈશ્વાસિકો ધર્મધરશ્ચ મહ્યમ્ ।
ત્વં હ્યત્ર સાક્ષી મમ ધર્મકોશે યથાહુ ભાષિષ્યિ હિતાય પ્રાણિનામ્

સંસ્થાપયિત્વા બહુબોધિસત્ત્વાન્ હર્ષિત્વ સંવર્ણિય સંસ્તવિત્વા ।
પ્રભાષતે તજ્જિન અગ્રધર્માન્ પરિપૂર્ણ સો અન્તરકલ્પ ષષ્ટિમ્

યં ચૈવ સો ભાષતિ લોકનાથો એકાસનસ્થઃ પ્રવરાગ્રધર્મમ્ ।
તં સર્વમાધારયિ સો જિનાત્મજો વરપ્રભો યો અભુ ધર્મભાણકઃ

સો ચો જિનો ભાષિય અગ્રધર્મં પ્રહર્ષયિત્વા જનતામનેકામ્ ।
તસ્મિંશ્ચ દિવસે વદતે સ નાયકઃ પુરતો હિ લોકસ્ય સદેવકસ્ય

પ્રકાશિતા મે ઇય ધર્મનેત્રી આચક્ષિતો ધર્મસ્વભાવ યાદૃઅશઃ ।
નિર્વાણકાલો મમ અદ્ય ભિક્ષવો રાત્રીય યામસ્મિહ મધ્યમસ્મિન્

ભવથાપ્રમત્તા અધિમુક્તિસારા અભિયુજ્યથા મહ્ય ઇમસ્મિ શાસને ।
સુદુર્લભા ભોન્તિ જિના મહર્ષયઃ કલ્પાન કોટીનયુતાન અત્યયાત્

સંતાપજાતા બહુબુદ્ધપુત્રા દુઃખેન ચોગ્રેણ સમર્પિતાભવન્ ।
શ્રુત્વાન ઘોષં દ્વિપદોત્તમસ્ય નિર્વાણશબ્દં અતિક્ષિપ્રમેતત્

આશ્વાસયિત્વા ચ નરેન્દ્રરાજા તાઃ પ્રાણકોટ્યો બહવો અચિન્તિયાઃ ।
મા ભાયથા ભિક્ષવ નિર્વૃતે મયિ ભવિષ્યથ બુદ્ધ મમોત્તરેણ

શ્રીગર્ભ એષો વિદુ બોધિસત્ત્વો ગતિં ગતો જ્ઞાનિ અનાસ્રવસ્મિન્ ।
સ્પૃશિષ્યતે ઉત્તમમગ્રબોધિં વિમલાગ્રનેત્રો તિ જિનો ભવિષ્યતિ

તામેવ રાત્રિં તદ યામિ મધ્યમે પરિનિર્વૃતો હેતુક્ષયે વ દીપઃ ।
શરીર વૈસ્તારિકુ તસ્ય ચાભૂત્ સ્તૂપાન કોટીનયુતા અનન્તકા

ભિક્ષુશ્ચ તત્રા તથ ભિક્ષુણીયો યે પ્રસ્થિતા ઉત્તમમગ્રબોધિમ્ ।
અનલ્પકાસ્તે યથ ગઙ્ગબાલિકા અભિયુક્ત તસ્યો સુગતસ્ય શાસને

યશ્ચાપિ ભિક્ષુસ્તદ ધર્મભાણકો વરપ્રભો યેન સ ધર્મ ધારિતઃ ।
અશીતિ સો અન્તરકલ્પ પૂર્ણાં તહિ શાસને ભાષતિ અગ્રધર્માન્

અષ્ટાશતં તસ્ય અભૂષિ શિષ્યાઃ પરિપાચિતા યે તદ તેન સર્વે ।
દૃષ્ટા ચ તેભિર્બહુબુદ્ધકોટ્યઃ સત્કારુ તેષાં ચ કૃતો મહર્ષિણામ્

ચર્યાં ચરિત્વા તદ આનુલોમિકીં બુદ્ધા અભૂવન્ બહુલોકધાતુષુ
પરસ્પરં તે ચ અનન્તરેણ અન્યોન્ય વ્યાકર્ષુ તદાગ્રબોધયે

તેષાં ચ બુદ્ધાન પરંપરેણ દીપંકરઃ પશ્ચિમકો અભૂષિ ।
દેવાતિદેવો ઋષિસંઘપૂજિતો વિનીતવાન્ પ્રાણિસહસ્રકોટ્યઃ

યશ્ચાસિ તસ્યો સુગતાત્મજસ્ય વરપ્રભસ્યો તદ ધર્મ ભાષતઃ ।
શિષ્યઃ કુસીદશ્ચ સ લોલુપાત્મા લાભં ચ જ્ઞાનં ચ ગવેષમાણઃ

યશોર્થિકશ્ચાપ્યતિમાત્ર આસીત્ કુલાકુલં ચ પ્રતિપન્નમાસીત્ ।
ઉદ્દેશ સ્વાધ્યાયુ તથાસ્ય સર્વો ન તિષ્ઠતે ભાષિતુ તસ્મિ કાલે

નામં ચ તસ્યો ઇમમેવમાસીદ્ યશકામનામ્ના દિશતાસુ વિશ્રુતઃ ।
સ ચાપિ તેનાકુશલેન કર્મણા કલ્માષભૂતેનભિસંસ્કૃતેન

આરાગયી બુદ્ધસહસ્રકોટ્યઃ પૂજાં ચ તેષાં વિપુલામકાર્ષીત્ ।
ચીર્ણા ચ ચર્યા વર આનુલોમિકી દૃષ્ટશ્ચ બુદ્ધો અયુ શાક્યસિંહઃ

અયં ચ સો પશ્ચિમકો ભવિષ્યતિ અનુત્તરાં લપ્સ્યતિ ચાગ્રબોધિમ્ ।
મૈત્રેયગોત્રો ભગવાન્ ભવિષ્યતિ વિનેષ્યતિ પ્રાણસહસ્રકોટ્યઃ

કૌસીદ્યપ્રાપ્તસ્તદ યો બભૂવ પરિનિર્વૃતસ્ય સુગતસ્ય શાસને ।
ત્વમેવ સો તાદૃશકો બભૂવ અહં ચ આસીત્તદ ધર્મભાણકઃ

ઇમેન હં કારણહેતુનાદ્ય દૃષ્ટ્વા નિમિત્તં ઇદમેવરૂપમ્ ।
જ્ઞાનસ્ય તસ્ય પ્રથિતં નિમિત્તં પ્રથમં મયા તત્ર વદામિ દૃષ્ટમ્

ધ્રુવં જિનેન્દ્રો ઽપિ સમન્તચક્ષુઃ શાક્યાધિરાજઃ પરમાર્થદર્શી ।
તમેવ યં ઇચ્છતિ ભાષણાય પર્યાયમગ્રં તદદ્યો મયા શ્રુતઃ

તદેવ પરિપૂર્ણ નિમિત્તમદ્ય ઉપાયકૌશલ્ય વિનાયકાનામ્ ।
સંસ્થાપનં કુર્વતિ શાક્યસિંહો ભાષિષ્યતે ધર્મસ્વભાવમુદ્રામ્

પ્રયતા સુચિત્તા ભવથા કૃતાઞ્જલી ભાષિષ્યતે લોકહિતાનુકમ્પી ।
વર્ષિષ્યતે ધર્મમનન્તવર્ષં તર્પિષ્યતે યે સ્થિત બોધિહેતોઃ

યેષાં ચ સંદેહગતીહ કાચિદ્ યે સંશયા યા વિચિકિત્સ કાચિત્ ।
વ્યપનેષ્યતે તા વિદુરાત્મજાનાં યે બોધિસત્ત્વા ઇહ બોધિપ્રસ્થિતાઃ