રામાયણ · અધ્યાય 3.067

પુરા રામ મહાબાહો મહાબલપરાક્રમ
રૂપમ્ આસીન્ મમાચિન્ત્યં ત્રિષુ લોકેષુ વિશ્રુતમ્
યથા સોમસ્ય શક્રસ્ય સૂર્યસ્ય ચ યથા વપુઃ

સો ઽહં રૂપમ્ ઇદં કૃત્વા લોકવિત્રાસનં મહત્
ઋષીન્ વનગતાન્ રામ ત્રાસયામિ તતસ્ તતઃ

તતઃ સ્થૂલશિરા નામ મહર્ષિઃ કોપિતો મયા
સંચિન્વન્ વિવિધં વન્યં રૂપેણાનેન ધર્ષિતઃ

તેનાહમ્ ઉક્તઃ પ્રેક્ષ્યૈવં ઘોરશાપાભિધાયિના
એતદ્ એવ નૃશંસં તે રૂપમ્ અસ્તુ વિગર્હિતમ્

સ મયા યાચિતઃ ક્રુદ્ધઃ શાપસ્યાન્તો ભવેદ્ ઇતિ
અભિશાપકૃતસ્યેતિ તેનેદં ભાષિતં વચઃ

યદા છિત્ત્વા ભુજૌ રામસ્ ત્વાં દહેદ્ વિજને વને
તદા ત્વં પ્રાપ્સ્યસે રૂપં સ્વમ્ એવ વિપુલં શુભમ્

શ્રિયા વિરાજિતં પુત્રં દનોસ્ ત્વં વિદ્ધિ લક્ષ્મણ
ઇન્દ્રકોપાદ્ ઇદં રૂપં પ્રાપ્તમ્ એવં રણાજિરે

અહં હિ તપસોગ્રેણ પિતામહમ્ અતોષયમ્
દીર્ઘમ્ આયુઃ સ મે પ્રાદાત્ તતો માં વિભ્રમો ઽસ્પૃશત્

દીર્ઘમ્ આયુર્ મયા પ્રાપ્તં કિં મે શક્રઃ કરિષ્યતિ
ઇત્ય્ એવં બુદ્ધિમ્ આસ્થાય રણે શક્રમ્ અધર્ષયમ્

તસ્ય બાહુપ્રમુક્તેન વજ્રેણ શતપર્વણા
સક્થિની ચ શિરશ્ ચૈવ શરીરે સંપ્રવેશિતમ્

સ મયા યાચ્યમાનઃ સન્ન્ આનયદ્ યમસાદનમ્
પિતામહવચઃ સત્યં તદ્ અસ્ત્વ્ ઇતિ મમાબ્રવીત્

અનાહારઃ કથં શક્તો ભગ્નસક્થિશિરોમુખઃ
વજ્રેણાભિહતઃ કાલં સુદીર્ઘમ્ અપિ જીવિતુમ્

એવમ્ ઉક્તસ્ તુ મે શક્રો બાહૂ યોજનમ્ આયતૌ
પ્રાદાદ્ આસ્યં ચ મે કુક્ષૌ તીક્ષ્ણદંષ્ટ્રમ્ અકલ્પયત્

સો ઽહં ભુજાભ્યાં દીર્ઘાભ્યાં સમાકૃષ્ય વનેચરાન્
સિંહદ્વિપમૃગવ્યાઘ્રાન્ ભક્ષયામિ સમન્તતઃ

સ તુ મામ્ અબ્રવીદ્ ઇન્દ્રો યદા રામઃ સલક્ષ્મણઃ
છેત્સ્યતે સમરે બાહૂ તદા સ્વર્ગં ગમિષ્યસિ

સ ત્વં રામો ઽસિ ભદ્રં તે નાહમ્ અન્યેન રાઘવ
શક્યો હન્તું યથાતત્ત્વમ્ એવમ્ ઉક્તં મહર્ષિણા

અહં હિ મતિસાચિવ્યં કરિષ્યામિ નરર્ષભ
મિત્રં ચૈવોપદેક્ષ્યામિ યુવાભ્યાં સંસ્કૃતો ઽગ્નિના

એવમ્ ઉક્તસ્ તુ ધર્માત્મા દનુના તેન રાઘવઃ
ઇદં જગાદ વચનં લક્ષ્મણસ્યોપશૃણ્વતઃ

રાવણેન હૃતા સીતા મમ ભાર્યા યશસ્વિની
નિષ્ક્રાન્તસ્ય જનસ્થાનાત્ સહ ભ્રાત્રા યથાસુખમ્

નામમાત્રં તુ જાનામિ ન રૂપં તસ્ય રક્ષસઃ
નિવાસં વા પ્રભાવં વા વયં તસ્ય ન વિદ્મહે

શોકાર્તાનામ્ અનાથાનામ્ એવં વિપરિધાવતામ્
કારુણ્યં સદૃશં કર્તુમ્ ઉપકારે ચ વર્તતામ્

કાષ્ઠાન્ય્ આનીય શુષ્કાણિ કાલે ભગ્નાનિ કુઞ્જરૈઃ
ભક્ષ્યામસ્ ત્વાં વયં વીર શ્વભ્રે મહતિ કલ્પિતે

સ ત્વં સીતાં સમાચક્ષ્વ યેન વા યત્ર વા હૃતા
કુરુ કલ્યાણમ્ અત્યર્થં યદિ જાનાસિ તત્ત્વતઃ

એવમ્ ઉક્તસ્ તુ રામેણ વાક્યં દનુર્ અનુત્તમમ્
પ્રોવાચ કુશલો વક્તું વક્તારમ્ અપિ રાઘવમ્

દિવ્યમ્ અસ્તિ ન મે જ્ઞાનં નાભિજાનામિ મૈથિલીમ્
યસ્ તાં જ્ઞાસ્યતિ તં વક્ષ્યે દગ્ધઃ સ્વં રૂપમ્ આસ્થિતઃ

અદગ્ધસ્ય હિ વિજ્ઞાતું શક્તિર્ અસ્તિ ન મે પ્રભો
રાક્ષસં તં મહાવીર્યં સીતા યેન હૃતા તવ

વિજ્ઞાનં હિ મહદ્ ભ્રષ્ટં શાપદોષેણ રાઘવ
સ્વકૃતેન મયા પ્રાપ્તં રૂપં લોકવિગર્હિતમ્

કિં તુ યાવન્ ન યાત્ય્ અસ્તં સવિતા શ્રાન્તવાહનઃ
તાવન્ મામ્ અવટે ક્ષિપ્ત્વા દહ રામ યથાવિધિ

દગ્ધસ્ ત્વયાહમ્ અવટે ન્યાયેન રઘુનન્દન
વક્ષ્યામિ તમ્ અહં વીર યસ્ તં જ્ઞાસ્યતિ રાક્ષસં

તેન સખ્યં ચ કર્તવ્યં ન્યાય્યવૃત્તેન રાઘવ
કલ્પયિષ્યતિ તે પ્રીતઃ સાહાય્યં લઘુવિક્રમઃ

ન હિ તસ્યાસ્ત્ય્ અવિજ્ઞાતં ત્રિષુ લોકેષુ રાઘવ
સર્વાન્ પરિસૃતો લોકાન્ પુરા વૈ કારણાન્તરે