પ્રકરણપઞ્ચિકા (ટીકા સહિત) · અધ્યાય 18

અપૂર્વાધિકરણૈ [મી. દ. 2. 1. 2] લિઙાદ્યર્થો ઽપૂર્વમિત્યુક્તમ્ ।
પ્રમાણાન્તરાયોગ્યઞ્ચાપૂર્વમિષ્યતે ।
યચ્ચ પ્રમાણાન્તરાયોગ્યમ્, તત્ર સમ્બન્ધગ્રહણમશક્યમ્, સમ્બન્ધિગ્રહણપૂર્વકત્વાત્તસ્ય ।
વિશિષ્ટાર્થવ્યવહારદર્શનેન હિ તદ્વિષયા શબ્દશક્તિરનુમીયતે, તદેવ ચ સમ્બન્ધગ્રહણમ્ ।
યચ્ચ ન પ્રતીયતે, ન તદ્વિષયો વ્યવહારો ઽવસીયતે ।
તદનવસાયે ચ, ન તદ્વિષયા બુદ્ધિરનુમીયતે ।
તદનનુમાને ચ કુતશ્શબ્દસ્ય શક્તિઃ કલ્પ્યતે ।
અપૂર્વઞ્ચ ન પ્રમાણાન્તરગોચરઃ ।
ન ચ શબ્દાદેવ તદવગમ્ય, સમ્બન્ધાવધારણમ્, ઇતરેતરાશ્રયપ્રસઙ્ગાત્1219 ।
અવસિતશક્તેરવબોધકત્વાત્ ।
અવબોધકત્વાદેવ શક્ત્યવગમાત્ ।
સ્યાન્મતમ્ ।
લિઙાદેશ્શબ્દસ્યાયં મહિમા, યદનવસિતશક્તિરપિ સ્વાર્થમવગમયતીતિ ।
તદિદમપ્રમાણમ્1220 ।
ક્રિયામાત્રાવબોધકત્વાઙ્ગીકારેણ લિઙાદેર્લોકતો વ્યુત્પત્તિસમ્ભવે, શબ્દાન્તરવૈલક્ષણ્યેનાગૃહીતસમ્બન્ધસ્યૈવ વાચકત્વકલ્પનાનુપપત્તેઃ ।
વેદવાક્યાદપૂર્વકાર્યાવગતેરેવં કલ્પ્યત ઇતિ ચેત્ ।
ન ।
તસ્યા એવાસિદ્ધત્વાત્, ક્રિયૈવ કાર્યતયા વેદવાક્યેભ્યો ઽવગમ્યત ઇતિ, વ્યુત્પત્તિબલેનાપ્રામાણિકં મનોરથમાત્રવિજૃમ્ભિતન્ત્વપૂર્વં કાર્યં પ્રતીયતે--ઇતિ ।
તસ્માદગૃહીતસમ્બન્ધો લિઙાદિઃ કથમપૂર્વં કાર્યમભિધત્તે, તથા ચ કથં 1221તદ્વાક્યાર્થઃ ।
અભિધેય એવ 1222હ્યર્થો ભવતિ વાક્યાર્થઃ

એવઞ્ચ---
શબ્દાન્તરાણ્યપિ કથં તેનાદૃષ્ટેન કુત્રચિદ્ ।
વદિષ્યન્ત્યન્વિતં સ્વાર્થં વ્યુત્પત્તિપથદૂરગમ્