પોષધસ્થાપનવસ્તુ · ભાગ 12

પોષધસ્થાપનવસ્તુ
પોષધસ્થાપનવસ્તૂદ્દાનમ્* ।
અશુદ્ધપોષધાદ્ ભિક્ષુર્ મૌદ્ગલ્યાયણેન નાશિતઃ ।
તતઃ શાસ્ત્રાણિ વિગર્હિત્વા સંઘેન પૃષ્ટઃ પોષધઃ ॥
એષા ઉદ્દાનગાથા ચંપાયાં પોષધસૂત્રે વિસ્તરેણ ।
તચ્ ચ પોષધસૂત્રં મધ્યમાગમે સંગીતનિપાતે પઠ્યતે ॥
ઉદ્દાનમ્* ।
ચોદનાત્ સ્મારણાચ્ ચૈવ અવકાશો ઽવચનીયતઃ ।
અવવાદઃ પ્રસ્થાપનં પોષધશ્ ચ પ્રવારણા ॥
ઉક્તં ભગવતા સંઘસ્થવિરેણ ત્વ્ અર્ધમાસં પ્રાતિમોક્ષસૂત્રોદ્દેશ ઉદ્દેષ્ટવ્ય ઇતિ । ઉપધિવારિકઃ સંઘસ્થવિરસ્ય પુરસ્તાત્ સ્થિત્વા કથયતિ । સ્થવિર પ્રાતિમોક્ષસૂત્રોદ્દેશમ્ ઉદ્દિશેતિ । સ કથયતિ । આયુષ્મન્ ન ( 312ર્1 = ગ્બ્મ્ 6.936 ) શુદ્ધા તાવદ્ ભિક્ષુપર્ષત્* । કો ઽત્ર સ્થવિરેણાપરિશુદ્ધો દૃષ્ટઃ । ત્વમ્ એવ તાવત્* । કથમ્ અહં સ્થવિરેણ દૃષ્ટઃ । દિવ્યેન ચક્ષુષા । હન્તેદાનીં નષ્ટાઃ સ્મઃ । યત્ર ભિક્ષવો દિવ્યેન ચક્ષુષા દૃષ્ટ્વા ચોદયન્તિ સ્મારયન્તિ । ઇત્ય્ એતત્ પ્રકરણં ભિક્ષવો ભગવત આરોચયન્તિ । ભગવાન્ આહ । અસંવ્યવહાર્યં ભિક્ષવો દિવ્યચક્ષુઃ । તસ્માન્ ન ભિક્ષુણા દિવ્યેન ચક્ષુષા દૃષ્ટ્વા ભિક્ષુશ્ ચોદયિતવ્યઃ સ્મારયિતવ્યઃ । ભિક્ષુર્ દિવ્યેન ચક્ષુષા દૃષ્ટ્વા ભિક્ષું ચોદયતિ સ્મારયતિ સાતિસારો ભવતિ ।
યથા દિવ્યેન ચક્ષુષા એવં દિવ્યેન શ્રોત્રેણ ।
પુનર્ અપ્ય્ અસાવ્ ઉપધિવારિકઃ સંઘસ્થવિરસ્ય પુરસ્તાત્ સ્થિત્વા કથયતિ । સ્થવિર પ્રાતિમોક્ષસૂત્રોદ્દેશમ્ ઉદ્દિશેતિ । સ કથયતિ । ( મ્સ્વ્ ઇઇઇ 108 ) આયુષ્મન્ન્ અપરિશુદ્ધા તાવદ્ ભિક્ષુપર્ષત્* । સ્થવિર કો ઽત્રાપરિશુદ્ધઃ । ત્વમ્ એવ તાવત્* । સ્થવિર કથમ્ નામ ત્વયા સંઘમધ્યે મમ શિરસિ મુષ્ટિર્ નિપાતિતા । અહો બતાહં ત્વયા એકાન્તે ચોદિતઃ સ્યામ્ ઇતિ । સ તૂષ્ણીમ્ અવસ્થિતઃ । એતત્ પ્રકરણં ભિક્ષવો ભગવત આરોચયન્તિ । ભગવાન્ આહ । એકાન્તે ચોદયિતવ્યો ન સંઘમધ્યે । સચેદ્ એકાન્તે ચોદ્યમાનો ન સ્મરતિ સ્મારયિતવ્યઃ । સ્મારિતશ્ ચેત્ કોપમ્ આપદ્યતે । અવકાશઃ કારયિતવ્યઃ । અવકાશં કાર્યમાણો ઽન્યેનાન્યં પ્રતિસરતિ । ભગવાન્ આહ । અવચનીયઃ કર્તવ્યઃ । અવચનીયઃ કૃતઃ । તથાપ્ય્ અન્યેનાન્યં પ્રતિસરતિ । ભગવાન્ આહ । અવવાદો ઽસ્ય સ્થાપયિતવ્યઃ પોષધઃ પ્રવારણા ચ ।
એકમ્ અધાર્મિકં પોષધસ્થાપનમ્ એકં ધાર્મિકમ્* । દ્વે અધાર્મિકે દ્વે ધાર્મિકે । ત્રીણ્ય્ અધાર્મિકાણિ ત્રીણિ ધાર્મિકાણિ । ચત્વાર્ય્ અધાર્મિકાણિ ચત્વારિ ધાર્મિકાણિ । પંચાધાર્મિકાણિ પંચ ધાર્મિકાણિ । ષડ્ અધાર્મિકાણિ ષડ્ ધાર્મિકાણિ । સપ્તાધાર્મિકાણિ સપ્ત ધાર્મિકાણિ । અષ્ટાવ્ અધાર્મિકાણિ અષ્ટૌ ધાર્મિકાણિ । નવાધાર્મિકાણિ નવ ધાર્મિકાણિ । દશાધાર્મિકાણિ દશ ધાર્મિકાણિ પોષધસ્થાપનાનિ ।
એકમ્ અધાર્મિકં પોષધસ્થાપનમ્ એકં ધાર્મિકમ્* । અધાર્મિકં કતરત્* । અમૂલકેન કૃતેન પોષધં સ્થાપયતિ અધાર્મિકં પોષધસ્થાપનમ્* । ધાર્મિકં પોષધસ્થાપનમ્ કતરત્* । સમૂલકેન કૃતેન ( મ્સ્વ્ ઇઇઇ 109 ) પોષધં સ્થાપયતિ ધાર્મિકં પોષધસ્થાપનમ્* । ઇદમ્ એકમ્ અધાર્મિકં પોષધસ્થાપનમ્ એકં ધાર્મિકમ્* ।
દ્વે અધાર્મિકે પોષધસ્થાપને દ્વે ધાર્મિકે । કતમે । અમૂલકેનાકૃતેનામૂલકેન કૃતેન પોષધં સ્થાપયતિ અધાર્મિકં પોષધસ્થાપનમ્* । સમૂલકેનાકૃતેન સમૂલકેન કૃતેન પોષધં સ્થાપયતિ ધાર્મિકં પોષધસ્થાપનમ્* । ઇમે દ્વે અધાર્મિકે પોષધસ્થાપને દ્વે ધાર્મિકે ।
ત્રીણ્ય્ અધાર્મિકાણિ ત્રીણિ ધાર્મિકાણિ પોષધસ્થાપનાનિ । કતમાનિ । અમૂલકેન કૃતેન અમૂલકેનાકૃતેન અમૂલકેન કૃતાકૃતેન પોષધં સ્થાપયતિ અધાર્મિકં પોષધસ્થાપનમ્* । સમૂલકેન કૃતેન સમૂલકેનાકૃતેન સમૂલકેન કૃતાકૃતેન પોષધં સ્થાપયતિ ધાર્મિકં પોષધસ્થાપનમ્* । ઇમાનિ ત્રીણ્ય્ અધાર્મિકાણિ પોષધસ્થાપનાનિ ત્રીણિ ધાર્મિકાણિ ।
ચત્વાર્ય્ અધાર્મિકાણિ ચત્વારિ ધાર્મિકાણિ પોષધસ્થાપનાનિ । કતમાનિ । અમૂલિકયા શીલવિપત્ત્યા દૃષ્ટિવિપત્ત્યા આચારવિપત્ત્યા આજીવવિપત્ત્યા પોષધં સ્થાપયત્ય્ અધાર્મિકં પોષધસ્થાપનમ્* । ( 312વ્1 = ગ્બ્મ્ 6.937 ) સમૂલિકયા શીલવિપત્ત્યા દૃષ્ટિવિપત્ત્યા આચારવિપત્ત્યા આજીવવિપત્ત્યા પોષધં સ્થાપયતિ ધાર્મિકં પોષધસ્થાપનમ્* । ઇમાનિ ચત્વાર્ય્ અધાર્મિકાણિ પોષધસ્થાપનાનિ ચત્વારિ ધાર્મિકાણિ ।
પંચાધાર્મિકાણિ પંચ ધાર્મિકાણિ પોષધસ્થાપનાનિ । કતમાનિ । અમૂલિકયા પારાજિકયા સંઘાવશેષયા પાયન્તિકયા પ્રતિદેશનિકયા દુષ્કૃતયા પોષધં સ્થાપયત્ય્ અધાર્મિકં પોષધસ્થાપનમ્* । ( મ્સ્વ્ ઇઇઇ 110 ) સમૂલિકયા પારાજિકયા સંઘાવશેષયા પાયન્તિકયા પ્રતિદેશનિકયા દુષ્કૃતયા પોષધં સ્થાપયતિ ધાર્મિકં પોષધસ્થાપનમ્* । ઇમાનિ પંચાધાર્મિકાણિ પોષધસ્થાપનાનિ પંચ ધાર્મિકાણિ ।
ષડ્ અધાર્મિકાણિ પોષધસ્થાપનાનિ ષડ્ ધાર્મિકાણિ પોષધસ્થાપનાનિ । કતમાનિ । અમૂલકેન કૃતેન અમૂલકેનાકૃતેન અમૂલકેન કૃતાકૃતેન । અમૂલકેન કૃતેન સાવશેષેણ અમૂલકે નાકૃતેન સાવશેષેણ અમૂલકે ન કૃતાકૃતેન સાવશેષેણ પોષધં સ્થાપયત્ય્ અધાર્મિકં પોષધસ્થાપનમ્* । સમૂલકેન કૃતેન સમૂલકેનાકૃતેન સમૂલકેન કૃતાકૃતેન । સમૂલકેન કૃતેન સાવશેષેણ સમૂલકેનાકૃતેન સાવશેષેણ સમૂલકેન કૃતાકૃતેન સાવશેષેણ પોષધં સ્થાપયતિ ધાર્મિકં પોષધસ્થાપનમ્* । ઇમાનિ ષડ્ અધાર્મિકાણિ પોષધસ્થાપનાનિ ષડ્ ધાર્મિકાણિ ।
સપ્તાધાર્મિકાણિ પોષધસ્થાપનાનિ સપ્ત ધાર્મિકાણિ પોષધસ્થાપનાનિ । કતમાનિ । અમૂલિકયા શીલવિપત્ત્યા દૃષ્ટિવિપત્ત્યા આચારવિપત્ત્યા આજીવવિપત્ત્યા અમૂલકેન દૃષ્ટેન શ્રુતેન પરિશંકિતેન પોષધં સ્થાપયત્ય્ અધાર્મિકં પોષધસ્થાપનમ્* । સમૂલકિકયા શીલવિપત્ત્યા દૃષ્ટિવિપત્ત્યા આચારવિપત્ત્યા આજીવવિપત્ત્યા સમૂલકેન દૃષ્ટેન શ્રુતેન પરિશંકિતેન પોષધં સ્થાપયતિ ધાર્મિકં પોષધસ્થાપનમ્* । ઇમાનિ સપ્તાધાર્મિકાણિ સપ્ત ધાર્મિકાણિ પોષધસ્થાપનાનિ ।
અષ્ટાવ્ અધાર્મિકાણિ અષ્ટૌ ધાર્મિકાણિ પોષધસ્થાપનાનિ । કતમાનિ । અમૂલિકયા પારાજિકયા સંઘાવશેષયા પાયન્તિકયા ( મ્સ્વ્ ઇઇઇ 111 ) પ્રતિદેશનિકયા દુષ્કૃતયા અમૂલકેન દૃષ્ટેન શ્રુતેન પરિશંકિતેન પોષધં સ્થાપયત્ય્ અધાર્મિકં પોષધસ્થાપનમ્* । સમૂલિકયા પારાજિકયા સંઘાવશેષયા પાયન્તિકયા પ્રતિદેશનિકયા દુષ્કૃતયા સમૂલકેન દૃષ્ટેન શ્રુતેન પરિશંકિતેન પોષધં સ્થાપયતિ ધાર્મિકં પોષધસ્થાપનમ્* । ઇમાનિ અષ્ટાવ્ અધાર્મિકાણિ પોષધસ્થાપનાનિ અષ્ટૌ ધાર્મિકાણિ ।

નવાધાર્મિકાણિ નવ ધાર્મિકાણિ પોષધસ્થાપનાનિ । કતમાનિ । અમૂલકેન કૃતેન અમૂલકેનાકૃતેન અમૂલકેન કૃતાકૃતેન । અમૂલકેન કૃતેન સાવશેષેણ અમૂલકેનાકૃતેન સાવશેષેણ અમૂલકેન કૃતાકૃતેન સાવશેષેણ । અમૂલકેન કૃતેન નિરવશેષેણ અમૂલકેનાકૃતેન નિરવશેષેણ અમૂલકેન કૃતાકૃતેન નિરવશેષેણ પોષધં સ્થાપયત્ય્ અધાર્મિકં પોષધસ્થાપનમ્* । સમૂલકેન કૃતેન સમૂલકેનાકૃતેન સમૂલકેન કૃતાકૃતેન । સમૂલકેન કૃતેન સાવશેષેણ સમૂલકેનાકૃતેન સાવશેષેણ સમૂલકેન કૃતાકૃતેન સાવશેષેણ । સમૂલકેન કૃતેન નિરવશેષેણ સમૂલકેનાકૃતેન નિરવશેષેણ સમૂલકેન કૃતાકૃતેન નિરવશેષેણ પોષધં સ્થાપયતિ ( 313ર્1 = ગ્બ્મ્ 6.938 ) ધાર્મિકં પોષધસ્થાપનમ્* । ઇમાનિ નવાધાર્મિકાણિ પોષધસ્થાપનાનિ નવ ધાર્મિકાણિ ।
દશાધાર્મિકાણિ દશ ધાર્મિકાણિ પોષધસ્થાપનાનિ । કતમાનિ । પારાજિકો ન ભવતિ । પારાજિકકથા ન વિપ્રકૃતા ભવતિ । શિક્ષા ન પ્રત્યાખ્યાતા ભવતિ । શિક્ષાપ્રત્યાખ્યાનકથા ન ( મ્સ્વ્ ઇઇઇ 112 ) ન વિપ્રકૃતા ભવતિ । સંઘો ન પ્રત્યાખ્યાતો ભવતિ । સંઘપ્રત્યાખ્યાનકથા ન વિપ્રકૃતા ભવતિ । શીલવિપન્નો ન ભવતિ ન દૃષ્ટિવિપન્નો નાચારવિપન્નો નાજીવવિપન્નઃ ।
કથં પારાજિકો ન ભવતિ । યૈર્ આકારૈર્ યૈર્ લિઙ્ગૈર્ યૈર્ નિમિત્તૈઃ પારાજિકામ્ આપત્તિમ્ આપદ્યતે તં ચ ભિક્ષુઃ પશ્યતિ ન તૈર્ આકારૈર્ ન તૈર્ લિઙ્ગૈર્ ન તૈર્ નિમિત્તૈઃ પારાજિકામ્ આપત્તિમ્ આપદ્યમાનમ્* । સ ચાદૃષ્ટ્વા અશ્રુત્વા અપરિશંક્ય પોષધં સ્થાપયતિ । અધાર્મિકં પોષધસ્થાપનમ્* । એવં પારાજિકો ન ભવતિ ।
કથં પારાજિકકથા ન વિપ્રકૃતા ભવતિ । યથાપિ તત્ સંબહુલા ભિક્ષવઃ સંનિષણ્ણા ભવન્તિ સંનિપતિતાઃ । સા ચ કથા ન લજ્જા ભવતિ ન તન્મયા ન વિપ્રકૃતા । તે ચ ભિક્ષવઃ ઉત્થાયાસનેભ્યો નાના વિપ્રક્રામન્તિ । સ ચાદૃષ્ટ્વા અશ્રુત્વા અપરિશંક્ય ચ પોષધં સ્થાપયતિ । અધાર્મિકં પોષધસ્થાપનમ્* । એવં પારાજિકકથા ન વિપ્રકૃતા ભવતિ ।
કથં શિક્ષા ન પ્રત્યાખ્યાતા ભવતિ । યૈર્ આકારૈર્ યૈર્ લિઙ્ગૈર્ યૈર્ નિમિત્તૈઃ શિક્ષાપ્રત્યાખ્યાનં ક્રિયતે તં ચ ભિક્ષુઃ પશ્યતિ ન તૈર્ આકારૈર્ ન તૈર્ લિઙ્ગૈર્ ન તૈર્ નિમિત્તૈઃ શિક્ષાપ્રત્યાખ્યાનં કુર્વાણમ્* । સ ચાદૃષ્ટ્વા અશ્રુત્વા અપરિશંક્ય પોષધં સ્થાપયતિ । અધાર્મિકં પોષધસ્થાપનમ્* । એવં શિક્ષા પ્રત્યાખ્યાતા ન ભવતિ ।
કથં શિક્ષાપ્રત્યાખ્યાનકથા ન વિપ્રકૃતા ભવતિ । યથાપિ તત્ સંબહુલા ભિક્ષવઃ સંનિષણ્ણા ભવન્તિ સંનિપતિતાઃ । સા ચ કથા ન લજ્જા ભવતિ ન તન્મયા ન વિપ્રકૃતા ભવતિ । ( મ્સ્વ્ ઇઇઇ 113 ) તે ચ ભિક્ષવઃ ઉત્થાયાસનેભ્યો નાના વિપ્રક્રામન્તિ । સ ચાદૃષ્ટ્વા અશ્રુત્વા અપરિશંક્ય પોષધં સ્થાપયતિ । અધાર્મિકં પોષધસ્થાપનમ્* । એવં શિક્ષાપ્રત્યાખ્યાનકથા ન વિપ્રકૃતા ભવતિ ।
કથં સંઘો ન પ્રત્યાખ્યાતો ભવતિ । યૈર્ આકારૈર્ યૈર્ લિઙ્ગૈર્ યૈર્ નિમિત્તૈઃ સંઘઃ પ્રત્યાખ્યાયતે તં ચ ભિક્ષુઃ પશ્યતિ ન તૈર્ આકારૈર્ ન તૈર્ લિઙ્ગૈર્ ન તૈર્ નિમિત્તૈઃ સંઘપ્રત્યાખ્યાનં કુર્વન્તમ્* । સ ચાદૃષ્ટ્વા અશ્રુત્વા અપરિશંક્ય પોષધં સ્થાપયતિ । અધાર્મિકં પોષધસ્થાપનમ્* । એવં સંઘો ન પ્રત્યાખ્યાતો ન ભવતિ ।
કથં સંઘપ્રત્યાખ્યાનકથા ન વિપ્રકૃતા ભવતિ । યથાપિ તત્ સંબહુલા ભિક્ષવઃ સંનિષણ્ણા ભવન્તિ સંનિપતિતાઃ । સા ચ કથા ન લજ્જા ભવતિ ન તન્મયા ન વિપ્રકૃતા ભવતિ । તે ચ ભિક્ષવઃ ઉત્થાયાસનેભ્યો નાના વિપ્રક્રામન્તિ । સ ચાદૃષ્ટ્વા અશ્રુત્વા અપરિશંક્ય પોષધં સ્થાપયતિ । અધાર્મિકં પોષધસ્થાપનમ્* । એવં સંઘપ્રત્યાખ્યાનકથા ન વિપ્રકૃતા ભવતિ ।
કથં ન શીલવિપન્નો ભવતિ । ચતુર્ણાં પારાજિકાનામ્ અ ન્યતમા ન્યતમામ્ આપત્તિમ્ આપન્નો ભવતિ । તસ્ય ચ ભિક્ષુર્ અદૃષ્ટ્વા અશ્રુત્વા અપરિશંક્ય પોષધં સ્થાપયતિ । અધાર્મિકં પોષધસ્થાપનમ્* । એવં ન શીલવિપન્નો ભવતિ ।
કથં ન દૃષ્ટિવિપન્નો ભવતિ । દ્વાષષ્ટેર્ દૃષ્ટિગતાનામ્ અન્યતરાન્યતરાં દૃષ્ટિમ્ અનભિનિવિષ્ટો ભવતિ । તસ્ય ચ ભિક્ષુર્ અદૃષ્ટ્વા અશ્રુત્વા અપરિશંક્ય પોષધં સ્થાપયતિ । અધાર્મિકં પોષધસ્થાપનમ્* । એવં ન દૃષ્ટિવિપન્નો ભવતિ ।
કથં નાચારવિપન્નો ભવતિ । આનુલોમિકૈઃ શિક્ષાનુકૂલૈર્ ( 313વ્1 = ગ્બ્મ્ 6.939 ) વચનપથૈર્ ઉચ્યમાનઃ સમ્યક્ પ્રતિપદ્યતે । તસ્ય ચ ભિક્ષુર્ અદૃષ્ટ્વા અશ્રુત્વા અપરિશંક્ય પોષધં સ્થાપયતિ । અધાર્મિકં પોષધસ્થાપનમ્* । એવં નાચારવિપન્નો ભવતિ ।
કથં નાજીવવિપન્નો ભવતિ । આજીવો ઽસ્ય પરિશુદ્ધો ભવતિ । તસ્ય ચ ભિક્ષુર્ અદૃષ્ટ્વા અશ્રુત્વા અપરિશંક્ય પોષધં સ્થાપયતિ । અધાર્મિકં પોષધસ્થાપનમ્* । એવં નાજીવવિપન્નો ભવતિ ।
શુક્લપક્ષે પારાજિકો ભવતિ । પારાજિકકથા વિપ્રકૃતા ભવતિ । શિક્ષા પ્રત્યાખ્યાતા ભવતિ । શિક્ષાપ્રત્યાખ્યાનકથા વિપ્રકૃતા ભવતિ । સંઘઃ પ્રત્યાખ્યાતો ભવતિ । સંઘપ્રત્યાખ્યાનકથા વિપ્રકૃતા ભવતિ । શીલવિપન્નો ભવતિ દૃષ્ટિવિપન્ન આચારવિપન્ન આજીવવિપન્નઃ ।
કથં પારાજિકો ભવતિ । યૈર્ આકારૈર્ યૈર્ લિઙ્ગૈર્ યૈર્ નિમિત્તૈઃ પારાજિકામ્ આપત્તિમ્ આપદ્યતે । તં ચ ભિક્ષુઃ પશ્યતિ ન તૈર્ આકારૈસ્ તૈર્ લિઙ્ગૈસ્ તૈર્ નિમિત્તૈઃ પારાજિકામ્ આપત્તિમ્ આપદ્યમાનમ્* । સ દૃષ્ટ્વા શ્રુત્વા પરિશંક્ય પોષધં સ્થાપયતિ । ધાર્મિકં પોષધસ્થાપનમ્* । એવં પારાજિકો ન ભવતિ ।
કથં પારાજિકકથા વિપ્રકૃતા ભવતિ । યથાપિ તત્ સંબહુલા ભિક્ષવઃ સંનિષણ્ણા ભવન્તિ સંનિપતિતાઃ । સા ચ કથા લજ્જા ભવતિ તન્મયા વિપ્રકૃતા । તે ચ ભિક્ષવસ્ તથા સંનિષણ્ણા ( મ્સ્વ્ ઇઇઇ 115 ) એવ । સ ચ દૃષ્ટ્વા શ્રુત્વા પરિશંક્ય પોષધં સ્થાપયતિ । ધાર્મિકં પોષધસ્થાપનમ્* । એવં પારાજિકકથા વિપ્રકૃતા ભવતિ ।
કથં શિક્ષા પ્રત્યાખ્યાતા ભવતિ । યૈર્ આકારૈર્ યૈર્ લિઙ્ગૈર્ યૈર્ નિમિત્તૈઃ શિક્ષાપ્રત્યાખ્યાનં ક્રિયતે તં ચ ભિક્ષુઃ પશ્યતિ તૈર્ આકારૈસ્ તૈર્ લિઙ્ગૈસ્ તૈર્ નિમિત્તૈઃ શિક્ષાપ્રત્યાખ્યાનં કુર્વાણમ્* । સ ચ દૃષ્ટ્વા શ્રુત્વા પરિશંક્ય પોષધં સ્થાપયતિ । ધાર્મિકં પોષધસ્થાપનમ્* । એવં શિક્ષા પ્રત્યાખ્યાતા ભવતિ ।
કથં શિક્ષાપ્રત્યાખ્યાનકથા વિપ્રકૃતા ભવતિ । યથાપિ તત્ સંબહુલા ભિક્ષવઃ સંનિષણ્ણા ભવન્તિ સંનિપતિતાઃ । સા ચ કથા લજ્જા ભવતિ તન્મયા વિપ્રકૃતા ભવતિ । તે ચ ભિક્ષવસ્ તથા સંનિષણ્ણા એવ । સ ચ દૃષ્ટ્વા શ્રુત્વા પરિશંક્ય પોષધં સ્થાપયતિ । ધાર્મિકં પોષધસ્થાપનમ્* । એવં શિક્ષાપ્રત્યાખ્યાનકથા વિપ્રકૃતા ભવતિ ।
કથં સંઘો પ્રત્યાખ્યાતો ભવતિ । યૈર્ આકારૈર્ યૈર્ લિઙ્ગૈર્ યૈર્ નિમિત્તૈઃ સંઘઃ પ્રત્યાખ્યાયતે તં ચ ભિક્ષુઃ પશ્યતિ તૈર્ આકારૈસ્ તૈર્ લિઙ્ગૈસ્ તૈર્ નિમિત્તૈઃ સંઘપ્રત્યાખ્યાનં કુર્વાણમ્* । સ ચ દૃષ્ટ્વા શ્રુત્વા પરિશંક્ય પોષધં સ્થાપયતિ । ધાર્મિકં પોષધસ્થાપનમ્* । એવં સંઘઃ પ્રત્યાખ્યાતો ભવતિ ।

કથં સંઘપ્રત્યાખ્યાનકથા વિપ્રકૃતા ભવતિ । યથાપિ તત્ સંબહુલા ભિક્ષવઃ સંનિષણ્ણા ભવન્તિ સંનિપતિતાઃ । સા ચ કથા લજ્જા ભવતિ તન્મયા વિપ્રકૃતા ભવતિ । તે ચ ભિક્ષવસ્ તથા સં નિષણ્ણા એવ । સ ચ દૃષ્ટ્વા શ્રુત્વા પરિશંક્ય પોષધં સ્થાપયતિ । ધાર્મિકં પોષધસ્થાપનમ્* । એવં સંઘપ્રત્યાખ્યાનકથા વિપ્રકૃતા ભવતિ ।

કથં શીલવિપન્નો ભવતિ । ચતુર્ણાં પારાજિકાનામ્ અન્યતમાન્યતમામ્ આપત્તિમ્ આપન્નો ભવતિ । તસ્ય ચ ભિક્ષુર્ દૃષ્ટ્વા શ્રુત્વા પરિશંક્ય પોષધં સ્થાપયતિ । ધાર્મિકં પોષધસ્થાપનમ્* । એવં શીલવિપન્નો ભવતિ ।
કથં દૃષ્ટિવિપન્નો ભવતિ । દ્વાષષ્ટેર્ દૃષ્ટિગતાનામ્ અન્યતરાન્યતરાં દૃષ્ટિમ્ અભિનિવિષ્ટો ભવતિ । તસ્ય ચ ભિક્ષુર્ દૃષ્ટ્વા શ્રુત્વા પરિશંક્ય પોષધં સ્થાપયતિ । ધાર્મિકં પોષધસ્થાપનમ્* । ( 314ર્1 = ગ્બ્મ્ 6.940 ) એવં દૃષ્ટિવિપન્નો ભવતિ ।
કથમ્ આચારવિપન્નો ભવતિ । આનુલોમિકૈઃ શિક્ષાનુકૂલૈર્ વચનપથૈર્ ઉચ્યમાનો ન સમ્યક્ પ્રતિપદ્યતે । તસ્ય ચ ભિક્ષુર્ દૃષ્ટ્વા શ્રુત્વા પરિશંક્ય પોષધં સ્થાપયતિ । ધાર્મિકં પોષધસ્થાપનમ્* । એવમ્ આચારવિપન્નો ભવતિ ।
કથમ્ આજીવવિપન્નો ભવતિ । આજીવો ઽસ્યાપરિશુદ્ધો ભવતિ । તસ્ય ચ ભિક્ષુર્ દૃષ્ટ્વા શ્રુત્વા પરિશંક્ય પોષધં સ્થાપયતિ । ધાર્મિકં પોષધસ્થાપનમ્* । એવમ્ આજીવવિપન્નો ભવતિ ।
ઇમાનિ દશાધાર્મિકાણિ દશ ધાર્મિકાણિ પોષધસ્થાપનાનિ । યથા પોષધસ્થાપનમ્ એવં પ્રવારણાસ્થાપનમ્* ।
પંચેમે ભિક્ષવઃ સંઘાઃ । કતમે પંચ । અલજ્જિસંઘઃ એડ મૂ કસંઘઃ ગણસંઘઃ સંવૃતિસંઘઃ પરમાર્થસંઘશ્ ચ ।
અલજ્જિસંઘઃ કતમઃ । યત્ર સર્વે ભિક્ષવો દુઃશીલાઃ પાપધર્માણઃ । એડમૂકસંઘઃ કતમઃ । યત્ર ન સૂત્રધરો ન વિનયધરો ન માતૃકાધરઃ । ગણસંઘઃ કતમઃ । યત્ર ગણસંબન્ધેન કર્માણિ ( મ્સ્વ્ ઇઇઇ 117 ) ક્રિયન્તે । સંવૃતિસંઘઃ કતમઃ । સર્વે પૃથગ્જનકલ્યાણકાઃ । પરમાર્થસંઘઃ કતમઃ । શૈક્ષાશૈક્ષા અષ્ટૌ મહાપુરુષપુદ્ગલાઃ । તત્ર યે પૂર્વકાસ્ ત્રયઃ સંઘાઃ અલજ્જિ નઃ સંઘઃ એડમૂકસંઘઃ ગણસંઘશ્ ચ લભ્યમ્ એભિર્ અધર્મેણ કર્મણા કર્તુમ્* । યો ઽયં સંવૃતિસંઘો લભ્યમ્ અનેન ધર્મસંજ્ઞિના અધર્મેણ કર્મણા કર્તુમ્* । યસ્ ત્વ્ અયં પરમાર્થસંઘો ન લભ્યમ્ અનેનાધર્મેણ કર્મણા કર્તુમ્* ।
પોષધસ્થાપનવસ્તુ સમાપ્તમ્* ॥