પારિવાસિકવસ્તુ · ભાગ 11

વસ્તુત્રયસ્ય પિણ્ડોદ્દાનમ્* ।
અભિવાદનં ચ ષષ્ટિશ્ ચ અશુદ્ધશ્ ચોદનાહિ ચ ।
અધાર્મિકશ્ ચ શાક્યશ્ ચ ગ્લાનકઃ કલહેન ચ ॥
પારિવાસિકવસ્તુ
પારિવાસિકવસ્તૂદ્દાનમ્* ।
અભિવાદનં ચંક્રમણમાસનાનિ કુલાનિ ચ ।
એકચ્છદને ન સંવસેન્ ન પ્રવ્રાજયેદ્ અપિ ।
ન ગચ્છેદ્ અપિ અભિક્ષુકમ્ ( 309વ્1 = ગ્બ્મ્ 6.931 ) આવાસમ્ અધોદેશઞ્ ચ સર્વલાભિકમ્* ॥
બુદ્ધો ભગવાન્ શ્રાવસ્ત્યાં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડદસ્યારામે । અસતિ વૈરાગ્યે ભિક્ષવઃ સંઘાવશેષામ્ આપત્તિમ્ આપદ્યન્તે । તે વિપ્રતિસારજાતાઃ સંલક્ષયન્તિ । કથમ્ ઇદાનીં વયં સાપત્તિકાઃ સન્તઃ સકૌકૃત્યાઃ સવિલોલાઃ સકરણીયાઃ ખણ્ડકારિણઃ શવલકારિણઃ કલ્મષકારિણઃ આપત્તિમૂલાદ્ અવ્યુત્થિતાઃ પ્રકૃતિસ્થકાનાં ભિક્ષૂણામ્ અન્તિકાદ્ અભિવાદનવન્દનપ્રત્યુત્થાનાંજલિસામીચીકર્મ સ્વીકરિષ્યામઃ । શ્રાદ્ધાનાં ચ બ્રાહ્મણગૃહપતીનાં સકાશાદ્ અગ્રાસનમ્ અગ્રોદકમ્ અગ્રપિણ્ડપાતં પરિભોક્ષ્યામઃ । અલ્પકાલિકસ્ય ચ સુખસ્યાર્થાય બહુકાલિકં દુઃખમ્ આવિશામો નરકતીર્યક્પ્રેતેભ્યઃ પરિભ્રમન્તઃ । યન્ નુ વયં શિક્ષાં પ્રત્યાખ્યાય હાનાયાવર્તામહ ઇતિ તે શિક્ષાં પ્રત્યાખ્યાય હાનાયાવર્તન્તે । પ્રવ્રજ્યાભિલષિતં ચ જનં વિપ્રલમ્ભયન્તિ । ભવન્તો દુશ્ચરં બ્રહ્મચર્યમ્ અલં પ્રવ્રજ્યયેતિ । તેષામ્ અપ્રવ્રજિતા ના મ્ અપ્રવ્રાજ ય તાં ચાલ્પીભૂતા ભિક્ષવઃ । ક્ષયમ્ ( મ્સ્વ્ ઇઇઇ 94 ) આપન્નશ્ છિદ્રીભૂતસ્ તનુભૂતો ભિક્ષુસંઘઃ । જાનકાઃ પૃચ્છકા બુદ્ધા ભગવન્તઃ પૃચ્છન્તિ । બુદ્ધો ભગવાન્ આયુષ્મન્તમ્ આનનદમ્* । ક આનન્દ હેતુઃ કઃ પ્રત્યયઃ યેનેતર્હ્ય્ અલ્પીભૂતા ભિક્ષવઃ । ક્ષયમ્ આપન્નશ્ છિદ્રીભૂતસ્ તનુભૂતો ભિક્ષુસંઘ ઇતિ । સ એતત્ પ્રકરણં ભગવતો વિસ્તરેણારોચયતિ ।
અથ ભગવત એતદ્ અભવત્* । યન્વ્ અહં સંઘાવશેષામ્ આપત્તિમ્ આપન્નાનાં ભિક્ષૂણાં હસ્તોદ્ધારમ્ અનુપ્રદદ્યામ્ અનુગ્રહમ્ અનેનેતિ વિદિત્વા ભિક્ષુ સંઘં સંનિપાત્ય પુરસ્તાદ્ ભિક્ષુસંઘસ્ય પ્રજ્ઞપ્ત એવાસને નિષણ્ણઃ । નિષદ્ય ભગવાન્ ભિક્ષૂન્ આમન્ત્રયતે સ્મ । શ્રુતં મયા ભિક્ષવઃ સંઘાવશેષામ્ આપત્તિમ્ આપન્ના વિપ્રતિસારજાતાઃ શિક્ષાં પ્રત્યાખ્યાય હાનાયાવૃત્તા ઇતિ । તસ્માદ્ યુષ્માભિઃ શાસનસ્થિતયે તેષાં ચાનુકમ્પયા સંઘાવશેષામ્ આપત્તિમ્ આપન્નાનાં ભિક્ષૂણાં પરિવાસો દેયો મૂલાપકર્ષો માનાપ્યં મૂલમાનાપ્યં મૂલાપકર્ષમાનાપ્યમ્ આવર્હિતવ્યશ્ ચ ।
એવં ચ પુનર્ દેયઃ । શયનાસનપ્રજ્ઞપ્તિં કૃત્વા ગણ્ડીમ્ આકોટ્ય પૃષ્ટવાચિકયા ભિક્ષૂન્ સમનુયુજ્ય સર્વસંઘે સંનિષણ્ણે સંનિપતિતે અપશ્ચિમકેન ભિક્ષુણા પરિવાસો દેયશ્ ચતુર્વર્ગમણ્ડલકેન । સંઘાવશેષકેણ ભિક્ષુણા યથાવૃદ્ધિકયા સામીચીં કૃત્વા વૃદ્ધાન્તે ઉત્કુટુકેન સ્થિત્વાઞ્જલિં પ્રગૃહ્ય પરિવાસો યાચિતવ્યઃ । એવં ચ પુનર્ યાચિતવ્યઃ ।
શૃણોતુ ભદન્તઃ સંઘઃ । અહમ્ એવંનામા ભિક્ષુઃ સંબહુલાઃ સંઘાવશેષા આપત્તીર્ આપન્નઃ સંચિન્ત્યશુક્રવિસૃષ્ટિસમુત્થિતામ્ અર્ધમાસપ્રતિચ્છન્નામ્* । સો ઽહમ્ એવંનામા ભિક્ષુસ્ તાસાં સંબહુલાનાં સંઘાવશેષાણાં આપત્તીનાં સંચિન્ત્યશુક્રવિસૃષ્ટિસમુત્થિતામ્ અર્ધમાસપ્રતિચ્છન્નાં સંઘાદ્ અર્ધમાસં પરિવાસં યાચે । દદાતુ મે ભદન્તઃ સંઘો મમૈવંનામ્નો ભિક્ષોર્ આસાં સંબહુલાનાં સંઘાવશેષાણાં આપત્તીનાં સંચિન્ત્યશુક્રવિસૃષ્ટિસમુત્થિતાનામ્ અર્ધમાસપ્રતિચ્છન્નાનામ્ અર્ધમાસં પરિવાસમ્ અનુકંપયાનુકંપામ્ ઉપાદાય । એવં દ્વિર્ અપિ ત્રિર્ અપિ । તતઃ પશ્ચાદ્ એકેન ભિક્ષુણા જ્ઞપ્તિં કૃત્વા કર્મ કર્તવ્યમ્* ।
શૃણોતુ ભદન્તઃ સંઘઃ । અયમ્ એવંનામા ભિક્ષુઃ સંબહુલાઃ સંઘાવશેષા ( 310ર્1 = ગ્બ્મ્ 6.932 ) આપત્તીર્ આપન્નઃ સંચિન્ત્યશુક્રવિસૃષ્ટિસમુત્થિતામ્ અર્ધમાસપ્રતિચ્છન્નામ્* । સો ઽયમ્ એવંનામા ભિક્ષુર્ આસાં સં બહુલાનાં સંઘાવશેષાણામ્ આપત્તીનાં સંચિન્ત્યશુક્રવિસૃષ્ટિસમુત્થિતાનામ્ અર્ધમાસપ્રતિચ્છન્નાનાં સંઘાદ્ અર્ધમાસં પરિવાસં યાચતે । સચેત્ સંઘસ્ય પ્રાપ્તકાલં ક્ષમેતાનુજાનીયાત્ સંઘો યત્ સંઘઃ એવંનામ્નોર્ ભિક્ષોર્ આસાં સંબહુલાનાં સંઘાવશેષાણાં આપત્તીનાં સંચિન્ત્યશુક્રવિસૃષ્ટિસમુત્થિતાનામ્ અર્ધમાસપ્રતિચ્છન્નાનામ્ અર્ધમાસં પરિવાસં દદ્યાત્* । ઇત્ય્ એષા જ્ઞપ્તિઃ । કર્મ કર્તવ્યમ્* ।
શૃણોતુ ભદન્તઃ સંઘઃ । અયમ્ એવંનામા ભિક્ષુઃ સંબહુલાઃ સંઘાવશેષા આપત્તીર્ આપન્નઃ સંચિન્ત્યશુક્રવિસૃષ્ટિસમુત્થિતા અર્ધમાસપ્રતિચ્છન્નાઃ । સો ઽયમ્ એવંનામા ભિક્ષુર્ આસાં સંબહુલાનાં સંઘાવશેષાણામ્ આપત્તીનાં સંચિન્ત્યશુક્રવિસૃષ્ટિસમુત્થિતાનામ્ અર્ધમાસપ્રતિચ્છન્નાનાં ( મ્સ્વ્ ઇઇઇ 96 ) સંઘાદ્ અર્ધમાસં પરિવાસં યાચતે । તત્ સંઘઃ એવંનામ્નોર્ ભિક્ષોર્ આસાં સં બહુલાનાં સંઘાવશેષાણામ્ આપત્તીનાં સંચિન્ત્યશુક્રવિસૃષ્ટિસમુત્થિતાનામ્ અર્ધમાસં પરિવાસં દદાતિ । એષામ્ આયુષ્મતાં ક્ષામન્તે એવંનામ્નોર્ ભિક્ષોર્ આસાં સંબહુલાનાં સંઘાવશેષાણામ્ આપત્તીનાં સંચિન્ત્યશુક્રવિસૃષ્ટિસમુત્થિતાનામ્ અર્ધમાસપ્રતિચ્છન્નાનામ્ અર્ધમાસં પરિવાસં દાતું તે તૂષ્ણીમ્* । ન ક્ષમન્તે ભાષન્તામ્* । ઇયં પ્રથમા કર્મવાચના વક્તવ્યા । દત્તઃ સંઘેન એવંનામ્નોર્ ભિક્ષોર્ આસાં સંબહુલાનાં સંઘાવશેષાણામ્ આપત્તીનાં સંચિન્ત્યશુક્રવિસૃષ્ટિસમુત્થિતાનામ્ અર્ધમાસપ્રતિચ્છન્નાનામ્ અર્ધમાસં પરિવાસઃ । ક્ષાન્તમ્ અનુજ્ઞાતં સંઘેન યસ્માત્ તૂષ્ણીમ્ એવમ્ એતદ્ ધારયામિ । ઉક્તં ભગવતા । પરિવાસો દાતવ્યો મૂલપરિવાસ ઇતિ વિસ્તરઃ ।

ષડ્વર્ગિકા ભિક્ષવઃ પારિવાસિકમાનાપ્યચારિકાઃ સન્તઃ પ્રકૃતિસ્થકાનાં ભિક્ષૂણામ્ અન્તિકાદ્ અભિવાદનવન્દનપ્રત્યુત્થાનાંજલિસામીચીકર્મ સ્વીકુર્વન્તિ । અલ્પાર્થા ભિક્ષવો ઽવધ્યાયન્તિ ક્ષિપન્તિ વિવાચયન્તિ તદ્ ઇદં ન ચ્છેકં ન પ્રતિરૂપં યત્રેદાનીં પારિવાસિકમાનાપ્યચારિકા ભિક્ષવઃ પ્રકૃતિસ્થકાનાં ભિક્ષૂણામ્ અન્તિકાદ્ અભિવાદનવન્દનપ્રત્યુત્થાનાંજલિસામીચીકર્મ સ્વીકુર્વન્તિ । એતત્ પ્રકરણં ભિક્ષવો ભગવત આરોચયન્તિ । ભગવાન્ આહ । પારિવાસિકમાનાપ્યચારિકાણામ્ અહં ભિક્ષવો ભિક્ષૂણામ્ આસમુદાચારિકાન્ ધર્માન્ પ્રજ્ઞપયામિ । પારિવાસિકમાનાપ્યચારિકૈર્ ભિક્ષુભિઃ પ્રકૃતિસ્થકાનાં ભિક્ષૂણામ્ અન્તિકાદ્ અભિવાદનવન્દન પ્રત્યુ ત્થાનાંજલિસામીચીકર્મ ન સ્વીકર્તવ્યમ્* । નૈકાસને નિષત્તવ્યમ્* ( મ્સ્વ્ ઇઇઇ 97 ) । નાપિ સમાસને । સચેન્ નિષીદન્તિ નીચતરમ્ આસનં ગૃહીત્વા નિષત્તવ્યમ્* । ન ચંક્રમે યુગપચ્ છંક્રમિતવ્યમ્* । નાપ્ય્ અગ્રતઃ । સચેચ્ ચંક્રમે ચંક્રમન્તિ પદપરિહાણિકયા । ન બ્રાહ્મણકુલાનિ ઉપસંક્રમિતવ્યમ્* । સચેદ્ ઉપસંક્રમન્તિ પશ્ચાચ્છ્રમણન્યાયેન । નૈકચ્ છદને વસ્તવ્યમ્* । ન પ્રવ્રાજયિતવ્યમ્* । નોપસંપાદયિતવ્યમ્* । ન નિશ્રયો દેયઃ । ન શ્રમણોદ્દેશી ઉપસ્થાપયિતવ્યઃ । ન કર્મ કર્તવ્યમ્* । ન કર્મકારકઃ સંમન્તવ્યઃ । ન ભિક્ષુણ્યો ઽવવદિતવ્યાઃ । ન ભિક્ષુણ્યવવાદકઃ સંમન્તવ્યઃ । ન પૂર્વસંમતેન ભિક્ષુણ્યો ઽવવદિતવ્યાઃ । ન ભિક્ષુશ્ ચોદયિતવ્યઃ ( 310વ્1 = ગ્બ્મ્ 6.933 ) સ્મારયિતવ્યઃ શીલવિપત્ત્યા દૃષ્ટિવિપત્ત્યા આચારવિપત્ત્યા આજીવવિપત્ત્યા । નાનેનાવવાદઃ સ્થાપયિતવ્યઃ । ન પોષધો ન પ્રવારણા ન જ્ઞપ્તિર્ ન જ્ઞપ્તિદ્વિતીયં ન જ્ઞપ્તિચતુર્થં કર્મ । કાલ્યમ્ એવોત્થાય દ્વારં ભોક્તવ્યમ્* । દીપસ્થાલક ઉદ્વર્તવ્યઃ । વિહારઃ સેક્તવ્યઃ । સંમાર્ષ્ટવ્યઃ । સુકુમારી ગોમયકાર્ષી અનુપ્રદાતવ્યા । પ્રસ્રાવોચ્ચારકુટી ધાવયિતવ્યા । મૃત્તિકા ઉપસ્થાપયિતવ્યા પાત્રાણિ પાનીયં શીતલં વા કાલાનુરૂપતઃ । પ્રણાડિકામુખાનિ ધાવયિતવ્યાનિ । કાલં જ્ઞાત્વાસનપ્રજ્ઞપ્તિં કૃત્વા ધૂપકટચ્છૂકે ધૂપશ્ ચોપસ્થાપયિતવઃ । સચેત્ પ્રતિબલો ભવતિ શાસ્તુર્ ગુણસંકીર્તનં કર્તું સ્વયમ્ એવ કર્તવ્યમ્* । નોચેદ્ ભાષણકઃ પ્રષ્ટવ્યઃ ઉપાન્વાહારં પ્રત્યવેક્ષ્યોપાન્વાહૃતં ચેચ્ છરણપૃષ્ઠમ્ અભિરુહ્ય ગણ્ડીર્ ( મ્સ્વ્ ઇઇઇ 98 ) દાતવ્યા । નિદાઘકાલે ભિક્ષૂણાં વ્યજનં ગ્રહીતવ્યમ્* । તતઃ સર્વોપસંપન્નાનાં ચોપરિષ્ટાચ્ છાન્તેનેર્યાપથવર્તિના ભિક્ષુસંઘમ્ ઉપસ્થાપ્ય ભોક્તવ્યમ્* । કૃતભક્તકૃત્યેન શયનાસનં છન્ને ગોપયિતવ્યમ્* । પાત્રાધિષ્ઠાનં છોરયિતવ્યમ્* । કાલં જ્ઞાત્વા તથાગતકેશનખસ્તૂપાઃ સંમાર્ષ્ટવ્યાઃ સુકુમારી ગોમયકાર્ષી અનુપ્રદાતવ્યા । સામગ્રીવેલાયાં પુનઃ શયનાસનપ્રજ્ઞપ્તિઃ કર્તવ્યા । ધૂપકટચ્છુકે ધૂપ ઉપસ્થાપયિતવ્યઃ । શસ્તુર્ ગુણસંકીર્તનં પૂર્વવત્ કર્તવ્યમ્* । દિવસ આરોચયિતવ્યઃ । શૃણોતુ ભદન્તઃ સંઘઃ । અદ્ય પક્ષય દશમીત્ય્ એવમાદિ યથા ઉપધિવારિકા આરોચયન્તિ । તતઃ પરિવાસ આરોચયિતવ્યઃ । શૃણોતુ ભદન્તઃ સંઘઃ । અહમ્ એવંનામા ભિક્ષુર્ એવંરૂપાં ચૈવંરૂપાં ચ સંઘાવશેષામ્ આપત્તિમ્ આપન્ન ઇયત્કાલપ્રતિચ્છન્નામ્* । તસ્ય મમ સંઘેન ઇયત્કાલં પરિવાસો દત્તઃ । તતો મયા ઇયચ્ચરિતં શિષ્ટં ચરિતવ્યમ્* । પારિવાસિકં માં ભદન્તઃ સંઘો ધારયતુ માનાપ્યચારિકં ચેતિ ।
ઉક્તં ભગવતા । પરિવાસ આરોચયિતવ્યઃ । ઇત્ય્ આગન્તુકાનાં નારોચયતિ । ભગવાન્ આહ । આગન્તુકાનામ્ આરોચયિતવ્યમ્ ઇતિ । ઉક્તં ભગવતા । આગન્તુકાનામ્ અપ્ય્ આરોચયિતવ્યમ્ ઇતિ । અન્યતમશ્ ચ ભિક્ષુર્ આગન્તુક આગતઃ । સ યાવન્ ન પાત્રચીવરં સ્થાપયતિ તાવત્ પારિવાસિકો ઽસ્ય પુરતઃ સ્થિત્વા કથયતિ । સમન્વાહર મામ્ આયુષ્મન્ન્ ( મ્સ્વ્ ઇઇઇ 99 ) અહમ્ એવંનામા ભિક્ષુઃ સંઘાવશેષામ્ આપત્તિમ્ આપન્નઃ । પૂર્વવદ્ યાવત્ પારિવાસિકં મામ્ આયુષ્માન્ ધરયત્વ્ ઇતિ ।
સ તસ્યાન્તિકે પર્યવસ્થિતઃ કથયતિ । અપેહિ મમ પુરસ્તાન્ મોહપુરુષ મા પરિવાસો મા ત્વમ્ ઇતિ । સ લજ્જાપરિગતહૃદયો ઽવાઙ્મુખો મન્દગતિપ્રચારતયા તસ્ય ભિક્ષોઃ સકાશાત્ પ્રક્રાન્તઃ । એતત્ પ્રકરણં ભિક્ષવો ભગવત આરોચયન્તિ । ભગવાન્ આહ । આગન્તુકસ્ય ભિક્ષોઃ પાત્રચીવરે અપ્રતિશામિતે નારોચયિતવ્યમ્* । અપિ તુ ન એકૈકસ્યારોચયિતવ્યમ્* । કિં તુ સર્વસંઘે સંનિષણ્ણે સંનિપતિત ઇતિ । ભગવાન્ આહ । ગણ્ડ્યામ્ આકોટિતાયાં યથા સંનિહિતાનામ્ આરોચયિતવ્યમ્* ।
ન ચાનેનાભિક્ષુકં વિહારં ગન્તવ્યમ્* । સચેદ્ ગચ્છતિ ન તત્ર વસ્તવ્યમ્* ।
વિકાલે ભિક્ષૂણામ્ ઉષ્ણેન શીતામ્બુના વા યથાકાલં પાદાઃ શોચિતવ્યાઃ । મ્રક્ષયિતવ્યાઃ । ન ચેદ્ ઇચ્છન્તિ । સ્નેહલાભોપસંહારઃ કર્તવ્યઃ । તતઃ સ્મૃતિમ્ ઉપસ્થાપ્ય ઉત્થાનસંજ્ઞિના શય્યા કલ્પયિતવ્યા ।
પારિવાસિકમાનાપ્યચારિકા ( 311ર્1 = ગ્બ્મ્ 6.934 ) ભિક્ષવો યથા પ્રજ્ઞપ્તાન્ આસમુદાચારિકાન્ ધર્માન્ ન સમાદાય વર્તન્તે સાતિસારા ભવન્તિ ।
તસ્ય વિહારં નોદ્દિશન્તિ । લાભં નાનુપ્રયચ્છન્તિ । ભગવાન્ આહ । સર્વપશ્ચાત્ તસ્ય વિહાર ઉદ્દેષ્ટવ્યઃ । સર્વપશ્ચાચ્ ચ લાભો દેયઃ ।
ઉદ્દાનમ્* ।
ષષ્ટિશતં કુર્યાત્ પુદ્ગલશ્ ચૈવ વિંશિકાત્* ।
સંઘે માનાપ્યં ચરિતવ્યમ્ આગતાઃ પ્રતિવૈકારિકાઃ ॥
ષડ્વર્ગિકાઃ પારિવાસિકમાનાપ્યચારિકાઃ સન્તો ભિક્ષૂણાં પરિવાસં પ્રદદતિ । એતત્ પ્રકરણં ભિક્ષવો ભગવત આરોચયન્તિ । ભગવાન્ આહ । ન ચતુર્ભિઃ પારિવાસિકૈર્ ભિક્ષોઃ પરિવાસો દાતવ્યઃ । ન ત્રિભિઃ પારિવાસિકૈર્ એકેન પ્રકૃતિસ્થેન । ન દ્વાભ્યાં પારિવાસિકાભ્યાં દ્વાભ્યાં પ્રકૃતિસ્થકાભ્યામ્* । નૈકેન પારિવાસિકેન ન ત્રિભિઃ પ્રકૃતિસ્થકૈઃ । કિન્ તુ સર્વૈઃ પરિશુદ્ધૈઃ સમાનદૃષ્ટિભિર્ ભિક્ષોઃ પરિવાસો દાતવ્યઃ ।
યથા પારિવાસિકૈર્ એવં મૂલપારિવાસિકૈર્ માનાપ્યચારિકૈશ્ ચરિતમાનાપ્યૈઃ ।
યથા પરિવાસમ્ એવં મૂલપરિવાસં મૂલાપકર્ષં માનાપ્યં મૂલમાનાપ્યં મૂલાપકર્ષમાનાપ્યં ચ ।
ષડ્વર્ગિકા ભિક્ષવઃ પારિવાસિકમાનાપ્યચારિકાઃ સન્તો ભિક્ષૂન્ આવર્હન્તિ । એતત્ પ્રકરણં ભિક્ષવો ભગવત આરોચયન્તિ । ભગવાન્ આહ । ન વિંશત્યા પારિવાસિકૈર્ ભિક્ષુર્ આવર્હિતવ્યઃ । ન એકોનવિંશત્યા પારિવાસિકૈર્ એકેન પ્રકૃતિસ્થકેન । નાષ્ટાદશભિઃ પારિવાસિકૈર્ દ્વાભ્યાં પ્રકૃતિસ્થકાભ્યામ્ એવં યાવન્ ન એકોનવિંશત્યા પ્રકૃતિસ્થકૈર્ એકેન પારિવાસિકેન ।
યથા પારિવાસિકૈર્ એવં પર્યુષિતપરિવાસૈર્ માનાપ્યૈશ્ ચારિતમાનાપ્યૈઃ શિક્ષાદત્તકૈશ્ ચ ।
ષડ્વર્ગિકા ભિક્ષવઃ પારિવાસિકમાનાપ્યચારિકાઃ સન્તઃ પારિવાસિકાનાં ભિક્ષૂણામ્ અન્તિકે પરિવાસં ચરન્તિ । એતત્ પ્રકરણં ભિક્ષવો ભગવત આરોચયન્તિ । ભગવાન્ આહ । ન ભિક્ષુણા ચતુર્ણાં પારિવાસિકાનામ્ અન્તિકાત્ પરિવાસશ્ ચરિતવ્યઃ । ન ત્રયાણાં પારિવાસિકાનામ્ એકસ્ય પ્રકૃતિસ્થકસ્ય । ન દ્વયોઃ પારિવાસિકયોર્ દ્વયોઃ પ્રકૃતિસ્થ ક યોઃ । ન ત્રયાણાં પ્રકૃતિસ્થકાનામ્ એકસ્ય પારિવાસિકસ્ય । અપિ તુ સર્વેષાં પરિશુદ્ધાનાં સમાનદૃષ્ટિકાનામ્ અન્તિકાત્ પરિવાસશ્ ચરિતવ્યઃ ।

યથા પારિવાસિકાનામ્ એવં પર્યુષિતપારિવાસિકાનાં માનાપ્યચારિકાણાં ચારિતમાનાપ્યાનાં શિક્ષાદત્તકાનાં ચ ।
યથા પરિવાસમ્ એવં મૂલપરિવાસં મૂલાપકર્ષં માનાપ્યં મૂલમાનાપ્યં મૂલાપકર્ષમાનાપ્યં ચરન્તિ ।
ષડ્વર્ગિકા ભિક્ષવઃ પારિવાસિકમાનાપ્યચારિકાઃ સન્તઃ શૂન્યવિહારં ગત્વા પરિવાસં ચરન્તિ । તે ભિક્ષુભિર્ દૃષ્ટા ઉક્તાશ્ ચ । આયુષ્મન્તઃ કિમ્ એષ વિહારો યુષ્માભિર્ આવાસિતઃ । તે કથયન્તિ । નાયમ્ અસ્માભિર્ આવાસિતઃ । કિં તુ પરિવાસં ચરામ ઇતિ । તે કથયન્તિ । યૂયં પરિવાસં ચરથા । કિં તર્હિ પ્રચ્છાદ્યન્તિ । તૈર્ અભ્યાહતાસ્ તૂષ્ણીમ્ અવસ્થિતાઃ । એતત્ પ્રકરણં ભિક્ષવો ભગવત આરોચયન્તિ । ભગવાન્ આહ । ન ભિક્ષવઃ શૂન્યાગારે પરિવાસશ્ ચરિતવ્યો નાપિ યત્રૈકો ભિક્ષુર્ દ્વૌ ત્રયો વા । અપિ તુ યત્ર ( મ્સ્વ્ ઇઇઇ 102 ) ચત્વારો ભિક્ષવઃ પરિશુદ્ધાઃ સમાનદૃષ્ટયઃ પ્રતિવસન્તિ તત્ર પરિવાસશ્ ચરિતવ્યઃ ।
યથા પરિવાસ એવં મૂલપરિવાસો મૂલાપકર્ષો માનાપ્યં મૂલમાનાપ્યં મૂલાપકર્ષમાનાપ્યં ચ ।
અથાયુષ્માન્ ઉપાલી બુદ્ધં ભગવન્તં પૃચ્છતિ । યથાપિ તદ્ ભદન્ત પારિવાસિકમાનાપ્યચારિકૈઃ શ્રુતં ભિક્ષવ આગચ્છન્તિ કલહકારકા ભણ્ડનકારકા વિગ્રહકારકા વિવાદકારકા આધિકરણિકાઃ । તે ઽસ્માંશ્ ચોદયિષ્યન્તિ અલજ્જિતેન વા વૈતરિકેણ વા ઇતિ । તૈસ્ તેષાં કથં પ્રતિપત્તવ્યમ્ ઇતિ । ભગવાન્ આહ । પારિવાસિકમાનાપ્યચારિકૈર્ ઉપાલિન્ ભિક્ષુભિઃ કલહકારકા ભિક્ષવ આગચ્છન્તીતિ શ્રુત્વા સ પરિવાસો ભિક્ષોઃ પુરસ્તાત્ પ્રતિનિસ્રષ્ટવ્યઃ । એવં ચ પુનઃ પ્રતિનિસ્રષ્ટવ્યઃ । સમીચીં કૃત્વા ઉત્કુટુકેન સ્થિત્વાઞ્જલિં પ્રગૃહ્ય ઇદં સ્યાદ્ વચનીયમ્* । સમન્વાહરાયુષ્મન્ન્ અહમ્ એવંનામા એવંરૂપાં ચૈવંરૂપાં ચ સંઘાવશેષામ્ આપત્તિમ્ આપન્નઃ ઇયચ્ચિરકાલપ્રતિચ્છન્નામ્* । તસ્ય મમ સંઘેન ઇયન્તં કાલં પરિવાસો દત્તઃ । તેન મયા પારિવાસિકેન સતા શ્રુતં ભિક્ષવ આગચ્છન્તિ કલહકારકા ભણ્ડનકારકા વિગ્રહકારકા વિવાદકારકા આધિકરણિકાસ્ તે માં ચોદયિષ્યન્તિ સ્મારયિષ્યન્તિ અલજ્જિતેન વા વૈતરિકેણ વા । સો ઽહમ્ એવંનામા પારિવાસિકો ભિક્ષુસ્ તં પરિવાસમ્ આયુષ્મતઃ પુરસ્તાત્ પ્રતિનિસૃજામિ । ઇયત્કાલં મે ચરિતમ્ ઇયત્કાલં તુ ચરિતવ્યમ્* । પ્રકૃતિસ્થકં ( મ્સ્વ્ ઇઇઇ 103 ) મામાયુષ્મન્ ધારયત્વ્ ઇતિ । તતઃ પુનર્ અપિ ગતવેગૈર્ હતવેગૈર્ ગતપ્રત્યર્થિકૈસ્ તથૈવ પ્રકૃતિસ્થકસ્ય ભિક્ષોઃ પુરસ્તાત્ પરિવાસઃ સમાદાતવ્યઃ । એવમ્ ચ પુનઃ સમાદાતવ્યઃ । સમીચીં કૃત્વા ઉત્કુટુકેન સ્થિત્વાઞ્જલિં પ્રગૃહ્ય ઇદં સ્યાદ્ વચનીયમ્* । સમન્વાહરાયુષ્મન્ન્ અહમ્ એવંનામા ભિક્ષુર્ એવંરૂપાં ચૈવંરૂપાં ચ સંઘાવશેષામ્ આપત્તિમ્ આપન્નઃ ઇયચ્ચિરકાલપ્રતિચ્છન્નામ્* । તસ્ય મમ સંઘેન ઇયન્તં કાલં પરિવાસો દત્તઃ । તેન મયા પારિવાસિકેન શ્રુતં ભિક્ષવ આગચ્છન્તિ કલહકારકા ભણ્ડનકારકા વિગ્રહકારકા વિવાદકારકા આધિકરણિકાસ્ તે માં ચોદયિષ્યન્તિ સ્મારયિષ્યન્તિ અલજ્જિતેન વા વૈતરિકેણેતિ । તન્ મયા પારિવાસિકવૃત્તં ભિક્ષોઃ પુરસ્તાત્ પ્રતિનિસૃષ્ટમ્* । સો ઽહમ્ એવંનામા ભિક્ષુસ્ તં પરિવાસમ્ આયુષ્મતઃ પુરસ્તાત્ સમાદદે । ઇયત્કાલં મે ચરિતમ્ ઇયત્કાલં મે કર્તવ્યં ભવિષ્યતિ । પારિવાસિકં મામાયુષ્મન્ ધારયતુ ।
યથા પરિવાસ એવં મૂલપરિવાસો મૂલાપકર્ષો માનાપ્યં ચ ।
પારિવાસિકવસ્તુ સમાપ્તમ્* ॥