પદ્યાવલી · અધ્યાય 1

(પર્ત્ ઇ)
પદ્યાવલી વિરચિતા રસિકૈર્ મુકુન્દ-
સમ્બન્ધ-બન્ધુર-પદા પ્રમોદોર્મિ-સિન્ધુઃ ।
રમ્યા સમસ્ત-તમસાં દમની ક્રમેણ
સંગૃહ્યતે કૃતિ-કદમ્બક-કૌતુકાય

ગ્રન્થપ્રારમ્ભે મઙ્ગલાચરણમ્ ।
નમો નલિન-નેત્રાય
વેણુ-વાદ્ય-વિનોદિને ।
રાધાધર-સુધાપાન-
શાલિને વન-માલિને

કસ્યચિત્ ॥
ભક્તિ-પ્રહ્વ-વિલોકન-પ્રણયિની નીલોત્પલ-સ્પર્ધિની
ધ્યાનાલમ્બનતાં સમધિ-નિરતૈર્ નીતે હિત-પ્રાપ્તયે ।
લાવણ્યૈક-મહા-નિધૌ રસિકતાં રાધા-દૃશોસ્ તન્વતી
યુષ્માકં કુરુતાં ભવાર્તિ-શમનં નેત્રે તનુર્ વા હરેઃ

શ્રી-સારઙ્ગસ્ય ॥
યે ગોવર્ધન-મૂલ-કર્દમ-રસ-વ્યાદષ્ટ-બર્હ-ચ્છદા
યે વૃન્દાવન-કુક્ષિષુ વ્રજ-વધૂ-લીલોપધાનાનિ ચ ।
યે ચાભ્યઙ્ગ-સુગન્ધયઃ કુવલયાપીડસ્ય દાનામ્ભસા
તે વો મઙ્ગલમ્ આદિશન્તુ સતતં કંસ-દ્વિષો બાહવઃ

શુભાઙ્કસ્ય ॥ (સ્ક્મ્ 1.59.3)
સાયં વ્યાવર્તમાનખિલ-સુરભિ-કુલાહ્વાન-સંકેત-નામાન્ય્
અભીરી-વૃન્દ-ચેતો હઠ-હરણ-કલા-સિદ્ધ-મન્ત્રાક્ષરાણિ ।
સૌભાગ્યં વઃ સમન્તાદ્ દધતુ મધુ-ભિદઃ કેલિ-ગોપાલ-મૂર્તેઃ
સાનન્દકૃષ્ટ-વૃન્દાવન-રસિક-મૃગ-શ્રેણયો વેણુ-નાદાઃ

ઉમાપતિધરસ્ય ॥ (સ્ક્મ્ 1.57.3)
અથ શ્રી-કૃષ્ણસ્ય મહિમા ।
અમ્ભોભિઃ સ્થલતાં સ્થલં જલધિતાં ધૂલીલવઃ શૈલતાં
શૈલી મૃત્-કણતાં તૃણં કુલિશતાં વજ્રં તૃણ-ક્ષીણતામ્ ।
વહ્નિઃ શીતલતાં હિમં વહનતામ્ આયાતિ યસ્યેચ્છયા
લીલા-દુર્લલિતાદ્ભુત-વ્યસનિનં કૃષ્ણાય તસ્મૈ નમઃ

કસ્યચિત્ ॥
વાત્સલ્યાદ્ અભય-પ્રદાન-સમયાદ્ આર્તાર્તિ-નિર્વાપણાદ્
ઔદાર્યાદ્ અઘ-શોષણાદ્ અગણિત-શ્રેયઃ-પદ-પ્રાપણાત્ ।
સેવ્યઃ શ્રી-પતિર્ એવ સર્વ-જગતામ્ એતે યતઃ સાક્ષિણઃ
પ્રહ્લાદશ્ ચ વિભીષણશ્ ચ કરિરાટ્ પાઞ્ચલ્ય-હલ્યા ધ્રુવઃ

કસ્યચિત્ ॥
અથ ભજન-માહાત્મ્યમ્ ।
વ્યાધસ્યાચરણં ધ્રુવસ્ય ચ વયો વિદ્યા ગજેન્દ્રસ્ય કા
કુબ્જાયાઃ કિમ્ ઉ નામ રૂપમ્ અધિકં કિં તત્ સુદામ્નો ધનમ્ ।
વંશઃ કો વિદુરસ્ય યાદવપતેર્ ઉગ્રસ્ય કિં પૌરુષં
ભક્ત્યા તુષ્યતિ કેવલં ન ચ ગુણૈર્ ભક્તિ-પ્રિયો માધવઃ

શ્રી-દાક્ષિણાત્યસ્ય ॥
અનુચિતમ્ ઉચિતં વા કર્મ કોઽયં વિભાગો
ભગવતિ પરમ્ આસ્તાં ભક્તિ-યોગો દ્રઢીયાન્ ।
કિરતિ વિષ-મહીન્દ્રઃ સાન્દ્ર-પીયૂષમ્ ઇન્દુર્
દ્વયમ્ અપિ સ મહેશો નિર્વિશેષં બિભર્તિ

શ્રી-વિષ્ણુપુરીપાદાનામ્ ॥
યદિ મધુ-મથન ત્વદ્-અઙ્ઘ્રિ-સેવાં
હૃદિ વિદધાતિ જહાતિ વા વિવેકી ।
તદ્-અખિલમ્ અપિ દુષ્કૃતં ત્રિલોકે
કૃતમ્ અકૃતં ન કૃતં કૃતં ચ સર્વમ્

તેષમ્ એવ ॥
કાષાયાન્ ન ચ ભોજનાદિ-નિયમાન્ નો વા વને વાસતો
વ્યાખ્યાનાદ્ અથ વા મુનિ-વ્રત-ભરાચ્ ચિત્તોદ્ભવઃ ક્ષીયતે ।
કિન્તુ સ્ફીત-કલિન્દ-શૈલ-તનયા-તીરેષુ વિકીડતો
ગોવિન્દસ્ય પદારવિન્દ-ભજનારમ્ભસ્ય લેશાદ્ અપિ

કસ્યચિત્ ॥
અલમ્ અલમ્ ઇયમ્ એવ પ્રાણિનાં પાતકાનાં
નિરસન-વિષયે યા કૃષ્ણ કૃષ્ણેતિ વાણી ।
યદિ ભવતિ મુકુન્દે ભક્તિર્ આનન્દ-સાન્દ્રા
વિલુઠતિ ચરણાબ્જે મોક્ષ-સામ્રાજ્ય-લક્ષ્મીઃ

શ્રી-સર્વજ્ઞસ્ય ॥
નાનોપચાર-કૃત-પૂજનમ્ આર્ત-બન્ધોઃ
પ્રેમ્ણૈવ ભક્ત-હૃદયં સુખ-વિદ્રુતં સ્યાત્ ।
યાવત્ ક્ષુદ્ અસ્તિ જઠરે જરઠા પિપાસા
તાવત્ સુખાય ભવતો નનુ ભક્ષ્ય-પેયે

શ્રી-રામાનન્દરાયસ્ય । (ચ્ચ્મ્ક્ 13.42; ચ્ચ્ 2.8.69)
કૃષ્ણ-ભક્તિ-રસ-ભાવિત-મતિઃ
ક્રિયતાં યદિ કુતોઽપિ લભ્યતે
તત્ર લૌલ્યમ્ અપિ મૂલ્યમ્ એકલં
જન્મ-કોટિ-સુકૃતૈર્ ન લભ્યતે

તસ્યૈવ । (ચ્ચ્ 2.8.70)
જ્ઞાનમ્ અસ્તિ તુલિતં ચ તુલાયાં
પ્રેમ નૈવ તુલિતં તુ તુલાયામ્ ।
સિદ્ધિર્ એવ તુલિતાત્ર તુલાયાં
કૃષ્ણ-નામ તુલિતં ન તુલાયામ્

શ્રી-શ્રી-ધરસ્વામિપાદાનામ્ ॥
અથ નામમાહાત્મ્યમ્ ।
અંહઃ સંહરદ્ અખિલં સકૃદ્
ઉદયાદ્ એવ સકલ-લોકસ્ય ।
તરણિર્ ઇવ તિમિર-જલધિં
જયતિ જગન્-મઙ્ગલં હરેર્ નામ

શ્રી-લક્ષ્મીધરાણામ્ ॥ (નામકૌમુદી 1.2; ચ્ચ્ 3.3.180)
ચતુર્ણાં વેદાનાં હૃદયમ્ ઇદમ્ આકૃષ્ય હરિણા
ચતુર્ભિર્ યદ્ વર્ણૈઃ સ્ફુટમ્ અઘટિ નારાયણ-પદમ્ ।
તદ્ એતદ્ ગાયન્તો વયમ્ અનિશમ્ આત્માનમ્ અધુના
પુનીમો જાનીમો ન હરિ-પરિતોષાય કિમ્ અપિ

કસ્યચિત્ ॥
યોગ-શ્રુત્ય્-ઉપપત્તિ-નિર્જન-વન-ધ્યાનાધ્વ-સમ્ભાવિત-
સ્વારાજ્યં પ્રતિપદ્ય નિર્ભયમ્ અમી મુક્તા ભવન્તુ દ્વિજાઃ ।
અસ્માકં તુ કદમ્બ-કુઞ્જ-કુહર-પ્રોન્મીલદ્-ઇન્દીવર-
શ્રેણી-શ્યામલ-ધામ-નામ જુષતાં જન્માસ્તુ લક્ષાવધિ

શ્રી- ઈશ્વર-પુરી-પાદાનામ્ ॥
કલ્યાણાનાં નિધાનં કલિ-મલ-મથનં પાવનં પાવનાનાં
પાથેયં યન્ મુમુક્ષોઃ સપદિ પરપદપ્રાપ્તયે પ્રોચ્યમાનમ્ ।
વિશ્રામ-સ્થાનમ્ એકં કવિ-વર-વચસાં જીવનં સજ્જનાનાં
બીજં ધર્મ-દ્રુમસ્ય પ્રભવતુ ભવતાં ભૂતયે કૃષ્ણ-નામ

કસ્યચિત્ ॥
વેપન્તે દુરિતાનિ મોહ-મહિમા સમ્મોહમ્ આલમ્બતે
સાતઙ્કં નખ-રજનીં કલયતિ શ્રી-ચિત્રગુપ્તઃ કૃતી ।
સાનન્દં મધુપર્ક-સમ્ભૃતિ-વિધૌ વેધાઃ કરોત્ય્ ઉદ્યમં
વક્તું નામ્નિ તવેશ્વરાભિલષિતે બ્રૂમઃ કિમ્ અન્યત્ પરમ્

કસ્યચિત્ ॥
કઃ પરેત-નગરી-પુરન્દરઃ
કો ભવેદ્ અથ તદીય-કિઙ્કરઃ ।
કૃષ્ણ-નામ જગદ્-એક-મઙ્ગલં
કણ્ઠ-પીઠમ્ ઉરરીકરોતિ ચેત્

શ્રી- આનન્દાચાર્યસ્ય ।
ચેતો-દર્પણ-માર્જનં ભવ-મહા-દાવાગ્નિ-નિર્વાપણં
શ્રેયઃ-કૈરવ-ચન્દ્રિકા-વિતરણં વિદ્યા-વધૂ-જીવનમ્ ।
આનન્દામ્બુધિ-વર્ધનં પ્રતિ-પદં પૂર્ણામૃતાસ્વાદનં
સર્વાત્મ-સ્નપનં પરં વિજયતે શ્રી-કૃષ્ણ-સઙ્કીર્તનમ્

શ્રી-શ્રી-ભગવતઃ ॥ (ચ્ચ્ 3.20.12)
બ્રહ્માણ્ડાનાં કોટિ-સઙ્ખ્યાધિકાનામ્
ઐશ્વર્યં યચ્ ચેતના વા યદ્ અંશઃ ।
આવિર્ભૂતં તન્-મહઃ કૃષ્ણ-નામ
તન્ મે સાધ્યં સાધનં જીવનં ચ

કેષાંચિત્ ॥
વિષ્ણોર્ નામૈવ પુંસાઃ શમલમ્ અપહરત્ પુણ્યમ્ ઉત્પાદયચ્ ચ
બ્રહ્માદિ-સ્થાન-ભોગાદ્ વિરતિમ્ અથ ગુરોઃ શ્રી-પદ-દ્વન્દ્વ-ભક્તિમ્ ।
તત્ત્વ-જ્ઞાનં ચ વિષ્ણોર્ ઇહ મૃતિ-જનન-ભ્રાન્તિ-બીજં ચ દગ્ધ્વા
સંપૂર્ણાનન્દ-બોધે મહતિ ચ પુરુષં સ્થાપયિત્વા નિવૃત્તમ્

શ્રી-ભગવદ્-વ્યાસ-પાદાનામ્ ॥
નામ ચિન્તામણિઃ કૃષ્ણશ્
ચૈતન્ય-રસ-વિગ્રહઃ ।
પૂર્ણઃ શુદ્ધો નિત્ય-મુક્તો
ઽભિન્નત્વાન્ નામ-નામિનોઃ

તેષામ્ એવ ॥ (પદ્મપુરાણ, ચ્ચ્ 2.17.133, હ્બ્વ્ 11.503)
મધુર-મધુરમ્ એતન્ મઙ્ગલં મઙ્ગલાનાં
સકલ-નિગમ-વલ્લી-સત્-ફલં ચિત્-સ્વરૂપમ્ ।
સકૃદપિ પરિગીતં શ્રદ્ધયા હેલયા વા
ભૃગુ-વર નર-માત્રં તારયેત્ કૃષ્ણ-નામ

તેષામ્ એવ ॥ (હ્બ્વ્ 11.451; સ્કાન્દપુરાણ, પ્રભાસ-ખણ્ડે)
સ્વર્ગાર્થીયા વ્યવસિતિર્ અસૌ દીનયત્ય્ એવ લોકાન્
મોક્ષાપેક્ષા જનયતિ જનં કેવલં ક્લેશભાજમ્ ।
યોગાભ્યાસઃ પરમ-વિરસસ્ તાદૃશૈઃ કિં પ્રયાસૈઃ
સર્વં ત્યક્ત્વા મમ તુ રસના કૃષ્ણ કૃષ્ણેતિ રૌતુ

કસ્યચિત્ ॥
સદા સર્વત્રાસ્તે નનુ વિમલમ્ આદ્યં તવ પદં
તથાપ્ય્ એકં સ્તોકં ન હિ ભવ-તરોઃ પત્રમ્ અભિનત્ ।
ક્ષણં જિહ્વાગ્ર-સ્થં તવ તુ ભગવન્-નામ નિખિલં
સ-મૂલં સમ્ભારં કષતિ કતરત્ સેવ્યમ્ અનયોઃ

શ્રી-શ્રી-ધરસ્વામિપાદાનામ્ ॥
આકૃષ્ટિઃ કૃત-ચેતસાં સુમનસામ્ ઉચ્ચાંઅનં ચાંહસામ્
આચણ્ડાલમ્ અમૂક-લોક-સુલભો વશ્યશ્ ચ મુક્તિ-શ્રિયઃ ।
નો દીક્ષાં ન ચ સત્-ક્રિયાં ન ચ પુરશ્ચર્યાં મનાગ્ ઈક્ષતે
મન્ત્રો ઽયં રસના-સ્પૃગ્ એવ ફલતિ શ્રી-કૃષ્ણ-નામાત્મકઃ

શ્રી-લક્ષ્મીધરાણામ્ ॥ (ભગવન્-નામ-કૌમુદી 133; ચ્ચ્ મધ્ય 15.110)
વિચેયાનિ વિચાર્યાણિ
વિચિન્ત્યાનિ પુનઃ પુનઃ ।
કૃપણસ્ય ધનાનીવ
ત્વન્-નામાનિ ભવન્તુ નઃ

શ્રી-ભવાનન્દસ્ય ॥
નામ્નામ્ અકારિ બહુધા નિજ-સર્વ-શક્તિસ્
તત્રાર્પિતા નિયમિતઃ સ્મરણે ન કાલઃ ।
એતાદૃશી તવ કૃપા ભગવન્ મમાપિ
દુર્દૈવમ્ ઈદૃશમ્ ઇહાજનિ નાનુરાગઃ

શ્રી-ભગવતઃ । (ચ્ચ્ 3.20.16)
અથ નામકીર્તનમ્ ।
તૃણાદ્ અપિ સુનીચેન
તરોર્ ઇવ સહિષ્ણુના ।
અમાનિના માનદેન
કીર્તનીયઃ સદા હરિઃ

તસ્યૈવ ॥ (ચ્ચ્ 3.20.21)
શ્રી-રામેતિ જનાર્દનેતિ જગતાં નાથેતિ નારાયણે-
ત્યાનન્દેતિ દયાપરેતિ કમલાકાન્તેતિ કૃષ્ણેતિ ચ ।
શ્રી-મન્-નામ-મહામૃતાબ્ધિ-લહરી-કલ્લોલમગ્નં મુહુ-
ર્મુહ્યન્તં ગલદ્-અશ્રુ-નેત્રમવશં માં નાથ નિત્યં કુરુ

શ્રી-લક્ષ્મીધરાણામ્ ॥ (દ્ચ્પ્ 2)
શ્રી-કાન્ત કૃષ્ણ કરુણામય કઞ્જનાભ
કૈવલ્યવલ્લભ મુકુન્દ મુરાન્તકેતિ ।
નામાવલીં વિમલમૌક્તિકહારલક્ષ્મી-
લાવણ્ય-વઞ્ચનકરીં કરવાણિ કણ્ઠે

તેષામેવ ॥ (દ્ચ્પ્ 3)
કૃષ્ણ રામ મુકુન્દ વામન વાસુદેવ જગદ્ગુરો
મત્સ્ય કચ્છપ નારસિંહ વરાહ રાઘવ પાહિ મામ્ ।
દેવદાનવનારદાદિમુનીન્દ્રવન્દ્ય દયાનિધે
દેવકીસુત દેહિ મે તવ પાદભક્તિમચઞ્ચલામ્

કસ્યચિત્ ॥ (દ્ચ્પ્ 4)
હે ગોપાલક હે કૃપા-જલ-નિધે હે સિન્ધુ-કન્યા-પતે
હે કંસાન્તક હે ગજેન્દ્ર-કરુણા-પારીણ હે માધવ ।
હે રામાનુજ હે જગત્-ત્રય-ગુરો હે પુણ્ડરીકાક્ષ માં
હે ગોપીજન-નાથ પાલય પરં જાનામિ ન ત્વાં વિના

શ્રી-વૈષ્ણવસ્ય ॥ (ક્ક્ 2.108, દ્ચ્પ્ 5)
શ્રી-નારાયણ પુણ્ડરીક-નયન શ્રી-રામ સીતા-પતે
ગોવિન્દાચ્યુત નન્દ-નન્દન મુકુન્દાનન્દ દામોદર ।
વિષ્ણો રાઘવ વાસુદેવ નૃ-હરે દેવેન્દ્ર-ચૂડામણે
સંસારાર્ણવ-કર્ણ-ધારક હરે શ્રી-કૃષ્ણ તુભ્યં નમઃ

તસ્યૈવ ॥
ભાણ્ડીરેશ શિખણ્ડ-મણ્ડન વર શ્રી-ખણ્ડ-લિપ્તાઙ્ગ હે
વૃન્દારર્ણ્ય-પુરન્દર સ્ફુરદ્-અમન્દેન્દીવર-શ્યામલ ।
કાલિન્દી-પ્રિય નન્દ-નન્દન પરાનન્દારવિન્દેક્ષણ
શ્રી-ગોવિન્દ મુકુન્દ સુન્દર-તનો માં દીનમ્ આનન્દય

શ્રી-ગોપાલ-ભટ્ટાનામ્ ॥
શ્રી-કૃષ્ણકથામાહાત્મ્યમ્ ।
શ્રુતમ્ અપ્ય્ ઔપનિષદં
દૂરે હરિ-કથામૃતાત્ ।
યન્ ન સન્તિ દ્રવચ્-ચિત્ત-
કમ્પાશ્રુ-પુલકાદયઃ

શ્રી-ભગવદ્વ્યાસપાદાનામ્ ॥ [ભક્તિ-સન્દર્ભ 69]
નૈવ દિવ્ય-સુખ-ભોગમ્ અર્થયે
નાપવર્ગમ્ અપિ નાથ કામયે ।
યાન્તુ કર્ણ-વિવર દિને દિને
કૃષ્ણ-કેલિ-ચરિતામૃતાનિ મે

શ્રી-કવિરત્નસ્ય ॥
અહો અહોભિર્ ન કલેર્ વિદૂયતે
સુધા-સુધારામ્ અધુરં પદે પદે ।
દિને દિને ચન્દન-ચન્દ્ર-શીતલં
યશો યશોદા-તનયસ્ય ગીયતે

તસ્યૈવ ॥
નન્દ-નન્દન-કૈશોર-
લીલામૃત-મહામ્બુધૌ ।
નિમગ્નાનાં કિમ્ અસ્માકં
નિર્વાણ-લવણામ્ભસા

શ્રી-યાદવેન્દ્રપુરીપાદાનામ્ ॥
ત્વત્-કથામૃત-પાથોધૌ
વિહરન્તો મહા-મુદઃ ।
કુર્વન્તિ કૃતિનઃ કેચિચ્
ચતુર્-વર્ગં તૃણોપમમ્

શ્રી-શ્રી-ધરસ્વામિપાદાનામ્ ॥
તત્રૈવ ગઙ્ગા યમુના ચ તત્ર
તત્ર ગોદાવરી તત્ર સરસ્વતી ચ ।
સર્વાણિ તીર્થાનિ વસન્તિ તત્ર
યત્રાચ્યુતોદાર-કથા-પ્રસઙ્ગઃ

કસ્યચિત્ ॥
યા ભુક્તિ-લક્ષ્મીર્ ભુવિ કામુકાનાં
યા મુક્તિ-લક્ષ્મીર્ હૃદિ યોગભાજામ્ ।
યાનન્દ-લક્ષ્મી રસિકેન્દ્ર-મૌલેઃ
સા કાપિ લીલાવતુ માધવસ્ય

શ્રી-શઙ્કરસ્ય ॥
અથ શ્રી-કૃષ્ણધ્યાનમ્ ।
ફુલ્લેન્દીવર-કાન્તિમ્ ઇન્દુ-વદનં બર્હાવતંસ-પ્રિયં
શ્રી-વત્સાઙ્કમ્ ઉદાર-કૌસ્તુભ-ધરં પીતામ્બરં સુન્દરમ્ ।
ગોપીનાં નયનોત્પલાર્ચિત-તનું ગો-ગોપ-સઙ્ઘાવૃતં
ગોવિન્દં કલ-વેણુ-વાદન-પરં દિવ્યાઙ્ગ-ભૂષં ભજે

શ્રી-શારદાકારસ્ય ॥ [ક્ક્ 3.82; કૃષ્ણસ્ 106 (પ્49fન્) અત્ત્રિબુતેદ્ તો મૃત્યુ-સઞ્જય-તન્ત્ર; ઇબિદ્. હ્બ્વ્ 3.114 (સારદા-તિલકે ચ). ઇન્ ર્કદ્ તો સ્વાયમ્ભુવાગમ.]
અંસાલમ્બિત-વામ-કુણ્ડલ-ધરં મન્દોન્નત-ભ્રૂ-લતં
કિઞ્ચિત્-કુઞ્ચિત-કોમલાધર-પુટં સાચિ-પ્રસારેક્ષણમ્ ।
આલોલાઙ્ગુલિ-પલ્લવૈર્ મુરલિકામ્ આપૂરયન્તં મુદા
મુલે કલ્પ-તરોસ્ ત્રિભઙ્ગ-લલિતં ધ્યાયેજ્ જગન્-મોહનમ્

કસ્યચિત્ ॥ (ક્ક્ 2.102)
અધરે વિનિહિત-વંશં
ચમ્પક-કુસુમેન કલ્પિતોત્તંસમ્ ।
વિનતં દધાનમ્ અંસં
વામં સતતં નમામિ જિતકંસમ્

શ્રી-પુરુષોત્તમ-દેવસ્ય ।
વ્યત્યસ્ત-પાદ-કમલં લલિત-ત્રિભઙ્ગી-
સૌભાગ્યમ્ અંસ-વિરલીકૃત-કેશ-પાશમ્ ।
પિઞ્છાવતંસમ્ ઉરરીકૃત-વંશ-નાલમ્
અવ્યાજ-મોહનમ્ ઉપૈમિ કૃપા-વિશેષમ્

શ્રી-નારદસ્ય ।
અથ ભક્ત-વાત્સલ્યમ્ ।
અતન્દ્રિત-ચમૂ-પતિ-પ્રહિત-હસ્તમ્ અસ્વીકૃત-
પ્રણીત-મણિ-પાદુકં કિમ્ ઇતિ વિસ્મૃતાન્તઃ પુરમ્ ।
અવાહન-પરિષ્ક્રિયં પતગ-રાજમ્ આરોહતઃ
કરિ-પ્રવર-બૃંહિતે ભગવતસ્ ત્વરાયૈ નમઃ

શ્રી-દાક્ષિણાત્યસ્ય ।
શ્રી-દ્રૌપદી-ત્રાણે તદ્-વાક્યમ્ ।
તમસિ રવિર્ ઇવોદ્યન્-મજ્જતામ્ અપ્લવાનાં
પ્લવ ઇવ તૃષિતાનાં સ્વાદુ-વઋસીવ મેઘઃ ।
નિધિર્ ઇવ નિધનાનાં તીવ્ર-દુઃખામયાનાં
ભિષગ્ ઇવ કુશલં નો દાતુમ્ આયાતિ શૌરિઃ

શ્રી-વ્યાસ-પાદાનામ્ ।
અથ તદ્-ભક્તાનાં માહાત્મ્યમ્ ।
પ્રહ્લાદ-નારદ-પરાશર-પુણ્ડરીક-
વ્યાસામ્બરીષ-શુક-શૌનક-ભીષ્મ-દાલ્ભ્યાન્ ।
રુક્માઙ્ગદોદ્ધવ-વિભીષણ-ફાલ્ગુનાદીન્
પુણ્યાનિમાન્ પરમભાગવતાન્ નમામિ

શ્રી-દાક્ષિણાત્યસ્ય ॥
શ્રી-વિષ્ણોઃ શ્રવણે પરીક્ષિદ્ અભવદ્ વૈયાસકિઃ કીર્તને
પ્રહ્લાદઃ સ્મરણે તદ્-અઙ્ઘ્રિ-ભજને લક્ષ્મીઃ પૃથુઃ પૂજને ।
અક્રૂરસ્ ત્વ્ અભિવન્દને કપિ-પતિર્ દાસ્યે ઽથ સખ્યે ઽર્જુનઃ
સર્વસ્વાત્મ-નિવેદને બલિર્ અભૂત્ કૃષ્ણાપ્તિર્ એષાં પરા

કસ્યચિત્ ॥ (ચ્ચ્ 2.22.136; બ્ર્સ્ 1.2.365)
તેભ્યો નમોઽસ્તુ ભવ-વારિધિ-જીર્ણ-પઙ્ક-
સંલગ્ન-મોક્ષણ-વિચક્ષણ-પાદુકેભ્યઃ ।
કૃષ્ણેતિ વર્ણ-યુગલ-શ્રવણેન યેષામ્
આનન્દથુર્ ભવતિ નર્તિત-રોમ-વૃન્દઃ

ઔત્કલસ્ય ॥
હરિ-સ્મૃત્યાહ્લાદ-સ્તિમિત-મનસો યસ્ય કૃતિનઃ
સ-રોમાઞ્ચઃ કાયો નયનમ્ અપિ સાનન્દ-સલિલમ્ ।
તમ્ એવાચન્દ્રાર્કં વહ પુરુષ-ધૌરેયમ્ અવને
કિમ્ અન્યૈસ્ તૈર્ ભારૈર્ યમ-સદન-ગત્યાગતિ-પરૈઃ

શ્રી-સર્વાનન્દસ્ય ।
ત્વદ્-ભક્તઃ સરિતાં પતિં ચુલુકવત્ ખદ્યોતવદ્ ભાસ્કરં
મેરું પશ્યતિ લોષ્ટ્રવત્ કિમ્ અપરં ભૂમેઃ પતિં ભૃત્યવત્ ।
ચિન્તારત્ન-ચયં શિલા-શકલવત્ કલ્પ-દ્રુમં કાષ્ઠવત્
સંસારં તૃણ-રાશિવત્ કિમ્ અપરં દેહં નિજં ભારવત્

શ્રી-સર્વજ્ઞસ્ય ।
મીમાંસા-રજસા મલીમસ-દૃશાં તાવન્ ન ધીર્ ઈશ્વરે
ગર્વોદર્ક-કુતર્ક-કર્કશ-ધિયાં દૂરેઽપિ વાર્તા હરેઃ ।
જાનન્તોઽપિ ન જાનતે શ્રુતિ-સુખં શ્રી-રઙ્ગિ-સઙ્ગાદ્ ઋતે
સુસ્વાદું પરિવેષયન્ત્ય્ અપિ રસં ગુર્વી ન દર્વી સ્પૃશેત્

શ્રી-માધવ-સરસ્વતી-પાદાનામ્ ।
જ્ઞાનાવલમ્બકાઃ કેચિત્
કેચિત્ કર્માવલમ્બકાઃ ।
વયં તુ હરિ-દાસાનાં
પાદ-ત્રાણાવલમ્બકાઃ

કસ્યચિત્ ।
અથ ભક્તાનાં દૈન્યોક્તિઃ
નામાનિ પ્રણયેન તે સુકૃતિનાં તન્વન્તિ તુણ્ડોત્સવં
ધામાનિ પ્રથયન્તિ હન્ત જલદશ્યામાનિ નેત્રાઞ્જનમ્ ।
સામાનિ શ્રુતિશુષ્કલીં મુરલિકાજાતાન્યલંકુર્વતે
કામાનિર્વૃતચેતસામ્ અપિ વિભો નાશાપિ નઃ શોભતે

સમાહર્તુઃ ॥
સંસારામ્ભસિ સમ્ભૃત-ભ્રમ-ભરે ગમ્ભીર-તાપ-ત્રય-
ગ્રાહેણાભિગૃહીતમ્ ઉગ્રગતિના ક્રોશન્તમ્ અન્તર્-ભયાત્ ।
દીપ્રેણાદ્ય સુદર્શનેન વિબુધ-ક્લાન્તિ-ચ્છિદાકારિણા
ચિન્તા-સન્તતિ-રુદ્ધમ્ ઉદ્ધર હરે મચ્-ચિત્ત-દન્તીશ્વરમ્

સમાહર્તુઃ ॥
વિવૃત-વિવિધ-બાધે ભ્રાન્તિ-વેગાદ્ અગાધે
બલવતિ ભવ-પૂરે મજ્જતો મે વિદૂરે ।
અશરણ-ગણ-બન્ધો હા કૃપા-કૌમુદીન્દો
સકૃદ્ અકૃત-વિલમ્બં દેહિ હસ્તાવલમ્બમ્

સમાહર્તુઃ ।
નૃત્યન્ વાયુ-વિઘૂર્ણિતૈઃ સ્વ-વિટપૈર્ ગાયન્ન્ અલીનાં રુતૈર્
મુઞ્ચન્ન્ અશ્રુ મરન્દ-બિન્દુભિર્ અલં રોમાઞ્ચવાન્ અઙ્કુરૈઃ ।
માકન્દોઽપિ મુકુન્દ મૂર્ચ્છતિ તવ સ્મૃત્યા તુ વૃન્દાવને
બ્રૂહિ પ્રાણસમાન ચેતસિ કથં નામાપિ નાયાતિ તે

શ્રી- ઈશ્વરપુરીપાદાનામ્ ।
યા દ્રૌપદી-પરિત્રાણે
યા ગજેન્દ્રસ્ય મોક્ષણે ।
મય્ય્ આર્તે કરુણામૂર્તે
સા ત્વરા ક્વ ગતા હરે

શ્રી- ઔત્કલસ્ય
દીન-બન્ધુર્ ઇતિ નામ તે સ્મરન્
યાદવેન્દ્ર પતિતોઽહમ્ ઉત્સહે ।
ભક્ત-વત્સલતયા ત્વયિ શ્રુતે
મામકં હૃદયમ્ આશુ કમ્પતે

શ્રી-જગન્નાથસેનસ્ય ।
સ્તાવકાસ્ તવ ચતુર્મુખાદયો
ભાવકાસ્ તુ ભગવન્ ભવાદયઃ ।
સેવકાઃ શતમુખાદયઃ સુરા
વાસુદેવ યદિ કે તદા વયમ્

શ્રી-ધનઞ્જયસ્ય ।
પરમ-કારુણિકો ન ભવત્-પરઃ
પરમ-શોચ્યતમો ન ચ મત્-પરઃ ।
ઇતિ વિચિન્ત્ય હરેઃ મયિ પામરે
યદ્ ઉચિતં યદુનાથ તદ્ આચર

કસ્યચિત્ ।
ભવોદ્ભવ-ક્લેશ-કશા-શતાહતઃ
પરિભ્રમન્ન્ ઇન્દ્રિય-કાપથાન્તરે ।
નિયમ્યતાં માધવ મે મનો-હયસ્
ત્વદ્-અઙ્ઘ્રિ-શઙ્કૌ દૃઢ-ભક્તિ-બન્ધને

કસ્યચિત્ ।
ન ધ્યાતોઽસિ ન કીર્તિતોઽસિ ન મનાગ્ આરાધિતોઽસિ પ્રભો
નો જન્માન્તર-ગોચરે તવ પદામ્ભોજે ચ ભક્તિઃ કૃતા ।
તેનાહં બહુ-દુઃખ-ભાજનતયા પ્રાપ્તો દશામ્ ઈદૃશીં
ત્વં કારુણ્ય-નિધે વિધેહિ કરુણાં શ્રી-કૃષ્ણ દીને મયિ

શ્રી-શઙ્કરસ્ય ।
શરણમ્ અસિ હરે પ્રભો મુરારે
જય મધુસૂદન વાસુદેવ વિષ્ણો
નિરવધિ-કલુષૌઘ-કારિણં માં
ગતિ-રહિતં જગદીશ રક્ષ રક્ષ

કસ્યચિત્ ॥
દિનાદૌ મુરારે નિશાદૌ મુરારે
દિનાર્ધે મુરારે નિશાર્ધે મુરારે ।
દિનાન્તે મુરારે નિશાન્તે મુરારે
ત્વમ્ એકો ગતિર્ નસ્ ત્વમ્ એકો ગતિર્ નઃ

શ્રી-દાક્ષિણાત્યસ્ય ॥
અયિ નન્દ-તનુજ કિઙ્કરં
પતિતં માં વિષમે ભવામ્બુધૌ
કૃપયા તવ પાદ-પઙ્કજ-
સ્થિત-ધૂલી-સદૃશં વિચિન્તય

શ્રી-ભગવતઃ । (ચ્ચ્ 3.20.32)
અથ ભક્તાનાં નિષ્ઠા
ન વયં કવયો ન તાર્કિકા
ન ચ વેદાન્તનિતાન્તપારગાઃ ।
ન ચ વાદિનિવારકાઃ પરં
કપટાભીરકિશોરકિઙ્કરાઃ

શ્રી-સાર્વભૌમ-ભટ્ટાચાર્યાણામ્ ॥
પરિવદતુ જનો યથા તથા વા
નનુ મુખરો ન વયં વિચારયામઃ
હરિ-રસ-મદિરા મદાતિમત્તા
ભુવિ વિલુઠામ નટામ નિર્વિશામ

તેષામ્ એવ ॥ (બ્ર્સ્ 2.2.15)
નાહં વિપ્રો ન ચ નરપતિર્ નાપિ વૈશ્યો ન શૂદ્રો
નાહં વર્ણી ન ચ ગૃહપતિર્ નો વનસ્થો યતિર્ વા ।
કિન્તુ પ્રોદ્યન્-નિખિલ-પરમાનન્દ-પૂર્ણામૃતાબ્ધેર્
ગોપી-ભર્તુઃ પદ-કમલયોર્ દાસ-દાસાનુદાસઃ

શ્રી-ભગવતઃ । (ચ્ચ્ 2.13.80)
ધન્યાનાં હૃદિ ભાસતાં ગિરિ-વર-પ્રત્યગ્ર-કુઞ્જૌકસાં
સત્યાનન્દ-રસં વિકાર-વિભવ-વ્યાવૃત્તમ્ અન્તર્-મહઃ ।
અસ્માકં કિલ વલ્લવી-રતિ-રસો વૃન્દાટવી-લાલસો
ગોપઃ કોઽપિ મહેન્દ્ર-નીલ-રુચિરશ્ ચિત્તે મુહુઃ ક્રીડતુ

શ્રી- ઈશ્વર-પુરીપાદાનામ્ ।
રસં પ્રશંસન્તુ કવિતા-નિષ્ઠા
બ્રહ્મામૃતં વેદ-શિરો-નિવિષ્ઠાઃ ।
વયં તુ ગુઞ્જાકલિતાવતંસં
ગૃહીત-વંશં કમ્ અપિ શ્રયામઃ

શ્રી-યાદવેન્દ્ર-પુરીપાદાનામ્ ॥
ધ્યાનાતીતં કિમ્ અપિ પરમં યે તુ જાનન્તિ તત્ત્વં
તેષામ્ આસ્તાં હૃદય-કુહરે શુદ્ધ-ચિન્માત્ર આત્મા ।
અસ્માકં તુ પ્રકૃતિ-મધુરઃ સ્મેર-વક્ત્રારવિન્દો
મેઘ-શ્યામઃ કનક-પરિધિઃ પઙ્કજાક્ષોઽયમ્ આત્મા

શ્રી-કવિ-રત્નસ્ય ॥ (બ્ર્સ્ 3.2.28)
જાતુ પ્રાર્થયતે ન પાર્થિવ-પદં નેન્દ્રે પદે મોદતે
સન્ધત્તે ન ચ યોગ-સિદ્ધિષુ ધિયં મોક્ષં ચ નાકાઙ્ક્ષતિ ।
કાલિન્દી-વન-સીમનિ સ્થિર-તડિન્-મેઘ-દૂતૌ કેવલં
શુદ્ધે બ્રહ્મણિ વલ્લવી-ભુજ-લતા-બદ્ધે મનો ધાવતિ

તસ્યૈવ ॥
સન્ધ્યા-વન્દન ભદ્રમ્ અસ્તુ ભવતો ભોઃ સ્નાન તુભ્યં નમો
ભો દેવાઃ પિતરશ્ ચ તર્પણ-વિધૌ નાહં ક્ષમઃ ક્ષમ્યતામ્ ।
યત્ર ક્વાપિ નિષદ્ય યાદવ-કુલોત્તમસ્ય કંસ-દ્વિષઃ
સ્મારં સ્મારમ્ અઘં હરામિ તદ્ અલં મન્યે કિમ્ અન્યેન મે

શ્રી-માધવેન્દ્ર-પુરી-પાદાનામ્ ॥
દેવકી-તનય-સેવકીભવન્
યો ભવાનિ સ ભવાનિ કિં તતઃ ।
ઉત્પથે ક્વચન સત્પથેઽપિ વા
માનસં વ્રજતુ દૈવ-દેશિતં

કસ્યચિત્ ॥
મુગ્ધં માં નિગદન્તુ નીતિ-નિપુણા ભ્રાન્તં મુહુર્ વૈદિકાઃ
મન્દં બાન્ધવ-સઞ્ચયા જડ-ધિયં મુક્તાદરાઃ સોદરાઃ ।
ઉન્મત્તં ધનિનો વિવેક-ચતુરાઃ કામં મહા-દામ્ભિકં
મોક્તું ન ક્ષમતે મનાગ્ અપિ મનો ગોવિન્દ-પાદ-સ્પૃહામ્

શ્રી-માધવસ્ય ॥
શ્યામમ્ એવ પરં રૂપં
પુરી મધુ-પુરી વરા ।
વયઃ કૈશોરકં ધ્યેયમ્
આદ્ય એવ પરો રસઃ

રઘુપત્યુપાધ્યાયસ્ય । (ચ્ચ્ 2.19.106)
પુરતઃ સ્ફુરતુ વિમુક્તિશ્
ચિરમ્ ઇહ રાજ્યં કરોતુ વૈરાજ્યમ્ ।
પશુપાલ-બાલક-પતેઃ
સેવામ્ એવાભિવાઞ્છામિ

શ્રી-સુરોત્તમાચાર્યસ્ય ॥
ક્ષૌણી-પતિત્વમ્ અથવૈકમ્ અકિઞ્ચનત્વં
નિત્યં દદાસિ બહુ-માનમ્ અથાપમાનમ્ ।
વૈકુણ્ઠ-વાસમ્ અથવા નરકે નિવાસં
હા વાસુદેવ મમ નાસ્તિ ગતિસ્ ત્વદ્-અન્યા

શ્રી-ગર્ભકવીન્દ્રસ્ય ॥
દિશતુ સ્વારાજ્યં વા
વિતરતુ તાપ-ત્રયં વાપિ ।
સુખિતં દુઃખિતમ્ અપિ માં
ન વિમુઞ્ચતુ કેશવઃ

શ્રી-કવિરાજમિશ્રસ્ય ॥
અથ ભક્તાનાં સોત્કણ્ઠાપ્રાર્થના ।
નન્દનન્દન-પદારવિન્દયોઃ
સ્યન્દમાન-મકરન્દ-બિન્દવઃ ।
સિન્ધવઃ પરમ-સૌખ્ય-સમ્પદાં
નન્દયન્તુ હૃદયં મમાનિશમ્

શ્રી-કરાચાર્યાણામ્ ।
ઇહ વત્સાન્ સમચારયદ્
ઇહ નઃ સ્વામી જગૌ વંશીમ્ ।
ઇતિ સાસ્રં ગદતો મે
યમુનાતીરે દિનં યાયાત્

શ્રી-રઘુપત્યુપાધ્યાયસ્ય ।
અનુશીલન-કુઞ્જ-વાટિકાયાં
જઘનાલમ્બિત-પીત-શાટિકાયામ્ ।
મુરલી-કલ-કૂજિતે રતાયાં
મમ ચેતોઽસ્તુ કદમ્બ-દેવતાયામ્

શ્રી-ગોવિન્દસ્ય ।
આરક્ત-દીર્ઘ-નયનો નયનાભિરામઃ
કન્દર્પ-કોટિ-લલિતં વપુર્ આદધાનઃ ।
ભૂયાત્ સ મેઽદ્ય હૃદયામ્બુરુહાધિવર્તી
વૃન્દાટવી-નગર-નાગર-ચક્રવર્તી

શ્રી-ભવાનન્દસ્ય ।
લાવણ્યામૃત-વન્યા
મધુરિમ-લહરી-પરીપાકઃ ।
કારુણ્યાનાં હૃદયં
કપટ-કિશોરઃ પરિસ્ફુરતુ

શ્રી-સાર્વભૌમ-ભટ્ટાચાર્યાણામ્ ।
ભવન્તુ તત્ર જન્માનિ
યત્ર તે મુરલીકલઃ ।
કર્ણપેયસ્ત્વમ્ આયાતિ
કિં મે નિર્વાણવાર્તયા

તેષમ્ એવ ।
આસ્વાદ્યં પ્રમદારદ-ચ્છદમ્ ઇવ શ્રવ્યં નવં જલ્પિતં
બાલાયા ઇવ દૃશ્યમ્ ઉત્તમ-વધૂ-લાવણ્ય-લક્ષ્મીર્ ઇવ ।
પ્રોદ્ઘોષ્યં ચિર-વિપ્રયુક્ત-વનિતા-સન્દેશ-વાણીવ મે
નૈવેદ્યં ચરિતં ચ રૂપમ્ અનિશં શ્રી-કૃષ્ણ નામાસ્તુ મે

કેષાંચિત્ ।
નયનં ગલદ્-અશ્રુ-ધારયા
વદનં ગદ્ગદ-રુદ્ધયા ગિરા ।
પુલકૈર્ નિચિતં વપુઃ કદા
તવ નામ-ગ્રહણે ભવિષ્યતિ

શ્રી-ભગવતઃ । (ચ્ચ્ 3.20.36)
ન ધનં ન જનં ન સુન્દરીં
કવિતાં વા જગદ્-ઈશ કામયે
મમ જન્મનિ જન્મનીશ્વરે
ભવતાદ્ ભક્તિર્ અહૈતુકી ત્વયિ

તસ્યૈવ । (ચ્ચ્ 3.20.29)
ગોવર્ધન-પ્રસ્થ-નવામ્બુવાહઃ
કલિન્દ-કન્યા-નવ-નીલ-પદ્મમ્ ।
વૃન્દાવનોદાર-તમાલ-શાખી
તાપ-ત્રયસ્યાભિનવં કરોતુ

શ્રી-ગૌડીયસ્ય ।
અનઙ્ગ-રસ-ચાતુરી-ચપલ-ચારુ-નેત્રાઞ્ચલશ્
ચલન્-મકર-કુણ્ડલ-સ્ફુરિત-કાન્તિ-ગણ્ડ-સ્થલઃ ।
વ્રજોલ્લસિત-નાગરી-નિકર-રાસ-લાસ્યોત્સુકઃ
સ મે સપદિ માનસે સ્ફુરતુ કોઽપિ ગોપાલકઃ

શ્રી-માધવેન્દ્ર-પુરીપાદાનામ્ ।
અથ ભક્તાનામ્ ઉત્કણ્ઠા ।
શ્રુતયઃ પલાલકલ્પાઃ
કિમ્ ઇહ વયં સામ્પ્રતં ચિનુમઃ ।
આહ્રિયત પુરૈવ નયનૈર્
આભીરીભિઃ પરં બ્રહ્મ

શ્રી-રઘુપત્યુપાધ્યયસ્ય ॥
કં પ્રતિ કથયિતુમ્ ઈશે
સમ્પ્રતિ કો વા પ્રતીતિમ્ આયાતુ
ગો-પતિ-તનયા-કુઞ્જે
ગોપ-વધૃંઈ-વિંઅં બ્રહ્મ

તસ્યૈવ ॥(ચ્ચ્ 2.19.98)
જ્ઞાતં કાણ-ભુજં મતં પરિચિતૈવાન્વીક્ષિકી શિક્ષિતા
મીમાંસા વિદિતૈવ સાઙ્ખ્ય-સરણિર્ યોગે વિતીર્ણા મતિઃ ।
વેદાન્તાં પરિશીલિતાઃ સરભસં કિં તુ સ્ફુરન્-માધુરી-
ધારા કાચન નન્દસૂનુ-મુરલી મચ્-ચિત્તમ્ આકર્ષતિ

શ્રી-સાર્વભૌમ-ભટ્ટાચાર્યાણામ્ ।
અમરી-મુખ-સીધુ-માધુરીણાં
લહરી કાચન ચાતુરી કલાનામ્ ।
તરલીકુરુતે મનો મદીયં
મુરલી-નાદ-પરમ્પરા મુરારેઃ

તેષામ્ એવ ।
અપહરતિ મનો મે કોઽપ્ય્ અયં કૃષ્ણ-ચૌરઃ
પ્રણત-દુરિત-ચોરઃ પૂતના-પ્રાણ-ચૌરઃ ।
વલય-વસન-ચૌરો બાલ-ગોપી-જનાનાં
નયન-હૃદય-ચૌરઃ પશ્યતામ્ સજ્જનાનામ્

કસ્યચિત્ ।
અલં ત્રિ-દિવ-વાર્તયા કિમ્ ઇતિ સાર્વભૌમ-શ્રિયા
વિદૂરતર-વર્તિની ભવતુ મોક્ષ-લક્ષ્મીર્ અપિ ।
કલિન્દ-ગિરિ-નન્દિની-તટ-નિકુઞ્જ-પુઞ્જોદરે
મનો હરતિ કેવલં નવ-તમાલ-નીલં મહઃ

શ્રી-હરિ-દાસસ્ય ।
અવલોકિતમનુમોદિતમ્
આલિઙ્ગિતમ્ અઙ્ગનાભિર્ અનુરાગૈઃ ।
અધિવૃન્દાવન-કુઞ્જં
મરકત-પુઞ્જં નમસ્યામઃ

શ્રી-સર્વ-વિદ્યા-વિનોદાનામ્ ।
કદા દ્રક્ષ્યામિ નન્દસ્ય
બાલકં નીપ-માલકમ્ ।
પાલકં સર્વ-સત્ત્વાનાં
લસત્-તિલક-ભાલકમ્

શ્રી-માધવેન્દ્ર-પુરી-પાદાનામ્ ।
કદા વૃન્દારણ્યે મિહિર-દુહિતુઃ સઙ્ગ-માહિતે
મુહુર્ ભ્રામં ભ્રામં ચરિત-લહરીં ગોકુલ-પતેઃ ।
લપન્ન્ ઉચ્ચૈર્ ઉચ્ચૈર્ નયન-પયસાં વેણિભિર્ અહં
કરિષ્યે સોત્કણ્ઠં નિવિડમ્ ઉપસેકં વિટપિનામ્

સમાહર્તુઃ ।
દુરારોહે લક્ષ્મીવતિ ભગવતીનામ્ અપિ પદં
દધાના ધમ્મિલ્લે નટતિ કઠિને યોપનિષદામ્ ।
રુતિર્ વંશી-જન્મા ધૃત-મધુરિમા સા મધુરિપોર્
અકસ્માદ્ અસ્માકં શ્રુતિ-શિખરમ્ આરોક્ષ્યતિ

સમાહર્તુઃ ।
અત્રાસીત્ કિલ નન્દ-સદ્મ શકટસ્યાત્રાભવદ્ ભઞ્જનં
બન્ધ-ચ્છેદકરોઽપિ દામભિર્ અભૂદ્ બદ્ધોઽત્ર દામોદરઃ ।
ઇત્થં મથુરા-વૃદ્ધ-વક્ત્ર-વિગલત્-પીયૂષ-ધારાં પિબન્
આનન્દાશ્રુધરઃ કદા મધુપુરીં ધન્યશ્ ચરિષ્યામ્ય્ અહમ્ ॥
(qઉઓતેદ્ ઇન્ બ્ર્સ્ 1.3.40 - યથા પદ્યાવલ્યામ્, બુત્ નોત્ fઓઉન્દ્ ઇન્ થિસ્ એદિતિઓન્)
ઉત્ફુલ્લતા-પિઞ્છ-મનોરમ-શ્રી-ર્
માતુઃ સ્તન-ન્યસ્ત-મુખારવિન્દઃ ।
સઞ્ચાલયન્ પાદ-સરોરુહાગ્રં
કૃષ્ણઃ કદા યાસ્યતિ દૃક્-પથં મે

કસ્યચિત્ ।
અથ મોક્ષાનાદરઃ ।
ભક્તિઃ સેવા ભગવતો
મુક્તિસ્ તત્-પદ-લઙ્ઘનમ્ ।
કો મૂઢો દાસતાં પ્રાપ્ય
પ્રાભવં પદમિચ્છતિ

શ્રી-શિવ-મૌનિનામ્ ।
ભવ-બન્ધ-ચ્છિદે તસ્યૈ
સ્પૃહયામિ ન મુક્તયે ।
ભવાન્ પ્રભુર્ અહં દાસ
ઇતિ યત્ર વિલુપ્યતે

શ્રી-હનુમતઃ ।
હન્ત ચિત્રીયતે મિત્ર
સ્મૃત્વા તાન્ મમ માનસમ્ ।
વિવેકિત્નોઽપિ યે કુર્યુસ્
તૃષ્ણામ્ આત્યન્તિકે લયે

કેષાંચિત્ ।
કા ત્વં મુક્તિર્ ઉપાગતાસ્મિ ભવતી કસ્માદ્ અકસ્માદ્ ઇહ
શ્રી-કૃષ્ણ-સ્મરણેન દેવ ભવતી દાસી-પદં પ્રાપિતા ।
દૂરે તિષ્ઠ મનાગ્ અનાગસિ કથ કુર્યાદ્ અનાર્યં મયિ
ત્વદ્-ગન્ધાન્ નિજ-નામ-ચન્દન-રસાલેપસ્ય લોપો ભવેત્

કસ્યચિત્ ।
અથ શ્રી-ભગવદ્ધર્મતત્ત્વમ્ ।
અર્ચ્યે વિષ્ણૌ શિલા-ધીર્ ગુરુષુ નર-મતિર્ વૈષ્ણવે જાતિ-બુદ્ધિર્
વિષ્ણોર્ વા વૈષ્ણવાનાં કલિ-મલ-મથને પાદ-તીર્થે ઽમ્બુ-બુદ્ધિઃ ।
શ્રી-વિષ્ણોર્ નામ્નિ મન્ત્રે સકલ-કલુષ-હે શબ્દ-સામાન્ય-બુદ્ધિર્
વિષ્ણૌ સર્વેશ્વરેશે તદ્-ઇતર-સમ-ધીર્ યસ્ય વા નારકી સઃ

શ્રી-દાક્ષિણાત્યસ્ય ॥
હત્યાં હન્તિ યદ્-અઙ્ઘ્રિ-સઙ્ગ-તુલસી સ્તેયં ચ તોયં પદોર્
નૈવેદ્યં બહુ-મદ્ય-પાન-દુરિતં ગુર્વ્-અઙ્ગના-સઙ્ગજમ્ ।
શ્રી-શાધિન-મતિઃ સ્થિતિર્ હરિ-જનૈસ્ તત્-સઙ્ગજં કિલ્બિષં
શાલાગ્રામ-શિલા-નૃસિંહ-મહિમા કોઽપ્ય્ એષ લોકોત્તરઃ

શ્રી-આગમસ્ય । (હ્બ્વ્ 5.446)
અથ નૈવેદ્યાર્પણે વિજ્ઞપ્તિઃ ।
દ્વિજ-સ્ત્રીણાં ભક્તે મૃદુનિ વિદુરાન્ને વ્રજ-ગવાં
દધિક્ષેરે સખ્યુઃ સ્ફુટ-ચિપિટ-મૃષ્ટૌ મુરરિપો ।
યશોદાયાઃ સ્તન્યે વ્રજ-યુવતિ-દત્તે મધુનિ તે
યથાસીદ્ આમોદસ્ તમ્ ઇમમ્ ઉપહારેઽપિ કુરુતામ્

શ્રી-રામાનુજસ્ય ।
યા પ્રીતિર્ વિદુરાર્પિતે મુરરિપો કુન્ત્ય્-અર્પિતે યાદૃશી
યા ગોવર્ધન-મૂર્ધ્નિ યા ચ પૃથુકે સ્તને યશોદાર્પિતે ।
ભારદ્વાજ-સમર્પિતે શબરિકા-દત્તેઽધરે યોષિતાં
યા વા તે મુનિ-ભામિની-વિનિહિતેઽન્નેઽત્રાપિ તામ્ અર્પયે

કસ્યચિત્ ।
ક્ષીરે શ્યામલયાર્પિતે કમલયા વિશ્રાણિતે ફાણિતે
દત્તે લડ્ડૂનિ ભદ્રયા મધુરસે સોભાભયા લમ્ભિતે ।
તુષ્ટિર્યા ભવતસ્ તતઃ શતગુણાં રાધા-નિદેશાન્ મયા
નસ્તેઽસ્મિન્ પુરતસ્ ત્વમ્ અર્પય હરે રમ્યોપહારે રતિમ્

સમાહર્તુઃ ॥
અથ શ્રી-મથુરામહિમા ।
હે માતુર્ મથુરે ત્વમ્ એવ નિયતં ધન્યાસિ ભૂમી-તલે
નિર્વ્યાજં નતયઃ શતં સવિધયસ્ તુભ્યં સદા સન્તુ નઃ ।
હિત્વા હન્ત નિતાન્તમ્ અદ્ભુત-ગુણં વૈકુણ્ઠમ્ ઉત્કણ્ઠયા
ત્વય્ય્ અમ્ભોજ-વિલોચનઃ સ ભગવાન્ યેનાવતીર્ણો હરિઃ

કસ્યચિત્ ।
અત્રાસીત્ કિલ નન્દ-સદ્મ શકટસ્યાત્રાભવદ્ ભઞ્જનં
બન્ધ-ચ્છેદ-કરોઽપિ દામભિર્ અભૂદ્ બદ્ધોઽત્ર દામોદરઃ ।
ઇત્થં મથુરા-વૃદ્ધ-વક્ત્ર-વિગલત્-પીયૂષ-ધારાં પિબન્
નાન્દાશ્રુ-ધરઃ કદા મધુ-પુરીં ધન્યશ્ ચરિષ્યામ્ય્ અહમ્

શ્રી-કવિ-શેખરસ્ય । (બ્ર્સ્ 1.3.40)
યત્રાખિલાદિ-ગુરુર્ અમ્બુજ-સમ્ભવોઽપિ
સ્તમ્બાત્મના જનુર્ અનુસ્પૃહયામ્બભૂવ ।
ચક્રધ્વજાઙ્કુશ-લસત્-પદ-રાજિ-રમ્યા
સા રાજતેઽદ્ય મથુરા હરિ-રાજ-ધાની

કસ્યચિત્ ॥
બીજં મુક્તિ-તરોર્ અનર્થ-પટલી-નિસ્તારકં તારકં
ધામ પ્રેમ-રસસ્ય વાઞ્છિત-ધુરા-સમ્પારકં પારકમ્ ।
એતદ્ યત્ર નિવાસિનામ્ ઉદયતે ચિચ્-છક્તિ-વૃત્તિ-દ્વયં
મથ્નાતુ વ્યસનાનિ માથુર-પુરી સા વઃ શ્રિયં ચ ક્રિયાત્

સમાહર્તુઃ ॥
વિતરતિ મુર-મર્દનઃ પ્રભુસ્તે
ન હિ ભજમાન-જનાય યં કદાપિ ।
વિતરસિ બત ભક્તિ-યોગમ્ એતં
તવ મથુરે મહિમા ગિરામ્ અભૂમિઃ

તસ્યૈવ ॥
શ્રવણે મથુરા નયને મથુરા
વદને મથુરા હૃદયે મથુરા ।
પુરતો મથુરા પરતો મથુરા
મધુરા મધુરા મથુરા મથુરા

શ્રી-ગોવિન્દ-મિશ્રાણામ્ ।
અથ શ્રી-વૃન્દાટવી-વન્દનમ્ ।
ત્વં ભજ હિરણ્યગર્ભં
ત્વમ્ અપિ હરં ત્વં ચ તત્-પરં બ્રહ્મ ।
વિનિહિત-કૃષ્ણાનન્દામ્
અહં તુ વૃન્દાટવીં વન્દે

કસ્યચિત્ ।
અથ શ્રી-નન્દપ્રણામઃ ।
શ્રુતિમ્ અપરે સ્મૃતિમ્ ઇતરે
ભારતમ્ અન્યે ભજન્તુ ભવ-ભીતાઃ
અહમ્ ઇહ નન્દં વન્દે
યસ્યાલિન્દે પરં બ્રહ્મ

રઘુપત્યુપાધ્યાયસ્ય । (ચ્ચ્ 2.19.96)
બન્ધૂકારુણ-વસનં
સુન્દર-કૂર્ચં મુકુન્દ-હૃત-નયનમ્ ।
નન્દં તુન્દિલ-વપુષં
ચન્દન-ગૌર-ત્વિષં વન્દે

સમાહર્તુઃ ।
અથ શ્રી-યશોદાવન્દનમ્ ।
અઙ્કગ-પઙ્કજ-નાભાં
નવ-ઘનાભાં વિચિત્ર-રુચિ-સિચયામ્ ।
વિરચિત-જગત્-પ્રમોદાં
મુહુર્ યશોદાં નમસ્યામિ

સમાહર્તુઃ ।
અથ શ્રી-કૃષ્ણશૈશવમ્ ।
અતિલોહિત-કર-ચરણં
મઞ્જુલ-ગોરોચના-તિલકમ્ ।
હઠ-પરિવર્તિત-શકટં
મુરરિપુમ્ ઉત્તાન-શાયિનં વન્દે

કસ્યચિત્ ।
અર્ધોન્મીલિત-લોચનસ્ય પિબતઃ પર્યાપ્તમ્ એકં સ્તનં
સદ્યઃ પ્રસ્તુત-દુગ્ધ-દિગ્ધમ્ અપરં હસ્તેન સમ્માર્જતઃ ।
માત્રા ચાઙ્ગુલિ-લાસિતસ્ય વદને સ્મેરાયમાને મુહુર્
વિષ્ણોઃ ક્ષીર-કણોરુ-ધામ-ધવલા દન્ત-દ્યુતિઃ પાતુ વઃ

શ્રી-મઙ્ગલસ્ય । (બ્ર્ક્ 5.1736)
ગોપેશ્વરી-વદન-ફૂત્-કૃતિ-લોલ-નેત્રં
જાનુ-દ્વયેન ધરણીમ્ અનુ સઞ્ચરન્તમ્ ।
કઞ્ચિન્ નવ-સ્મિત-સુધા-મધુરાધરાભં
બાલં તમાલ-દલ-નીલમ્ અહં ભજામિ

શ્રી-રઘુનાથ-દાસસ્ય । (બ્ર્ક્ 5.1738)
ક્વાનનં ક્વ નયનં ક્વ નાસિકા
ક્વ શ્રુતિઃ ક્વ શિખેતિ દેશિતઃ ।
તત્ર તત્ર નિહિતાઙ્ગુલી-દલો
વલ્લવી-કુલમ્ અનન્દયત્ પ્રભુઃ

કવિ-સાર્વભૌમસ્ય ॥ (બ્ર્ક્ 5.1740)
ઇદાનીમ્ અઙ્ગમ્ અક્ષાલિ
રચિતં ચાનુલેપનમ્ ।
ઇદાનીમ્ એવ તે કૃષ્ણ
ધૂલિ-ધૂસરિતં વપુઃ

સાર્વભૌમ-ભટ્ટાચાર્યાણામ્ । (બ્ર્ક્ 5.1742)
પઞ્ચ-વર્ષમ્ અતિલોલમ્ અઙ્ગને
ધાવમાનમ્ અલકાકુલેક્ષણમ્ ।
કિઞ્કિણી-વલય-હાર-નૂપુરં
રઞ્જિતં નમત નન્દ-નન્દનમ્

આગમસ્ય । (બ્ર્ક્ 5.1749)
અથ શૈશવે તારુણ્યમ્
અધર-મધુરે કણ્ઠં કણ્ઠે સચાટુ દૃશૌ દૃશોર્
અલિકમ્ અલિકે કૃત્વા ગોપીજનેન સ-સમ્ભ્રમમ્ ।
શિશુર્ ઇતિ રુદન્ કૃષ્ણો વક્ષઃ-સ્થલે નિહિતશ્ ચિરાન્
નિભૃત-પુલકઃ સ્મેરઃ પાયાત્ સ્મરાલસ-વિગ્રહઃ

દિવાકરસ્ય । (સ્ક્મ્ 1.51.4; બ્ર્ક્ 5.1751)
બ્રૂમસ્ ત્વચ્-ચરિતં તવાધિજનનિ ચ્છદ્માતિબાલ્યાકૃતે
ત્વં યાદૃગ્ ગિરિ-કન્દરેષુ નયનાનન્દઃ કુરઙ્ગી-દૃશામ્ ।
ઇત્ય્ ઉક્તઃ પરિલેહન-ચ્છલતયા ન્યસ્તાઙ્ગુલિઃ સ્વાનને
ગોપીભિઃ પુરતઃ પુનાતુ જગતીમ્ ઉત્તાન-સુપ્તો હરિઃ

વનમાલિનઃ ॥ (સ્ક્મ્ 1.51.5)
વનમાલિનિ પિતુર્ અઙ્કે
રચયતિ બાલ્યોચિતં ચરિતમ્ ।
નવનવ-ગોપ-વધૂટી-
સ્મિત-પરિપાટી પરિસ્ફુરતિ

શ્રી-મુકુન્દ-ભટ્ટાચાર્યસ્ય । (બ્ર્ક્ 5.1752)
નીતં નવનવનીતં કિયદ્
ઇતિ કૃષ્ણઓ યશોદયા પૃષ્ટઃ ।
ઇયદ્ ઇતિ ગુરુ-જન-સવિધે
વિધૃત-ધનિષ્ઠા-પયોધરઃ

કસ્યચિત્ ॥ (રાઙ્ગસ્ય) (બ્ર્ક્ 5.1753)
ક્વ યાસિ નનુ ચૌરિકે પ્રમુષિતં સ્ફુટં દૃશ્યતે
દ્વિતીયમ્ ઇહ મામકં વહસિ કઞ્ચુકે કન્દુકમ્ ।
ત્યજેતિ નવ-ગોપિકા-કુચ-યુગં નિમથ્નન્ બલાલ્
લસત્-પુલક-મણ્ડલો જયતિ ગોકુલે કેશવઃ

દીપકસ્ય ॥ (સ્પ્દ્ 74, સ્મ્વ્; બ્ર્ક્ 5.1754)
અથ ગવ્ય-હરણમ્
દૂર-દૃષ્ટ-નવ-નીત-ભાજનં
જાનુ-ચઙ્ક્રમણ-જાત-સમ્ભ્રમમ્ ।
માતૃ-ભીતિ-પરિવર્તિતાનનં
કેશવં કિમ્ અપિ શૈશવં ભજે

કસ્યચિત્ ॥ (બ્ર્ક્ 5.1756)
સમ્મુષ્ણન્ નવનીતમ્ અન્તિક-મણિ-સ્તમ્ભે સ્વ-બિમ્બોદ્ગમં
દૃષ્ટ્વા મુગ્ધતયા કુમારમ્ અપરં સઞ્ચિન્તયન્ શઙ્કયા ।
મન્-મિત્રં હિ ભવાન્ મયાત્ર ભવતો ભાગઃ સમઃ કલ્પિતો
મા માં સૂચય સૂચયેત્ય્ અનુનયન્ બાલો હરિઃ પાતુ વઃ

કેષાંચિત્ ॥
દધિમથનનિનાદૈસ્ત્યક્તનિદ્રઃ પ્રભાતે
નિભૃતપદમગારં વલ્લવીનાં પ્રવિષ્ટઃ ।
મુખકમલસમીરૈરાશુ નિર્વાપ્ય દીપાન્
કવલિતનવનીતઃ પાતુ માં બાલકૃષ્ણઃ

કસ્યચિત્ ॥
સવ્યે પાણૌ નિયમિત-રવં કિઞ્કિણી-દામ ધૃત્વા
કુબ્જીભૂય પ્રપદ-ગતિભિર્ મન્દ-મન્દં વિહસ્ય ।
અક્ષ્ણોર્ ભઙ્ગ્યા વિહસિત-મુખીર્ વારયન્ સમ્મુખીના
માતુઃ પશ્ચાદ્ અહરત હરિર્ જાતુ હૈયઙ્ગવીનમ્

શ્રી-શ્રીમતઃ ॥
પદ-ન્યાસાન્ દ્વારાઞ્ચલ-ભુવિ વિધાય ત્રિ-ચતુરાન્
સમન્તાદ્ આલોલં નયન-યુગલં દિક્ષુ વિકિરન્ ।
સ્મિતં બિભ્રદ્ વ્યક્તં દધિ-હરણ-લીલા-ચટુલ-ધીઃ
સશઙ્કં ગોપીનાં મધુરિપુર્ અગારં પ્રવિશતિ

સમાહર્તુઃ ॥
મૃદ્નન્ ક્ષીરાદિ-ચૌર્યાન્ મસૃણ-સુરભિણી સૃક્વણી પાણિ-ધર્ષૈર્
આઘ્રાયાઘ્રાય હસ્તં સપદિ પરુષયન્ કિઙ્કિણી-મેખલાયામ્ ।
વારં વારં વિશાલે દિશિ દિશિ વિકિરન્ લોચને લોલતારે
મન્દં મન્દં જનન્યાઃ પરિસરમ્ અયતે કૂટ-ગોપાલ-બાલઃ

કસ્યચિત્ ॥
અથ હરેઃ સ્વપ્નાયિતમ્
શમ્ભો સ્વાગતમ્ આસ્યતામ્ ઇત ઇતો વામેન પદ્મોદ્ભવ
ક્રૌઞ્ચારે કુશલં સુખં સુરપતે વિત્તેશ નો દૃશ્યતે ।
ઇત્થં સ્વપ્ન-ગતસ્ય કૈટભ-રિપોઃ શ્રુત્વા જનન્યા ગિરઃ
કિં કિં બાલક જલ્પસીત્ય્ અનુચિતં થૂથૂત્-કૃતં પાતુ વઃ

મયૂરસ્ય ॥ (સ્ક્મ્ 1.53.1; બ્ર્ક્ 5.1758)
ધીરા ધરિત્રિ ભાવ ભારમ્ અવેહિ શાન્તં
નન્વ્ એષ કંસ-હતકં વિનિપાતયામિ ।
ઇત્ય્ અદ્ભુત-સ્તિમિત-ગોપ-વધૂ-શ્રુતાનિ
સ્વપ્નાયિતાનિ વસુદેવ-શિશોર્ જયન્તિ

સુદેવસ્ય ॥ (સ્ક્મ્ 1.53.2)
અથ પિત્રોર્ વિસ્માપન-શિક્ષણાદિ
કાલિન્દી-પુલિને મયા ન ન મયા શીલોપશલ્યે ન ન
ન્યગ્રોધસ્ય તલે મયા ન ન મયા રાધા-પિતુઃ પ્રાઙ્ગને ।
દૃષ્ટઃ કૃષ્ણ ઇતીરિતે સનિયમં ગોપૈર્ યશોદા-પતેર્
વિસ્મેરસ્ય પુરો હસન્ નિજ-ગૃહાન્ નિર્યન્ હરિઃ પાતુ વઃ

ઉમાપતિધરસ્ય ॥ (સ્ક્મ્ 1.52.4)
વત્સ સ્થવર-કન્દરેષુ વિચરન્ દૂર-પ્રચારે ગવાં
હિંસ્રાન્ વીક્ષ્ય પુરઃ પુરાણ-પુરુષં નારાયણં ધ્યાસ્યસિ ।
ઇત્ય્ ઉક્તસ્ય યશોદયા મુરારિપોર્ અવ્યાજ્ જગન્તિ સ્ફુરદ્-
બિમ્બોષ્ઠ-દ્વય-ગાઢ-પીડન-વશાદ્ અવ્યક્ત-ભાવં સ્મિતમ્

અભિનન્દસ્ય ॥ (સ્ક્મ્ 1.52.1)
રામો નામ બભૂવ હું તદ્ અબલા સીતેતિ હું તાં પિતુર્
વાચા પઞ્ચવટી-વને નિવસતસ્ તસ્યાહરદ્ રાવણઃ ।
કૃષ્ણસ્યેતિ પુરાતનીં નિજ-કથામ્ આકર્ણ્ય માત્રેરિતાં
સૌમિત્રે ક્વ ધનુર્ ધનુર્ ધનુર્ ઇતિ વ્યગ્રા ગિરઃ પાન્તુ વઃ

કસ્યચિત્ । (ર્સક્; ક્ક્ 2.72; બ્ર્ક્ 5.1760)
શ્યામોચ્ચન્દ્રા સ્વપિતિ ન શિશો નૈતિ મામ્ અમ્બ નિદ્રા
નિદ્રાહેતોઃ શૃણુ કથાં કામ્ અપૂર્વાં કુરુષ્વ ।
વ્યક્તઃ સ્તમ્ભાન્ નરહરિર્ અભૂદ્ દાનવં દારયિષ્યન્ન્
ઇત્ય્ ઉક્તસ્ય સ્મિતમ્ ઉદયતે દેવકી-નન્દનસ્ય

સર્વાનન્દસ્ય । (સ્ર્ક્ 123; સ્ક્મ્ 1.52.2; શતાનન્દસ્ય; બ્ર્ક્ 5.1761)
અથ ગોરક્ષાદિલીલા
દેવસ્ ત્વામ્ એક-જઙ્ઘાવલયિત-ગુડી-મૂર્ધ્નિ વિન્યસ્ત-બાહુ-
ર્ગાયન્ ગોયુદ્ધગીતિર્ ઉપરચિત-શિરઃશેખરઃ પ્રગ્રહેણ ।
દર્પ-સ્ફૂર્જન્ મહોક્ષ-દ્વય-સમર-કલા-બદ્ધ-દીર્ઘાનુબન્ધઃ
ક્રીડા-ગોપાલ-મૂર્તિર્ મુરરિપુર્ અવતાદ્ આત્ત-ગોરક્ષ-લીલઃ

યોગેશ્વરસ્ય । (સ્ક્મ્ 1.58.3)
યાવદ્ ગોપા મધુર-મુરલી-નાદ-મત્તા મુકુન્દં
મન્દ-સ્પન્દૈર્ અહહ સકલૈર્ લોચનૈર્ આપિબન્તિ ।
ગાવસ્ તાવન્ મસૃણ-યવસ-ગ્રાસ-લુબ્ધા વિદૂરં
યાતા ગોવર્ધન-ગિરિ-દરી-દ્રોણિકાભ્યન્તરેષુ

શ્રી-કેશવ-ચ્છત્રિણઃ ।
અથ ગોપીનાં પ્રેમોત્કર્ષઃ ।
ધૈર્યં નામ-પરિગ્રહેઽપિ જઘને યદ્ય્ અંશુકાલમ્બનં
ગોપીનાં ચ વિવેચનં નિધુવનારમ્ભે રહો-માર્ગણમ્ ।
સાધ્વી-સચ્-ચરિતં વિલાસ-વિરતૌ પત્યુર્ ગૃહાન્વેષણં
તત્ તદ્ રૌરવ-રક્ષણં મુરરિપોર્ વંશી-રવાપેક્ષણમ્

સર્વ-વિદ્યાવિનોદાનામ્ ।
વિલોક્ય કૃષ્ણં વ્રજ-વામ-નેત્રાઃ
સર્વેન્દ્રિયાણાં નયનત્વમ્ એવ ।
આકર્ણ્ય તદ્-વેણુ-નિનાદ-ભઙ્ગીમ્
ઐચ્છન્ પુનસ્ તાઃ શ્રવણત્વમ્ એવ

કસ્યચિત્ ।
અથ ગોપીભિઃ સહ લીલા
કાલિન્દી-જલ-કેલિ-લોલ-તરુણીર્ આવીત-ચીનાંશુકા
નિર્ગત્યાઙ્ગ-જલાનિ સારિતવતીર્ આલોક્ય સર્વા દિશઃ ।
તીરોપાન્ત-મિલન્-નિકુઞ્જ-ભવને ગૂઢં ચિરાત્ પશ્યતઃ
શૌરેઃ સમ્ભ્રમયન્ન્ ઇમા વિજયતે સાકૂત-વેણુર્ ધ્વનિઃ

પુરુષોત્તમદેવસ્ય ।
તાસુ કૃષ્ણસ્ય ભાવઃ ।
સ્વેદાપ્લાવિત-પાણિ-પદ્મ-મુકુલ-પ્રક્રાન્ત-કમ્પોદયાદ્
વિસ્રસ્તામ્ અવિજાનતો મુરલિકાં પાદારવિન્દોપરિ ।
લીલા-વેલ્લિત-વલ્લવી-કવલિત-સ્વાન્તસ્ય વૃન્દાવને
જીયાત્ કંસરિપોસ્ ત્રિભઙ્ગ-વપુષઃ શૂન્યોદયઃ ફૂત્કૃતિઃ

ચિરઞ્જીવસ્ય ।
શ્રી-કૃષ્ણસ્ય પ્રથમ-દર્શને રાધા-પ્રશ્નઃ
ભ્રૂવલ્લિ-તાણ્ડવ-કલા-મધુરાનન-શ્રી-ઃ
કઙ્કેલ્લિ-કોરક-કરમ્બિત-કર્ણ-પૂરઃ ।
કોઽયં નવીન-નિકષોપલ-તુલ્ય-વેષો
વંશીરવેણ સખિ મામ્ અવશીકરોતિ

કસ્યચિત્ । (બ્ર્સ્ 3.5.20)
ઇન્દીવરોદર-સહોદર-મેદુર-શ્રી-ર્
વાસો દ્રવત્-કનક-વૃન્દ-નિભં દધાનઃ ।
આમુક્ત-મૌક્તિક-મનોહર-હાર-વક્ષાઃ
કોઽયં યુવા જગદ્-અનઙ્ગ-મયં કરોતિ

સર્વ-વિદ્યા-વિનોદાનામ્ ॥ (ઉન્ 15.7)
સખ્યા ઉત્તરમ્
અસ્તિ કોઽપિ તિમિર-સ્તનન્ધયઃ
કિઞ્ચિદ્ અઞ્ચિત-પદં સ ગાયતિ ।
યન્ મનાગ્ અપિ નિશમ્ય કા વધૂર્
નાવધૂત-હૃદયોપજાયતે

કસ્યચિત્ ।
શ્રી-રાધાયાઃ પૂર્વ-રાગઃ
મનોગતાં મન્મથ-બાણ-બાધામ્
આવેદયન્તીવ તનોર્ વિકારૈઃ ।
દીનાનના વાચમ્ ઉવાચ રાધા
તદા તદાલી-જન-સમ્મુખે સા

શ્રી-પુરુષોત્તમ-દેવસ્ય ।
યદવધિ યામુન-કુઞ્જે
ઘન-રુચિર્ અવલોકિતઃ કોઽપિ ।
નલિની-દલ ઇવ સલિલં
તદવધિ તરલાયતે

કવિચન્દ્રસ્ય ॥
અકસ્માદ્ એકસ્મિન્ પથિ સખિ મયા યામુન-તટં
વ્રજન્ત્યા દૃષ્ટો યો નવ-જલધર-શ્યામલ-તનુઃ ।
સ દૃગ્-ભઙ્ગ્યા કિં વાકુરુત ન હિ જાને તત ઇદં
મનો મે વ્યાલોલં ક્વચન ગૃહકૃત્યો ન લગતે

જયન્તસ્ય । (ભક્તિ-રસાયન; બ્ર્સ્ 3.5.27)
પુરો નીલ-જ્યોત્સ્ના તદ્ અનુ મૃગનાભી-પરિમલસ્
તતો લીલા-વેણુ-ક્વણિતમ્ અનુ કાણ્ચી-કલ-રવઃ ।
તતો વિદ્યુદ્-વલ્લી-વલયિત-ચમત્કાર-લહરી-
તરઙ્ગાલ્ લાવણ્યં તદ્ અનુ સહજાનન્દ ઉદગાત્

કસ્યચિત્ ।
અદ્ય સુન્દરિ કલિન્દ-નન્દિની-
તીર-કુઞ્જ-ભુવિ કેલિ-લમ્પટઃ ।
વાદયન્ મુરલિકાં મુહુર્ મુહુર્
માધવો હરતિ મામકં મનઃ

કસ્યચિત્ । (સિમિલર્ પ્રેમામૃત 4.13)
યદવધિ યમુનાયાસ્ તીર-વાનીર-કુઞ્જે
મુરરિપુ-પદ-લીલા લોચનાભ્યામ્ અલોકિ ।
તદવધિ મમ ચિત્તં કુત્રચિત્ કાર્ય-માત્રે
ન હિ લગતિ મુહૂર્તં કિં વિધેયં ન જાને

કવિચન્દ્રસ્ય ।
યદવધિ યદુનન્દનાનનેન્દુઃ
સહચરિ લોચન-ગોચરીબભૂવ ।
તદવધિ મલયાનિલેઽનલે વા
સહજ-વિચાર-પરાઙ્મુખં મનો મે

સઞ્જય-કવિશેખરસ્ય ।
અસમઞ્જસમ્ અસમઞ્જસમ્
અસમઞ્જસમ્ એતદ્ આપતિતમ્ ।
વલ્લવ-કુમાર-બુદ્ધ્યા
હરિ હરિ હરિર્ ઈક્ષિતઃ કુતુકાત્

શરણસ્ય ॥
શુષ્યતિ મુખમ્ ઊરુ-યુગં પુષ્યતિ
જડતાં પ્રવેપતે હૃદયમ્ ।
સ્વિદ્યતિ કપોલપાલી સખિ
વનમાલી કિમ્ આલોકિ

મુકુન્દ-ભટ્ટાચાર્યસ્ય ।
ઉપરિ તમાલ-તરોઃ સખિ
પરિણત-શરદ્-ઇન્દુ-મણ્ડલઃ કોઽપિ ।
તત્ર ચ મુરલી-ખુરલી
કુલ-મર્યાદામ્ અધો નયતિ

સઞ્જય-કવિશેખરસ્ય ।
હન્ત કાન્તમ્ અપિ તં દિદૃક્ષતે
માનસં મમ ન સાધુ યત્-કૃતે ।
ઇન્દુર્ ઇન્દુમુખિ મન્દ-મારુતશ્
ચન્દનં ચ વિતનોતિ વેદનાં

કસ્યચિત્ ।
ગુરુ-જન-ગઞ્જનમ્ અયશો
ગૃહપતિચરિતં ચ દારુણં કિમ્ અપિ ।
વિસ્મારયતિ સમસ્તં
શિવ શિવ મુરલી મુરારાતેઃ

સર્વ-વિદ્યા-વિનોદાનામ્ । (બ્ર્સ્ 3.5.12)
દ્રવિણં ભવનમ્ અપત્યં તાવન્
મિત્રં તથાભિજાત્યં ચ ।
ઉપયમુનં વનમાલી
યાવન્ નેત્રે ન નર્તયતિ

તેષામ્ એવ
તૃપ્યન્તુ મે છિદ્રમ્ અવાપ્ય શત્રવઃ
કરોતુ મે શાસ્તિ-ભરં ગૃહેશ્વરઃ ।
મણિસ્ તુ વક્ષોરુહ-મધ્ય-ભૂષણં
મમાસ્તુ વૃન્દાવન-કૃષ્ણ-ચન્દ્રમા

કસ્યચિત્ ।
સ્વામી નિહન્તુ વિહસન્તુ પુરઃ સપત્ન્યો
ભર્તુર્ ભજન્તુ ગુરવઃ પિતરશ્ ચ લજ્જામ્ ।
એતાવતા યદિ કલઙ્કિ કુલં તથાસ્તુ
રામાનુજે મમ તનોતુ મનોઽનુરાગમ્

કસ્યચિત્ ।
સ્વામી કુપ્યતિ કુપ્યતાં પરિજના નિન્દન્તિ નિન્દન્તુ મામ્,
અન્યત્ કિં પ્રથતામ્ અયં ચ જગતિ પ્રૌઢો મમોપદ્રવઃ ।
આશાસ્યં પુનર્ એતદ્ એવ યદ્ ઇદં ચક્ષુશ્ ચિરં વર્ધતાં
યેનેદં પરિપીયતે મુરરિપોઃ સૌન્દર્ય-સારં વપુઃ

પુષ્કરાક્ષસ્ય ।
કિં દુર્મિલેન મમ દૂતિ મનોરથેન
તાવન્તિ હન્ત સુકૃતાનિ કયા કૃતાનિ ।
એતાવદ્ એવ મમ જન્મ-ફલં મુરારિર્
યન્ નેત્રયોઃ પથિ બિભર્તિ ગતાગતાનિ

કસ્યચિત્ ॥
સખિ મમ નિયતિ-હતાયાસ્
તદ્-દર્શન-ભાગ્યમ્ અસ્તુ વા મા વા ।
પુનર્ અપિ સ વેણુ-નાદો
યદિ કર્ણપથે પતેત્ તદ્ એવાલમ્

કસ્યચિત્ ।
તારાભિસારક ચતુર્થ-નિશા-શશાઙ્ક
કામામ્બુ-રાશિ-પરિવર્ધન દેવ તુભ્યમ્ ।
અર્ઘો નમો ભવતુ મે સહ તેન યૂના
મિથ્યાપવાદ-વચસાપ્ય્ અભિમાન-સિદ્ધિઃ

કસ્યચિત્ । (ઉન્ 14.128)
અથાન્ય-ચતુર-સખી-વિતર્કઃ
સિદ્ધાન્તયતિ ન કિઞ્ચિદ્
ભ્રમયતિ દૃશામ્ એવ કેવલં રાધા ।
તદ્ અવગતં સખિ લગ્નં
કદમ્બ-તરુ-દેવતામરુતા

રાઙ્ગસ્ય ।
અથ રાધાં પ્રતિ પ્રશ્નઃ ।
કામં વપુઃ પુલકિતં નયને ધૃતાસ્રે
વાચઃ સગદ્ગદપદાઃ સખિ કમ્પિ વક્ષઃ ।
જ્ઞાતં મુકુન્દ-મુરલી-રવ-માધુરી તે
ચેતઃ સુધાંશુ-વદને તરલીકરોતિ

તસ્યૈવ । (બ્ર્સ્ 3.5.15)
ગતં કુલ-વધૂ-વ્રતં વિદિતમ્ એવ તત્-તદ્-વચસ્
તથાપિ તરલાશયે ન વિમતાસિ કો દુર્ગ્રહઃ ।
કરોમિ સખિ કિં શ્રુતે દનુજ-વૈરિ-વંશી-રવે
મનાગ્ અપિ મનો ન મે સુમુખિ ધૈર્યમ્ આલમ્બતે

કસ્યચિત્ ।
આસ્તાં તાવદ્ અકીર્તિર્ મે
ત્વયા તથ્યં તુ કથ્યતામ્ ।
ચિત્તં કથમ્ ઇવાસીત્ તે
હરિર્ વંશી-રવ-શ્રુતૌ

કસ્યચિત્ ।
સત્યં જલ્પસિ દુઃસહાઃ ખલ-ગિરઃ સત્યં કુલં નિર્મલં
સત્યં નિષ્કરુણોઽપ્ય્ અયં સહચરઃ સત્યં સુદૂરે સરિત્ ।
તત્ સર્વં સખિ વિસ્મરામિ ઝટિતિ શ્રોત્રાતિથિર્ જાયતે
ચેદ્ ઉન્માદ-મુકુન્દ-મઞ્જુ-મુરલી-નિસ્વાન-રાગોદ્ગતિઃ

ગોવિન્દ-ભટ્ટસ્ય ।
અથ રાધાં પ્રતિ સખી-નર્માશ્વાસઃ ।
નિશા જલદ-સઙ્કુલા તિમિર-ગર્ભ-લીનં જગદ્-
દ્વયસ્ તવ નવં નવં વપુર્ અપૂર્વ-લીલામયમ્ ।
અલં સુમુખિ નિદ્રયા વ્રજ ગૃહેઽપિ નક્તં ચરી
કદમ્બ-વન-દેવતા નવ-તમાલ-નીલ-દ્યુતિઃ

સર્વવિદ્યાવિનોદાનામ્ ।
કૃષ્ણં પ્રતિ રાધાનુરાગ-કથનમ્ ।
ત્વામ્ અઞ્જનીયતિ ફલાસુ વિલોકયન્તી
ત્વાં શૃણ્વતી કુવલયીયતિ કર્ણપૂરમ્ ।
ત્વાં પૂર્ણિમા-વિધુ-મુખી હૃદિ ભાવયન્તી
વક્ષોનિલીન-નવ-નીલમણિં કરોતિ

કસ્યચિત્ । (મ્સ્ન્ 5.12)
ગૃહીતં તામ્બૂલં પરિજન-વચોભિર્ ન સુમુખી
સ્મરત્ય્ અન્તઃશૂન્યા મુરહર ગતાયામ્ અપિ નિશિ ।
તતેવાસ્તે હસ્તઃ કલિત-ફણિ-વલ્લી-કિસલયસ્
તથવાસ્યં તસ્યાઃ ક્રમુક-ફલ-ફાલી-પરિચિતમ્

હરિહરસ્ય । (ઉન્ 13.59)
પ્રેમ-પાવક-લીઢાઙ્ગી
રાધા તવ જગત્-પતે ।
શય્યાયાઃ સ્ખલિતા ભૂમૌ
પુનસ્ તાં ગન્તુમ્ અક્ષમા

મુરહર સાહસ-ગરિમા
કથમ્ ઇવ વાચ્યઃ કુરઙ્ગ-શાવાક્ષ્યાઃ ।
ખેદાર્ણવ-પતિતાપિ
પ્રેમ-મધુરાં તે ન સા ત્યજતિ

કવિચન્દ્રસ્યેમૌ । (ઉન્ 8.100)
ગાયતિ ગીતે શંસતિ વંશે
વાદયતિ સા વિપઞ્ચીષુ
પાઠયતિ પઞ્જર-શુકં તવ
સન્દેશાક્ષરં રાધા

ગોવર્ધનાચાર્યસ્ય । (આર્ય-શતક 211।265)
રાધાં પ્રતિ કૃષ્ણાનુરાગ-કથનમ્
કેલિકલાસુ કુશલા નગરે મુરારેર્
આભીર-નીરજ-દૃશઃ કતિ વા ન સન્તિ ।
રાધે ત્વયા મહદ્ અકારિ તપો યદ્ એષ
દામોદરસ્ ત્વયિ પરં પરમાનુરાગઃ

કસ્યચિત્ ॥ (ઉન્ 8.101)
વત્સાન્ ન ચારયતિ વાદયતે ન વેણુમ્
આમોદતે ન યમુના-વન-મારુતેન ।
કુઞ્જે નિલીય શિથિલં વલિતોત્તમાઙ્ગમ્
અન્તસ્ ત્વયા શ્વસિતિ સુન્દરિ નન્દ-સૂનુઃ

દૈત્યારિ-પણ્ડિતસ્ય ॥
સર્વાધિકઃ સકલ-કેલિ-કલા-વિદગ્ધઃ
સ્નિગ્ધઃ સ એષ મુર-શત્રુર્ અનર્ઘ-રૂપઃ ।
ત્વાં યાચતે યદિ ભજ વ્રજ-નાગરિ ત્વં
સાધ્યં કિમ્ અન્યદ્ અધિકં ભુવને ભવત્યાઃ

રાઙ્ગસ્ય ॥
અથ રાધાભિસારઃ ।
મન્દં નિધેહિ ચરણૌ પરિધેહિ નીલં
વાસઃ પિધેહિ વલયાવલિમ્ અઞ્ચલેન ।
મા જલ્પ સાહસિનિ શારદ-ચન્દ્ર-કાન્તિ-
દન્તાંશવસ્ તવ તમાંસિ સમાપયન્તિ

ષાણ્માસિકસ્ય ॥ (સ્ક્મ્ 2.61.2 નાલસ્ય, સ્પ્દ્ 3620, સ્મ્વ્ 71.8 હરિહરસ્ય)
કિમ્ ઉત્તીર્ણઃ પન્થાઃ કુપિત-ભુજગી-ભોગ-વિષમો
વિષોઢા ભૂયસ્યઃ કિમ્ ઇતિ કુલપાલી-કટુ-ગિરઃ ।
ઇતિ સ્મારં સ્મારં દરદલિત-શીત-દ્યુતિ-રુચૌ
સરોજાક્ષી શોણં દિશિ નયન-કોણં વિકિરતિ

સર્વવિદ્યાવિનોદાનામ્ ॥
ચિત્રોત્કીર્ણાદ્ અપિ વિષધરાદ્ ભીતિભાજો રજન્યાં
કિં વા બ્રૂમસ્ ત્વદ્-અભિસરણે સાહસં માધવાસ્યાઃ ।
ધ્વાન્તે યાન્ત્યા યદ્ અતિનિભૃતં રાધયાત્મ-પ્રકાશ-
ત્રાસાત્ પાણિઃ પથિ ફણિ-ફણારત્ન-રોધી વ્યધાયી

કસ્યચિત્ ॥ (સ્પ્દ્ 3494 હરિહરસ્ય)
રાધાં પ્રતિ સખી-વાક્યમ્
મન્મથોન્મથિતમ્ અચ્યુતં પ્રતિ
બ્રૂહિ કિઞ્ચન સમુલ્લસત્-સ્મિતમ્ ।
કિં ચ સિઞ્ચ મૃગ-શાવ-લોચને
લોચનેઙ્ગિત-સુધૌઘ-નિર્ઝરૈઃ

કસ્યચિત્ ॥
ગોવિન્દે સ્વયમ્ અકરોઃ સરોજનેત્રે
પ્રેમાન્ધા વરવપુર્ અર્પણં સખિ ।
કાર્પણ્યં ન કુરુ દરાવલોક-દાને
વિક્રીતે કરિણિ કિમ્ અઞ્કુશે વિવાદઃ

કસ્યચિત્ । (બ્ર્સ્ 2.4.114, ભક્તિરસાયન; દ્ક્ક્; મ્સ્ન્ 5.15)
અથ ક્રીડા ।
પરમાનુરાગ-પરયાથ રાધયા
પરિરમ્ભ-કૌશલ-વિકાશિ-ભાવયા ।
સ તયા સહ સ્મર-સભાજનોત્સવં
નિરવાહયચ્ છિખિ-શિખણ્ડ-શેખરઃ

કવિરાજ-મિશ્રસ્ય । (બ્ર્સ્ 3.5.35)
અસ્મિન્ કુઞ્જે વિનાપિ પ્રચલતિ પવનં વર્તતે કોઽપિ નૂનં
પશ્યામઃ કિં ન ગત્વેત્ય્ અનુસરતિ ગણે ભીત-ભીતેઽર્ભકાણામ્ ।
તસ્મિન્ રાધાસખો વઃ સુખયતુ વિલસન્ ક્રીડયા કૈટભારિર્
વ્યાતન્વાનો મૃગારિ-પ્રવલ-ઘુરઘુરારાવ-રૌદ્રોચ્ચનાદાન્

કસ્યચિત્ ॥ (સ્પ્દ્ 116)
અથ ક્રીડાનન્તરં તત્ર જાનતીનાં સખીનાં નર્મોક્તિઃ
ઇહ નિચુલ-નિકુઞ્જે મધ્ય-મધ્યાસ્ય રન્તુર્
વિજનમ્ અજનિ શય્યા કસ્ય બાલ-પ્રવાલૈઃ ।
ઇતિ નિગદતિ વૃન્દે યોષિતાં પાન્તુ યુષ્માન્
સ્મિત-શવલિત-રાધા-માધવાલોકિતાનિ

રૂપ-દેવસ્ય ॥ (સ્ક્મ્ 1.55.1)
અથ મુગ્ધ-બાલ-વાક્યમ્
કૃષ્ણ ત્વદ્-વનમાલયા સહ કૃતં કેનાપિ કુઞ્જાન્તરે
ગોપી-કુન્તલ-બર્હ-દામ તદ્ ઇદં પ્રાપ્તં મયા ગૃહ્યતામ્ ।
ઇત્થં દુગ્ધ-મુખેન ગોપ-શિશુનાખ્યાને ત્રપાનમ્રયો
રાધા-માધવયોર્ જયન્તિ બલિત-સ્મેરાલસા દૃષ્ટયઃ

લક્ષ્મણ-સેન-દેવસ્ય ॥ (સ્ક્મ્ 1.55.2)
અથ રાધયા સહ દિનાન્તરે કેલિઃ તત્ર સખી-વાક્યમ્
અધુના દધિ-મન્થનાનુબન્ધં
કુરુષે કિં ગુરુ-વિભ્રમાલસાઙ્ગિ ।
કલસ-સ્તનિ લાલસીતિ કુઞ્જે
મુરલી-કોમલ-કાકલી મુરારેઃ

સમાહર્તુઃ ॥
અથ તસ્યાઃ સાકૂત-વાક્યમ્ ।
શ્વશ્રૂર્ ઇઙ્ગિત-દૈવતં નયનયોર્ ઈહાલિહો યાતરઃ
સ્વામી નિઃશ્વસિતેઽપ્ય્ અસૂયતિ મનોજિઘ્રઃ સપત્ની-જનઃ ।
તદ્-દૂરાદ્ અયમ્ અઞ્જલિઃ કિમ્ અધુના દૃગ્ભઙ્ગિ-ભાવેન તે
વૈદગ્ધી-વિવિધ-પ્રબન્ધ-રસિક વ્યર્થોઽયમ્ અત્ર શ્રમઃ

કસ્યચિત્ ॥
સઙ્કેતીકૃત-કોકિલાદિ-નિનદં કંસ-દ્વિષઃ કુર્વતો
દ્વારોન્મોચન-લોલ-શઙ્ખ-વલય-ક્વાણં મુહુઃ શૃણ્વતઃ ।
કેયં કેયમ્ ઇતિ પ્રગલ્ભ-જરતી-વાક્યેન દૂનાત્મનો
રાધા-પ્રાઙ્ગણ-કોણ-કોલિ-વિટપિ-ક્રોડે ગતા શર્વરી

હરસ્ય । (સ્ક્મ્ 1.55.5 આચાર્ય ગોપીકસ્ય; બ્ર્ક્ 5.1159)
આહૂતાદ્ય મયોત્સવે નિશિ ગૃહં શૂન્યં વિમુચ્યાગતા
ક્ષીવઃ પ્રેષ્યજનઃ કથં કુલવધૂર્ એકાકિની યાસ્યતિ ।
વત્સ ત્વં તદ્ ઇમાં નયાલયમ્ ઇતિ શ્રુત્વા યશોદા-ગિરો
રાધા-માધવયોર્ જયન્તિ મધુર-સ્મેરાલસા દૃષ્ટયઃ

શ્રી-મત્-કેશવ-સેન-દેવસ્ય ॥ (સ્ક્મ્ 1.54.5)
ગચ્છામ્ય્ અચ્યુત દર્શનેન ભવતઃ કિં તૃપ્તિર્ ઉત્પદ્યતે
કિં ત્વ્ એવં વિજન-સ્થયોર્ હત-જનઃ સમ્ભાવયત્ય્ અન્યથા ।
ઇત્ય્ આમન્ત્રણ-ભઙ્ગિ-સૂચિત-વૃથાવસ્થાન-ખેદાસલામ્
આશ્લિષ્યન્ પુલકોત્કરાઞ્ચિત-તનુર્ ગોપીં હરિઃ પાતુ વઃ

કસ્યચિત્ દાક્ષિણાત્યસ્ય । (નાટક-ચન્દ્રિકા 624 (260); રસ્ક્)
અથ સખી-નર્મ ।
સખિ પુલકિની સકમ્પા
બહિઃ-સ્થલીતસ્ ત્વમ્ આલયં પ્રાપ્તા ।
વિક્ષોભિતાસિ નૂનં
કૃષ્ણ-ભુજઙ્ગેન કલ્યાણિ

સમાહર્તુઃ ॥
અથ પુનર્ અન્યેદ્યુર્ અભિસારિકા તત્ર સખી-વાક્યમ્ ।
અક્લાન્ત-દ્યુતિભિર્ વસન્ત-કુસુમૈર્ ઉત્તંસયન્ કુન્તલા-
નન્તઃ ખેલતિ ખઞ્જરીટ-નયને કુઞ્જેષુ કુઞ્જેક્ષણઃ ।
અસ્માન્ મન્દિર-કર્મતસ્ તવ કરૌ નાદ્યાપિ વિશ્રામ્યતઃ
કિં બ્રૂમો રસૈકાગ્રણીર્ અસિ ઘટી નેયં વિલમ્બ-ક્ષમા

તસ્યૈવ । (મ્સ્ન્ 5.16)
પરીક્ષણ-કારિણીં સખીં પ્રતિ રાધા-વાક્યમ્ ।
લજ્જૈવોદ્ઘટિતા કિમ્ અત્ર કુલ્શોદ્બદ્ધા કપાટ-સ્થિતિર્
મર્યાદૈવ વિલઙ્ઘિતા પથિ પુનઃ કેયં કલિન્દાત્મજા ।
આક્ષિપ્તા ખલ-દૃષ્ટિર્ એવ સહસા વ્યાલાવલી કીદૃશી
પ્રાણા એવ સમર્પિતાઃ સખિ ચિરં તસ્મૈ કિમ્ એષા તનુઃ

કસ્યચિત્ ।
દ્વિત્રૈઃ કેલિ-સરોરુહં ત્રિ-ચતુરૈર્ ધમ્મિલ્લ-મલ્લી-સ્રજં
કણ્ઠાન્ મૌક્તિક-માલિકાં તદ્ અનુ ચ ત્યક્ત્વા પદૈઃ પઞ્ચમૈઃ ।
કૃષ્ણ-પ્રેમ-વિઘૂર્ણિતાન્તરતયા દૂરાભિસારાતુરા
તન્વઙ્ગી નિરુપાયમ્ અધ્વનિ પરં શ્રેણીભરં નિન્દતિ

કસ્યચિત્ । (ઉન્ 13.19)
અથ વાસક-સજ્જા ।
તલ્પં કલ્પય દૂતિ પલ્લવ-કુલેર્ અન્તર્લતા-મણ્ડપે
નિર્બન્ધં મમ પુષ્પ-મણ્ડન-વિધૌ નાદ્યાપિ કિં મુઞ્ચતિ ।
પશ્ય ક્રીડદ્-અમન્દમ્ અન્ધ-તમસં વૃન્દાટવીં તસ્તરે
તદ્ ગોપેન્દ્ર-કુમારમ્ અત્ર મિલિત-પ્રાયં મનઃ શઙ્કતે

શ્રી-રઘુનાથસ્ય ॥
અથોત્કણ્ઠિતા ।
સખિ સ વિજિતો વીણા-વાદ્યૈઃ કયાપ્ય્ અપર-સ્ત્રિયા
પણિતમ્ અભવત્ તાભ્યાં તવ ક્ષપા-લલિતં ધ્રુવમ્ ।
કથમ્ ઇતરથા શેફાલીષુ સ્ખલત્-કુસુમાસ્વ્ અપિ
પ્રસરતિ નભો-મધ્યેઽપીન્દૌ પ્રિયેણ વિલમ્બ્યએ

કસ્યચિત્ । (સ્ક્મ્ 2.39.3 રુદ્રટસ્ય; દશરૂપક 2.23; સ્ત્ 1.78અદ્)
અરતિર્ ઇયમ્ ઉપૈતિ માં ન નિદ્રા
ગણયતિ તસ્ય ગુણાન્ મનો ન દોષાન્ ।
વિરમતિ રજની ન સઙ્ગમ્ આશા
વ્રજતિ તનુસ્ તનુતાં ન ચાનુરાગઃ

કઙ્કસ્ય ॥ (સ્ક્મ્ 2.37.5 પ્રવરસેનસ્ય, સ્પ્દ્ 3427 બિલ્હણસ્ય, સ્ર્ક્ 723)
અથ વિપ્રલબ્ધા ।
ઉત્તિષ્ઠ દૂતિ યામો યામો
યાતસ્ તથાપિ નાયાતઃ ।
યાઽતઃ પરમ્ અપિ જીવેજ્
જીવિતનાથો ભવેત્ તસ્યાઃ

તસ્યૈવ । (સ્દ્ 3.83, દશ્ 2.26f)
અથ ખણ્ડિતા ।
લાક્ષા-લક્ષ્મ-લલાટ-પટ્ટમ્ અભિતઃ કેયૂર-મુદ્રા ગલે
વક્ત્રે કજ્જલ-કાલિમા નયનયોર્સ્ તામ્બૂલ-રાગો ઘનઃ ।
દૃષ્ટા કોપ-વિધાયિ મણ્ડનમ્ ઇદં પ્રાતશ્ ચિરં પ્રેયસો
લીલા-તામરસોદરે મૃગદૃશઃ શ્વાસાઃ સમાપ્તિં ગતાઃ

ઔત્કલસ્ય ॥ (અમરુ 71।60; સ્ક્મ્ 2.24.4; સ્પ્દ્ 3740, સ્ભ્વ્ 2215; સ્મ્વ્ 82.17; દશરૂપક 2.6)
તસ્યા વાક્યમ્
કૃતં મિથ્યા-જલ્પૈર્ વિરમ વિદિતં કામુક ચિરાત્
પ્રિયાં તામ્ એવોચ્ચૈર્ અભિસર યદીયૈર્ નખ-પદૈઃ ।
વિલાસૈશ્ ચ પ્રાપ્તં તવ હૃદિ પદં રગ-બહુલૈર્
મયા કિં તે કૃત્યં ધ્રુવમ્ અકુટિલાચાર-પરયા

રુદ્રટસ્ય ॥ (સ્ત્ 1.80; સ્મ્વ્ 58.8)
સાર્ધં મનોરથ-શતૈસ્ તવ ધૂર્ત કાન્તા
સૈવ સ્થિતા મનસિ કૃત્રિમ-ભાવ-રમ્યા ।
અસ્માકમ્ અસ્તિ ન હિ કશ્ચિદ્ ઇહાવકાશસ્
તસ્માત્ કૃતં ચરણ-પાત-વિડમ્બનાભિઃ

તસ્યૈવ ॥ (સ્ત્ 1.41દ્; સ્ક્મ્ 2.23.2; સ્પ્દ્ 3563; સ્મ્વ્ 57.16)
અનલઙ્કૃતોઽપિ માધવ
હરસિ મનો મે સદા પ્રસભમ્ ।
કિં નાલઙ્કૃતસ્ ત્વં
સમ્પ્રતિ નખ-ક્ષતૈસ્ તસ્યાઃ

વિશ્વનાથસ્ય । (સ્દ્ 3.63)
ખણ્ડનાપ્ત-નિર્વેદાયાસ્ તસ્યા વાક્યમ્ ।
વય્તીતાઃ પ્રારમ્ભાઃ પ્રણય-બહુમાનો વિગલિતો
દુરાશા યાતા મે પરિણતિર્ ઇયં પ્રાણિતુમ્ અપિ ।
યથેષ્ઠં ચેષ્ટન્તાં વિરહિ-વધ-વિહ્યાત-યશસો
વિભાવા મય્ય્ એતે પિક-મધુ-સુધાંશુ-પ્રભૃતયઃ

પુરુષોત્તમદેવસ્ય ॥
મા મુઞ્ચ પઞ્ચશર પઞ્ચશરીં શરીરે
મા સિઞ્ચ સાન્દ્ર-મકરન્દ-રસેન વાયો ।
અઙ્ગાનિ તત્-પ્રણય-ભઙ્ગ-વિગર્હિતાનિ
નાલમ્બિતું કથમ્ અપિ ક્ષમતેઽદ્ય જીવઃ

તસ્યૈવ । (બ્ર્સ્ 3.5.17)
પુનઃ સાયમ્ આયાતિ માધવે
કઞ્ચન વઞ્ચન-ચતુરે
પ્રપઞ્ચય ત્વં મુરાન્તકે માનમ્ ।
બહુ-વલ્લભે હિ પુરુષે
દાક્ષિણ્યં દુઃખમ્ ઉદ્વહતિ

સમાહર્તુઃ ॥ (ઉન્ 8.33)
અથ માનિની
ભવતુ વિદિતં છદ્માલાપૈર્ અલં પ્રિય ગમ્યતાં
તનુર્ અપિ ન તે દોષોઽસ્માકં વિધિસ્ તુ પરાઙ્મુખઃ ।
તવ યથા તથાભૂતં પ્રેમ પ્રપન્નમ્ ઇમાં દશાં
પ્રકૃતિ-ચપલે કા નઃ પીડા ગતે હત-જીવિતે

અમરોઃ ॥ (અમરુ 28।30; સ્ક્મ્ 2.47.3)
કસ્ ત્વં તાસુ યદૃચ્છયા કિતવ યાસ્ તિષ્ઠન્તિ ગોપાઙ્ગનાઃ
પ્રેમાણં ન વિદન્તિ યાસ્ તવ હરે કિં તાસુ તે કૈતવમ્ ।
એષા હન્ત હતાશયા યદ્ અભવં ત્વય્ય્ એકતાના પરં
તેનાસ્યાઃ પ્રણયોઽધુના ખલુ મમ પ્રાણૈઃ સમં યાસ્યતિ

પુરુષોત્તમદેવસ્ય ।
નિષ્ક્રામતિ કૃષ્ણે સખી-વાક્યમ્
સાચિ-કન્ધરમ્ અમું કિમ્ ઈક્ષસે
યાતુ યાતુ સખિ પૂતનાર્દનઃ ।
વામરીતિચતુરાં હિ પામ્રીં
સેવતાં પરમ-દેવતામ્ ઇવ

સમાહર્તુઃ ।
કૃષ્ણ-દૂતી-વાક્યમ્
પ્રેમાવગાહન-કૃતે માનં મા કુરુ ચિરાય કરભોરુ ।
નાકર્ણિ કિં નુ મુગ્ધે જાતં પીયૂષ-મન્થને ગરલમ્

વિધુમુખિ વિમુખીભાવં ભાવિનિ મદ્-ભાષણે મા ગાઃ ।
મૂઢે નિગમ-નિગૂઢઃ કતિપય-કલ્યાણતો મિલતિ

રાઙ્ગસ્યૈતૌ ॥
દૂતીં પ્રતિ રાધા-વાક્યમ્
અલમ્ અલમ્ અઘૃણસ્ય તસ્ય નામ્ના
પુનર્ અપિ સૈવ કથ ગતઃ સ કાલઃ ।
કથય કથય વા તથાપિ દૂતિ
પ્રતિવચનં દ્વિષતોઽપિ માનનીયમ્

અઙ્ગદસ્ય ॥ (સ્ભ્વ્ 1418; સ્પ્દ્ 3513; સ્મ્વ્ 47.3)
અથ કલહાન્તરિતા ।
તાં પ્રતિ દક્ષિણ-સખી-વાક્યમ્
અનાલોચ્ય પ્રેમ્ણઃ પરિણતિમ્ અનાદૃત્ય સુહૃદસ્
ત્વયાકાણ્ડે માનઃ કિમ્ ઇતિ સરલે પ્રેયસિ કૃતઃ ।
સમાકૃષ્ટા હ્ય્ એતે વિરહ-દહનોદ્ભાસુર-શિખાઃ
સ્વ-હસ્તેનાઞ્ગારાસ્ તદ્ અલમ્ અધુનારણ્ય-રુદિતૈઃ

અમરોઃ ॥ (અમરુ 112।80; સ્ભ્વ્ 1170; સ્ક્મ્ 2.42.1, સ્મ્વ્ 56.9, સ્ર્ક્ 659 વિકટનિતમ્બા)
અથ કર્કશ-સખી-વાક્યમ્
માન-બન્ધમ્ અભિતઃ શ્લથયન્તી
ગૌરવં ન ખલુ હારય ગૌરિ ।
આર્જવં ન ભજતે દનુજારિર્
વઞ્ચકે સરલતા ન હિ સાધ્વી

સમાહર્તુઃ ॥
તાં પ્રતિ રાધા-વાક્યમ્
ભ્રૂ-ભઙ્ગો ગુણિતશ્ ચિરં નયનયોર્ અભ્યસ્તમ્ આમીલનં
રોદ્ધું શિક્ષિતમ્ આદરેણ હસિતં મૌનેઽભિયોગઃ કૃતઃ ।
ધૈર્યં કર્તુમ્ અપિ સ્થિરીકૃતમ્ ઇદં ચેતઃ કથઞ્ચિન્ મયા
બદ્ધો માન-પરિગ્રહે પરિકરઃ સિદ્ધિસ્ તુ દૈવે સ્થિતા

અમરોઃ ॥(અમરુ 118।97)
જાનામિ મૌનમ્ અલસાઞ્ગિ વચો-વિભઙ્ગીર્
ભઞ્ગી-શતં નયનયોર્ અપિ ચાતુરીં ચ ।
આભીર-નન્દન-મુખામ્બુજ-સઙ્ગ-શંસી
વંશીરવો યદિ ન મામ્ અવશીકરોતિ

કસ્યચિત્ ॥
સત્યં શૃણોમિ સખિ નિત્ય-નવ-પ્રિયોઽસૌ
ગોપસ્ તથાપિ હૃદયં મદનો દુનોતિ ।
યુક્ત્યા કથઞ્ચન સમં ગમિતેઽપિ તસ્મિન્
માં તસ્ય કાલ-મુરલી કવલીકરોતિ

શ્રી-મત્-પ્રભૂનામ્ ।
ન જાને સમ્મુખાયાતે
પ્રિયાણિ વદતિ પ્રિયે ।
પ્રયાન્તિ મમ ગાત્રાણિ
શ્રોત્રતાં કિમ્ ઉ નેત્રતામ્

કસ્યચિત્ ॥ (અમરુ 63।64)
મુરારિં પશ્યન્ત્યાઃ સખિ સકલમ્ અઙ્ગં ન નયનં
કૃતં યચ્ છૃણ્વન્ત્યાઃ હરિ-ગુણ-ગણં શ્રોત્ર-નિચિતમ્ ।
સમં તેનાલાપં સપદિ રચયન્ત્યા મુખમ્ અયં
વિધાતુર્ નૈવાયં ઘટન્-પરિપાટી-મધુરિમા

શરણસ્ય ।
અથ સખ્યાઃ સાભ્યુસૂયા-વાક્યમ્ ।
ત્વમ્ અસિ વિશુદ્ધા સરલે
મુરલી-વક્ત્રસ્ ત્રિધા વક્રઃ ।
ભઙ્ગુરયા ખલુ સુલભઅ
તદ્ ઉરઃ સખિ વેજયન્ત્ય્ એવ

સમાહર્તુઃ ।
અથ ક્ષુભિત-રાધિકોક્તિઃ ।
નિઃશ્વાસા વદનં દહન્તિ હૃદયં નિર્મૂલમ્ ઉન્મથ્યતે
નિદ્રા નેતિ ન દૃશ્યતે પ્રિયમુખં રાત્રિન્દિવં રુદ્યતે ।
અઙ્ગં શોષમ્ ઉપૈતિ પાદ-પતિતઃ પ્રેયાંસ્ તથોપેક્ષિતઃ
સખ્યઃ કં ગુણમ્ આકલય્ય દયિતે માનં વયં કારિતાઃ

અમરોઃ । (અમરુ 98।92; સ્ક્મ્ 2.41.2)
માનજ-વિરહેણ ધ્યાયન્તીં તાં પ્રતિ કસ્યાશ્ચિદ્ વાક્યમ્ ।
આહારે વિરતિઃ સમસ્ત-વિષય-ગ્રામે નિવૃત્તિઃ પરા
નાસાગ્રે નયનં યદ્ એતદ્ અપરં યચ્ ચૈકતાનં મનઃ ।
મૌનં ચેદમ્ ઇદં ચ શૂન્યમ્ અખિલં યદ્ વિશ્વમ્ આભાતિ તે
તદ્ બ્રૂયાઃ સખિ યોગિની કિમ્ અસિ ભોઃ કિં વિયોગિન્ય્ અપિ

(સ્ક્મ્ 2.25.2, સ્ર્ક્ 703 રજસેખર, ઉન્ 13.75)
તં પ્રતિ રાધા-વાક્યમ્ ।
સઙ્ગમ-વિરહ-વિકલ્પે
વરમ્ ઇહ વિરહો ન તુ સઙ્ગમસ્ તસ્ય ।
એકઃ સ એવ સઙ્ગે
ત્રિભુવનમ્ અપિ તન્મયં વિરહે

કસ્યચિત્ । (સ્ક્મ્ 2.99.4)
અથ કૃષ્ણ-વિરહઃ ।
સઞ્જાતે વિરહે કયાપિ હૃદયે સન્દાનિતે ચિન્તયા
કાલિન્દી-તટ-વેતસી-વન-ઘન-ચ્છાયા-નિષણ્ણાત્મનઃ ।
પાયાસુઃ કલકણ્ઠ-કૂજિત-કલા ગોપસ્ય કંસ-દ્વિષો
જિહ્વા-વર્જિત-તાલુ-મૂર્ચ્છિત-મરુદ્-વિસ્ફારિતા ગીતયઃ

કસ્યચિત્ ॥ (સ્ક્મ્ 1.58.1)
અથ રાધા-પ્રસાદનમ્ ।
શિરશ્ છાયાં કૃષ્ણઃ સ્વયમ્ અકૃત રાધા-ચરણયોર્
ભુજાવલ્લી-ચ્છાયામ્ ઇયમ્ અપિ તદીય-પ્રતિકૃતૌ ।
ઇતિ ક્રીડા-કોપે નિભૃતમ્ ઉભયોર્ અપ્ય્ અનુનય-
પ્રસાદૌ જીયાસ્ તામ્ અપિ ગુરુ-સમક્ષં સ્થિતવતોઃ

હરસ્ય ।
કૃષ્ણં પ્રતિ રાધા-સખી-વાક્યમ્ ।
સા સર્વથૈવ રક્તા રાગં
ગુઞ્જેવ ન તુ મુખે વહતિ ।
વચન-પટોસ્ તવ રાગઃ
કેવલમ્ આસ્યે શુકસ્યેવ

ગોવર્ધનાચાર્યસ્ય । (અર્યસ્ 649।703)
સુભગ ભવતા હૃદ્યે તસ્યા જ્વલત્-સ્મર-પાવકેઽપ્ય્
અભિનિવેશતા પ્રેમાધિક્યં ચિરાત્ પ્રકટીકૃતમ્ ।
તવ તુ હૃદયે શીતેઽપ્ય્ એવં સદૈવ સુખાપ્તયે
મમ સહચરી સા નિઃસ્નેહા મનાગ્ અપિ ન સ્થિતા

રુદ્રસ્ય । (શૃઙ્ગાર-તિલક 2.108)
અથ દિનાન્તર-વાર્તા ।
આગત્ય પ્રણિપાત-સાન્ત્વિત-સખી-દત્તાન્તરં સાગસિ
સ્વૈરં કુર્વતિ તલ્પ-પાર્શ્વ-નિભૃતે ધૂર્તેઽઙ્ગ-સંવાહનમ્ ।
જ્ઞાત્વા સ્પર્શ-વશાત્ તયા કિલ સખી-ભ્રાન્ત્ય્ એવ વક્ષઃ શનૈઃ
ખિન્નાસીત્ય્ અભિધાય મીલિત-દૃશા સાનન્દમ્ આરોપિતઃ

કસ્યચિત્ । (સ્પ્દ્ 3576; સ્ભ્વ્ 2083; સ્મ્વ્ 58.5)
વસ્તુતસ્ તુ ગુરુ-ભીતયા તયા
વ્યઞ્જિતે કપટમાન-કુટ્મલે ।
પેશલ-પ્રિય-સખી-દૃશા હરિર્
બોધિતસ્ તટ-લતા-ગૃહં યયૌ

માધવો મધુર-માધવી-લતા-
મણ્ડપે પટુ-રટન્-મધુવ્રતે ।
સંજગૌ શ્રવણ-ચારુ ગોપિકા-
માન-મીન-વડિશેન વેણુના

કયોશ્ચિદ્ ઇમૌ । (ઉન્ 10.64, ર્સક્ 1.100f)
પુષ્પ-ચ્છલેન કૃષ્ણમ્ અન્વેષયન્તીં રાધાં પ્રતિ કસ્યાશ્ચિદ્ ઉક્તિઃ ।
પન્થાઃ ક્ષેમમયોઽસ્તુ તે પરિહર પ્રત્યૂહ-સમ્ભાવનામ્
એતન્-માત્રમ્ અધારિ સુન્દરિ મયા નેત્ર-પ્રણાલી-પથે ।
નીરે નીલ-સરોજમ્ ઉજ્જ્વલ-ગુણં તીરે તમાલાલઙ્કારઃ
કુઞ્જે કોઽપિ કલિન્દ-શૈલ-દુહિતુઃ પુંસ્કોકિલઃ ખેલતિ

સર્વ-વિદ્યાવિનોદાનામ્ ।
તત્ર યમુના-તીરે ગતયા રાધયા સહ સંકથા ।
કા ત્વં માધવ-દૂતિકા વદસિ કિં માનં જહીતિ પ્રિયે
ધૂર્તઃ સોઽન્યમના મનાગ્ અપિ સખિ ત્વય્ય્ આદરં નોજ્ઝતિ ।
ઇત્ય્ અન્યોન્ય-કથા-રસૈઃ પ્રમુદિતાં રાધાં સખી-વેશવાન્
નીત્વા કુઞ્જ-ગૃહં પ્રકાશિતતનુઃ સ્મેરો હરિઃ પાતુ વઃ

વાસવસ્ય ॥
વસન્તઃ સન્નદ્ધો વિપિનમ્ અજનં ત્વં ચ તરુણી
સ્ફુરત્-કામાવેશે વયસિ વયમ્ અપ્ય્ આહિત-પદાઃ ।
વ્રજ ત્વં વા રાધે ક્ષણમ્ અથ વિલમ્બસ્વ યદિ વા
સ્ફુટં જાતસ્ તાવચ્ ચતુર-વચનાનામ્ અવસરઃ

કસ્યચિત્ ॥
તત્ર રાધા-વાક્યમ્
સ્વામી મુગ્ધતરો વનં ઘનમ્ ઇદં બાલાહમ્ એકાકિની
ક્ષૌણીમ્ આવૃણુતે તમાલ-મલિન-ચ્છાયા-તમઃ-સન્તતિઃ ।
તન્ મે સુન્દર કૃષ્ણ મુઞ્ચ સહસા વર્ત્મેતિ રાધા-ગિરઃ
શ્રુત્વા તાં પરિરભ્ય મન્મથ-કલાસક્તો હરિઃ પાતુ વઃ

કસ્યચિત્ ॥
અથ સ્વાધીન-ભર્તૃકા ।
મકરી-વિરચન-ભઙ્ગ્યા
રાધા-કુચ-કલસ-મર્દન-વ્યસની ।
ઋજુમ્ અપિ રેખાં લુમ્પન્
વલ્લવ-વેશો હરિર્ જયતિ ॥251।
કસ્યચિત્ ॥ (સ્પ્દ્ 77 હરિહરસ્ય)
ક્રીડાનન્તરં કૃષ્ણસ્ય સ્વપ્નાયિતમ્ ।
એતે લક્ષ્મણ જાનકી-વિરહિણં માં ખેદયન્ત્ય્ અમ્બુદા
મર્માણીવ ચ ઘટ્ટયન્ત્ય્ અલમ્ અમી ક્રૂરાઃ કદમ્બાનિલાઃ ।
ઇત્થં વ્યાહૃત-પૂર્વ-જન્મ-વિરહો યો રાધયા વીક્ષિતઃ
સેર્ષ્યં શઙ્કિતયા સ વઃ સુખયતુ સ્વપ્નાયમાનો હરિઃ

શુભાઙ્કસ્ય । (ક્ક્ 2.69(70); સ્ર્ક્ 131)
અથ વંશી-ચૌર્યમ્ ।
નીચૈર્ ન્યાસાદ્ અથ ચરણયોર્ નૂપુર મૂકયન્તી
ધૃત્વા ધૃત્વા કતક-વલયાન્ય્ ઉત્ક્ષિપન્તી ભુજાન્તે ।
મુદ્રામ્ અક્ષ્ણોશ્ ચકિતં શશ્વદ્ આલોકયન્તી
સ્મિત્વા સ્મિત્વા હરતિ મુરલીમ્ અઙ્કતો માધવસ્ય

દૈત્યારિ-પણ્ડિતસ્ય । (ઉન્ 15.238)
તાં પ્રતિ રાધા-વાક્યમ્ ।
અચ્છિદ્રમ્ અસ્તુ હૃદયં પરિપૂર્ણમ્ અસ્તુ
મૌખર્યમ્ અસ્તમિતમ્ અસ્તુ ગુરુત્વમ્ અસ્તુ ।
કૃષ્ણ-પ્રિયે સખિ દિશામિ સદાશિષસ્ તે
યદ્ વાસરે મુરલિ મે કરુણાં કરોષિ

શ્રી-ગોવિન્દ-મિશ્રાણામ્ ॥
શૂન્યત્વં હૃદયે સલાઘવમ્ ઇદં શુષ્કત્વમ્ અઙ્ગેષુ મે
મૌખર્યં વ્રજ-નાથ-નામ-કથને દત્તં ભવત્યા નિજમ્ ।
તત્ કિં નો મુરલિ પ્રયચ્ચસિ પ્નર્ ગોવિન્દ-વક્ત્રાસવં
યં પીત્વા ભુવનં વશે વિદધતી નિર્લજ્જમ્ ઉદ્ગાયસિ

તેષામ્ એવ ॥
અથ સાયં હરેર્ વ્રજાગમનમ્ ।
મન્દ્ર-ક્વાણિત-વેણુર્ અહ્નિ શિથિલે વ્યાવર્તયન્ ગોકુલં
બર્હાપીડકમ્ ઉત્તમાઙ્ગ-રચિતં ગોધૂલિ-ધુમ્રં દધત્ ।
મ્લાયન્ત્યા વન-માલયા પરિગતઃ શ્રાન્તોઽપિ રમ્યાકૃતિર્
ગોપ-સ્ત્રી-નયનોત્સવો વિતરતુ શ્રેયાંસિ વઃ કેશવઃ

કસ્યચિત્ ॥ (ક્વ્સ્ 22, સ્ક્મ્ 1.57.4, સ્ર્ક્ 110)
તત્ર કસ્યાશ્ચિદ્ ઉક્તિઃ ।
દૃષ્ટ્યા કેશવ ગોપ-રાગ-હતયા કિઞ્ચિન્ ન દૃષ્ટં મયા
તેનાદ્ય સ્ખલિતાસ્મિ નાથ પતિતાં કિં નામ નાલમ્બસે ।
એકસ્ ત્વં વિષમેષુ ખિન્ન-મનસાં સર્વાબલાનાં ગતિર્
ગોપ્યૈવં ગદિતઃ સલેશમ્ અવતાદ્ ગોષ્ઠે હરિર્ વશ્ ચિરમ્

કસ્યચિત્ ॥ (ધ્વન્, વક્રો, સ્દ્ 4.14; સ્મ્વ્ 2.93; દિffએરેન્ત્ કિન્દ્સ્ ઓf વ્યઙ્ગ્ય)
નાભિ-દેશ-વિનિવેશિત-વેણુર્
ધેનુ-પુચ્છ-નિહિતૈક-કરાબ્જઃ ।
અન્ય-પાણિ-પરિમણ્ડિત-દણ્ડઃ
પુણ્ડરીક-નયનો વ્રજમ્ આપ

કસ્યચિત્ ॥
તત્રૈવ રાધાયાઃ સૌભાગ્યમ્ ।
ભ્રૂવલ્લી-ચલનૈઃ કયાપિ નયનોન્મેષૈઃ કયાપિ સ્મિત-
જ્યોત્સ્નાવિચ્છુરિતૈઃ કયાપિ નિભૃતં સમ્ભાવિતસ્યાધ્વનિ ।
ગર્વાદ્ ભેદ-કૃતાવહેલ-વિનય-શ્રી-ભાજિ રાધાનને
સાતઙ્કાનુનયં જયન્તિ પતિતાઃ કંસદ્વિષઃ દૃષ્ટયઃ

ઉમાપતિધરસ્ય ॥ (સ્ક્મ્ 1.55.3, ર્કદ્ 129)
તિર્યક્-કન્ધરમ્ અંસદેશ-મિલિત-શ્રોત્રાવતંસં સ્ફુરદ્-
બર્હોત્તમ્ભિત-કેશ-પાશમ્ અનૃજુ-ભ્રૂ-વલ્લરી-વિભ્રમમ્ ।
ગુઞ્જદ્-વેણુ-નિવેશિતાધર-પુટં સાકૂત-રાધાનન-
ન્યસ્તામીલિત-દૃષ્ટિ ગોપ-વપુષો વિષ્ણોર્ મુખં પાતુ વઃ

લક્ષ્મણ-સેન-દેવસ્ય ॥ (સ્ક્મ્ 1.55.2)
અંસાસક્ત-કપોલ-વંશ-વદન-વ્યાસક્ત-બિમ્બાધર-
દ્વન્દ્વોદીરિત-મન્દ-મન્દ-પવન-પ્રારબ્ધ-મુગ્ધ-ધ્વનિઃ ।
ઈષદ્-વક્રિમ-લોલ-હાર-નિકરઃ પ્રત્યેકરોકાનન-
ન્યઞ્ચચ્-ચઞ્ચદ્-ઉદઞ્ચદ્-અઙ્ગુલિ-ચયસ્ ત્વાં પાતુ રાધા-ધવઃ

નાથોકસ્ય ॥ (સ્ક્મ્ 1.57.5 કેશર-કીલીય-નાથોકસ્ય)
અઙ્ગુષ્ઠાગ્રિમ-યન્ત્રિતાઙ્ગુલિર્ અસૌ પાદાર્થ-નીરુદ્ધ-ભૂર્
આર્દ્રીકૃત્ય પયોધરાઞ્ચલમ્ અલં સદ્યઃ પયો-બિન્દુભિઃ ।
ન્યગ્-જાનુ-દ્વય-મધ્ય-યન્ત્રિત-ગહ્ટી-વક્ત્રાન્તરાલ-સ્ખલદ્-
ધારાધ્વાન-મનોહરં સખિ પયો ગાં દોગ્ધિ દામોદરઃ

શરણસ્ય ॥ (સ્ક્મ્ 5.1.1; સ્ર્ક્ 1157, ઉપાધ્યાય દામરસ્ય; ઉન્ 10.50)
શાઠાન્ યસ્યાઃ કાઞ્ચી-મણિ-રણિતમ્ આકર્ણ્ય સહસા
યદ્ આશ્લિષ્યન્ન્ એવ પ્રશિથિલ-ભુજ-ગ્રન્થિર્ અભવઃ ।
તદ્ એતત્ ક્વાચક્ષે ઘૃતમધુમય ત્વદ્-બહુ-વચો-
વિષેણાઘૂર્ણન્તી કિમ્ અપિ ન સખી મે ગણયતિ

કસ્યચિત્ ॥ (અમરુ 73।109, સ્દ્ 3.37) શઠ-નાયક
અથ ગોવર્ધનોદ્ધરણમ્ ।
સત્રાસર્તિ યશોદયા પ્રિય-ગુણ-પ્રીતેક્ષણં રાધયા
લગ્નૈર્ વલ્લવ-સૂનુભિઃ સરભસં સમ્ભાવિતાત્મોર્જિતૈઃ ।
ભીતાનન્દિત-વિસ્મિતેન વિષમં નન્દેન ચાલોકિતઃ
પાયાદ્ વઃ કર-પદ્મ-સુસ્થિત-મહા-શૈલઃ સલીલો હરિઃ

સોહ્નોકસ્ય । (સ્ક્મ્ 1.60.1 સોલ્લોકસ્ય; સ્ર્ક્ 140 સોન્નોકસ્ય)
એકેનૈવ ચિરાય કૃષ્ણ ભવતા ગોવર્ધનોઽયં ધૃતઃ
શ્રાન્તોઽસિ ક્ષણમ્ આસ્સ્વ સામ્પ્રતમ્ અમી સર્વે વયં દધ્મહે ।
ઇત્ય્ ઉલ્લાસિત-દોષ્ણિ ગોપ-નિવહે કિઞ્ચિદ્ ભુજાકુઞ્ચન-
ન્યઞ્ચચ્-છૈલ-ભરાર્દિતે વિરુવતિ સ્મેરો હરિઃ પાતુ વઃ

શરણસ્ય ॥ (સ્મ્ 1.60.2)
ખિન્નોઽસિ મુઞ્ચ શૈલં
બિભૃમો વયમ્ ઇતિ વદત્સુ શિથિલ-ભુજઃ ।
ભર-ભુગ્ન-વિતત-
બાહુષુ ગોપેષુ હસન્ હરિર્ જયતિ

સુબન્ધોઃ ॥ (વાસવદત્ત, 2; સ્પ્દ્ 78; સ્મ્વ્ 1.41 હરિહરસ્ય)
દૂરં દૃષ્ટિ-પથાત્ તિરોભવ હરેર્ ગોવર્ધનં વિભ્રતસ્
ત્વય્ય્ આસક્ત-દૃશઃ કૃશોદરિ કર-સ્રસ્તોઽસ્ય મા ભૂદ્ અયમ્ ।
ગોપીનામ્ ઇતિ જલ્પિતં કલયતો રાધા-નિરોધાશ્રયં
શ્વાસાઃ શૈલ-ભર-શ્રમ-ભ્રમ-કરાઃ કંસ-દ્વિષઃ પાન્તુ વઃ

શુભાઙ્કસ્ય । (સ્ક્મ્ 1.60.4)
અથ નૌ-ક્રીડા ।
કુરુ પારં યમુનાયા
મુહુર્ ઇતિ ગોપીભિર્ ઉત્કરાહૂતઃ ।
તરિ-તટ-કપટ-શયાલુર્
દ્વિગુણાલસ્યો હરિર્ જયતિ

સઞ્જય-કવિશેખરસ્ય । (બ્ર્ક્ 5.1706)
ઉત્તિષ્ઠારાત્ તરૌ મે તરુણિ મમ તરોઃ શક્તિર્ આરોહણે કા
સાક્ષાદ્ આખ્યામિ મુગ્ધે તરણિમ્ ઇહ રવેર્ આખ્યયા કા રતિર્ મે ।
વાર્તેયં નૌ-પ્રસઙ્ગે કથમ્ અપિ ભવિતા નાવયોઃ સઙ્ગમાર્થા
વાર્તાપીતિ સ્મિતાસ્યં જિત-ગિરિમ્ અજિતં રાધયારાધયામિ

(ઉન્ 11.86)
મુક્તા તરઙ્ગ-નિવહેન પતઙ્ગ-પુત્રી
નવ્યા ચ નૌર્ ઇતિ વચસ્ તવ તથ્યમ્ એવ ।
શઙ્કા-નિદાનમ્ ઇદમ્ એવ મમાતિમાત્રં
ત્વં ચઞ્ચલો યદ્ ઇહ માધવ નાવિકોઽસિ

સમાહર્તુર્ ઇમૌ । (ઉન્ 15.236)
જીર્ણા તરિઃ સરિદ્ અતીવ-ગભીર-નીરા
બાલા વયં સકલમ્ ઇત્થમ્ અનર્થ-હેતુઃ ।
નિસ્તાર-બીજમ્ ઇદમ્ એવ કૃશોદરાણાં
યન્ માધવ ત્વમ્ અસિ સમ્પ્રતિ કર્ણધારઃ

જગદાનનદ-રાયસ્ય । (બ્ર્ક્ 5.1709)
અમ્ભસિ તરણિ-સુતાયાઃ
સ્તમ્ભિત-તરણિઃ સ દેવકી-સુતઃ ।
આતર-વિરહિત-ગોપ્યાઃ
કાતર-મુખમ્ ઈક્ષતે સ્મેરઃ

સૂર્યદાસસ્ય ।
વાચા તવૈવ યદુનન્દન ગવ્ય-ભારો
હારોઽપિ વારિણિ મયા સહસા વિકીર્ણઃ ।
દૂરીકૃતં ચ કુચયોર્ અનયોર્ દુકૂલં
કૂલં કલિન્દ-દુહિતુર્ ન તથાપ્ય્ અદૂરમ્

કસ્યચિત્ । (પ્રેમામૃત 3.18; બ્ર્ક્ 5.1710)
પયઃ-પૂરૈઃ પૂર્ણા સપદિ ગતઘૂર્ણા ચ પવનૈર્
ગભીરે કાલિન્દી-પયસિ તરિર્ એષા પ્રવિશતિ ।
અહો મે દુર્દૈવં પરમ-કુતુકાક્રાન્ત-હૃદયો
હરિર્ વારં વારં તદ્ અપિ કરતાલિં રચયતિ

મનોહરસ્ય । (પ્રેમામૃત 3.19; બ્ર્ક્ 5.1711)
પાનીય-સેચન-વિધૌ મમ નૈવ પાણી
વિશ્રામ્યતસ્ તદ્ અપિ તે પરિહાસ-વાણી ।
જીવામિ ચેત્ પુનર્ અહં ન તદા કદાપિ
કૃષ્ણ ત્વદીય-તરણૌ ચરણૌ દદામિ

તસ્યૈવ । (પ્રેમામૃત 3.12; બ્ર્ક્ 5.1712)
ઇદમ્ ઉદ્દિશ્ય વયસ્યાઃ
સ્વ-સમીહિત-દૈવતં નમત ।
યમુનૈવ જાનુ-દધ્ની
ભવતુ ન વા નાવિકોઽસ્ત્વ્ અપરઃ

મુકુન્દ-ભટ્ટાચાર્યસ્ય ।
તરિર્ ઉત્તરલા સરિદ્ ગભીરા
તરલો નન્દ-સુતશ્ ચ કર્ણ-ધારઃ ।
અબલાહમ્ ઉપૈતિ ભાનુર્ અસ્તં
સખિ દૂરે નગરીહ કિં કરોમિ

કસ્ચ્યચિત્ ॥
નાપેક્ષતે સ્તુતિ-કથાં ન શૃણોતિ કાકું
શશ્વત્ કૃતં ન મનુતે પ્રણિપાત-જાતમ્ ।
હા કિં વિધેયમ્ અધુના સખિ નન્દ-સૂનુર્
મધ્યે-તરઙ્ગિણિ તરિં તરલો ધુનોતિ

તસ્યૈવ ।
એxત્ર વેર્સે fઓઉન્દ્ ઇન્ ઓન્લ્ય્ ઓને એદિતિઓન્.
આતર-લાઘવ-હેતોર્
મુરહર તરિં તવાવલમ્બે ।
અપણં પણમ્ ઇહ કુરુષે
નાવિક-પુરુષે ન વિશ્વાસઃ ॥
કસ્યચિત્ ।
એષોત્તુઙ્ગ-તરઙ્ગ-લઙ્ઘિત-તટોત્સઙ્ગા પતઙ્ગાત્મજા
પૂર્ણેયં તરિર્ અમ્બુભિર્ ન હિ હરેઃ શઙ્કા કલઙ્કાદ્ અપિ ।
કાઠિણ્યં ભજ નાદ્ય સુન્દરિ વયં રાધે પ્રસાદેન તે
જીવામઃ સ્ફુટમ્ આતરીકુરુ ગિરિ-દ્રોણી-વિનોદોત્સવમ્

કાકું કરોષિ ગૃહ-કોણ-કરીષ-પુઞ્જ-
ગૂઢાઙ્ગ કિં નનુ વૃથા કિતવ પ્રયાહિ ।
કુત્રાદ્ય જીર્ણ-તરણિ-ભ્રમણાતિભીત-
ગોપાઙ્ગના-ગણ-વિડમ્બન-ચાતુરી

ત્રયઃ સમાહર્તુઃ । (ઉન્ 5.49)
અથ રાધયા સહ હરેર્ વાકોવાક્યમ્ ।
અઙ્ગુલ્યા કઃ કવાટં પ્રહરતિ કુટિલે માધવઃ કિં વસન્તો
નો ચક્રી કિં કુલાલો ન હિ ધરણી-ધરઃ કિં દ્વિજિહ્વઃ ફણીન્દ્રઃ ।
નાહં ઘોરાહિ-મર્દી કિમ્ અસિ ખગ-પતિર્ નો હરિઃ કિં કપીશો
રાધા-વાણીભિર્ ઇત્થં પ્રહસિત-વદનઃ પાતુ વશ્ ચક્ર-પાણિઃ

કસ્યચિત્ ॥ (સ્ભ્વ્ 130; ક્ક્ 3.105; સ્ર્ક્ 7.19)
કસ્ ત્વં ભો નિશિ કેશવઃ શિરસિજૈ :ય્ કિં નામ ગર્વાયસે
ભદ્રે શૌરિર્ અહં ગુણૈઃ પિતૃ-ગતૈઃ પુત્રસ્ય કિં સ્યાદ્ ઇહ ।
ચક્રી ચન્દ્રમુખિ પ્રયચ્છસિ ન મે કુણ્ડીં ઘટીં દોહનીમ્
ઇત્થં ગોપ-વધૂ-જિતોત્તરતયા હ્રીણો હરિઃ પાતુ વઃ

ચક્રપાણેઃ ॥ (સ્ક્મ્ 1.56.3)
વાસઃ સમ્પ્રતિ કેશવ ક્વ ભવતો મુગ્ધેક્ષણે નન્વ્ ઇદં
વાસં બ્રૂહિ શઠ પ્રકામ-સુભગે ત્વદ્-ગાત્ર-સંસર્ગતઃ ।
યામિન્યામ્ ઉષિતઃ ક્વ ધૂર્ત વિતનુર્ મુષ્ણાતિ કિં યામિની
શૌરિર્ ગોપવધૂં છલૈઃ પરિહસન્ન્ એવંવિધૈઃ પાતુ વઃ

કસ્યચિત્ ॥ (સ્ક્મ્ 1.56.4; બ્ર્સ્ 2.1.83)
રાધે ત્વં કુપિતા ત્વમ્ એવ કુપિતા રુષ્ટાસિ ભૂમેર્ યતો
માતા ત્વં જગતાં ત્વમ્ એવ જગતાં માતા ન વિજ્ઞોઽપરઃ ।
દેવિ ત્વં પરિહાસ-કેલિ-કલહેઽનન્તા ત્વમ્ એવેત્ય્ અસૌ
સ્મેરો વલ્લવ-સુન્દરીમ્ અવનમચ્ છૌરિઃ શ્રિયઃ વઃ ક્રિયાત્

હરિહરસ્ય ॥ (સ્ક્મ્ 1.56.1 વાક્પતેઃ; સ્ર્ક્ 108)
અથ રાસઃ ।
વૃન્દારણ્યે પ્રમદ-સદને મલ્લિકા-પુષ્પ-મોદે
શ્રી-શુભ્રાંશોઃ કિરણ-રુચિરે કોકિલાદ્યૈર્ મનોજ્ઞે ।
રાત્રૌ ચિત્રે પશુપ-વનિતા-ચિત્ત-દેહાપહારી
કંસારાતેર્ મધુર-મુરલી-વાદ્ય-રાજો રરાજ

કસ્યચિત્ ।
અધરામૃત-માધુરી-ધુરીણો
હરિ-લીલા-મુરલી-નિનાદ એષઃ ।
પ્રતતાન મનઃપ્રમોદમ્ ઉચ્ચૈર્
હરિણીનાં હરિણી-દૃશાં મુનીનામ્

શ્રી-માધવેન્દ્રપુરીપાદાનામ્ ।
લીલા-મુખરિત-મુરલી-
કૃત-ગોપ-ભાવિની-નિવહઃ ।
તદ્-અધર-મધુનિ સતૃષ્ણઃ
કૃષ્ણઃ પાયાદ્ અપાયતો ભવતઃ

માધવ-ચક્રવર્તિનઃ ॥
કારય નામ્બ વિલમ્બં
મુઞ્ચ કરં મે હરિં યામિ ।
ન સહે સ્થાતું યદ્ અસૌ
ગર્જતિ મુરલી પ્રગલ્ભ-દૂતીવ

સમાહર્તુઃ ॥
ચૂડા-ચુમ્બિત-ચારુ-ચન્દ્ર-કચયં ચામીકરાભામ્બરં
કર્ણોત્તંસિત-કર્ણિકાર-કુસુમં કન્દર્પ-કલ્લોલિતમ્ ।
વંશી-વાદન-વાવદૂક-વદનં વક્રી-ભવદ્-વીક્ષણં
ભાગ્યં ભઙ્ગુર-મધ્યમાઃ પરિણતં કુઞ્જાન્તરં બ્જેજિરે

જીવ-દાસ-વાહિની-પતેઃ ।
શ્રી-કૃષ્ણ-વાક્યમ્ ।
દુષ્ટઃ કોઽપિ કરોતિ વઃ પરિભવં શઙ્કે મુહુર્ ગોકુલે
ધાવન્ત્યઃ સ્ખલદ્-અમ્બરં નિશિ વને યૂયં યદ્-અભ્યાગતાઃ ।
આઃ કા ભીતિર્ અમન્દ-દાનવ-વધૂ-સિન્દૂર-મુદ્રાહરે
દોર્દણ્ડે મમ ભાતિ દીવ્યત પતિ-ક્રોડે કુરઙ્ગી-દૃશઃ

ધૂતોત્તાપે વહતિ ગહને ધર્મ-પૂરે વ્રજાન્તઃ
કા વસ્ તૃષ્ણા વલતિ હૃદયે દુર્મદેયં સતીનામ્ ।
સીમન્તિન્યઃ સ્પૃહયત ગૃહાન્ મા વિરુદ્ધં કુરુધ્વં
નાયં દૃષ્ટૌ મમ વિઘટતે હન્ત પુણ્યસ્ય પન્થાઃ

અથ વ્રજદેવીનામ્ ઉત્તરમ્ ।
કથં વીથીમ્ અસ્માન્ ઉપદિશસિ ધર્મ-પ્રણયિનીં
પ્રસીદ સ્વાં શિષ્યામ્ અતિખિલમુખીં શાધિ મુરલીમ્ ।
હરન્તી મર્યાદાં શિવ શિવ પરે પુંસિ હૃદયં
નયન્તી ધૃષ્ટેયં યદુવર યથા નાહ્વયતિ નઃ

ત્રયઃ સમાહર્તુઃ ॥
ગોપીજનાલિઙ્ગિત-મધ્ય-ભાગં
વેણું ધમન્તં ભૃશ-લોલ-નેત્રમ્ ।
કલેવરે પ્રસ્ફુટ-રોમ-વૃન્દં
નમામિ કૃષ્ણં જગદ્-એક-કન્દમ્

શ્રી-પુરુષોત્તમદેવસ્ય ॥
કાલિન્દ્યાઃ પુલિનેષુ કેલિ-કુપિતામ્ ઉત્સૃજ્ય રાસે રસં
ગચ્છન્તીમ્ અનુગચ્છતોઽશ્રુકલુષાં કંસદ્વિષો રાધિકામ્ ।
તત્-પાદ-પ્રતિમાનિવેશિત-પદસ્યોદ્ભૂતરોમોદ્ગતેર્
અક્ષુણ્ણોઽનુનયઃ પ્રસન્ન-દયિતા-દૃષ્ટસ્ય પુષ્ણાતુ વઃ

ભટ્ટ-નારાયણસ્ય ॥ (વેણિસંહાર 1.2)
કૃષ્ણાન્તર્ધાને તાસાં પ્રશ્નઃ ।
તુલસિ વિલસસિ ત્વં મલ્લિ જાતાસિ ફુલ્લા
સ્થલ-કમલિનિ ભૃઙ્ગે સઙ્ગતાઙ્ગી વિભાસિ ।
કથયત બત સખ્યઃ ક્ષિપ્રમ્ અસ્માસુ કસ્મિન્
વસતિ કપટ-કન્દઃ કન્દરે નન્દ-સૂનુઃ

સમાહર્તુઃ । (ઉન્ 10.94)
દૃષ્ટઃ ક્વાપિ સ માધવો વ્રજ-વધૂમ્ આદાય કાઞ્ચિદ્ ગતઃ
સર્વા એવ હિ વઞ્ચિતાઃ સખિ વયં સોઽન્વેષણીયો યદિ ।
દ્વે દ્વે ગચ્છતમ્ ઇત્ય્ ઉદીર્ય સહસા રાધાં ગૃહીત્વા કરે
ગોપી-વેશ-ધરો નિકુઞ્જ-કુહરં પ્રાપ્તો હરિઃ પાતુ વઃ

કસ્યચિત્ ॥ (સ્ભ્વ્ 100)
રાધા-સખી-વાક્યમ્ ।
અદોષાદ્ દોષાદ્ વા ત્યજતિ વિપિને તાં યદિ ભવાન્
અભદ્રં ભદ્રં વા ત્રિભુવન-પતે ત્વાં વદતુ કઃ ।
ઇદં તુ ક્રૂરં મે સ્મરતિ હૃદયં યત્ કિલ તયા
ત્વદ્-અર્થં કાન્તારે કુલ-તિલક નાત્માપિ ગણિતઃ

રામચન્દ્રદાસસ્ય । (ઉન્ 8.40)
લક્ષ્મીં મધ્ય-ગતેન રાસ-વલયે વિસ્તારયન્ન્ આત્મના
કસ્તૂરી-સુરભિર્ વિલાસ-મુરલી-વિન્યસ્ત-વક્ત્રેન્દુના ।
ક્રીડા-તાણ્ડવ-મણ્ડલેન પરિતો દૃષ્ટેન તુષ્યદ્ દૃશા
ત્વાં હલ્લીશક-શઙ્કુ-સઙ્કુલ-પદા પાયાદ્ વિહારી હરિઃ

કસ્યચિત્ ।
તત્ર ખેચરાણામ્ ઉક્તિઃ ।
મુક્ત-મુનીનાં મૃગ્યં
કિમ્ અપિ ફલં દેવકી ફલતિ ।
તત્ પાલયતિ યશોદા
નિકામમ્ ઉપભુઞ્જતે ગોપ્યઃ

દાક્ષિણાત્યસ્ય ॥
તપ્તં તપોભિર્ અન્યૈઃ
ફલિતં તદ્ ગોપ-બાલાનામ્ ।
આસાં યત્ કુચ-કુમ્ભે
નીલ-નિચોલયતિ બ્રહ્મ

શ્રી-રઘુપત્યુપાધ્યાયસ્ય ॥
અથ જલ-ક્રીડા ।
જલ-કેલિ-તરલ-કરતલ-
મુક્ત-પુનઃ-પિહિત-રાધિકા-વદનઃ ।
જગદ્ અવતુ કોક-યૂનોર્
વિઘટન-સઙ્ઘટન-કૌતુકી કૃષ્ણઃ

કસ્યચિત્ । (ઉન્ 15.235)
રાધાસખીં પ્રતિ ચન્દ્રાવલી-સખ્યાઃ સાસૂય-વાક્યમ્
મા ગર્વમ્ ઉદ્વહ કપોલ-તલે ચકાસ્તિ
કૃષ્ણ-સ્વહસ્ત-લિખિતા નવ-મઞ્જરીતિ ।
અન્યાપિ કિં ન સખિ ભાજનમ્ ઈદૃશીનાં
વૈરી ન ચેદ્ ભવતિ વેપથુર્ અન્તરાયઃ

દામોદરસ્ય । (અમરુ 55; સ્ક્મ્ 2.140.5 કેશટસ્ય; સ્મ્વ્ 86.14; સ્દ્ 3.105 મદ; દશ 2.22, એત્ચ્.; બ્ર્સ્ 2.4.165)
રાધા-સખ્યાઃ સાકૂત-વાક્યમ્ ।
યદવધિ ગોકુલમ્ અભિતઃ
સમજનિ કુસુમાચિતાસન-શ્રેણી ।
પીતાંશુક-પ્રિયેયં
તદવધિ ચન્દ્રાવલી જાતા

ગોવર્ધનાચાર્યસ્ય । (અર્યસ્ 436।531)
ચન્દ્રાવલીં પ્રતિ સખી-વાક્યમ્
સૌજન્યેન વશીકૃતા વયમ્ અતસ્ ત્વાં કિઞ્ચિદ્ આચક્ષ્મહે
કાલિન્દીં યદિ યાસિ સુન્દરિ પુનર્ મા ગાઃ કદમ્બાટ્વઈમ્ ।
કશ્ચિત્ તત્ર નિતાન્ત-નિર્મલ-તમઃ-સ્તોમોઽસ્તિ યસ્મિન્ મનાગ્
લગ્ને લોચનસીમ્નિ નોત્પલદૃશઃ પશ્યન્તી પત્યુર્ ગૃહમ્

ગોવિન્દ-ભટ્ટસ્ય ॥
શ્યામોઽયં દિવસઃ પયોદ-પટલૈઃ સાયં તથાપ્ય્ ઉત્સુકા
પુષ્પાર્થં સખિ યાસિ યામુન-તટં યાહિ વ્યથા કા મમ ।
કિન્ત્વ્ એકં ખર-કણ્ટક-કક્ષતમ્ ઉરસ્ય્ આલોક્ય સદ્યોઽન્યથા
શઙ્કાં યત્ કુટિલઃ કરિષ્યતિ જનો જાતાસ્મિ તેનાકુલા

કર્ણપૂરસ્ય ॥
ગન્તવ્યા તે મનસિ યમુના વર્તતે ચેત્ તદાનીં
કુઞ્જં મા ગાઃ સહજ-સરલે વાઞ્જુલં મદ્-વચોભિઃ ।
ગચ્છેસ્ તત્રાપ્ય્ અહહ યદિ વા મા મુરારેર્ ઉદારે
કુત્રાપ્ય્ એકા રહસિ મુરલી-નાદમ્ આકર્ણયેથાઃ

તૈરભુક્ત-કવેઃ ।
તરલે ન કુરુ વિલમ્બં
કુમ્ભં સંસ્મૃત્ય મન્દિરં યાહિ ।
યાવન્ ન મોહન-મન્ત્રં
શંસતિ કંસદ્વિષો વંશી

સમાહર્તુઃ ॥
પૃષ્ઠેન નીપમ્ અવલમ્બ્ય કલિન્દજાયાઃ
કૂલે વિલાસ-મુરલીં ક્વણયન્ મુકુન્દઃ ।
પ્રાક્ પૂરણાત્ કલસમ્ અમ્ભસિ લોલયન્ત્યા
વક્ત્રં વિવર્તયતિ ગોપકુલાઙ્ગનાયાઃ

કસ્યચિત્ ॥
સખ્યો યય્ર્ ગૃહમ્ અહં કલસીં વહન્તી
પૂર્ણામ્ અતીવ-મહતીમ્ અનુલમ્બિતાસ્મિ ।
એકાકિનીં સ્પૃશસિ માં યદિ નન્દસૂનો
મોક્ષ્યામિ જીવનમ્ ઇદં સહસા પુરસ્ તે

સમાહર્તુઃ ॥
તાં પ્રતિ કસ્યાશ્ચિદ્ ઉક્તિઃ ।
વલ્ગન્ત્યા વન-માલયા તવ હૃતં વક્ષોજયોશ્ ચન્દનં
ગણ્ડસ્થા મકરીઘટા ચ મકરાન્દોલેન વિધ્વંસિતા ।
ક્લાન્તા સ્વૈર-તરઙ્ગ-કેલિભિર્ ઇયં તન્વી ચ ધૂર્તે તનુઃ
સત્યં જલ્પસિ ભાનુજામ્ અભિ રસે મગ્નાદ્ય હર્ષાદ્ અભૂઃ

સમાહર્તુઃ ॥
તદ્-ભર્તારં પ્રતિ સખી-વાખ્યમ્ ।
સુભગ મમ પ્રિય-સખ્યાઃ
કિમ્ ઇવ સશઙ્કં મુહુર્ વિલોકયસિ ।
યામુન-પવન-વિકીર્ણ-
પ્રિય-કરજઃ-પિઞ્જરં પૃષ્ઠમ્

સમાહર્તુઃ ॥
ચન્દ્રાવલીં પ્રતિ તસ્યા વાક્યમ્
કાત્યાયની-કુસુમ-કામનયા કિમ્ અર્થં
કાન્તાર-કુક્ષિ-કુહરં કુતુકાદ્ ગતાસિ ।
પશ્ય સ્તન-સ્તવકયોસ્ તવ કણ્ટકાઙ્કં
ગોપઃ સુકણ્ઠિ બત પશ્યસિ જાત-કોપઃ

સમાહર્તુર્ ઇમે । (ઉન્ 3.38)
અથ નિત્ય-લીલા
વૃન્દાવને મુકુન્દસ્ય નિત્ય-લીલા વિરાજતે ।
સ્પષ્ટમ્ એષા રહસ્યત્વાજ્ જાનદ્ભિર્ અપિ નોચ્યતે ॥
તાભિર્ નિત્ય-વિહારમ્ એવ તનુતે વૃન્દાવને માધવો
ગોષ્ઠામ્ભોજમુખીભિર્ ઇત્ય ભિ મનાક્ પ્રોચે પ્રિયાયૈ હરઃ ।
લીલારત્ન-રહસ્યતા વ્રજપતેર્ ભૂયસ્ય્ અહો પશ્ય યત્
તત્ત્વજ્ઞોઽપિ પુરાન્તરે ચ ગમનં વ્યાચષ્ટ વૈયાસકિઃ ॥
તથા હિ પાદ્મે પાર્વત્યૈ વ્યાજહાર હરો રહઃ ।
ગોગોપગોપિકાસઙ્ગે યત્ર ક્રીડતિ કંસહા ॥
અથ ભાવિનિ હરેર્ મથુરા-પ્રસ્થાને રાધા-સખી-વાક્યમ્
અદ્યૈવ યત્ પ્રતિપદ્-ઉદ્ગત-ચન્દ્ર-લેખા-
સખ્યં ત્વયા વપુર્ ઇદં ગમિતં વરાક્યાઃ ।
કૃષ્ણે ગતે કુસુમ-સાયક તત્ પ્રભાતે
બાણાવલિં કથય કુત્ર વિમોક્ષ્યસિ ત્વમ્

રુદ્રસ્ય ॥ (સ્ત્ 2.87)
પ્રસ્થાનં વલયૈઃ કૃતં પ્રિયસખૈર્ અજસ્રં ગતં
ધૃત્યા ન ક્ષણમ્ આસિતં વ્યવસિતં ચિત્તેન ગન્તું પુરઃ ।
ગન્તું નિશ્ચિત-ચેતસિ પ્રિયતમે સર્વે સમં પ્રસ્થિતા
ગન્તવ્યે સતિ જીવિત-પ્રિય-સુહૃત્-સાર્થઃ કિમ્ ઉ ત્યજ્યતે

અમરોઃ । (અમરુ 31।36; સ્ભ્વ્ 1151; સ્પ્દ્ 3424; સ્ક્મ્ 2.54.1; સ્મ્વ્ 37.19)
હરેર્ મથુરા-પ્રવેશે
છાયાપિ લોચન-પથં ન જગામ યસ્યાઃ
સેયં વધૂર્ નગર-મધ્યમ્ અલઙ્કરોતિ ।
કિં ચાપકલય્ય મથુરા-નગરે મુકુન્દમ્
અન્ધોઽપિ બન્ધુકરદત્તકરઃ પ્રયાતિ

વાણીવિલાસસ્ય ।
તત્ર પુર-સ્ત્રી-વાક્યમ્ ।
અસ્રમ્ અજસ્રં મોક્તું
ધિઙ્ નઃ કર્ણાયતે નયને ।
દ્રષ્ટવ્યં પરિદૃષ્ટં
તત્ કૈશોરં વ્રજ-સ્ત્રીભિઃ

તૈરભુક્તસ્ય ॥
સાન્દ્રાનન્દમ્ અનન્તમ્ અવ્યયમ્ અજં યદ્ યોગિનોઽપિ ક્ષણં
સાક્ષાત્ કર્તુમ્ ઉપાસતે પ્રતિદિનં ધ્યાનૈકતાનાઃ પરમ્ ।
ધન્યાસ્ તા વ્રજવાસિનાં યુવતયસ્ તદ્ બ્રહ્મ યાઃ કૌતુકાદ્
આલિઙ્ગન્તિ સમાલપન્તિ શતધાકર્ષન્તિ ચુમ્બન્તિ ચ

વાહિનીપતેઃ ॥ (સ્દ્ 6.314અ)
એxત્ર વેર્સે :
આનન્દ-કન્દમ્ અખિલ-શ્રુતિ-સારમ્ એકમ્
અધ્યાત્મ-દીપમ્ અતિદુસ્તરમ્ અઞ્જનાભમ્ ।
આકૃષ્ય સાન્દ્ર-કુચયોઃ પરિરભ્ય કામં
સમ્પ્રાપ્ય ગોપવનિતા બત પુણ્ય-પુઞ્જાઃ ॥
પ્રિયસખિ ન જગામ વામશીલઃ
સ્ફુટમ્ અમુના નાગરેણ નન્દસૂનુઃ ।
અદલિત-નલિની-દલૈવ વાપી
યદ્ અહત-પલ્લવ એવ કાનનાન્તઃ

કુમારસ્ય ॥
યાસ્યામીતિ સમુદ્યતસ્ય વચનં વિસ્રબ્ધમ્ આકર્ણિતં
ગચ્છન્ દૂરમ્ અપેક્ષિતો મુહુર્ અસૌ વ્યાવૃત્ય પશ્યન્ન્ અપિ ।
તચ્ છૂન્યે પુનર્ આગતાસ્મિ ભવને પ્રાણાસ્ ત એવ સ્થિતાઃ
સખ્યઃ પશ્યત જીવિત-પ્રણયિની દમ્ભાદ્ અહં રોદિમિ

રુદ્રટસ્ય ।
ગતો યામો ગતૌ યામૌ
ગતા યામા ગતં દિનમ્ ।
હા હન્ત કિં કરિષ્યામિ
ન પશ્યામિ હરેર્ મુખમ્

શઙ્કરસ્ય ॥
યમુના-પુલિને સમુત્ક્ષિપન્
નટવેશઃ કુસુમસ્ય કન્દુકમ્ ।
ન પુનઃ સખિ લોકયિષ્યતે
કપટાભીર-કિશોર-ચન્દ્રમાઃ

ષષ્ઠી-દાસસ્ય ॥
યાઃ પશ્યન્તિ પ્રિયં સ્વપ્ને
ધન્યાસ્તાઃ સખિ યોષિતઃ
અસ્માકં તુ ગતે કૃષ્ણે
ગતા નિદ્રાપિ વૈરિણી

ધન્યસ્ય । (ઉન્ 15.169)
સોઽયં વસન્ત-સમયો વિપિનં તદ્ એતત્
સોઽયં નિકુઞ્જ-વિટપી નિખિલં તદાસ્તે
હા હન્ત કિં તુ નવ-નીરદ-કોમલાઙ્ગો
નલોકિ પુષ્પ-ધનુષઃ પ્રથમાવતારઃ

સઞ્જય-કવિશેખરસ્ય ॥
યુગાયિતં નિમેષેણ
ચક્ષુષા પ્રાવૃષાયિતમ્ ।
શૂન્યાયિતં જગત્ સર્વં
ગોવિન્દ-વિરહેણ મે

શ્રી-ભગવતઃ ॥ (શિક્ષાષ્ટક, 7)
દલતિ હૃદયં ગાઢોદ્વેગં દ્વિધા ન તુ ભિદ્યતે
વહતિ વિકલઃ કાયો મૂર્ચ્છાં ન મુઞ્ચતિ ચેતનામ્ ।
જ્વલયતિ તનૂમ્ અન્તર્દાહઃ કરોતિ ન ભસ્મસાત્
પ્રહરતિ વિધિર્ મર્મચ્છેદી ન કૃન્તતિ જીવિતમ્

(માલતીમાધવ 9.11, ઉત્તરરામચરિત 3.31, બ્ર્ક્; સ્મ્વ્ 43.39)
ભ્રમય જલદાન્ અમ્ભોગર્ભાન્ પ્રમોદય ચાતકાન્
કલય શિખિનઃ કેકોત્કણ્ઠાન્ કઠોરય કેતકાન્ ।
વિરહિણિ જને મૂર્ચ્છાં લબ્ધ્વા વિનોદયતિ વ્યથા-
મકરુણ પુનઃ સંજ્ઞા-વ્યાધિં વિધાય કિમ્ ઈહસે

એતૌ ભવભૂતેઃ । (માલતીમાધવ 9.42, સ્પ્દ્ 3453; સ્મ્વ્ 43.34)
દૃષ્ટં કેતક-ધૂલિ-ધૂસરમ્ ઇદં વ્યોમ ક્રમાદ્ વીક્ષિતાઃ
કચ્ચાન્તાશ્ ચ શિલીન્ધ્ર-કન્દલ-ભૃતઃ સોઢાઃ કદમ્બાનિલાઃ ।
સખ્યઃ સંવૃણુતાશ્રુ મુઞ્ચત ભયં કસ્માન્ મુદેવાકુલા
એતાન્ અપ્ય્ અધુનાસ્મિ વજ્રઘટિતા નૂનં સહિષ્યે ધનાન્

રુદ્રસ્ય ॥ (સ્ક્મ્ 2.55.3, સ્ત્ 2.60અ)
સેયં નદી કુમુદ-બદ્ન્હુકરાસ્ ત એવ
તદ્ યામુનં તટમ્ ઇદં વિપિનં તદ્ એતત્ ।
તે મલ્લિકા-સુરભયો મરુતસ્ ત્વમ્ એવ
હા પ્રાણ-વલ્લભ સુદુર્લભતાં ગતોઽસિ

હરિભટ્ટસ્ય ॥
યદુનાથ ભવન્તમ્ આગતં
કથયિષ્યન્તિ કદા મદાલયઃ ।
યુગપત્ પરિતઃ પ્રધાવિતઃ
વિકસદ્ભિર્ વદનેન્દુ-મણ્ડલૈઃ

તૈરભુક્તકવેઃ ॥
અયિ દીનદયાર્દ્ર નાથ હે,
મથુરાનાથ કદાવલોક્યસે ।
હૃદયં ત્વદ્-અલોક-કાતરં
દયિત ભ્રામ્યતિ કિં કરોમ્ય્ અહમ્

શ્રી-માધવેન્દ્ર-પુરી-પાદાનામ્ । (ચ્ચ્ 2.4.197, 3.8.32)
પ્રથયતિ ન તથા મમાર્તિમ્ ઉચ્ચૈઃ
સહચરિ વલ્લવ-ચન્દ્ર-વિપ્રયોગઃ ।
કટુભિર્ અસુર-મણ્ડલૈઃ પરીતે
દનુજપતેર્ નગરે યથાસ્ય વાસઃ

શ્રી-રઘુનાથ-દાસસ્ય । (બ્ર્સ્ 2.4.52)
ચૂતાઙ્કુરે સ્ફુરતિ હન્ત નવે નવેઽસ્મિન્
જીવોઽપિ યાસ્યતિતરાં તરલ-સ્વભાવઃ ।
કિં ત્વ્ એકમ્ એવ મમ દુઃખમ્ અભૂદ્ અનલ્પં
પ્રાણેશ્વરેણ સહિતો યદ્ અયં ન યાતઃ

।
રાઙ્ગસ્ય ।
આશૈક-તન્તુમ્ અવલમ્બ્ય વિલમમાના
રક્ષામિ જીવમ્ અવધિર્ નિયતો યદિ સ્યાત્ ।
નો ચેદ્ વિધિઃ સકલ-લોક-હિતૈકકારી
યત્ કાલ-કૂટમ્ અસૃજત્ તદ્ ઇદં કિમ્ અર્થમ્

હરેઃ ।
પ્રસર શિશિરામોદં કૌન્દં સમીર સમીરય
પ્રકટય શશિન્ન્ આશાઃ કામં મનોજ સમુલ્લસ ।
અવધિ-દિવસઃ પૂર્ણઃ સખ્યો વિમુઞ્ચત તત્-કથાં
હૃદયમ્ અધુના કિઞ્ચિત્ કર્તું મમાન્યદ્ ઇહેચ્છતિ

રુદ્રસ્ય ॥ (સ્ક્મ્ 2.55.5; સ્ત્ 2.58એ, સ્મ્વ્ 40.18)
નાયાતિ ચેદ્ યદુપતિઃ સખિ નૈતુ કામં
પ્રાણાસ્ તદીય-વિરહાદ્ યદિ યાન્તિ યાન્તુ ।
એકઃ પરં હૃદિ મહાન્ મમ વજ્ર-પાતો
ભૂયો યદ્ ઇન્દુવદનં ન વિલોકિતં તત્

હરિ-ભટ્ટસ્ય ॥
પઞ્ચત્વં તનુર્ એતુ ભૂત-નિવહાઉ સ્વાંશે વિશન્તુ સ્ફુટં
ધાતારં પ્રણિપત્ય હન્ત શિરસા તત્રાપિ યાચે વરમ્ ।
તદ્-વાપીષુ પયસ્ તદીય-મુકુરે જ્યોતિસ્ તદીયાઙ્ગન-
વ્યોમ્નિ વ્યોમ તદીય-વર્ત્મનિ ધરા તત્-તાલ-વૃન્તેઽનિલઃ

ષણ્માસિકસ્ય । (સ્પ્દ્ 3428; સ્મ્વ્ 43.32; સ્ભ્વ્ 1355; ઉન્ 14.189)
આશ્લિષ્ય વા પાદ-રતાં પિનષ્ટુ મામ્
અદર્શનાન્ મર્મ-હતાં કરોતુ વા ।
યથા તથા વા વિદધાતુ લમ્પટો
મત્-પ્રાણ-નાથસ્ તુ સ એવ નાપરઃ

શ્રી-ભગવતઃ ॥ (ચ્ચ્ 3.20.47, ઉન્ 13.79)
મથુરાયાં યશોદા-સ્મૃત્યા કૃષ્ણ-વાક્યમ્ ।
તામ્બૂલં સ્વ-મુખાર્ધં ચર્વિતમ્ ઇતઃ કો મે મુખે નિક્ષિપેદ્
ઉન્માર્ગ-પ્રસૃતં ચ ચાટુ-વચનૈઃ કો માં વશે સ્થાપયેત્ ।
એહ્ય્ એહીતિ વિદૂર-સારિત-ભુજઃ સ્વાઙ્કે નિદ્યાયાધુના
કેલિ-સ્રસ્ત-શિખણ્ડકં મમ પુનર્ વ્યાધૂય બધ્નાતુ કઃ

તૈરભુક્તસ્ય ॥
અથ શ્રી-રાધા-સ્મૃત્યા હરેર્ વાક્યમ્ ।
યદિ નિભૃતમ્ અરણ્યં પ્રાન્તરં વાપ્ય્ અપાન્થં
કથમ્ અપિ ચિરકાલં પુણ્યપાકેન લપ્સ્યે ।
અવિરલ-ગલદ્-અસ્રૈર્ ઘઘર-ધ્વાન-મિશ્રૈઃ
શશિમુખિ તવ શોકૈઃ પ્લાવયિષ્યે જગન્તિ

તૈરભુક્તકવેઃ ॥
ઉદ્ધવં પ્રતિ હરેર્ વાક્યમ્ ।
વિષયેષુ તાવદ્ અબલાસ્
તાસ્વ્ અપિ ગોપ્યઃ સ્વભાવ-મૃદુ-વાચઃ ।
મધ્યે તાસામ્ અપિ સા
તસ્યામ્ અપિ સાચિવીક્ષિતં કિમ્ અપિ

કસ્યચિત્ ॥
ઉદ્ધવેન રાધાયાં હરેઃ સન્દેશઃ ।
આવિર્ભાવ-દિને ન યેન ગણિતો હેતુસ્ તનીયાન્ અપિ
ક્ષીયેતાપિ ન ચાપરાધ-વિધિના નત્યા નયો વર્ધતે ।
પીયૂષ-પ્રતિવેદિનસ્ ત્રિજગતી-દુઃખ-દ્રુહં સામ્પ્રતં
પ્રેમ્ણસ્ તસ્ય ગુરોઃ કથં નુ કરવૈ વાઙ્-નિષ્ઠતા-લાઘવમ્

કેષાંચિત્ ॥
આસ્તાં તાવદ્ વચન-રચના-ભાજનત્વં વિદૂરે
દૂરે ચાસ્તાં તવ તનુ-પરીરમ્ભ-સમ્ભાવનાપિ ।
ભૂયો ભૂયઃ પ્રણતિભિર્ ઇદં કિં તુ યાચે વિધેયા
સ્મારં સ્મારં સ્વજન-ગણને ક્વાપિ રેખા મમાપિ

કેશવ-ભટ્ટાચાર્યાણામ્ ॥
વૃન્દાવનં ગચ્છત ઉદ્ધવસ્ય વાક્યમ્ ।
ઇયં સા કાલિન્દી કુવલય-દલ-સ્નિગ્ધ-મધુરા
મદાન્ધ-વ્યાકૂજ-તરલ-જલ-રઙ્કુ-પ્રણયિની ।
પુરા યસ્યાસ્ તીરે સરભસ-સતૃષ્ણં મુરભિદો
ગતાઃ પ્રાયો ગોપી-નિધુવન-વિનોદેન દિવસાઃ

દશરથસ્ય । (સ્ક્મ્ 5.11.4 શરણસ્ય)
પુરેયં કાલ્લિન્દી વ્રજ-જન-વધૂનાં સ્તન-તટી-
તનૂરાગૈર્ ભિન્ના ચબલ-સલિલાભૂદ્ અનુદિનમ્ ।
અહો તાસાં નિત્યં રુદિત-ગલિતૈઃ કજ્જલ-જલૈર્
ઇદાનીં યાતેઽસ્મિન્ દ્વિગુણ-મલ્લિનાભૂન્ મુરરિપૌ

સર્વાનન્દસ્ય ॥
ઇદં તત્ કાલિન્દી-પુલિનમ્ ઇહ કંસાસુરભિદો
યશઃ શૃણ્વદ્ વક્ત્ર-સ્ખલિત-કવલં ગોકુલમ્ અભૂત્ ।
ભ્રમદ્-વેણુ-ક્વાણ-શ્રવણ-મસૃણોત્તાર-મધુર-
સ્વરાભિર્ ગોપીભિર્ દિશિ દિશિ સમુદ્ઘૂર્ણમ્ અનિશમ્

મોટકસ્ય ॥ (સ્ક્મ્ 5.11.5 કેશટસ્ય)
તાભ્યો નમો વલ્લવ-વલ્લભાભ્યો
યાસાં ગુણૈસ્ તૈર્ અભિચિન્ત્યમાનૈઃ ।
વક્ષઃસ્થલે નિઃશ્વસિતૈઃ કદુષ્ણૈર્
લક્ષ્મીપતેર્ મ્લાયતિ વૈજયન્તી

કસ્યચિત્ ॥
વ્રજદેવીકુલં પ્રત્ય્ ઉદ્ધવ-વાક્યમ્ ।
વિયોગિનીનામ્ અપિ પદ્ધતિં વો
ન યોગિનો ગન્તુમ્ અપિ ક્ષમન્તે ।
યદ્ ધ્યેયરૂપસ્ય પરસ્ય પુંસો
યૂયં ગતા ધ્યેય-પદં દુરાપમ્

કસ્યચિત્ ॥
ઉદ્ધવે દૃષ્ટે સખીં પ્રતિ રાધા-વાક્યમ્ ।
કલ્યાણં કથયામિ કિં સહચરિ સ્વૈરેષુ શશ્વત્ પુરા
યસ્યા નામ સમીરિતં મુરરિપોઃ પ્રાણેશ્વઈતિ ત્વયા ।
સાહં પ્રેમભિદાભયાત્ પ્રિયતમં દૃષ્ટ્વાપિ દૂતં પ્રભોઃ
સન્દિષ્ટાસ્મિ ન વેતિ સંશયવતી પૃચ્છામિ નો કિઞ્ચન

રામચન્દ્ર-દાસસ્ય ॥
શ્રી-રાધાં પ્રતિ ઉદ્ધવ-વાક્યમ્ ।
મલિનં નયનાઞ્જનામ્બુભિર્
મુખચન્દ્રં કરભોરુ મા કુરુ ।
કરુણાવરુણાલયો હરિસ્
ત્વયિ ભૂયઃ કરુણાં વિધાસ્યતિ

ષષ્ઠી-દાસસ્ય ॥ (ઉન્ 12.30)
ઉદ્ધવં પ્રતિ રાધા-સખી-વાક્યમ્ ।
હસ્તોદરે વિનિહિતૈકકપોલપાલેર્
અશ્રાન્તલોચનજલસ્નપિતાનનાયાઃ ।
પ્રસ્થાનમઙ્ગલદિનાવધિ માધવસ્ય
નિદ્રાલવોઽપિ કુત એવ સરોરુહાક્ષ્યાઃ

હરિહરસ્ય ॥ (બ્ર્સ્ 3.5.32)
રાધા-સખ્યા એવ કૃષ્ણે સન્દેશઃ ।
નિશ્ચન્દનાનિ વણિજામ્ અપિ મન્દિરાણિ
નિષ્પલ્લવાનિ ચ દિગન્તર-કાનનાનિ ।
નિષ્પઙ્કજાન્ય્ અપિ સરિત્-સરસીકુલાનિ
જાતાનિ તદ્-વિરહ-વેદનયા ન શાન્તમ્

તસ્યૈવ ॥
પ્રાણસ્ ત્વં જગતાં હરેર્ અપિ પુરા સઙ્કેત-વેણુ-સ્વનાન્
આદાય વ્રજ-સુભ્રુવામ્ ઇહ ભવાન્ માર્ગોપદેશે ગુરુ ।
હંહો મથુરા-નિષ્કુટાનિલ સખે સમ્પ્રત્ય્ અપિ શ્રી-પતેર્
અઙ્ગ-સ્પર્શ-પવિત્ર-શીતિલ-તનુસ્ ત્રાતા ત્વમ્ એકોઽસિ નઃ

રામચન્દ્ર-દાસસ્ય ॥
રાધાસખ્યા એવ કૃષ્ણે સન્દેશઃ ।
ત્વદ્-દેશાગત-મારુતેન મૃદુના સઞ્જાત-રોમાઞ્ચયા
ત્વદ્-રૂપાઙ્કિત-ચારુ-ચિત્ર-ફલકે સન્તર્પયન્ત્યા દૃશમ્ ।
ત્વન્-નામામૃત-સિક્ત-કર્ણ-પુટયા ત્વન્-માર્ગ-વાતાયને
તન્વ્યા પઞ્ચમ-ગીત-ગર્ભિત-ગિરા રાત્રિન્દિવં સ્થીયતે

ત્રિવિક્રમસ્ય ॥ (નલચમ્પૂ 6.23; સ્મ્વ્ 44.5)
અઙ્ગેઽનઙ્ગ-જ્વર-હુત-વહશ્ ચક્ષુષિ ધ્યાન-મુદ્રા
કણ્ઢે જીવઃ કરકિશલયે દીર્ઘ-શાયી કપોલઃ ।
અંસે વેણી કુચ-પરિસરે ચન્દનં વાચિ મૌનં
તસ્યાઃ સર્વં સ્થિતમ્ ઇતિ ન ચ ત્વાં વિના ક્વાપિ ચેતઃ

ક્ષેમેન્દ્રસ્ય ॥ (સ્પ્દ્ 3474; સ્મ્વ્ 44.6; કવિકણ્ઠાભરણ 3.2)
દૃષ્ટે ચન્દ્રમસિ પ્રલુપ્ત-તમસિ વ્યોમાઙ્ગન-સ્થેયસિ
સ્ફૂર્જન્-નિર્મલ-તેજસિ ત્વયિ ગતે દૂરં નિજ-પ્રેયસિ ।
શ્વાસઃ કૈરવ-કોરકીયતિ મુખં તસ્યાઃ સરોજીયતિ
ક્ષીરોદીયતિ મન્મથો દૃગપિ ચ દ્રાક્ ચન્દ્રકાન્તીયતિ

ભીમભટ્ટસ્ય ॥ (સ્પ્દ્ 3480, સ્મ્વ્ 44.10; સ્ક્મ્ 2.36.1 fઇર્સ્ત્ ત્wઓ લિનેસ્ સોમેwહત્ દિffએરેન્ત્)
અસ્યાસ્ તાપમ્ અહં મુકુન્દ કથયામ્ય્ એણીદૃશસ્ તે કથં
પદ્મિન્યાઃ સરસં દલં વિનિહિતં યસ્યાઃ સતાપે હૃદિ ।
આદૌ શુષ્યતિ સઙ્કુચત્ય્ અનુ તતશ્ ચૂર્ણત્વમ્ આપદ્યતે
પશ્ચાન્ મુર્મુરતાં દધદ્ દહતિ ચ શ્વાસાવધૂતઃ શિખી

શાન્તિકરસ્ય । (સ્મ્વ્ 44.25; સ્ક્મ્ 2.31.1; સ્ર્ક્ 553 કસ્યચિત્; ઉત્પલરાજ)
ઉદ્ધૂયેત તનૂ-લતેતિ નલિની-પત્રેણ નો બીજ્યતે
સ્ફોટઃ સ્યાદ્ ઇતિ નાઙ્ગકં મલયજ-ક્ષોદામ્ભસા સિચ્યતે ।
સ્યાદ્ અસ્યાતિભરાત્ પરાભવ ઇતિ પ્રાયો ન વા પલ્લવા-
રોપો વક્ષસિ તત્ કથ કૃશતનોર્ અધિઃ સમાધીયતામ્

આનન્દસ્ય ॥
નિવસસિ યદિ તવ હૃદયે
સા રાધા વજ્ર-ઘટિતેઽસ્મિન્
તત્ ખલુ કુશલં તસ્યાઃ
સ્મર-વિશિખૈસ્ તાડ્યમ્ આનયોઃ

કસ્યચિત્ ॥ (સ્મ્વ્ 44.11)
ઉન્મીલન્તિ નખૈર્ લુનીહિ વહતિ ક્ષૌમાઞ્ચલેનાવૃણુ
ક્રીડા-કાનનમ્ આવિશન્તિ વલય-ક્વાણૈઃ સમુત્રાસય ।
ઇત્થં પલ્લવ-દક્ષિણાનિલ-કુહૂ-કણ્ઠીષુ સાઙ્કેતિક-
વ્યાહારાઃ સુભગ ત્વદીય-વિરહે રાધા-સખીનાં મિથઃ

શમ્ભોઃ ॥ (સ્ક્મ્ 2.30.4 અમરોઃ; સ્પ્દ્ 3489 સત્કવિચન્દ્રસ્ય; સ્મ્વ્ 44.13; સ્દ્ 10.79)
ગલત્ય્ એકા મૂર્ચ્છા ભવતિ પુનર્ અન્યા યદ્ અનયોઃ
કિમ્ અપ્ય્ આસીન્ મધ્યં સુભગ નિખિલાયામ્ અપિ નિશિ ।
લિખન્ત્યાસ્ તત્રાસ્યાઃ કુસુમ-શર-લેખં તવ કૃતે
સમાપ્તિં સ્વસ્તીતિ પ્રથમ-પદ-ભાગોઽપિ ન ગતઃ

શચીપતેઃ ॥ (સ્પ્દ્ 3477; સ્મ્વ્ 44.20)
ચિત્રાય ત્વયિ ચિન્તિતે તનુભુવા ચક્રે તતજ્યં ધનુર્-
વર્તિં ધર્તુમ્ ઉપાગતેઽઙ્ગુલિ-યુગે બાણો ગુણે યોજિતઃ ।
પ્રારબ્ધે તવ ચિત્ર-કર્મણિ ધનુર્ મુક્તાસ્ત્ર-ભિન્ના ભૃશં
ભિત્તિં દ્રગ્ અવલમ્બ્ય કેશવ ચિરં સા તત્ર ચિત્રાયતે

બાણસ્ય ॥ (સ્મ્વ્ 44.21 સિંહલપતેઃ)
ત્વામ્ અન્તઃસ્થિરભાવના-પરિણતં મત્વા પુરોઽવસ્થિતં
યાવદ્ દોર્વલયં કરોતિ રભસાદ્ અગ્રે સમાલિઙ્ગિતુમ્ ।
તાવત્ તં નિજમ્ એવ દેહમ્ અચિરાદ્ અલિઙ્ગ્ય રોમાઞ્ચિતાં
દૃષ્ટ્વા વૃષ્ટિજલચ્છલેન રુદિતં મન્યે પયોદૈર્ અપિ

કસ્યચિત્ ॥ (સ્મ્વ્ 44.22)
અચ્છિન્નં નયનામ્બુ બન્ધુષુ કૃતં તાપઃ સખીષ્વ્ આહિતો
દૈન્યં ન્યસ્તમ્ અશેષતઃ પરિજને ચિન્તા ગુરુભ્યોઽર્પિતા ।
અદ્ય શ્વઃ કિલ નિર્વૃતિં વ્રજતિ સા શ્વાસૈઃ પરૈઃ ખિદ્યતે
વિસ્રબ્ધો ભવ વિપ્રયોગ-જનિતં દુઃખં વિભક્તં તયા

(અમરુ 78।110; સ્ભ્વ્ 1407; સ્મ્વ્ 44.20; સ્પ્દ્ 3486; સ્ક્મ્ 2.32.2; દશ 4.27)
અથાસ્યા એવ સ્પ્રણયેર્ષ્યં જલ્પિતમ્ ।
મુખ-માધુર્ય-સમૃદ્ધ્યા
પરહૃદયસ્ય ગ્રહીતરિ પ્રસભમ્ ।
કૃષ્ણાત્મનિ પર-પુરુષે
સૌહૃદકામસ્ય કા શરીરાશા

જગન્નાથ-સેનસ્ય ।
અથ વ્રજદેવીનાં સોત્પ્રાસઃ સન્દેશઃ ।
વાચા તૃતીય-જન-સઙ્કટ-દુઃસ્થયા કિં
કિં વા નિમેષ-વિરસેન વિલોકિતેન ।
હે નાથ નન્દ-સુત ગોકુલ-સુન્દરીણામ્
અન્તશ્ચરી સહચરી ત્વયિ ભક્તિર્ એવ

કસ્યચિત્ ।
અથ યથાર્થ-સન્દેશઃ ।
મુરલી-કલ-નિક્વણૈર્ યા
ગુરુ-લજ્જા-ભરમ્ અપ્ય્ અજીગણત્ ।
વિરહે તવ ગોપિકાઃ કથં
સમયં તા ગમયન્તુ માધવ

ષષ્ઠીદાસસ્ય ॥
મથુરા-પથિક મુરારેર્
ઉપગેયં દ્વારિ વલ્લવી-વચનમ્ ।
પુનર્ અપિ યમુના-સલિલે
કાલિય-ગરલાનલો જ્વલતિ

વીરસરસ્વત્યાઃ ॥ (સ્ક્મ્ 1.62,5; ઉન્ 10.98)
અથ દ્વારવતીસ્થસ્ય હરેર્ વિરહઃ ।
કલિન્દીમ્ અનુકૂલ-કોમલ-રયામ્ ઇન્દીવર-શ્યામલાઃ
શૈલોપાન્તભુવઃ કદમ્બ-કુસુમૈર્ આમોદિનઃ કન્દરાત્ ।
રાધાં ચ પ્રથમાભિસાર-મધુરાં જાતાનુતાઆઃ સ્મરન્ન્
અસ્તુ દ્વારવતી-પતિસ્ ત્રિભુવનામોદાય દામોદરઃ

શરણસ્ય ॥ (સ્ક્મ્ 1.61.2)
કામં કામયતે ન કેલિ-નલિનીં નામોદતે કૌમુદી-
નિસ્યન્દૈર્ ન સમીહતે મૃગ-દૃશામ્ આલાપ-લીલામ્ અપિ ।
સીદન્ન્ એષ નિશાસુ નિઃસહ-તનુર્ ભોગાભિલાષાલસૈર્
અઙ્ગૈસ્ તામ્યતિ ચેતસિ વ્રજવધૂમ્ આધાય મુગ્ધો હરિઃ

તસ્યૈવ ॥ (સ્ક્મ્ 1.61.3)
રત્ન-ચ્છાયા-ચ્છુરિત-જલધૌ મન્દિરે દ્વારકાયા
રુક્મિણ્યાપિ પ્રબલ-પુલકોદ્ભેદમ્ આલિઙ્ગિતસ્ય ।
વિશ્વં પાયાન્ મસૃણ-યમુના-તીર-વાનીર-કુઞ્જે
રાધા-કેલી-પરિમલ-ભર-ધ્યાન-મૂર્ચ્છા મુરારેઃ

ઉમાપતિધરસ્ય ॥ (સ્ક્મ્ 1.61.1; ઉન્ 14.184; જીવ અન્દ્ વ્ચ્ત્ તો બ્ર્સ્ 2.4.178)
નિર્મગ્નેન મયામ્ભસિ પ્રણયતઃ પાલી સમાલિઙ્ગિતા
કેનાલીકમ્ ઇદં તવાદ્ય કથિતં રાધે મુધા તામ્યસિ ।
ઇત્ય્ ઉત્સવપ્ન-પરમ્પરાસુ શયને શ્રુત્વા ગિરં શાર્ઙ્ગિણો
રુક્મિણ્યા શિથિલીકૃતઃ સકપતં કણ્ઠ-ગ્રહઃ પાતુ વઃ

ઉમાપતિધરસ્ય ॥ (સ્ક્મ્ 1.53.5,કસ્યચિત્)
સ્ક્મ્ વેર્સિઓન્:
નિર્મગ્નેન મયામ્ભસિ સ્મર-ભયાદ્ આલી સમાલિઙ્ગિતા
કેનાલીકમ્ ઇદં તવાદ્ય કથિતં રાધે મુધા તામ્યસિ ।
ઇત્થં સ્વપ્ન-પરમ્પરાસુ શયને શ્રુત્વા ગિરં શાર્ઙ્ગિણઃ
સવ્યાજં શિથિલીકૃતઃ કમલયા કણ્ઠ-ગ્રહઃ પાતુ વઃ ॥ કસ્યચિત્ ॥
અથ વૃન્દાવનાધીશ્વરી-વિરહ-ગીતમ્ ।
યાતે દ્વારવતી-પુરં મુરરિપૌ તદ્-વસ્ત્ર-સંવ્યાનયા
કાલિન્દી-તટ-કુઞ્જ-વઞ્જુલ-લતામ્ આલામ્બ્ય સોત્કણ્ઠયા ।
ઉદ્ગીતં ગુરુ-બાષ્પ-ગદ્ગદ-ગલત્-તારસ્વરં રાધયા
યેનાન્તર્જલચારિભિર્ જલચરૈર્ અપ્ય્ ઉત્કમ્ ઉત્કૂજિતમ્

અપરાજિતસ્ય ॥ (સ્ક્મ્ 1.58.4 કસ્યચિત્; ધ્વ્, વક્ 2.59; એત્ચ્.; ઉન્ 14.188)
અથ વ્રજદેવીનાં સન્દેશઃ ।
પાન્થ દ્વારવતીં પ્રયાસિ યદિ હે તદ્ દેવકીનન્દનો
વક્તવ્યઃ સ્મર-મોહમન્ત્ર-વિવશો ગોપ્યોઽપિ નામોજ્ઝિતાઃ ।
એતાઃ કેલિ-કદમ્બ-ધૂલિ-પટલૈર્ આલોક-શૂન્યા દિશઃ
કાલિન્દી-તટ-ભૂમયો ભવતો નાયાન્તિ ચિત્તાસ્પદમ્

ગોવર્ધનાચાર્યસ્ય ॥ (સ્ક્મ્ 1.62.2; શૃઙ્ગાર-પ્રકાશ, છેચ્ક્ સ્ર્ક્)
તે ગોવર્ધન-કન્દરાઃ સ યમુના-કચ્છઃ સ ચેષ્ટારસો
ભાણ્ડીરઃ સ વમસ્પતિઃ સહચરાસ્ તે તચ્ ચ ગોષ્ઠાઙ્ગનમ્ ।
કિં દ્વારવતી-ભુજઙ્ગ હૃદયં નાયાતિ દોષૈર્ અપીત્ય્
અવ્યાદ્ વો હૃદિ દુઃસહં વ્રજ-વધૂ-સન્દેશ-શલ્યં હરેઃ

નીલસ્ય ॥ (સ્ક્મ્ 1.62.1)
કાલિન્દ્યાઃ પુલિનં પ્રદોષ-મરુતો રમ્યાઃ શશઙ્કાંશવઃ
સન્તાપં ન હરન્તુ નામ નિતરાં કુર્વન્તિ કસ્માત્ પુનઃ ।
સન્દિષ્ટં વ્રજ-યોષિતામ્ ઇતિ હરેઃ સંશૃણ્વતોઽન્તઃપુરે
નિઃશ્વાસાઃ પ્રસૃતા જયન્તિ રમણી-સૌભાગ્ય-ગર્વ-ચ્છિદઃ

પઞ્ચતન્ત્ર-કૃતઃ ॥ (સ્ક્મ્ 1.62.4, ઉન્ 15.164)
મુદામાનં પ્રતિ શ્રી-દ્વારકેશ્વર-વચનમ્
મા ગા ઇત્ય્ અપમઙ્ગલં વ્રજ સખે સ્નેહેન શૂન્યં વચઃ
તિષ્ઠેતિ પ્રભુતા યથાભિલપિતં કુર્વ્ ઇત્ય્ ઉદાસીનતા ।
બ્રૂમો હન્ત મુદામ મિત્ર વચનં નૈવોપચારાદ્ ઇદં
સ્મર્તવ્યા વયમ્ આદરેણ ભવતા યાવદ્ ભવદ્-દર્શનમ્

હરેઃ ॥
સ્વ-ગૃહાદિકં દૃષ્ટ્વા તસ્ય વચનમ્ ।
તદ્-ગેહં નત-ભિત્તિ મન્દિરમ્ ઇદં લબ્ધાવકાશં દિવઃ
સા ધેનુર્ જરતી ચરન્તિ કરિણામ્ એતા ઘનાભા ઘટાઃ ।
સ ક્ષુદ્રો મુષલ-ધ્વનિઃ કલમ્ ઇદં સઙ્ગીતકં યોષિતાં
ચિત્રં હન્ત કથં દ્વિજોઽયમ્ ઇયતીં ભૂમિં સમારોપિતઃ

કસ્યચિત્ ॥
અથ કુરુક્ષેત્રે શ્રી-વૃન્દાવનાધીશ્વર-ચેષ્ટિતમ્
યેનૈવ સૂચિત-નવાભ્યુદય-પ્રસઙ્ગા
મીનાહતિ-સ્ફુરિત-તામરસોપમેન ।
અન્યન્ નિમીલ્ય નયનં મુદિતૈવ રાધા
વામેન તેન નયનેન દદર્શ કૃષ્ણમ્

હરસ્ય ॥ (સ્મ્વ્ 54.8 ઉત્પ્રેક્ષાવલ્લભસ્ય)
આનન્દોદ્ગત-બાષ્પ-પૂર-પિહિતં ચક્ષુઃ ક્ષમં નેક્ષિતું
બાહૂ સીદત એવ કમ્પ-વિધુરૌ શક્તૌ ન કણ્ઠ-ગ્રહે ।
વાણી સમ્ભ્રમ્-ગદ્ગદાક્ષર-પદા સંક્ષોભ-લોલં મનઃ
સત્યં વલ્લભ-સઙ્ગમોઽપિ સુચિરાજ્ જાતો વિયોગાયતે

શુભ્રસ્ય ॥ (સ્ક્મ્ 2.132.1 કસ્યચિત્; સ્ભ્વ્ 2065 શ્રી-ડામરસ્ય; સ્મ્વ્ 54.10 કસ્યાપિ)
અથ રહસ્ય્ અનુનયન્તં કૃષ્ણં પ્રતિ ।
કિં પાદાન્તે લુઠસિ વિમનાઃ સ્વામિનો હિ સ્વતન્ત્રાઃ
કઞ્ચિત્ કાલં ક્વચિદ્ અભિરતસ્ તત્ર કસ્ તેઽપરાધઃ ।
આગસ્કારિણ્ય્ અહમ્ ઇહ યયા જીવિતં તદ્-વિયોગે
ભર્તૃ-પ્રાણાઃ સ્ત્રિય ઇતિ નનુ ત્વં મમૈવાનુનેયઃ

કસ્યચિત્ ॥ (સ્ક્મ્ 2.47.1 ભાવદેવ્યાઃ; સ્ર્ક્ 643 વાક્કૂટસ્ય; સ્મ્વ્ 57.14)
યઃ કૌમાર-હરઃ સ એવ હિ વરસ્ તા એવ ચૈત્ર-ક્ષપાસ્
તે ચોન્મીલિત-માલતી-સુરભયઃ પ્રૌéહાઃ કદમ્બાનિલાઃ
સા ચૈવાસ્મિ તથાપિ તત્ર સુરત-વ્યાપાર-લીલા-વિધૌ
રેવા-રોધસિ વેતસી-તરુ-તલે ચેતઃ સમુત્કણ્ંહતે

કસ્યચિત્ (સ્ક્મ્ 2.12.3; સ્પ્દ્ 3768; સ્મ્વ્ 87.9; સ્દ્ 1.2, ચ્ચ્ 2.1.58, 2.13.121, 3.1.78.)
પ્રિયઃ સોઽયં કૃષ્ણઃ સહચરિ કુરુક્ષેત્ર-મિલિતસ્
તથાહં સા રાધા તદ્ ઇદમ્ ઉભયોઃ સઙ્ગમ-સુખમ્ ।
તથાપ્ય્ અન્તઃ-ખેલન્-મધુર-મુરલી-પઞ્ચમ-જુષે
મનો મે કાલિન્દી-પુલિન-વિપિનાય સ્પૃહયતિ

સમાહર્તુઃ ॥ (ચૈતન્ય-ચરિતામૃત, 2.1.76)
સમાપ્તૌ મઙ્ગલાચરણમ્ ।
મુગ્ધે મુઞ્ચ વિષાદમ્ અત્ર બલભિત્ કમ્પો ગુરુસ્ ત્યજ્યતાં
સદ્-ભાવં ભજ પુણ્ડરીક-નયને માન્યાન્ ઇમાન્ માનય ।
લક્ષ્મીં શિક્ષયતઃ સ્વયંવર-વિધૌ ધન્વન્તરેર્ વાક્છલાદ્
ઇત્ય્ અન્ય-પ્રતિષેધમ્ આત્મનિ વિધિં શૃણ્વન્ હરિઃ પાતુ વઃ

કસ્યચિત્ ॥ (સ્ભ્વ્ 84 દાક્ષિણાત્યસ્ય કસ્યાપિ, સ્ક્મ્ 1.67.5 પુણ્ડરીકસ્ય)
યદુવંશાવતંસાય
વૃન્દાવન-વિહારિણે ।
સંસાર-સાગરોત્તાર-
તારયે હરયે નમઃ

અવિલમ્બ-સરસ્વત્યાઃ ॥
ભ્રામ્યદ્-ભાસ્વર-મન્દરાદ્રિ-શિખર-વ્યાઘટ્ટનાદ્ વિસ્ફુરત્
કેયૂરાઃ પુરુહૂત-કુઞ્જર-કર-પ્રાગ્-ભાર-સંવર્ધિનઃ ।
દૈત્યેન્દ્ર-પ્રમદા-કપોલ-વિલસત્-પત્રાઙ્કુર-ચ્છેદિનો
દોર્-દણ્ડાઃ કલિલ્-કાલ-કલ્મષ-મુષઃ કંસ-દ્વિષો પાતુ વઃ

યોગેશ્વરસ્ય॥ (સ્ક્મ્ 1.59.1 કસ્યચિત્)
જયદેવ-બિલ્વમઙ્ગલ-મુખૈઃ
કૃતા યેઽત્ર સન્તિ સન્દર્ભાઃ ।
તેષાં પદ્યાનિ વિના
સમાહૃતાનીતરાણ્ય્ અત્ર

લસદ્-ઉજ્જ્વલ-રસસ્તમના
ગોકુલ-કુલ-પાલિકાલિની-વલિતઃ ।
યદ્ અભીપ્સિતમ્ અભિદદ્યાત્
તરુણ-તમાલ-કલ્પ-પાદપઃ કોઽપિ