પાડતાડિતક · ભાગ 120

ઉદીચ્ય શ્યામિલક: પાડતાડિતક
[પ્.65] 0 શ્રીમહાકવિશ્યામિલકવિરચિતં પાદતાડિતકમ્.
(નાન્દ્યન્તે, તતઃ પ્રવિશતિ સૂત્રધારઃ)
(સૂત્ર#)
લ્ (અ) દેહત્યાગેન શમ્ભોર્ નયનહુતવહે માનિતો યેન કોપઃ
(બ્) સેન્દ્રા યસ્યાનુશિષ્ટિં સ્રજમ્ ઇવ વિબુધા ધારયન્ત્ય્ ઉત્તમાઙ્ગૈઃ
(ચ્) પાયાત્ કામઃ સ યુષ્માન્ પ્રવિતતવનિતાલોચનાપાઙ્ગશાર્ઙ્ગો
(દ્) બાણા યસ્યેન્દ્રિયાર્થા મુનિજનમનસાં સાદકા ભેદકાશ્ ચ
અપિ ચ
2 (અ) સભ્રૂક્ષેપં સહાસં સ્તનનિહિતકરામ્ ઈક્ષમાણેન દેવીં
(બ્) સંત્રાસાક્ષિપ્તવાગ્ભિઃ સહ ગણપતિભિર્ નન્દિના વન્દિતેન
(ચ્) પાયાદ્ વઃ પુષ્પકેતુર્ વૃષપતિકકુદાપાશ્રયન્યસ્તદોષ્ણા
(દ્) યસ્ય ક્રુદ્ધેન બાહ્યં કરણમ્ અપહૃતં શમ્ભુના ન પ્રભાવઃ
એવમ્ આર્યમિશ્રાન્ શિરસા પ્રણિપત્ય વિજ્ઞાપયામિ યદ્ વયમ્ આર્યશ્યામિલકસ્ય કૃતિં પાદતાડિતકં નામ ભાણં પ્રયોક્તું
[પ્.66] વ્યવસિતાઃ તત્ તસ્ય કવેર્ મતિપરિશ્રમમ્ અવધાનદાનેનાનુગ્રહીતુમ્ ઇચ્છામઃ કુતઃ
3 (અ) ઇદમ્ ઇહ પદં મા ભૂદ્ એવં ભવત્વ્ ઇદમ્ અન્યથા
(બ્) કૃતમ્ ઇદમ્ અયં ગ્રન્થેનાર્થો મહાન્ ઉપપાદિતઃ
(ચ્) ઇતિ મનસિ યઃ કાવ્યારમ્ભે કવેર્ ભવતિ શ્રમઃ
(દ્) સનયનજલો રોમોદ્ભેદઃ સતાં તમ્ અપોહતિ
કુતઃ
4 (અ) નિર્ગમ્યતાં બકબિડાલસમપ્રચારૈર્
(બ્) આર્યૈશ્ ચ રાજસચિવૈઃ શમવૃત્તિભિશ્ ચ
(ચ્) તિષ્ઠન્તુ ડિણ્ડિકવિનર્મકલાવિદગ્ધા
(દ્) નિર્મક્ષિકં મધુ પિપાસતિ ધૂર્તગોષ્ઠી
કુતઃ
5 (અ) ન પ્રાપ્નુવન્તિ યતયો રુદિતેન મોક્ષં
(બ્) સ્વર્ગાયતિં ન પરિહાસકથા રુણદ્ધિ
(ચ્) તસ્માત્ પ્રતીતમનસા હસિતવ્યમ્ એવ
(દ્) વૃત્તિં બુધેન ખલુ કૌરુકુચીં વિહાય
કો નુ ખલુ મયિ વિજ્ઞાપનાવ્યગ્રે શબ્દ ઇવ શ્રૂયતે (કર્ણં દત્ત્વા) હન્ત વિજ્ઞાતમ્ એષ હિ સ વિટમણ્ડપં પ્રવિશ્ય ધૂર્તચાક્રિકઃ ખલતિશ્યામિલકો ઘણ્ટામ્ આહત્ય ઘોષયતિ ય એષઃ
[પ્.67] 6 (અ) વ્યતિકરસુખભેદઃ કામિનીકામુકાનાં
(બ્) દિવસસમયદૂતો દુન્દુભીનાં પુરોધાઃ
(ચ્) કલમ્ ઉષસિ ખરત્વાદ્ યસ્ય કણ્ઠીરવાણાં
(દ્) બલવદ્ અભિનદન્તો ગર્દભા નાનુયાન્તિ
કિં ચ તાવદ્ અનેન ઘુષ્યતે (કર્ણં દત્ત્વા) (નૈપથ્યે)
7 (અ) જયતિ મદનસ્ય કેતુઃ
કાન્તં પ્રત્ય્ ઉદ્યતો વિલાસિન્યાઃ
(બ્) શિરસા પ્રાર્થયિતવ્યઃ
સાલક્તકનૂપુરઃ પાદઃ
(નિષ્ક્રાન્તઃ)

(સ્થાપના)
(તતઃ પ્રવિશતિ વિટઃ)
વિ -- મા તાવદ્ ભોઃ -- કિમ્ અત્ર ઘોષયિતવ્યમ્ યદ્ એવમ્
8 (અ) પ્રણયકલહોદ્યતેન
સ્રસ્તાંશુકદર્શિતોરુમૂલેન
(બ્) જિતમ્ એવ મદકલાયા
નૂપુરમુખરેણ પાદેન
અયે કેનૈતદ્ ધસિતમ્ (વિલોક્ય) દદ્રુણમાધવો ઽપ્ય્ અત્રૈવ અંઘો દદ્રુણમાધવ કિમ્ અત્ર હાસ્યસ્થાનમ્ કિં બ્રવીષિ - પ્રત્યક્ષં હિ મે તદ્ યદ્ અતીતે ઽહનિ તત્રભવત્યા સુરાષ્ટ્રાણાં વારમુખ્યયા સમદનયા મદનસેનિકયા તત્રભવાંસ્ તૌણ્ડિકોકિર્ વિષ્ણુનાગશ્ ચરણકમલેન શિરસ્ય્ અનુગૃહીત ઇતિ સુષ્ઠુ ખલ્વ્ ઇદમ્ ઉચ્યતે - એતિ જીવન્તમ્ આનન્દો નરં વર્ષશતાદ્
[પ્.68] અપીતિ વિષ્ણુનાગો ઽપિ નામૈવં સર્વકામિજનસાધારણં ચરણતાડનસંજ્ઞકં શિરસ્ય્ અભિષેકં પ્રાપ્તવાન્ કિં બ્રવીષિકુતો ઽસ્ય તાનિ ભાગધેયાનિ યઃ સ ઈદૃશાનાં પ્રણયકલહોત્સવાનાં પાત્રં ભવિષ્યતિ સ હિ તસ્યા વેશદેવતાયાસ્ તં સંમાનવિશેષમ્ અવમાનં મન્યમાનઃ ક્રોધપરિવ્યક્તનયનરાગઃ પ્રસ્ફુરિતભ્રુકુટીવક્રં લલાટં કૃત્વા શિરો વિનિર્ધૂય દશનૈર્ ઓષ્ઠમ્ અભિદશ્ય પાણિના પાણિમ્ અભિહત્ય દીર્ઘં નિઃશ્વસ્યોક્તવાન્ હા ધિક્ પુંશ્ચલિ, અનાત્મજ્ઞે, યયા ત્વયા મમાસ્મિન્
9 (અ) પ્રયતકરયા માત્રા યત્નાત્ પ્રબદ્ધશિખણ્ડકે
(બ્) ચરણવિનતે પિત્રાઘ્રાતે શિશુર્ ગુણવાન્ ઇતિ
(ચ્) સકુસુમલવૈઃ શાન્ત્યમ્ભોભિર્ દ્વિજાતિભિર્ ઉક્ષિતે
(દ્) શિરસિ ચરણો ન્યસ્તો ગર્વાન્ ન ગૌરવમ્ ઈક્ષિતમ્
એવં ચાનેનોક્તા વિરજ્યમાનસંધ્યારાગેવ રજનિ વર્ણાન્તરમ્ ઉપગતા અતિપ્રભાતચન્દ્રનિષ્પ્રભં વદનમ્ ઉદ્વહન્તી 10 (અ) વ્યપગતમદરાગા ભ્રશ્યમાનોપચારા
(બ્) કિમ્ ઇદમ્ ઇતિ વિષાદાત્ સ્વિન્નસર્વાઙ્ગયષ્ટિઃ
(ચ્) ભયવિગલિતશોભા વાન્તપુષ્પેણ મૂર્ધ્ના
(દ્) ન પુનર્ ઇતિ વદન્તી પાદયોસ્ તસ્ય લગ્ના
પ્રણિપાતાવનતા ચાનેન નિર્ધૂયોક્તા ચર્ષણિ, મા સ્પ્રાક્ષીઃ, કર્દનેન ન માં ઢૌકિતુમ્ અર્હસીતિ કષ્ટં ભોઃ, કોકિલા ખલુ કૌશિકમ્ અનુવર્તતે મદનસેનિકાપિ તં પુરુષવેતાલં
[પ્.69] કદર્યમ્ અપવીર્યમ્ અનુવર્તત ઇતિ ભવતિ મે વિસ્મયઃ ભવતિ ચ પુનર્ મહામાત્રપુત્રો રાજ્ઞઃ શાસનાધિકૃત ઇતિ દાનકામાવ્ ઉપેક્ષતે શબ્દકામાઃ ખલ્વ્ એતા ભવન્તિ કામે હિ પ્રયોજનમ્ અનેકવિધમ્ ઇત્ય્ ઉપદિશ્યતે કિં બ્રવીષિ - લબ્ધં ખલુ શબ્દકામયા શબ્દપ્રધાનાર્જનાચ્ છબ્દસ્ય વ્યસનમ્ ઇતિ સા હિ તપસ્વિની
11 (અ) તિર્યક્ત્રપાવનતપક્ષ્મપુટપ્રવાન્તૈર્
(બ્) ધૌતાધરસ્તનમુખી નયનામ્બુપાતૈઃ
(ચ્) સ્વાઙ્ગેષ્વ્ અલીયત નવૈઃ સહસા સ્તનદ્ભિર્
(દ્) ઉદ્વેજિતા જલધરૈર્ ઇવ રાજહંસી ઇતિ
ન ચ ભોઃ ચિત્રમ્ ઇદં શ્રોતવ્યં શ્રુતમ્ ન ચ ખલ્વ્ અસ્માભિર્ વિદિતાર્થૈર્ અપ્ય્ અતીતં પૃષ્ટમ્ તતસ્ તતઃ કિં બ્રવીષિ-- તતઃ સ મયા નિર્ભર્ત્સ્યોક્તઃ: અયે વૈયાકરણખસૂચિન્, સુમનસો મુસલેન મા ક્ષૌત્સીર્ વલ્લકીમ્ ઉલ્મુકેન મા વાદીર્, વાક્ક્ષુરેણ કિસલયક્લીબાં મા ચ્છેત્સીર્ મત્તકાશિનીમ્ ઇતિ એવમ્ ઉક્તો મામ્ અનાદૃત્ય વિટમહત્તરભટ્ટિજીમૂતગૃહં ગતઃ તતઃ સા
[પ્.70] તપસ્વિની કરકિસલયપર્યસ્તકપોલમ્ આનનં કૃત્વા પ્રરુદિતા તત ઉત્થાપ્ય મયોક્તા: સુન્દરિ, ન વાનરો વેષ્ટનમ્ અર્હતિ, ગર્દભો વા વરપ્રવહણં વોઢુમ્ અલમ્ અલં રુદિતેન હાસ્યઃ ખલ્વ્ એષ તપસ્વી નૈવં મહાન્તં શિરઃસત્કારમ્ અર્હતિ
12 (અ) કિં કામી ન કચગ્રહૈર્ યમ્ અબલાઃ ક્લિશ્યન્તિ મત્તા બલાદ્
(બ્) યં બધ્નન્તિ ન મેખલાભિર્ અથવા ન ઘ્નન્તિ કર્ણોત્પલૈઃ
(ચ્) પક્ષે તસ્ય તુ મન્મથઃ સુકૃતિનસ્ તસ્યોત્સવો યૌવનં
(દ્) દાસેનેવ રહસ્ય્ અપેતવિનયાઃ ક્રીડન્તિ યેનાઙ્ગનાઃ
એવં ચોક્તા સ્મિતપુરઃસરમ્ અપાઙ્ગેન મે વચઃ પ્રતિગૃહ્ય સશિરઃપાદમ્ અવકુણ્ઠ્ય વાસસા શયનતલમ્ અલંકૃતવતી અહમ્ અપિ કામિપ્રત્યવરસ્ય દુશ્ચરિતમ્ અનુચિન્તયન્ પ્રભાતમ્ - ઇતિ રજ્ઞઃ પ્રભાતનાન્દીસ્વનૈર્ ઉત્થાપિતઃ કૃતકર્તવ્યસ્ તદ્ એવ દુઃસ્વપ્નદર્શનમ્ ઇવાપનેતું બ્રાહ્મણપીઠિકાં ગતઃ તસ્યાં ચ બ્રાહ્મણપીઠિકાયાં પૂર્વગતં કીર્ણકેશં વિષ્ણુના-
[પ્.71] ગમ્ એવાર્તરૂપમ્ આત્મકર્માચક્ષમાણમ્ અસાવ્ અહં ભોઃ એવંકર્મા તં મા વૃષલ્યાઃ પાદાવધૂતશિરસ્કં ત્રાતુમ્ અર્હન્તિ ત્રૈવિદ્યવૃદ્ધા ઇત્ય્ ઉક્તવન્તમ્ અપશ્યમ્ એવં ચોક્તા બ્રાહ્મણાશ્ ચલકપોલસૂચિતહાસમ્ અન્યોન્યમ્ અવલોક્ય મુહૂર્તમ્ ઇવ ધ્યાત્વોક્તવન્તઃ ભોઃ સાધો, અવલોકિતાન્ય્ અસ્માભિર્ મનુયમવસિષ્ઠગૌતમભરદ્વાજશઙ્ખલિખિતાપસ્તમ્બહારીતપ્રચેતો દેવલવૃદ્ધગાર્ગ્યપ્રભૃતીનાં મહર્ષીણાં ધર્મશાસ્ત્રાણિ નાસ્યૈવંવિધસ્ય મહતઃ પાતકસ્ય પ્રાયશ્ચિત્તમ્ અવગચ્છામ ઇતિ એવં ચોક્તો વિષણ્ણતરવક્ત્ર ઉચ્છ્રિત્ય હસ્તાવ્ ઉપાક્રોશત્ ભો ભોઃ, ચતુર્થો વર્ણ ઇતિ ન મામ્ અર્હથ ભૂમિદેવાઃ પરિત્યક્તુમ્ કુતઃ
13 (અ) આર્યો ઽસ્મિ શુદ્ધચરિતો ઽસ્મિ કુલોદ્ગતો ઽસ્મિ
(બ્) શબ્દે ચ હેતુસમયે ચ કૃતશ્રમો ઽસ્મિ
(ચ્) રાજ્ઞો ઽસ્મિ શાસનકરો ન પૃથગ્જનો ઽસ્મિ
(દ્) ત્રાયધ્વમ્ આર્તમ્ અગતિં શરણાગતો ઽસ્મિ
એવં ચોક્તાયાં તસ્યાં પરિષદિ
[પ્.72] 14 (અ) કૈશ્ચિદ્ ગૌર્ અયમ્ ઇત્ય્ અરત્નિચલનૈર્ અન્યોન્યમ્ આઘટ્ટિતં
(બ્) સ્યાદ્ ઉન્મત્ત ઇતિ સ્થિતં સ્મિતમુખૈઃ કૈશ્ચિચ્ ચિરં વીક્ષિતમ્
(ચ્) કૈશ્ચિત્ કામપિશાચ ઇત્ય્ અપિ તૃણં દત્ત્વાન્તરે ધિક્કૃતઃ
(દ્) કૈશ્ચિદ્ દુષ્કૃતકારિણીતિ ચ પુનઃ સૈવાઙ્ગના શોચિતા

એવમવસ્થાયાં ચ સંસદિ તસ્યાં પ્રતિપત્તિમૂઢેષુ બ્રાહ્મણેષુ પ્રાયશ્ચિત્તવિપ્રલમ્ભવિહ્વલે ક્રોશતિ વિષ્ણુનાગે તેષામ્ એકતમ આચાર્યપુત્રઃ સ્વયં ચાચાર્યો દણ્ડનીત્યાન્વીક્ષિક્યોર્ અન્યાસુ ચ વિદ્યાસ્વ્ અભિવિનીતઃ કલાસ્વ્ અપિ ચ સર્વાસુ પરં કૌશલમ્ અનુપ્રાપ્તો વાગ્મી ચાન્તેવાસિગણપરિવૃતઃ પરિહાસપ્રકૃતિઃ શાણ્ડિલ્યો ભવસ્વામી નામ બ્રાહ્મણઃ સવ્યેતરં હસ્તમ્ ઉદ્યમ્ય સ્મિતોદગ્રયા વાચા પરિષદમ્ આમન્ત્ર્યોક્તવાન્ અયે ભો વિષ્ણુનાગ, ન ભેતવ્યમ્ અલમ્ અલં વિષાદેન અસ્તીદં ધર્મવચનં યથા દેશજાતિકુલતીર્થસમયધર્માશ્ ચામ્નાયૈર્ અવિરુદ્ધાઃ પ્રમાણમ્ ઇતિ અતો વિટજાતિં સંનિપાત્ય વિટમુખ્યેભ્યઃ પ્રાયશ્ચિત્તં મૃગ્યતામ્ તે હિ ત્વામ્ અસ્માત્ કિલ્બિષાન્ મોચયિષ્યન્તિ ઇત્ય્ ઉક્તે સાધુવાદાનુયાત્રમ્ ઊર્ધ્વાઙ્ગુલિપ્રનૃત્તમ્ અવર્તત
[પ્.73] તસ્યાં પરિષદિ તચ્ છ્રુત્વા વિષ્ણુનાગો ઽપ્ય્ અનુગૃહીત ઇતિ પ્રસ્થિતઃ ત્વં ચાપિ વિટસંનિપાતકર્મણિ નિયુક્ત ઇતિ બાઢમ્. કિં બ્રવીષિ - કે પુનર્ ઇહ ભવતો વિટાઃ સંમતા ઇતિ નનુ ભવાન્ એવ તાવદ્ અગ્રે વિટઃ કિં બ્રવીષિ - કથમ્ અહમ્ અપિ નામ વિટશબ્દેનાનુગૃહીત ઇતિ કઃ સંશયઃ? શ્રૂયતામ્
15 (અ) દિવસમ્ અખિલં કૃત્વા વાદં સહ વ્યવહારિભિર્
(બ્) દિવસવિગમે ભુક્ત્વા ભોજ્યં સુહૃદ્ભવને ક્વચિત્
(ચ્) નિસિ ચ રમસે વેશસ્ત્રીભિઃ ક્ષિપસ્ય્ અપિ ચાયુધં
(દ્) જલમ્ અપિ ચ તે નાસ્ત્ય્ આવાસે તથાપિ ચ કત્થસે
તત્ કથં ત્વમ્ અવિટઃ કિં બ્રવીષિ - યદ્ય્ એવમ્ અનુગૃહીતઃ સંનિપાતયિષ્યસિ વિટાન્ વિટલક્ષણં તાવચ્ છ્રોતુમ્ ઇચ્છામ ઇતિ પ્રથમઃ કલ્પઃ શ્રૂયતામ્
16 (અ) સ્વૈઃ પ્રાણૈર્ અપિ વિદ્વિષઃ પ્રણયિણામ્ આપત્સુ યો રક્ષિતા
(બ્) યસ્યાર્તૌ ભવતિ સ્વ એવ શરણં ખડ્ગદ્વિતીયો ભુજઃ
(ચ્) સંઘર્ષાન્ મદનાતુરો મૃગયતે યં વારમુખ્યાજનઃ
(દ્) સ જ્ઞેયો વિટ ઇત્ય્ અપાવૃતધનો યો નિત્યમ્ એવાર્થિષુ
અપિ ચ
17 (અ) ચરણકમલયુગ્મૈર્ અર્ચિતં સુન્દરીણાં
[પ્.74] (બ્) સમકુટમ્ ઇવ તુષ્ટ્યા યો બિભર્ત્ય્ ઉત્તમાઙ્ગમ્
(ચ્) સ વિટ ઇતિ વિટજ્ઞૈઃ કીર્ત્યતે યસ્ય ચાર્થાન્
(દ્) સલિલમ્ ઇવ તૃષાર્તાઃ પાણિયુગ્મૈર્ હરન્તિ
કિં બ્રવીષિ - ઉક્તં વિટલક્ષણં, વિટાન્ ઇદાનીમ્ ઉપદેષ્ટુમ્ અર્હસીતિ શ્રૂયતાં: તત્રભવાન્ કામચારો ભાણુર્, લોમશો ગુપ્તો ઽમાત્યો વિષ્ણુદાસઃ, શૈબ્ય આર્યરક્ષિતો, દાશેરકો રુદ્રવર્માવન્તિકઃ સ્કન્દસ્વામી, હરિશ્ચન્દ્રો ભિષગ્, આભીરકઃ કુમારો મયૂરદત્તો, માર્દઙ્ગિકઃ સ્થાણુર્ ગાન્ધર્વસેનક, ઉપાયનિરન્તકથઃ, પાર્વતીયઃ પ્રથમો ઽપરાન્તાધિપતિર્ ઇન્દ્રવર્માનન્દપુરકઃ કુમારો મખવર્મા, સૌરાષ્ટ્રિકો જયનન્દકો, મૌદ્ગલ્યો દયિતવિષ્ણુર્ ઇત્ય્ એવમાદયો યથાસંભવં સંનિપાત્યાઃ કિં
[પ્.75] બ્રવીષિ - સર્વં તાવત્ તિષ્ઠતુ દયિતવિષ્ણુર્ અપિ ભવતો વિટઃ સંમત ઇતિ કઃ સંદેહઃ કિં બ્રવીષિ - એષ યો ઽયં રાજ્ઞો બલેષ્વધિકૃતઃ પારશવઃ કવિર્ ઇતિ બાઢમ્ એવમ્ એવૈતત્ કિં બ્રવીષિ - મા તાવદ્ ભોઃ
18 (અ) યઃ સંકુચત્ય્ ઉપહિતપ્રણયો ઽપિ રાજ્ઞો
(બ્) યો મઙ્ગલૈઃ સ્વપિતિ ચ પ્રતિબુધ્યતે ચ
(ચ્) દેવાર્ચનાદ્ અપિ ચ ગુલ્ગુલુગન્ધવાસા
(દ્) યો ઽસૌ કિણત્રયકઠોરલલાટજાનુઃ
અપિ ચ
19 (અ) દેવકુલાદ્ રાજકુલં રાજકુલાદ્ યાતિ દેવકુલમ્ એવ
(બ્) ઇતિ યસ્ય યાન્તિ દિવસાઃ કુલદ્વયે સંપ્રસક્તસ્ય
કથમ્ અસાવ્ અપિ વિટ ઇતિ આ એવમ્ એતત્ અસ્તીદમ્ અસ્ય વિટભાવપ્રત્યનીકભૂતં પુરાણઘૃતગન્ધ ઇવ કિં તુ
20 (અ) પૂર્વાવન્તિષુ યસ્ય વેશકલહે હસ્તાગ્રશાખા હૃતા
[પ્.76] (બ્) સક્થ્નોઃ સંયતિ યસ્ય પદ્મનગરે દ્વિડ્ભિર્ નિખાતાવ્ ઇષૂ
(ચ્) બાહૂ યસ્ય વિભિદ્ય ભૂર્ અધિગતા યન્ત્રેષુણા વૈદિશે
(દ્) યો વાજીકરણાર્થમ્ ઉજ્ઝતિ વસૂન્ય્ અદ્યાપિ વૈદ્યાદિષુ
21 (અ) યસ્માદ્ દદાતિ સ વસૂનિ વિલાસિનીભ્યઃ
(બ્) ક્ષીણેન્દ્રિયો ઽપિ રમતે રતિસંકથાભિઃ
(ચ્) તસ્માલ્ લિખામિ ધુરિ તં વિટપુંગવાનાં
(દ્) રાગો હિ રઞ્જયતિ વિત્તવતાં ન શક્તિઃ કથમ્ અસાવ્ અવિટઃ
કિં બ્રવીષિ - એવં ચેદ્ અગ્રણીર્ વિટાનામ્ ઇતિ તસ્માદ્ એવાયં ધુરિ લિખિતઃ ગચ્છતુ ભવાન્ સ્વસ્તિ ભવતે સાધયામસ્ તાવત્ (પરિક્રમ્ય) એષો ઽસ્મિ નગરરથ્યામ્ અવતીર્ણઃ અહો નુ ખલુ જમ્બૂદ્વીપતિલકભૂતસ્ય સર્વરત્નાવિષ્કૃતવિભૂતેઃ સાર્વભૌમનરેન્દ્રાધિષ્ઠિતસ્ય સાર્વભૌમનગરસ્ય પરા સ્રિઃ ઇહ હિ
22 (અ) સંગીતૈર્ વનિતાવિભૂષણરવૈઃ ક્રીડાશકુન્તસ્વનૈઃ
(બ્) સ્વાધ્યાયધ્વનિભિર્ ધનુઃસ્વનયુતૈઃ સૂનાસિશબ્દૈર્ અપિ
(ચ્) પાત્રીણાં ગૃહસારસપ્રતિરુતૈઃ કક્ષ્યાન્તરેષુ સ્વનૈઃ
[પ્.77] (દ્) સંજલ્પાન્ ઇવ કુર્વતે વ્યતિકરાત્ પ્રાસાદમાલાઃ સિતાઃ
અપિ ચ

23 (અ) ગિરિભ્યો ઽરણ્યેભ્યઃ સલિલનિધિકચ્છાદ્ અપિ મરોર્
(બ્) નરેન્દ્રૈર્ આયાતૈર્ દિશિ દિસિ નિવિષ્ટૈસ્ ચ શતસઃ
(ચ્) વિચિત્રામ્ એકસ્થામ્ અનવગતપૂર્વામ્ અવિકલામ્
(દ્) ઇહ સ્રષ્ટુઃ સૃષ્ટેર્ બહુવિષયતાં પસ્યતિ જનઃ
24 (અ) શકયવનતુખારપારસીકૈર્
(બ્) મગધકિરાતકલિઙ્ગવઙ્ગકાશૈઃ
(ચ્) નગરમ્ અતિમુદાયુતં સમન્તાન્
(દ્) મહિષકચોલકપાણ્ડ્યકેરલૈશ્ ચ
(વિલોક્ય) અયે કો નુ ખલ્વ્ એષો ઽવમુક્તકઞ્ચુકયા ધવલશિબિકયેભ્યવિધવાલીલાં વિડમ્બયન્ન્ ઇત એવાભિવર્તતે (વિમૃશ્ય) ભવતુ વિજ્ઞાતમ્ એષ હિ સ વેત્રદણ્ડકુણ્ડિકાભાણ્ડસૂચિતો વૃષલચૌક્ષો ઽમાત્યો વિષ્ણુદાસઃ અનેન હ્ય્ એવં મહત્ય્ અપિ પ્રાડ્વિવાકકર્મણિ નિયુક્તેન ધ્યાનાભ્યાસપરવત્તયોપેક્ષાવિહારિણેવ ભિક્ષુણા નાત્યર્થં રાજકાર્યાણિ ક્રિયન્તે તથા હિ
[પ્.78] 25 (અ) કરવિચલિતજાનુઃ કૈશ્ચિદ્ અર્ધાસનસ્થૈઃ
(બ્) સમવનતશિરોભિઃ કૈશ્ચિદ્ આકૃષ્ટપાદઃ
(ચ્) અધિકરણગતો ઽપિ ક્રોશતાં કાર્યકાણાં
(દ્) વિપણિવૃષ ઇવૈષ ધ્યાતિ નિદ્રાં ચ યાતિ તત્ કામં વિટજનપ્રત્યનીકભૂતમ્ અસ્ય દર્શનમ્ તથાપિ ધર્મમ્ ઉપદિશન્ન્ અભિગમ્ય એવ કા ગતિર્? ઉપસર્પામ્ય્ એનમ્ એષ ખલુ દૂરાદ્ એવ મામ્ અવલોક્ય શિબિકામ્ અવતાર્યાવતરતિ અયે ભોઃ, મર્ષયતુ ભવાન્ નાર્હસ્ય્ અસ્માન્ ઉપચારયન્ત્રણયા વિજનિકર્તુમ્ કિં બ્રવીષિ - કશ્ ચ ભવન્તમ્ ઉપચરતિ આચારો ઽયમ્ અસ્માભિર્ અનુવર્ત્યત ઇતિ મા તાવદ્ ભોઃ - એવમ્ ઉપચરતા યુક્તં નામ ભવતા તત્રભવતીમ્ અનઙ્ગસેનામ્ અનઙ્ગસેનામ્ ઇવ પ્રણયાભિમુખીં તથા વિમુખયિતુમ્ કિં બ્રવીષિ - કિં મયા ન તસ્યાઃ પ્રણયાનુરૂપઃ સંપરિગ્રહઃ કૃતઃ પશ્યતુ ભવાન્ સા હિ મયા
26 (અ) સ્વસ્તીત્ય્ ઉક્ત્વા વન્દનાયાં કૃતાયામ્
(બ્) આસીનાયાં વાચિતં યોગશાસ્ત્રમ્
(ચ્) નેત્રે ચાસ્યા વાયુનેવેર્યમાણે
[પ્.79] (દ્) સંપ્રેક્ષ્યોક્તા પુત્રિ સર્પિઃ પિબેતિ
તત્ કથં ન સંપ્રતિગૃહીતા મયેતિ અહો કામિન્યા લલિતસંપરિગ્રહઃ કૃતઃ એષ માં પ્રહસ્ય ચૌક્ષોપાયનેન બીજપૂરકેણ પ્રસાદયતિ અયે ભો, યુષ્મદન્તેવાસિન એવ વયમ્ ઈદૃશેષુ પ્રયોજનેષુ નોત્કોટનાભિર્ વઞ્ચયિતું સક્યાઃ સર્વથા \દોત્સ્ - ઈદૃસ એવાસ્તુ ભવાન્ સાધયામસ્ તાવત્ (પરિક્રમ્ય) એષ ભો અનેકદેસસ્થલજજલજસારફલ્ગુપણ્યક્રયવિ ક્ર યો પસ્થિતસ્ત્રિ પુરુષસં બાધાન્તરા પણાં સાર્વભૌમસ્ય વિપણિમ્ અનુપ્રાપ્તઃ અહો બતાસ્યાઃ
27 (અ) સકુનીનામ્ ઇવાવાસે પ્રચારેષુ ગવામ્ ઇવ
(બ્) જનાનાં વ્યવહારેષુ સંનિપાતો મહાધ્વનિઃ
તથા હિ
28 (અ) સ્વરઃ સાનુસ્વારઃ પરિપતતિ કર્મારવિપણૌ
(બ્) ભ્રમારૂઢં કાંસ્યં કુરરવિરુતાનીવ કુરુતે
(ચ્) ધૃતં શઙ્ખે શસ્ત્રં રસતિ તુરગસ્વાસપિશુનં
(દ્) સમન્તાચ્ ચાપ્નોતિ ક્રયમ્ અપિ જનો વિક્રયમ્ અપિ
અપિ ચેદાનીમ્
29 (અ) સુમનસ ઇમા વિક્રીયન્તે હસન્ત્ય ઇવ સ્રિયા
[પ્.80] (બ્) ચરતિ ચષકઃ પાનાગારેષ્વ્ અતઃ પરિપીયતે
(ચ્) કરધૃતતૃણૈર્ માંસક્રાયૈર્ અપાઙ્ગનિરીક્ષિતા
(દ્) નગરવિહગાઃ સૂનામ્ એતે પતન્ત્ય્ અસિમાલિનીમ્
અપિ ચ
30 (અ) અંસેનાંસમ્ અભિઘ્નતાં વિવદતાં તત્ તચ્ ચ સંક્રીણતાં
(બ્) સસ્યાનામ્ ઇવ પઙ્ક્તયઃ પ્રચલિતા ન્ટ્ણામ્ અમી રાશયઃ
(ચ્) દ્યૂતાદ્ આહૃતમાષકાશ્ ચ કિતવા વેશાય ગચ્છન્ત્ય્ અમી
(દ્) સંપ્રાપ્તાઃ પરિચારકૈઃ સકુસુમૈઃ સાપૂપમાંસાસવૈઃ
તદ્ યાવદ્ અહમ્ અપીદાનીં મહાજનસંમર્દદુર્ગમં વિપણિમાર્ગમ્ ઉત્સૃજ્યેમાં પુષ્પવીથિકામ્ અન્તરેણ પાનાગારાણ્ય્ અપસવ્યમ્ ઉપાવર્તમાનઃ પૂર્ણભદ્રશૃઙ્ગાટકમ્ અવતીર્ય મકરરથ્યયા વેશમાર્ગમ્ અવગાહિષ્યે તત્ કામમ્ અસંગૃહીતમાષકસ્ય વેશપ્રવેશો નિરાયુધસ્ય સંગ્રામાવતરણમ્ ઇત્ય્ ઉભયમ્ અપાર્થકં કેવલમ્ અયશસે ચાનર્થાય ચ કિં તુ સુહૃન્નિદેશો ઽયમ્ અસ્માભિર્ અવશ્યં નિર્વર્તયિતવ્યઃ વિશેષેણ હિ ભૂયાદ્ વેશે વિટસંનિપાતઃ (પરિક્રમ્ય) અયે કો નુ ખલ્વ્ એષ રોહિતકીયૈર્ માર્દઙ્ગિકૈઃ કંસપાત્રવેણુમિશ્રૈર્ યોધેયક-
[પ્.81] વર્ણૈર્ ઉપગીયમાન એકશ્રવણાવલમ્બિતકુરણ્ટકશેખરો વિરલમ્ અપસવ્યમ્ આકુલદશમ્ ઉત્તરીયમ્ અપવર્તિકયા સંક્ષિપન્ મુહુર્ મુહુઃ પ્રકટૈકસ્ફિક્ સવ્યેન પાણિના મદ્યભાજનમ્ ઉત્ક્ષિપ્ય નૃત્યન્ન્ આપાનમણ્ડપં હાસયતિ (નિર્વર્ણ્ય) આઃ જ્ઞાતમ્ એષ હિ સ બાલ્હિકપુત્રઃ સર્વધૂર્તપરિહાસૈકભાજનભૂતો વેશકુક્કુટો બાષ્પો ધાન્ત્રઃ ભોઃ યત્ સત્યં ન કદાચિદ્ અપ્ય્ એનમ્ અમત્તમ્ અપીતં વા પશ્યામિ સમં ચાયમ્ અમૃક્ષિતહસ્તો માષકાર્ધેનાપિ તત્ કુતો ઽસ્યૈતદ્ ઉપપદ્યતે (વિતર્ક્ય) હન્ત વિજ્ઞાતમ્. એષ હિ પુરોભાગી લજ્જાવિયુક્તઃ સર્વંકષઃ સાર્વજનીનત્વાત્
31 (અ) આબદ્ધમણ્ડલાનાં
(બ્) પિબતામ્ ઉપદંશમુષ્ટિમ્ આદાય
(ચ્) પ્રવિસતિ બાષ્પો મધ્યં

[પ્.82] ( દ્) નટનટિચેટાશ્વબન્ધાનામ્
અહો નુ ખલ્વ્ અસ્ય પાનોપાર્જને વિજ્ઞાનમ્ તદ્ અલમ્ અનેનાભિભાષિતેન ઇતો વયમ્ (પરિક્રમ્ય) ઇદમ્ અપરં જઙ્ગમં જીર્ણોદ્યાનં વિટજનસ્ય એષા હિ પુરાણપુંશ્ચલી ધરણિગુપ્તા નામ કામદેવાયતનાદ્ દેવતાયા ઉપયાચિતં નિર્વર્ત્ય સ્ફુટિતકાશવલ્લરીશ્વેતમ્ આગલિતમ્ અંસદેશાદ્ ઉપરિ કેશહસ્તં વિન્યસ્યન્તી સદ્યોધૌતનિવસના વિગલિતમ્ ઉત્તરીયમ્ એકાંસે પ્રતિસમાદધાના બલિવિક્ષેપોપનિપતિતૈર્ બલિભૃતૈઃ પરિવૃતં મયૂરં નૃત્યન્તમ્ અપાઙ્ગેનાવલોકયન્તી મકરયષ્ટિં પ્રદક્ષિણીકરોતિ ભોઃ યત્ સત્યમ્ અદ્યાપ્ય્ અસ્યાશ્ ચિરાતિક્રાન્તં યૌવનવિભ્રમં વિલાસશેષં કથયતિ તથા હિ
32 (અ) શ્વેતાભિર્ નખરાજિભિઃ પરિવૃતૌ વ્યાવૃત્તમૂલૌ સ્તનૌ
(બ્) સૃક્વણ્યોઃ શિથિલશ્ ચ મધ્યગડુલો નિષ્પીતપૂર્વો ઽધરઃ
[પ્.83] (ચ્) સભ્રૂક્ષેપમ્ ઉદાહૃતં પરિચયાદ્ અદ્યાપિ યુક્તોત્તરં
(દ્) રૂપં હિ પ્રહૃતં પ્રસહ્ય જરયા નાસ્યા વિલાસા હૃતાઃ
તન્ ન શક્યમ્ એનામ્ અનભિભાષ્યાતિક્રમિતુમ્ એષા હ્ય્ અસ્માકં પ્રિયવયસ્યં માર્દઙ્ગિકં સ્થાણુમિત્રં મિત્રં વ્યપદિશન્તી ક્રૌઞ્ચરસાયનોપયોગમ્ આત્મનઃ પ્રકાશયતિ તત્ કથમ્ એનામ્ ઉપસર્પામિ (વિચિન્ત્ય) આજ્ઞાતમ્ અસ્યા હિ \દોત્સ્ --ઇતસ્ તૃતીયે ઽહનિ તપસ્વી સ્થાણુમિત્રશ્ ચુમ્બનાતિપ્રસઙ્ગાત્ તથા બીભત્સમ્ અનુભૂતવાન્ અહો ધિગ્ અકરુણો રાગઃ
33 (અ) ચુમ્બનરક્તઃ સો ઽસ્યા
દશનં ચ્યુતમૂલમ્ આત્મનો વદને
(બ્) જિહ્વામૂલસ્પૃષ્ટં
ખાડ્ ઇતિ કૃત્વા નિરષ્ઠીવત્
[પ્.84] તત્ કમં વેશમ્ અવતિતીર્ષુસ્ તીર્થમ્ ઇદમ્ અતિક્રામન્ વઞ્ચિતઃ સ્યામ્ તથાપિ ત્વ્ આવિષ્કૃતમ્ અસ્યાઃ સ્થાણુમિત્રવદને દન્તનિપતનમ્ તન્ નાભિગમનેન વ્રીડાં પુનરુક્તીકરોમિ સર્વથા નમો ઽસ્યૈ સાધયામ્ય્ અહમ્ (પરિક્રમ્ય) એસો ઽસ્મિ વેશમ્ અવતીર્ણઃ અહો નુ ખલુ વેશસ્ય પરા શ્રીઃ ઇહ હિ - એતાનિ પૃથક્પૃથઙ્નિવિષ્ટાનિ રુચિરવપ્રનેમિસાલહર્મ્યશિખરકપોતપાલીસિંહકર્ણગોપાનસીવલભીપુટાટ્ટાલકાવલોકનપ્રતોલીવિટઙ્કપ્રાસાદસંબાધાન્ય્ અસંબાધકક્ષ્યાવિભાગાનિ ભાગે નિમિતાનિ સુનિર્મિતરુચિરખાતપૂરિતસિક્તસુષિરફૂત્કૃતોત્કોટિતલિપ્તલિખિતસૂક્ષ્મસ્થૂલવિવિક્તરૂ પશતનિ બદ્ધાનિ બદ્ધસંધિદ્વારગવાક્ષવિતર્દિસંજવનવીથીનિર્વ્યૂહકાન્ય્
[પ્.85] એકદ્વિત્રિપાદપાલંકૃતમધ્યકોદ્દેશાન્ય્ ઉદ્દેશ્યવૃક્ષકહરિતકફલમાલ્યષણ્ડમણ્ડિતાનિ પુણ્ડરીકશબલિતવિમલવાપીતોયાનિ તોયાન્તરવિહિતદારુપર્વતભૂમિલતાગૃહચિત્રશાલાલંકૃતાનિ પરાર્ધ્યમુક્તાપ્રવાલકિઙ્કિણીજાલાવિષ્કૃતપરિષ્કરાણ્ય્ ઉચ્છ્રિતસૌભાગ્યવૈજયન્તીપતાકાન્ય્ ઉત્પતન્તીવ ગગનતલમ્ અવનિતલાદ્ ભવનવરાવતંસકાનિ વારમુખ્યાનામ્ યત્રૈતે
34 (અ) આસીનૈર્ અવલીઢચક્રવલયૈર્ મીલદ્ભિર્ આવન્તિકૈર્
(બ્) ધાર્યારૂઢકિરાતસંગતધુરાસ્ તિષ્ઠન્તિ કર્ણીરથાઃ
(ચ્) એતે ચ દ્વિગુણીકૃતોત્તરકુથા નિદ્રાલસાધોરણાઃ
(દ્) કામ્બોજાશ્ ચ કરેણવશ્ ચ કથયન્ત્ય્ અન્તર્ગતાન્ સ્વામિનઃ
અપિ ચાસ્મિન્ વેશે
35 (અ) નયનસલિલૈર્ યૈર્ એવૈકો વ્રજન્ન્ અભિવાહ્યતે
(બ્) પ્રતતવિસૃતૈસ્ તૈર્ એવાન્યો ગૃહાન્ અતિનીયતે
(ચ્) અકૃશવિભવેષ્વ્ આસામ્ આસ્થા તથાપિ કૃતવ્યયાઃ
( દ્) સમનુપતિતા નિર્ભર્ત્સ્યન્તે બલાત્ કિલ માતૃભિઃ
(પરિક્રમ્ય)
[પ્.86] 36-39 ઇયમ્ અનુનયતિ પ્રિયં ક્રુદ્ધમ્ એષા પ્રિયેણાનુનીતા પ્રસીદત્ય્
અસૌ સપ્તતન્ત્રીર્ નખૈર્ ઘટ્ટયન્તી કલં કાકલીપઞ્ચમપ્રાયમ્ ઉત્કણ્ઠિતા વલ્ગુગીતાપદેશેન વિક્રોશતિ
ઇયમ્ ઉપહિતદર્પણા કામિના મણ્ડ્યતે કામિની કામિનો મૌલિમ્
એષા નિબધ્નાત્ય્ અસૌ શારિકાં સ્પષ્ટમ્ આલાપયત્ય્ એષ મત્તો
મયૂરો ઽનયા ચૂતપુષ્પેણ સંતર્જિતો નૃત્યતિ
કથમ્ ઇયમ્ અતિકન્દુકક્રીડયા મધ્યમ્ આયાસયત્ય્ અલ્પમ્ એષા
પ્રિયેણોપવિષ્ટા સહાક્ષૈઃ પરિક્રીડતિ પ્રૌઢયા ચાનયૈતત્ સ્વયં લિખ્યતે ચિત્રમ્ આખ્યાયિકાસૌ પુનર્ વાચ્યતે
અલમ્ અલમ્ અતિસંભ્રમેણાસ્યતાં વાસુ ભદ્રે ચિરાદ્ દૃશ્યસે
કિં બ્રવીષ્ય્ અદ્ય તં પ્રષ્ટુમ્ અર્હસ્ય્ અહં યેન મુગ્ધા તથા
વઞ્ચિતેતિ પ્રસાદ્યાસિ નઃ સ્વસ્તિ તે સર્વથા સાધયામો વયમ્
[પ્.87] (પરિક્રમ્ય) ઇદમ્ અપરં સુહૃત્પત્તનમ્ ઉપસ્થિતમ્ એષ હિ સ બાલ્હિકઃ કાઙ્કાયનો ભિષગ્ ઐશાનચન્દ્રિઃ હરિશ્ચન્દ્રશ્ ચન્દ્ર ઇવ કુમુદવાપીં વેશવીથીમ્ અવભાસયન્ન્ ઇત એવાભિવર્તતે તત્ કિમ્ અસ્યેહ પ્રયોજનમ્ (વિચિન્ત્ય) આ જ્ઞાતમ્ એષ હિ તસ્યાઃ પૂર્વપ્રણયિન્યા યશોમત્યા ભગિનીં પ્રિયઙ્ગુયષ્ટિકાં કામયતે અસ્માન્ અપિ રહસ્યેનાતિસંધત્તે તન્ ન શક્યમ્ એનમ્ અપ્રતિપદ્ય ગન્તુમ્ યાવદ્ ઉપસર્પામિ (ઉપગમ્ય) અંઘો વેશબિસવનૈકચક્રવાક, કુતો ભવાન્ કિં બ્રવીષિ - એષ હિ તસ્યાઃ પ્રિયસખ્યાસ્ તે કનીયસીં પ્રિયઙ્ગુયષ્ટિકામ્ ઔષધેન સંભાવ્યાગચ્છામીતિ ન ખલુ તસ્યાઃ સુરતસુભિક્ષાયા આમયાવસન્નો મદનાગ્નિસ્ તસ્ય દીપનીયકમ્ ઉદ્દિષ્ટવાન્ અસિ કિં બ્રવીષિ - મુક્તઃ પરિહાસઃ. કષ્ટા ખલુ તસ્યાઃ શિરોવેદનેતિ વયસ્ય યત્ સત્ યમ્ કિં બ્રવીષિ - કઃ સંદેહઃ? કૃચ્છ્રસાધ્યેતિ એવમ્ એતત્ શિરોવેદના નામ ગણિકાજનસ્ય લક્ષ્યવ્યાધિયૌતકમ્ પશ્યતુ ભવાન્
40 (અ) લલાટે વિન્યસ્ય ક્ષતજસદૃશં ચન્દનરસં
(બ્) મૃણાલૈઃ ક્રીડન્તી કુવલયપલાશૈઃ સકમલૈઃ
[પ્.88] (ચ્) સલીલં ભ્રૂક્ષેપૈર્ અનુગતસુખપ્રાશ્નિકકથા
( દ્) વિરક્તા રક્તા વા શિરસિ રુજમ્ આખ્યાતિ ગણિકા
કિં બ્રવીષિ - સદાપિ નામ ત્વં કર્કશપરિહાસઃ એષ ખલુ તામ્ ઔષધં પ્રાપાય્યાગચ્છામીતિ યુક્તમ્ એતત્ અસંશયં હિ
41 (અ) ધૂન્વન્ત્યાઃ કરપલ્લવં વલયિનં ઘ્નન્ત્યાઃ પદા કુટ્ટિમં

(બ્) બિભ્રન્ત્યાશ્ ચ્યુતમ્ અંશુકં સરશનં નાભેર્ અધઃ પાણિના
(ચ્) તસ્યા દીર્ઘતરીકૃતાક્ષમ્ અપિબઃ કેશગ્રહૈર્ આનનં
(દ્) સા વા ત્વદ્દશનચ્છદૌષધમલં બાલા ત્વયા પાયિતા
કિં બ્રવીષિ - વયસ્ય એવ તથા વિધાસ્યતીતિ ચોર યદિ ન પુનર્ અસ્માન્ રહસ્યેનાવક્ષેપ્સ્યસિ કિં ત્વ્ અદ્ય સર્વવિટૈઃ સર્વવિટમહત્તરસ્ય ભટ્ટિજીમૂતસ્ય ગૃહે કેનચિત્ પ્રયોજનેન સંનિપતિતવ્યમ્ તદ્ વયસ્યો ઽપ્ય્ અહીનકાલમ્ આગચ્છેત્ કિં બ્રવીષિ - વિદિતમ્ એવૈતદ્ વિટજનસ્ય યથા વિષ્ણુનાગપ્રાયશ્ચિત્તદાનાયાપરાહ્ણે સમાગન્તવ્યમ્ ઇતિ તદ્ ગચ્છતુ ભવાન્ અહમ્ અપ્ય્ આગચ્છામીતિ તથા નામ સ્વસ્તિ ભવતે સાધયામસ્ તાવત્ (પરિક્રમ્ય) કથમ્ ઇદં સર્વવિટૈર્ વિદિતમ્ તેન હ્ય્ અલ્પપરિશ્રમો ઽસ્મિ સંજાતઃ કેવલં વેશ્યાસુહૃત્સમાગમૈઃ
[પ્.89] કાલો ઽનુપાલયિતવ્યઃ અયે કસ્ય ખલ્વ્ અયમ્ અહૂણો હૂણમણ્ડનમણ્ડિત આર્યઘોટકઃ પાટલિપુત્રિકાયાઃ પુષ્પદાસ્યા ભવનદ્વારમ્ આવિષ્કરોતિ (નિર્વર્ણ્ય) આ જ્ઞાતમ્. એભિર્ ઇહાબદ્ધશ્વેતકાષ્ઠકઋનિકાપ્રહસિતકપોલદેશૈર્ બદ્ ધકરૈર્ અસજ્જમ્ અપ્ય્ અસકૃત્ સજ્જમ્ ઇતિ સાઞ્જલિપ્રતિવાદિભિર્ લાટડિણ્ડિભિઃ સૂચિતઃ સેનાપતેઃ સેનકસ્યાપત્યરત્નં ભટ્ટિમખવર્મા ભવિષ્યતિ તન્ ન શક્યમ્ એનમ્ અનભિભાષાતિક્રમિતુમ્ અતિક્રામન્ હિ સ્નેહમાધ્યસ્થં દર્શયેયમ્ યાવદ્ એનમ્ ઉપસર્પામિ (ઉપેત્ય) ભોઃ કઃ સુહૃદ્ગૃહે (કર્ણં દત્ત્વા) એષ ખલુ ભટ્ટિમખવર્મા મામ્ આહ્વયતિ કિં બ્રવીષિ - વયસ્ય કિમ્ અદ્યાપ્ય્ અપૂર્વપ્રતિહારોપસ્થાનેન ચિરોત્સન્નો રાજભાવો ઽસ્માસ્વ્ આધીયતે સ્થીયતાં મુહૂર્તમ્ આગચ્છામીતિ સખે સ્થિતો ઽસ્મિ (વિલોક્ય) ઇત ઇતો ભવાન્ એષ ખલુ પુલિનાવતીર્ણવૃષભપદોદ્ધરણખેલૈશ્ ચરણવિન્યાસૈર્ ભવનકક્ષ્યામ્ અલંકુર્વન્ન્ ઇત એવાભિવર્તતે ભટ્ટિઃ અહો નુ ખલ્વ્ અસ્ય વિલાસેષ્વ્ અભ્યાસઃ વેશો વિલાસ ઇત્ય્ ઉપપન્નમ્ એતદ્ અપિ ચ
42 (અ) વિલોલભુજગામિના રુચિરપીવરાંસોરસા
(બ્) વિલાસચતુરભ્રુવા મુહુર્ અપાઙ્ગવિપ્રેક્ષિણા
(ચ્) અનેન હિ નરેન્દ્રસદ્મ વિશતા પદૈર્ મન્થરૈર્
[પ્.90] (દ્) અવીણમ્ અમૃદઙ્ગમ્ એકનટનાટકં નાટ્યતે યાવદ્ એનમ્ આલપામિ ભટ્ટિમખવર્મન્, કિમ્ અયમ્ અતિદિવાવિહારેણ સુહૃજ્જન ઉત્કણ્ઠ્યતે સાધુ મુહૂર્તમ્ અપિ તાવદ્ યુષ્મદ્દર્શનેનાનુગૃહ્યેત એષ ખલુ વિહસન્ન્ આકુલાપસવ્યપરિધાનં શ્વાસવિષમિતાક્ષરં સ્વાગતમ્ ઇત્ય્ અઞ્જલિનાભ્યુપૈતિ ભો યદૈતાવદ્ અનેનાદ્યૈવ પુષ્પદાસી પુષ્પવતીતિ મહ્યમ્ આખ્યાતા, તથાપિ કથમ્ ઉપભુક્તૈવ (વિચિન્ત્ય) લાટડિણ્ડિનો નામૈતે નાતિભિન્નાઃ પિશાચેભ્યઃ કુતઃ સર્વો હિ લાટઃ
43 (અ) નગ્નઃ સ્નાતિ મહાજને ઽમ્ભસિ સદા નેનેક્તિ વાસઃ સ્વયં
(બ્) કેશાન્ આકુલયત્ય્ અધૌતચરણઃ શય્યાં સમાક્રામતિ
(ચ્) યત્ તદ્ ભક્ષયતિ વ્રજન્ન્ અપિ પથા ધત્તે પટં પાટિતં
(દ્) છિદ્રે ચાપિ સકૃત્ પ્રહૃત્ય સહસા લાટશ્ ચિરં કત્થતે
સર્વથા કૃતમ્ અનેન સ્વદેશૌપયિકમ્ મા તાવદ્ ભોઃ
44 (અ) અવિચિન્ત્ય ફલં વલ્લ્યાસ્
ત્વયા પુષ્પવધઃ કૃતઃ
કિં બ્રવીષિ - કથમ્ ઇતિ
(બ્) ઇદં હિ રજસા ધ્વસ્તમ્
ઉત્તરીયં વિલોક્યતામ્
કિં બ્રવીષિ - શય્યાન્તાવલમ્બિતં તામ્બૂલાવસિક્તમ્ એતદ્
[પ્.91] અવગચ્છામીતિ મા તાવત્ ઇદં ક્ષુદ્રમુક્તાફલાવકીર્ણમ્ ઇવ લલાટં સ્વેદબિન્દુભિઃ કિમ્ ઇતિ વક્ષ્યતિ એષ પાર્શ્વમ્ અવધાયોચ્ચૈઃ પ્રહસિતઃ હણ્ડે જઘન્યકામુક કથમ્ અનયા છલિતઃ કિં બ્રવીષિ - કશ્ છલિતો નામ, નન્વ્ અનુગૃહીતો ઽસ્મિ શ્રૂયતામ્ સા હિ
45 (અ) વિપુલતરલલાટા સંયતાગ્રાલકત્વાદ્
(બ્) રચિતજઘનભારા વાસસાર્ધોરુકેણ
(ચ્) વિવૃતતનુર્ અપોઢપ્રાગલંકારભારા
(દ્) કથય કથમ્ અગમ્યા પુષ્પિતા સ્ત્રીલતા સ્યાત્
અપિ ચ શ્રોતુમ્ અર્હતિ ભવાન્
46 (અ) પાર્શ્વાવર્તિતલોચના નખપદાન્ય્ આલોકયન્તી મયા
(બ્) દૃષ્ટા ચેષદ્ અવાઙ્મુખી સ્વભવનપ્રત્યાતપે ઽવસ્થિતા
(ચ્) સંગૃહ્યાથ કરદ્વયેન કઠિનાવ્ ઉત્કમ્પમાનૌ સ્તનૌ
(દ્) પ્રાવિશ્યાન્તરગારમ્ અર્ગલવતા દ્વારં કરેણાવૃણોત્
તતો ઽહમ્ અનુદ્રુતં પ્રવિશ્ય
47 (અ) કચનિગ્રહદીર્ઘલોચનાં
(બ્) રભસાવર્તિતવલ્ગિતસ્તનીમ્
(ચ્) કિમ્ અસીતિ નહીતિ વાદિનીં
( દ્) સમચુમ્બં સહસા વિલાસિનીમ્ ઇતિ
ભોઃ, ચિત્રઃ ખલુ પ્રસ્તાવઃ પૃચ્છામસ્ તાવદ્ એનામ્
[પ્.92] તતસ્ તતઃ કિં બ્રવીષિ - અથ સખે
48 (અ) સમુપસ્થિતસ્ય જઘનં
રશનાત્યાગાદ્ વિવિક્તતરબિમ્બમ્
(બ્) પાણિભ્યાં વ્રીડિતયા

નિમીલિતે મે ઽનયા નયને ઇતિ
ધિક્ ત્વામ્ અસ્તુ અવિકત્થન, ઉદ્વેજનીયો હ્ય્ અસિ નિન્દ્યશ્ ચાર્યજનસ્ય સંવૃત્તઃ કિં બ્રવીષિ - એવમ્ અપ્ય્ અનુગૃહીતો ઽસ્મિ ન ત્વયા મહાભારતે શ્રુતપૂર્વમ્
49 (અ) યસ્યામિત્રા ન બહવો
યસ્માન્ નોદ્વિજતે જનઃ
(બ્) યં સમેત્ય ન નિન્દન્તિ
સ પાર્થ પુરુષાધમઃ ઇતિ
ભો, એતત્ ખલુ ડિણ્ડિત્વં નામ તથાપિ - સાધુ ભોઃ, પ્રીતો ઽસ્મિ ભવતો ઽનેન ડિણ્ડિત્વેન સર્વથા વિટેષ્વ્ આધિરાજ્યમ્ અર્હસિ અયમ્ ઇદાનીમ્ આશીર્વાદઃ કિં બ્રવીષિ - અવહિતોઽસ્મીતિ શ્રૂયતામ્
50 (અ) પ્રભાતમ્ અવગમ્ય પૃષ્ઠમ્ ઉપગૂહ્ય સુપ્તસ્ય તે
(બ્) પ્રગલ્ભમ્ અધિરુહ્ય પાર્શ્વમ્ અપવાસસૈકોરુણા
(ચ્) તથૈવ હિ કચગ્રહેણ પરિવર્ત્ય વક્ત્રામ્બુજં
(દ્) પિબત્વ્ અથ ચ પાયયત્વ્ અધરમ્ આત્મનસ્ ત્વાં પ્રિયા
[પ્.93] એષ ખલ્વ્ અનુગૃહીતો ઽસ્મીત્ય્ ઉક્ત્વા પલાયતે નમો ઽસ્તુ ભગવતે સાધયામસ્ તાવત્ (પરિક્રમ્ય) અયે કા નુ ખલ્વ્ એષા સ્વભવનાવલોકનમ્ અપ્સરા વિમાનમ્ ઇવાલંકરોતિ એષા હિ સા કાશીનાં વારમુખ્યા પરાક્રમિકા નામ સુખમતિઃ પિઞ્છોલયા ક્રીડન્તી રૂપલાવણ્યવિભ્રમૈર્ લોચનમ્ અનુગૃહ્ણાતિ આશ્ચર્યમ્
51 (અ) વિરચિતકુચભારા હેમવૈકક્ષ્યકેણ
(બ્) સ્ફુટવિવૃતનિતમ્બા વાસસાર્ધોરુકેણ
(ચ્) વિચરતિ ચલયન્તી કામિનાં ચિત્તમ્ એષા
(દ્) કિસલયમ્ ઇવ લોલા ચઞ્ચલં વેશવલ્લ્યાઃ
અપિ ચ
52 (અ) ગણ્ડાન્તાગલિતૈકકુણ્ડલમણિચ્છાયાનુલિપ્તાનનામ્
(બ્) અન્વભ્યસ્તતયા હિકારપિશુનૈઃ શ્વાસૈર્ અવાક્તાલુભિઃ
(ચ્) પિઞ્છોલામ્ અધરે નિવેશ્ય મધુરામ્ આવાદયન્તીમ્ ઇમાં
(દ્) મણ્ડૂકસ્વનશઙ્કિતો ગૃહશિખી પર્યેતિ વક્રાનનઃ
કિં નુ ખલ્વ્ અસ્યા ઉદવસિતાદ્ ઇન્દ્રસ્વામિનો રહસ્યસચિવો હિરણ્યગર્ભકો નિષ્પત્યેત એવાભિવર્તતે કિમ્ અત્રાશ્ચર્યમ્ ઇન્દ્રસ્વામી હિરણ્યગર્ભકો વેશ ઇતિ સંહિતમ્ ઇદં તપ્તં તપ્તેનેતિ એષ મામ્ અઞ્જલિનોપસર્પતિ હણ્ડે હિરણ્યગર્ભક, કિમ્ ઇદં વેશદેવાયતનમ્ અપરાન્તપિશાચૈર્ વિધ્વંસયિતુમ્ ઇષ્યતે
[પ્.94] કિં બ્રવીષિ - એષ ખલુ સ્વામિનો ઽસ્મિ વિદેશરાગેણૈવં ધુરિ નિયુક્તઃ એષા હિ પૂર્વં પઞ્ચસુવર્ણશતાનિ ગણયતિ અધુના સહસ્રેણાપ્ય્ ઉપનિમન્ત્રિતાપિ માત્રાપિ વિનિયુજ્યમાના નૈવ શક્યતે તીર્થમ્ અવતારયિતુમ્ તદ્ અર્હસિ ત્વમ્ અપિ તાવદ્ એનાં ગમયિતુમ્ ઇતિ અત્યાર્જવઃ ખલ્વ્ અસિ ન હિ શતસહસ્રેણાપિ પ્રાણા લભ્યન્તે કિં બ્રવીષિ - કિં ચાસ્યાઃ પ્રાણસંદેહે કારણમ્ અસ્માસુ પશ્યસીતિ આવિષ્કૃતં હિ તત્રભવત્યા ભર્તૃસ્વામિનશ્ ચામરગ્રાહિણ્યા કુટઙ્ગદાસ્યા સ્વામિનઃ સંસર્ગાત્ તથાભૂતં વ્યસનમ્ અનુભૂતમ્ કિં બ્રવીષિ - આલભસ્વ તાવદ્ ઇદં મે શરીરમ્ સત્ યમ્ એવેદમ્ ઇતિ અસત્યેન ન સ્વામિનમ્ એવં બ્રૂયાત્ કિં બ્રવીષિ - ચિરાભ્યસ્તમ્ એવેદમ્ અસ્મત્સ્વામિપાદાનામ્ ઇતિ અત એવ ન શક્યમ્ અન્યથા કારયિતુમ્ ન ચૈતદ્ એવમ્. પશ્યતુ ભવાન્
53 (અ) કાવ્યે ગાન્ધર્વે નૃત્તશાસ્ત્રે વિધિજ્ઞં
(બ્) દક્ષં દાતારં દક્ષિણં દાક્ષિણાત્યમ્
(ચ્) વેશ્યા કા નેચ્છેત્ સ્વામિનં કોઙ્કણાનાં
(દ્) સ્યાચ્ ચેદ્ અસ્ય સ્ત્રીષ્વ્ આર્જવાત્ સંનિપાતઃ
અપિ ચ
[પ્.95] 54 (અ) સંચારયન્ કલભકં ગજનર્તકં વા
(બ્) વેશ્યાઙ્ગણેષુ ભગદત્ત ઇવેન્દ્રદત્તઃ
(ચ્) ઉદ્વીક્ષ્યતે સ્તનનિવિષ્ટકરામ્બુજાભિર્
( દ્) વ્યાઘ્રો મૃગીભિર્ ઇવ વારવિલાસિનીભિઃ
અપિ ચૈષા ભર્તુર્ નો ઽધિરાજસ્ય સ્યાલં પારશવં કૌશિકં સિંહવર્માણં મિત્રમ્ અપદિશન્તી સર્વાન્ કામિનઃ પ્રત્યાખ્યાનેન વ્રીડયતિ કિં બ્રવીષિ - કિં ચ તસ્યૈષાતિકામિતયાવમન્યત ઇતિ યુષ્મદ્દેશૌપયિકમ્ એવ કિલ સતતમ્ અતિસેવનમ્ કિં બ્રવીષિ - દેશૌપયિકમ્ અદેશૌપયિકમ્ ઇતિ નાવગચ્છામિ વિસ્પષ્ટમ્ અભિધીયતામ્ ઇતિ એવમ્ અનુગૃહીતઃ કથં ન કથયિષ્યામિ શ્રૂયતામ્
55 (અ) શ્રવણનિકટજૈર્ નખાવપાતૈર્
(બ્) વનગજદમ્ય ઇવાઙ્કિતઃ પ્રતોદૈઃ
(ચ્) વિવૃતજઘનભૂષણાં વિવસ્ત્રાં
(દ્) વૃષ ઇવ વત્સતરીમ્ ઇહોપયાતિ
કિં બ્રવીષિ - તેન હ્ય્ અનેનૈવોપાયનેનૈનમ્ ઉપસ્થાસ્યામીતિ
યદ્ય્ એવમ્ ઇન્દ્રસ્વામી વિજ્ઞાપ્યઃ
56 (અ) દશનમણ્ડલચિત્રકકુન્દરાં

(બ્) દયિતમાલ્યનિવાસિતમેખલામ્
[પ્.96] (ચ્) ત્વદપરં પ્રતિ સા જઘનસ્થલીં
( દ્) ન વિવૃણોતિ વૃતાપિ શતંશતૈઃ
સ્વસ્તિ ભવતે સાધયામસ્ તાવત્ (પરિક્રમ્ય) અયે કો નુ ખલ્વ્ એષ શૌર્પકારિકાયા રામદાસ્યા ભવનાન્ નિષ્પત્ય ડિણ્ડિગણપરિવૃતો વેશમ્ આવિષ્કરોતિ (વિલોક્ય) એતજ્ જઙ્ગમં વિટતીર્થમ્ ઉદીચ્યાનાં બાલ્હિકાનાં કારૂશમલદાનાં ચેશ્વરો મહાપ્રતીહારો ભદ્રાયુધ એષઃ
57 (અ) વિરચિતકુન્તલમૌલિઃ
શ્ર વણાર્પિતકાષ્ઠ વિ પુલસિતકલશઃ
(બ્) જનમ્ આલપઞ્ જકારૈર્
ઉન્નાટયતીવ લાટાનામ્
કા ચ તાવદ્ અસ્ય લાટેષુ સાધુદૃષ્ટિર્ એતાવત્ સર્વો હિ લાટઃ
58 (અ) સંવેષ્ટ્ય દ્વાવ્ ઉત્તરીયેણ બાહૂ
(બ્) રજ્જ્વા મધ્યં વાસસા સંનિબધ્ય
( ચ્) પ્રત્યુદ્ગચ્છન્ સંમુખીનં શકારૈઃ
(દ્) પાદાપાતૈર્ અંસકુબ્જઃ પ્રયાતિ
અપિ ચ
[પ્.97] 59 (અ) ઉરસિ કૃતકપોતકઃ કરાભ્યાં
(બ્) વદતિ જજેતિ યકારહીનમ્ ઉચ્ચૈઃ
(ચ્) સમયુગલનિબદ્ધમધ્યદેશો
(દ્) વ્રજતિ ચ પઙ્કમ્ ઇવ સ્પૃશન્ કરાગ્રૈઃ
સર્વથા નાસ્ત્ય્ અપિશાચમ્ ઐશ્વર્યમ્ અથવાસ્યૈવૈકસ્ય દેશાન્તરવિહારો યુક્તઃ કુતઃ
60 (અ) યેનાપરાન્તશકમાલવભૂપતીનાં
(બ્) કૃત્વા શિરઃસુ ચરણૌ ચરતા યથેષ્ટમ્
(ચ્) કાલે ઽભ્યુપેત્ય જનનીં જનનીં ચ ગઙ્ગામ્
(દ્) આવિષ્કૃતા મગધરાજકુલસ્ય લક્ષ્મીઃ
અપિ ચ
61 (અ) વેલાનિલૈર્ મૃદુભિર્ આકુલિતાલકાન્તા
(બ્) ગાયન્તિ યસ્ય ચરિતાન્ય્ અપરાન્તકાન્તાઃ
(ચ્) ઉત્કણ્ઠિતાઃ સમવલમ્બ્ય લતાસ્ તરૂણાં
(દ્) હિન્તાલમાલિષુ તટેષુ મહાર્ણવસ્ય
કિં તદ્ ગીતમ્
62 (અ) ઉ હિ માણુસો ત્તિ ભડ્ડા-
ઉહેણ ણવિ કોવિ લિચ્છૈ આઉહે
(બ્) ણ સોણ્ણારિ તસ્સ કમ્મસિદ્ધિં
વિડા હિ ખલુ ભુઞ્જન્તિ સોકરસિદ્ધિં
[પ્.98] (પરિક્રમ્ય) એષ ખલુ પ્રદ્યુમ્નદેવાયતનસ્ય વૈજયન્તીમ્ અભિલિખતિ એતડ્ ડિણ્ડિત્વં નામ ભોઃ ડિણ્ડિનો હિ નામૈતે નાતિવિપ્રકૃષ્ટા વાનરેભ્યઃ ભોઃ કિં ચ તાવદ્ અસ્ય ડિણ્ડિકેષુ પ્રિયત્વમ્ ડિણ્ડિનો હિ નામ
63 (અ) આલેખ્યમ્ આત્મલિપિભિર્ ગમયન્તિ નાશં
(બ્) સૌધેષુ કૂર્ચકમષીમલમ્ અર્પયન્તિ
(ચ્) આદાય તીક્ષ્ણતરધારમ્ અયોવિકારં
( દ્) પ્રાસાદભૂમિષુ ઘુણક્રિયયા ચરન્તિ
કિં ચ તાવદ્ અયં લિખતિ (વિલોક્ય) નિરપેક્ષ ઇતિ
સ્થાને ખલ્વ્ અસ્યેદં નામ સુષ્ઠુ ખલ્વ્ ઇદમ્ ઉચ્યતે - અર્થં નામ શીલસ્યોપહરતીતિ તથા હ્ય્ એષ ધાન્ત્રસ્ તાં નઃ પ્રિયસખીમ્ અનપેક્ષયા વેશતાપસીવ્રતેન કર્શયતિ સા હિ તપસ્વિની

64 (અ) નેત્રામ્બુ પક્ષ્મભિર્ અરાલઘનાસિતાગ્રૈર્
(બ્) નેત્રામ્બુધૌતવલયેન કરેણ વક્ત્રમ્
(ચ્) શોકં ગુરું ચ હૃદયેન સમં બિભર્તિ
(દ્) ત્રીણિ ત્રિધા ત્રિવલિજિહ્મિતરોમરાજિઃ
તદ્ ઉપાલપ્સ્યે તાવદ્ એન્ અમ્ ભો ભગવન્ નિરપેક્ષ, કરુણાત્મકસ્ય ભવતો મૈત્રીમ્ આદાય વર્તમાનસ્ય ત્વયિ મુદિતાયાં યોષિતિ યુક્તમ્ ઉપેક્ષાવિહારિત્વમ્ કિં બ્રવીષિ - ગૃહીતો વઞ્ચિતકસ્યાર્થઃ સ્પૃષ્ટો ઽસ્મ્ય્ ઉપાસકત્વેન ઈદૃશઃ સંસારધર્મ
[પ્.99] ઇત્ય્ ઉક્તં તથાગતેનેતિ મા તાવદ્ ભોઃ તસ્યામ્ એવ ભગવતસ્ તથાગતસ્ય વચનં પ્રમાણં નાન્યત્ર કિં બ્રવીષિ - કુત્ર વા કદા વા મમ તથાગતસ્ય વચનમ્ અપ્રમાણમ્ ઇતિ ઇયં પ્રતિજ્ઞા કિં બ્રવીષિ - કુતઃ સંદેહ ઇતિ ભદ્રમુખ શ્રૂયતામ્
65 (અ) શ્રમનિઃસૃતજિહ્વમ્ ઉન્મુખં
(બ્) હૃદિ નિઃસઙ્ગનિખાતસાયકમ્
(ચ્) સમવેક્ષ્ય મૃગંતથાગતં
(દ્) સ્મરસિ ત્વં ન મૃગં તથાગતમ્
એષ પ્રહસિતઃ કિં બ્રવીષિ - ન ખલુ તથાગતશાસનં શઙ્કિતવ્યમ્ અન્યદ્ ધિ શાસ્ત્રમ્, અન્યા પુરુષપ્રકૃતિર્, ન વયં વીતરાગા ઇતિ યદ્ય્ એવમ્ અર્હતિ ભવાંસ્ તત્રભવતીં રાધિકાં તથાભૂતાં શોકસાગરાદ્ ઉદ્ધર્તુમ્ કિં બ્રવીષિ - યદ્ આજ્ઞાપયતિ વયસ્યો ઽયમ્ અઞ્જલિઃ સાધુ મુચ્યેયમ્ ઇતિ સર્વથા દુર્લભસ્ તે મોક્ષઃ, કિં ત્વ્ ઇયમ્ આશીઃ પ્રતિગૃહ્યતામ્
66 (અ) વિપ્રોષ્યાગત ઉત્સુકામ્ અવનતામ્ ઉત્સઙ્ગમ્ આરોપય
(બ્) સ્કન્ધે વક્ત્રમ્ ઉપોપધાય રુદતીં ભૂયઃ સમાશ્વાસય
(ચ્) આબદ્ધાં મહિષીવિષાણવિષમામ્ ઉન્મુચ્ય વેણીં તતો
( દ્) લમ્બં લોચનતોયશૌણ્ડમ્ અલકં છિન્ધિ પ્રિયાયાઃ સ્વયમ્
એષ પ્રહસ્ય ગતઃ ઇતો વયમ્ (પરિક્રમ્ય) અયે કો નુ ખલ્વ્ એષ ઇત એવાભિવર્તતે
[પ્.100] 67 (અ) દુશ્ચીવરાવયવસંવૃતગુહ્યદેશો
(બ્) બસ્તાનનઃ કપિલરોમશપીવરાંસઃ
(ચ્) આયાતિ મૂલકમ્ અદન્ કપિપિઙ્ગલાક્ષો
( દ્) દાશેરકો યદિ ન નૂનમ્ અયં પિશાચઃ
ભવતુ, દૃષ્ટમ્ એષ ખલુ ભ્રાતુર્ અથવા વયસ્યસ્ય તત્રભવતો દાશેરકાધિપતેર્ અપત્યરત્નસ્ય ગુપ્તકુલસ્યાવાસે દૃષ્ટપૂર્વઃ તત્ કિમ્ અસ્યેહ પ્રયોજનમ્ એષ માં કૃતાઞ્જલિર્ ઉપસર્પતિ કિં બ્રવીષિ - ગુપ્તકુલેણ પેક્ખસિ ઓવારિદ વ્(પ્)અણપ્(વ્)અઞ્ચદિચ્ચુ ગણિકા (કાવિ?) કિદેપ્સયદિ તહ્ણા, ણં પોરવીથીએ અષેષાઅયિતં પુંણિ (પુણ્ણિ) કાવિ ગણિકા ણ દીષૈ તહમ્મિ તષ્ષ અદીયે (આદીયે), તેણય્યું સમં ખેલન્તો ણિય્યુદિષ્ષયે, અમ્બા હિ મે ષાવિતા તુય્યં અત્થકેણ દાણિ ગણિકા કામુપ્પૂલિદ અષ્ષેણ કુલોન્થિં થેણે(અ)વ કામા ણ યષ્ષે (અંષે), જૈ ગચ્છામિ
[પ્.101] વિષિક્ખ(હ્?)એ દણ્ડિતું હોમિ દિષુવશોવિષુ એક એવં તિ. અહો દેશવેષભાષાદાક્ષિણ્યસમ્પદુપેતો ગુપ્તકુલસ્ય યુવરાજસ્ય મદનદૂતઃ. વેશ એવ વર્તમાનો વેશમ્ આપણાભિધાનેન પૃચ્છતિ તન્ ન શક્યમ્ ઈદૃશં રત્નમ્ અવબોધ્ય વિનાશયિતુમ્ ઈદૃશ એવાસ્તુ એવં તાવદ્ એનં વક્ષ્યે ભદ્ર, રાજવીથ્યાં લાવણિકાપણેષુ મૃગ્યતાં ગણિકા એષ પ્રહર્ષાત્ પ્રણિપત્ય ગતઃ ઇતો વયમ્ (પરિક્રમ્ય) ક્વ નુ ખલ્વ્ ઇદાનીં દાશેરકદર્શનાવધૂતં ચક્ષુઃ પ્રક્ષાલયેયમ્ (વિલોક્ય) ભવતુ, દૃષ્ટમ્ એતદ્ ધિ તદ્ અસ્માકં પૂર્વપ્રણયિન્યાઃ શૂરસેનસુન્દર્યા નિવેશનમ્ કથમ્ અપાવૃતપક્ષદ્વારમ્ એવ યાવદ્ એતત્ પ્રવિશામિ (પ્રવિષ્ટકેન) ક્વ નુ ખલ્વ્ ઇમં પાદપ્રચારશ્રમમ્ અપનયેયમ્ ભવતુ, દૃષ્ટમ્ ઇયં ખલુ પ્રિયઙ્ગુવીથિકા પ્રિયેવોત્સઙ્ગેન શિલાતલેન મામ્ ઉપનિમન્ત્રયતે યાવદ્ અત્રોપવિશામિ (વિલોક્ય) કિમ્ ઇહાભિલિખિતમ્ (વાચયતિ)
68 (અ) સખિ પ્રથમસંગમે ન કલહાસ્પદં વિદ્યતે
(બ્) ન ચાસ્ય વિમનસ્કતામ્ અશૃણવં ન વાકલ્યતામ્
(ચ્) યુવાનમ્ અભિસૃત્ય તં ચિરમનોરથપ્રાર્થિતં
( દ્) કિમ્ અસ્ય્ અમૃદિતા ઙ્ગરાગરચના તથૈવાગતા ઇતિ
(વિચિન્ત્ય) કસ્યાશ્ચિત્ ખલ્વ્ ઇયં કેનાપિ પ્રત્યાખ્યાતપ્રણયાયા દૌર્ભાગ્યઘોષણા ઘુષ્યતે તત્ કં નુ ખલુ પૃચ્છેયમ્
[પ્.102] (કર્ણં દત્ત્વા) અયે ઇયં ચરણાભરણશબ્દસૂચિતા શૂરસેનસુન્દરીત એવાભિવર્તતે યૈષા
69 (અ) આલમ્બ્યૈકેન કાન્તં કિસલયમૃદુના પાણિના છત્ત્રદણ્ડં
(બ્) સંગૃહ્યૈકેન નીવીં ચલમણિરશનાં ભ્રશ્યમાનાંશુકાન્તા
(ચ્) આયાત્ય્ અભ્યુત્સ્મયન્તીજ્વલિતતરવપુર્ ભૂષણાનાં પ્રભાભિઃ
(દ્) સજ્યોતિષ્કા સચન્દ્રા સવિહગવિરુતા શર્વરીદેવતેવ
ભો યત્ સત્યમ્ અભ્યુત્થાપયતીવ મામ્ અપ્ય્ અસ્યાસ્ તેજસ્વિતા એષા માં કપોતકેનોપસર્પતિ અલમ્ અસ્માન્ ઉપચારેણ પ્રત્યાદેષ્ટુમ્ કિમ્ આહ ભવતી - ચિરાદ્ અપિ તાવત્ સ્વામિનામ્ ઉપગતાનામ્ ઉપચારેણ તાવદ્ અયં જન આત્માનમ્ અનુગૃહ્ણીયાદ્ ઇતિ અલમ્ અલમ્ અત્યુપાલમ્ભેન ઇદમ્ ઉચિતમ્ ઉત્સઙ્ગાસનમ્ અનુગૃહ્યતામ્ એષા મે શિરસા પ્રતિગૃહીતમ્ ઇત્ય્ ઉક્ત્વા શિલાતલાર્ધં શ્રોણીબિમ્બેનાક્ષિપન્તીવોપવિશતિ અયે ન ખલ્વ્ અત્રોપવેષ્ટવ્યમ્ કિમ્ આહ ભવતી - કિમર્થમ્ ઇતિ નન્વ્ ઇદં કસ્યાપિ ચરિતં કેનાપિ પ્રત્યાખ્યાતપ્રણયાયાઃ શ્લોકસંજ્ઞકમ્ અયશો ઽસ્માભિર્ દૃષ્ટમ્ કથં હસ્તાભ્યાં પ્રમાર્ષ્ટિ ચોરિ ન શક્યમ્ ઇદં પ્રમાર્ષ્ટુમ્ ઇદં હિ મે હૃદિ લિખિતમ્ એષા કિં વારયતિ કિમ્ આહ ભવતી - જાનીત એવાસ્મત્સ્વામી યથાસ્મત્સખ્યાઃ કુસુમાવતિકાયાઃ પ્રિયવયસ્યં ચિત્રાચાર્યં શિવસ્વામિનં પ્રતિ
[પ્.103] મહાન્ મદનોન્માદ ઇતિ સુષ્ઠુ જાનીમઃ કિં ચ તત્રભવત્યા કુસુમાવતિકયા તત્રભવાન્ અભિગમનેનાનુગૃહીતઃ કિમ્ આહ ભવતી - મદનવિક્લવસ્ય સ્ત્રીહૃદયસ્યાયં સ્વભાવઃ કૃતમ્ અનયા સ્ત્રીચાપલ્યમ્ ઇતિ ચિત્રઃ ખલુ પ્રસ્તાવઃ પૃચ્છામસ્ તાવદ્ એનામ્ ભવતિ, વિસ્રમ્ભઃ પૃચ્છતિ ન પરરહસ્યકુતૂહલતા તત્ કથમ્ અનયોશ્ ચિરાભિલષિતસમાગમોત્સવો નિર્વૃત્તો ઽભૂત્ કિમ્ આહ ભવતી - શ્રૂયતામ્ ઇતિ અવહિતો ઽસ્મિ કિમ્ આહ ભવતી - તસ્યાં કિલ વારુણીમદલક્ષ્યેણ તત્રભવતાનુગૃહીતાયાં તત્રભવતો વયસ્યસ્ય
70 (અ) ગતઃ પૂર્વો યામઃ શ્રુતિવિરસયા મલ્લકથયા
(બ્) દ્વિતીયો વિક્ષિપ્તઃ પલલગુડબાહ્યવ્યતિકરૈઃ
(ચ્) તૃતીયો ગાત્રાણામ્ ઉપચયકથાભિર્ વિગલિતસ્
(દ્) તતસ્ તન્ નિર્વૃત્તં કથયિતુમ્ અલં ત્વય્ય્ અપિ યદિ ઇતિ
સુન્દરિ, કુતસ્ ત્વયૈતદ્ ઉપલબ્ધમ્ કિમ્ આહ ભવતી - તસ્યૈવ સખ્યુર્ ઉદવસિતાદ્ આગતાત્ પ્રતિહારપદ્મપાલાદ્ ઉપલબ્ધવૃત્તાન્તયા મયૈષ શ્લોકઃ સુખપ્રાશ્નિકહસ્તેનાનુપ્રેષિતઃ તતઃ સા તેનૈવ પરિચારકેણ સહ મામ્ ઉપસ્થિતા લજ્જાવિલક્ષમ્ ઉપહસન્તીવ
[પ્.104] મામ્ ઉક્તવતી ન ચ રહસ્યાનાખ્યાનેન ભવતીમ્ અવક્ષેપ્તુમ્ અર્હામિ શ્રૂયતામ્ ઇદમ્ અપૂર્વમ્ ઇતિ તતો ઽનયા યથાવૃત્તં સર્વં મહ્યમ્ આખ્યાતમ્ તેન હિ ત્વમ્ અપ્ય્ અનેન શ્રોત્રામૃતેન સંવિભક્તુમ્ અર્હસીતિ એષા સતલઘાતં પ્રહસ્ય કથયતિ સુન્દરિ, કિં બ્રવીષિ - શ્રૂયતામ્ ઇદાનીં યન્ મમ પ્રિયસખ્યા કથિતમ્ સા હિ મામ્ ઉક્તવતી: પ્રિયસખિ, સ હિ મયા

71 (અ) આલિઙ્ગિતો ઽપિ બહુધા પરિચુમ્બિતો ઽપિ
(બ્) શ્રોણ્યર્પિતો ઽપિ કરજૈર્ ઉપચોદિતો ઽપિ
(ચ્) ખિન્નાસ્મિ દાર્વ્ ઇવ યદા ન સ મામ્ ઉપૈતિ
(દ્) શય્યાઙ્ગમ્ એકમ્ ઉપગૂહ્ય તતો ઽસ્મિ સુપ્તા ઇતિ
તતો મયોક્તા: કૃચ્છ્રં બતાનુભૂતવત્ય્ અસિ કિમ્ એતન્ નાવગચ્છામીતિ તતો નિઃશ્વસ્ય મામ્ ઉક્તવતી
72 (અ) યદા સર્વોપાયૈશ્ ચટુભિર્ ઉપયાતો ઽપિ સ મયા
(બ્) ન યત્નં કુર્વાણો મયિ મનસિજેચ્છામ્ અલભત
(ચ્) તતસ્ તસ્મિન્ સર્વપ્રતિહતવિધાનાસ્મિ સહસા
(દ્) સ્વદૌર્ભાગ્યં મત્વા સ્તનતટવિકમ્પં પ્રરુદિતા
તતઃ સ માં રુદતીમ્ ઉત્સઙ્ગમ્ આરોપ્ય મુહુર્ મુહુર્ વ્યર્થૈશ્ ચુમ્બનપરિષ્વઙ્ગૈર્ આશ્વાસયન્ નામ દૃઢમ્ આત્માનમ્ આયાસિતવાન્ ઉક્તં ચ મયા કિં તે પાણિભ્યાં સ્પૃષ્ટયેતિ તતો
[પ્.105] વ્રીડાર્જિતસાધ્વસસ્વેદવેપથુઃ શુષ્યતેવ મુખેન નાતિપ્રગલ્ભાક્ષરમ્ ઉક્તવાન્
73 (અ) ન નિન્દિતુમ્ અનિન્દિતે સુભગતાં નિજામ્ અર્હસિ
(બ્) ચ્યુતં હિ મમ ચક્ષુર્ એતદ્ અભિતો નિધિં પશ્યતઃ
(ચ્) વધાય કિલ મેદસો યદ્ અપિબં પુરા ગુલ્ગુલું
(દ્) તદ્ એતદ્ ઉપહન્તિ મે વ્યતિકરામૃતં ત્વદ્ગતમ્ ઇતિ
તતો મયા ચિન્તિતમ્
74 (અ) મેદઃક્ષયાય પીતો
યદિ ગુલ્ગુલુર્ ઇન્દ્રિયક્ષયં કુરુતે
(બ્) ધૂપાર્થો ઽપિ ન કાર્યો
ગુલ્ગુલુના કામયાનેન ઇતિ
એવમ્ આવયોશ્ ચિરપ્રાર્થિતમ્ અપાર્થકં સમાગમનં પ્રાપ્તકાલમ્ ઇચ્છતોઃ
75 (અ) રજનીવ્યપયાનસૂચકો
(બ્) નૃપતેર્ દુન્દુભિપારિપાર્શ્વિકઃ
(ચ્) અપઠત્ સ્તુતિમઙ્ગલાન્ય્ અલં
(દ્) સખિ ઘણ્ટામ્ અભિહત્ય ઘાણ્ટિકઃ
તતસ્ તેનૈવ દક્ષિણેનેવ સુહૃદા તસ્માત્ સંકટાત્ પરિમોચિતા કામિના સવ્રીડં મુહૂર્તમ્ અનુગમ્ય પ્રેષિતા સ્વગૃહમ્ આગતા
[પ્.106] ચ ત્વયા ચ સુખપ્રાશ્નિકાભિધાનેનોપહસિતાસ્મિ તદ્ એતત્ તે
સર્વમ્ અશેષતઃ કથિતમ્ અહમ્ ઇદાનીં મિથ્યાપ્રજાગરં
દિવાસ્વપ્નેનાપનેષ્યામીત્ય્ ઉક્ત્વા મયાનુજ્ઞાતા ગતા તદનન્તરાગતેન સ્વામિનાપ્ય્ એતચ્ છ્રુતમ્ ઇતિ તેન હ્ય્ અનેનૈવ પરિહાસપ્લવેન તત્રભવતઃ શિવદત્તસ્ય પુત્રં શિવસ્વામિનં પુરુષદમ્ભગમ્ભીરકીર્તિસાગરમ્ અવગાહિષ્યે પશ્યતુ ભવતી
76 (અ) યો ગુલ્ગુલું પિબતિ મેદસિ સંપ્રવૃદ્ધે
(બ્) તસ્ય ક્ષયં વ્રજતિ ચણ્ડ્ય્ અચિરેણ મેદઃ
(ચ્) સ્ત્રીણાં ભવત્ય્ અથ સ યૌવનશાલિનીનામ્
(દ્) આલેખ્યયક્ષ ઇવ દર્શનમાત્રરમ્યઃ
એષા પ્રહસ્યોત્થિતા યાસ્યામીતિ ભવત્વ્ અલમ્ અઞ્જલિના ઇતો વયમ્ (પરિક્રમ્ય) કિં નુ ખલ્વ્ ઇમાન્ય્ ઉદ્દણ્ડપુણ્ડરીકવનષણ્ડશોભાનુકારીણ્ય્ ઉદ્ગ્રીવવદનપુણ્ડરીકાણિ વિસ્મયવિતતાક્ષિમાલાશબલાન્ય્ ઉરસિ નિહિતકરપલ્લવાન્ય્ અન્યોન્યસંજ્ઞાપરિવર્તકાનિ નિવૃત્તકન્દુકપિઞ્છોલાકૃતકપુત્રકદુહિતૃકાક્રીડનકાનિ વેશરથ્યાયાં પ્રતિભવનચ્છાયાસુ વેશકન્યકાવૃન્દકાન્ય્ અવલોકયન્તિ અયે કિં નુ ખલ્વ્ ઇદમ્
[પ્.107] 77 (અ) અરઞ્જરમ્ ઇદં લુઠત્ય્ અથ દૃતિઃ સમાકૃષ્યતે
(બ્) કબન્ધમ્ ઇદમ્ ઉત્થિતં વ્રજતિ કિં કુસૂલદ્વયમ્
(ચ્) ભવેત્ કિમ્ ઇદમ્ અદ્ભુતં ભવતુ સાંપ્રતં લક્ષિતં
(દ્) તદ્ એતદ્ ઉપગુપ્તસંજ્ઞમ્ ઉદરં સમુત્સર્પતિ
ભોઃ સુષ્ઠુ ખલ્વ્ ઇદમ્ ઉચ્યતે ધૂર્તપરિષત્સુ
78 (અ) કરભોગૈર્ ગુપ્તગલો

હરિકૃષ્ણઃ કૃષ્ણ એવ વનમહિષઃ
(બ્) ગોમહિષો હરિભૂતિર્
દૃતિર્ ઉપગુપ્તો ઽનિલાધ્માતઃ ઇતિ
કથં ચ તાવદ્ ઇમં સા તપસ્વિની ગઙ્ગાયમુનયોશ્ ચામરગ્રાહિણી પુસ્તકવાચિકા મદયન્તી પ્રિયવયસ્યં નસ્ તત્રભવન્તં ત્રૈવિદ્યવૃદ્ધં પુસ્તકવાચકમ્ ઉત્સૃજ્યોપગુપ્તમ્ અનુરક્તા તથા ચાસ્ય કોમલાભ્યાં ભુજાભ્યાં પરિષ્વજ્યતે અથવા ન તસ્યાઃ પરિષ્વઙ્ગેન પ્રયોજનં સા હિ તપસ્વિની નિવૃત્તકામતન્ત્રા રજો ઽપરોધાત્ કેવલં કુટુમ્બતન્ત્રાર્થં શબ્દકામમ્ અનુવર્તતે ગમ્યશ્ ચાયમ્ અસ્યાઃ અપુમાઞ્ શબ્દકામ ઇતિ
[પ્.108] દાત્તકીયાઃ (વિલોક્ય) કિં ચ તાવદ્ અયમ્ આવિગ્ન ઇવ આ જ્ઞાતમ્ તસ્યા એવ માત્રા પણાર્થમ્ અધિકરણાયાકૃષ્યત ઇતિ વેશે મયોપલબ્ધમ્ તતઃ શ્વશ્ર્વા સહ કૃતવિવાદેનાનેન ભવિતવ્યમ્ મહદ્ ઇદં પરિહાસવસ્તુ ન શક્યમ્ અસ્યાતિક્રમણાદ્ આત્માનં વઞ્ચયિતુમ્ યાવદ્ એન્ અમ્ ઉપસર્પામિ (ઉપેત્ય) હણ્ડે વેશવીથીયક્ષ, કુતો ભવાન્ એષ પાદચારખેદાત્ કાકોચ્છ્વાસશ્રમવિષમિતાક્ષરમ્ અયમ્ અઞ્જલિર્ ઇત્ય્ ઉક્ત્વા સ્થિતઃ સ્વસ્તિ ભવતે કિં બ્રવીષિ - એષ ખલુ તયા વૃદ્ધપુંશ્ચલ્યા સહ વિવાદાર્થં ગત્વા કુમારામાત્યાધિકરણાદ્ આગચ્છામીતિ કથં ભવન્તં જયેન વર્ધયામઃ ઉતાહોસ્વિદ્ દણ્ડસાહાય્યેન સંભાવયામઃ કિમ્ આહ ભવાન્ - કુતો જયદણ્ડાભ્યાં સહ સંયોગઃ કેવલં ક્લેશો ઽનુભૂયત ઇતિ કસ્માત્ કિં બ્રવીષિ -
79 (અ) પ્રધ્યાતિ વિષ્ણુદાસો
ભ્રાત્રા કિલ તર્જિતો ઽસ્મિ કોઙ્કેન
(બ્) દ્રાક્ તેનાભિહતો ઽહં
ક્રોશતિ વિષ્ણુઃ સ્વપિતિ ચાત્ર
અપિ ચ
80 (અ) મૃગયન્તે તદધિકૃતા
મૃગયન્તે પુસ્તપાલકાયસ્થાઃ
(બ્) કાષ્ઠકમહત્તરૈર્ અપિ
[પ્.109] વિધૃતો ઽસ્મિ ચિરં મૃગયમાનૈઃ
અપિ ચ તતો મયાવધૃતમ્
81 (અ) ગણિકાયાઃ કાયસ્થાન્
કાયસ્થેભ્યશ્ ચ વિમૃશતો ગણિકાઃ
(બ્) ગણિકાયૈ દાતવ્યં
રતિર્ અપિ તાવદ્ ભવત્ય્ અસ્યામ્ ઇતિ
દિષ્ટ્યા કાયસ્થવાગુરાતીતં ભવન્તમ્ અક્ષતં પશ્યામિ સર્વથા પ્રતિબુદ્ધો ઽસિ ઇદાનીમ્ ઇયમ્ આશીઃ
82 (અ) કલમધુરરક્તકણ્ઠી
શયને મદિરાલસા સમદના ચ
(બ્) વક્ત્રાપરવક્ત્રાભ્યામ્
ઉપતિષ્ઠતુ વારમુખ્યા ત્વામ્
એષ સતલઘાતં પ્રહસ્ય પ્રસ્થિતઃ ઇતો વયમ્ (પરિક્રમ્ય) અયે અયમ્ અપરઃ
83 (અ) સ્રસ્તેષ્વ્ અઙ્ગેષ્વ્ આઢકાંલ્ લાટભક્ત્યા
(બ્) દત્ત્વા ચિત્રાન્ કો ઽયમ્ આયાતિ મત્તઃ
(ચ્) વિભ્રાન્તાક્ષો ગણ્ડવિછિન્નહાસો
(દ્) વેશસ્વર્ગં કિંકૃતે ઽયં પ્રવિષ્ટઃ
ભવતુ વિજ્ઞાતમ્
84 (અ) શર્કરપાલસ્ય ગૃહે
જાતઃ કીરેણ ચર્મકારેણ
(બ્) એષ ખલુ કોઙ્કચેટ્યાં
[પ્.110] પિશાચિકાયાં તૃણપિશાચઃ
અપિ ચ
85 (અ) શર્કરપાલં પિતરં
વ્યપદિશતિ ભ્રાતરં ચ નિરપેક્ષમ્
(બ્) પ્રાયેણ દૌષ્કુલેયાઃ
સહૈવ દમ્ભેન જાયન્તે
(પરિક્રમ્ય) ભોઃ કિં નુ ખલુ પૃચ્છેયમ્ કિમ્ અસ્ય વેશપ્રવેશે પ્રયોજનમ્ ઇતિ અયે અયં જરદ્વિટો ભટ્ટિરવિદત્ત ઇત એવાભિવર્તતે યાવદ્ એનં પૃચ્છામિ અંઘો ભટ્ટિરવિદત્ત, કચ્ચિજ્ જાનીતે ભવાન્ અસ્ય પુરુષવેતાલસ્ય વેશપ્રવેશપ્રયોજનમ્ કિં બ્રવીષિ - ભવાન્ એવ જાનીત ઇતિ તદ્ ગચ્છતુ ભવાન્ (પરિક્રમ્ય) ક્વ નુ ખલ્વ્ ઇદં પુરુષકાન્તારાવગાહનશ્રાન્તં મનો વિનોદયેયમ્ ભવતુ, દૃષ્ટમ્

86 (અ) ઇદમ્ અપરં પ્રિયસુહૃદઃ
સુહૃદ્ભયાદ્ અર્પિતાર્ગલં ભવનમ્
(બ્) વેશ્યાસુરતવિમર્દેષ્વ્
અકૃતવિરામસ્ય રામસ્ય
[પ્.111] તત્ કથં પ્રવિશામિ (કર્ણં દત્ત્વા)
87 (અ) યથા કાઞ્ચીશબ્દશ્ ચરતિ વિકલો નૂપુરરવૈર્
યથા મુષ્ટ્યાઘાતઃ પતતિ વલયોદ્ઘાતપિશુનઃ
(બ્) યથા નિઃશૂત્કારં શ્વસિતમ્ અપિ ચાન્તર્ગૃહગતં
ધ્રુવં રામા રામં યુવતિવિપરીતં રમયતિ
તદ્ અલમ્ ઇહ પ્રવિષ્ટકેન કઃ સુરતરથાક્ષભઙ્ગં કરિષ્યતિ ઇતો વયમ્ (પરિક્રમ્ય) અયે અયમ્ અપરઃ કઃ
88 (અ) દગ્ધઃ શાલ્મલિવૃક્ષઃ
કતિપયવિટપાગ્રશેષતનુશાખઃ
(બ્) કૃષ્ણઃ કૃશો વિટબકો
વેશનલિન્યા મરુપિશાચઃ
ભવતુ વિજ્ઞાતમ્ એષ હિ સૌપરસ્ તૌણ્ડિકોકિઃ સૂર્યનાગઃ તતઃ કિમ્ ઇહાસ્ય પ્રયોજનમ્ કથમ્ એષ માં દૃષ્ટ્વૈવોત્તરીયાવકુણ્ઠનેન મુખમ્ અપવાર્ય કામદેવાયતનમ્ અપસવ્યં કૃત્વા પ્રસ્થિતઃ ભો યદા તાવદ્ અદ્ય તૃતીયે ઽહનિ બહિઃશિવિકે કુટઙ્કાગારનિકેતનાભિઃ પતાકાવેશ્યાભિઃ સંપ્રયુક્તો મ્લેચ્છાશ્વબન્ધકૈર્ વ્યવહારાર્થં શ્રાવણિકૈર્ અધિકરણમ્
[પ્.112] ઉપનીયમાનઃ સ્કન્દકીર્તિના બલદર્શકેન સ્વામિનો મે વિષ્ણોઃ સ્યાલીપતિર્ ઇતિ કૃત્વા કૃચ્છ્રાત્ પ્રમોચિત ઇતિ વયસ્યવિષ્ણુના મે કથિતમ્ તત્ કિમ્ અયમ્ ઇદાનીમ્ અસ્માદ્ વેશસંસર્ગાદ્ વ્રીડિત ઇવાત્માનં પરિહરતિ (વિચિન્ત્ય) પાર્થિવકુમારસંનિકર્ષ એનમ્ અનયા પ્રવૃત્ત્યા વ્રીડયતિ આશ્ચર્યમ્ ગુણવાન્ ખલુ ગુણવતાં સંનિકર્ષઃ યદ્ અયમ્ અપિ નામૈવં ગુણાભિમુખઃ તન્ ન શક્યમ્ એનમ્ અપ્રત્યભિજ્ઞાનેન સકામં કર્તુમ્ યાવદ્ અહમ્ અપ્ય્ આયતનં પ્રદક્ષિણીકુર્વન્ નામ સંમુખીનમ્ એનં પરિહાસાવસ્કન્દેન હન્મિ (પરિક્રમ્ય) એષ માં પ્રતિમુખમ્ એવાવલોક્ય પ્રહસિતઃ હણ્ડે સૂર્યનાગ, કિમ્ અયં વેશનવાવતારો ઽન્ધકારનૃત્તમ્ ઇવ સુહૃદવક્ષેપેણ વિફલીક્રિયતે કિં બ્રવીષિ - ક ઇવ મમેહાર્થઃ અહં હિ કારાયામ્ અવરુદ્ધસ્ય માતુલસ્ય મૌદ્ગલ્યસ્ય પારશવસ્ય
[પ્.113] હરિદત્તસ્ય પૂર્વપ્રણયિનીમ્ અકલ્યરૂપામ્ અદ્ય વાર્ત્તાં પ્રષ્ટું તેનૈવ પ્રહિતો ઽસ્મિ ત્વં તુ માં કથમ્ અપ્ય્ અવગચ્છસીતિ આશ્ચર્યમ્ ઇદં હિ ભવતઃ સુહૃદ્વ્યાપારેષુ સ્થૈર્યં તસ્યાશ્ ચ વારમુખ્યાયાઃ પૂર્વપ્રણયિષ્વ્ આપદ્ગતેષ્વ્ અપિ પ્રતિપત્તિશ્ ચ અતશ્ ચૈનામ્
89 (અ) વર્ણાનુરૂપોજ્જ્વલચારુવેષાં
(બ્) લક્ષ્મીમ્ ઇવાલેખ્યપટે નિવિષ્ટામ્
(ચ્) સાપહ્નવાં કામિષુ કામવન્તો
(દ્) ઽરૂપાં વિરૂપામ્ અપિ કામયન્તે
અપિ ચ - અતિદુષ્કરકારિણીં ચૈનામ્ અવગચ્છામિ કુતઃ અસંશયં હિ સા
90 (અ) કારાનિરોધાદ્ અવિકારગૌરં
(બ્) દેવાર્ચનાજાતકિણં લલાટે
(ચ્) આસ્યં બૃહચ્છ્મશ્રુવિતાનનદ્ધં
(દ્) કાલાસ્થિનિર્ભુગ્નમ્ ઇવાવલેઢિ
કિમ્ આહ ભવાન્ - અત એવાસ્યામ્ અસ્માકમ્ આદર ઇતિ ભવત્વ્ એવમ્ સુહૃદનુરક્તં ભવન્તં ખ્યાપયામો વયમ્ એષ
[પ્.114] ખલુ પ્રસીદતુ સ્વામીતિ પાદમૂલયોર્ ઉપગૃહ્ણાતિ કિં બ્રવીષિ - નાર્હતિ સ્વામી મમૈવં વેશપ્રવેશં ક્વચિદ્ અપિ પ્રકાશીકર્તુમ્ ઇતિ ભો વયસ્ય, કશ્ ચન્દ્રોદયં પ્રકાશયતિ નનુ યદૈવ ભવાંસ્ તત્રભવત્યા રૂપદાસ્યાઃ પરિચારિકાં કુબ્જાં પ્રતિ બદ્ધમદનાનુરાગસ્ તદૈવૈતસ્મિન્ પ્રદેશ ઉદકતૈલબિન્દુવૃત્ત્યા વિકસિતં યશો મા તાવદ્ ભોઃ
91 (અ) પરિષ્વક્તા વક્ષઃ ક્ષિપતિ ગડુના યા ઽતિબૃહતા
(બ્) ત્રિકે ભુગ્ના નેષ્ટે જઘનમ્ ઉપધાતું સમદના
(ચ્) સરૂપા ટિટ્ટિભ્યા ભવતિ શયિતા યા ચ શયને
(દ્) કથં તાં ત્વં કુબ્જામ્ અવનતમુખાબ્જાં રમયસિ
કિં બ્રવીષિ - શાન્તં પાપં શાન્તં પાપં પ્રતિહતમ્ અનિષ્ટં સ્વાગતમ્ અન્વાખ્યાનાય પશ્યતુ ભવાન્
92 (અ) સવિભ્રાન્તૈર્ યાતૈઃ કરભલલિતં યા પ્રકુરુતે
(બ્) મુહુર્ વિક્ષિપ્તાભ્યાં જલમ્ ઇવ ભુજાભ્યાં તરતિ યા
(ચ્) મુખસ્યોત્તાનત્વાદ્ ગગન ઇવ તારા ગણયતિ
[પ્.115] (દ્) સ્પૃશેત્ કસ્ તાં પ્રાજ્ઞઃ કૃમિજનિતરોગામ્ ઇવ લતામ્ ઇતિ
અહો ધિક્ કષ્ટમ્ એવં ધર્મજ્ઞસ્ય ભવતો ન યુક્તમ્ ઉપયુક્તસ્ત્રીનિન્દાં કર્તુમ્ અપિ ચ
93 (અ) યદ્ય્ અપિ વયસ્ય કુબ્જા
નાડીનલિકાકૃશા ચ ગડુલા ચ

(બ્) અસતામ્ ઇવ સંપ્રીતિર્
મુખરમણીયા ભવતિ યાવત્
ન ચેયં તાભ્યો ઽરણ્યવાસિનીભ્યઃ પતાકાવેશ્યાભ્યઃ પાપીયસી કિં બ્રવીષિ - કાભ્ય ઇતિ કથં ન જાનીષે
94 (અ) યાસ્ ત્વં મત્તાઃ કાકિણીમાત્રપણ્યા
(બ્) નીચૈર્ ગમ્યાઃ સોપચારૈર્ નિયમ્યાઃ
(ચ્) લોકૈશ્ છન્નં કામમ્ ઇચ્છન્ પ્રકામં
(દ્) કામોદ્રેકાત્ કામિનીર્ યાસ્ય્ અરણ્યે
કિં બ્રવીષિ - કુતસ્ ત્વયૈતદ્ ઉપલબ્ધમ્ ઇતિ સહસ્રચક્ષુષો હિ વયમ્ ઈદૃશેષુ પ્રયોજનેષુ અપિ ચ પદાત્ પદમ્ આરોક્ષ્યતિ ભવાન્
95 (અ) ત્યક્ત્વા રૂપાજીવાં
યસ્ ત્વં કુબ્જાં વયસ્ય કામયસે
(બ્) કુબ્જામ્ અપિ હિ ત્યક્ત્વા
[પ્.116] ગન્તાસિ સ્વામિનીમ્ અસ્યાઃ એષ પ્રહસ્ય પ્રસ્થિતઃ ઇતો વયં સાધયામઃ (પરિક્રમ્ય) અયે અયમ્ અપરઃ કઃ સિંહલિકાયા મયૂરસેનાયા ગૃહાન્ નિષ્પત્ય સ્કન્ધવિન્યસ્તનિવસનો વિમલકુટિલાસિપાણિભિર્ દાક્ષિણાત્યૈઃ પરિવૃતો ભદ્રાઙ્કં વિરલમ્ ઉત્તરીયમ્ આકર્ષન્ન્ આન્ધ્રકં કાર્ષ્ણાયસં નિવસિતઃ કુઙ્કુમાનુરક્તચ્છવિસ્ તામ્બૂલસમાદાનવ્યગ્રપાણિર્ ઇત એવાભિવર્તતે ભવતુ, દૃષ્ટમ્ એષ હિ વિદર્ભવાસી તલવરો હરિશૂદ્રઃ ભો યદા તાવદ્ અયં તાં કાવેરિકામ્ અનુરક્ત ઇતિ મમૈવ સમક્ષં સપાદપરિગ્રહમ્ અનુનયન્ન્ અપ્ય્ ઉક્તસ્ તયા
96 (અ) તામ્ એહિ કિં તવ મયા
જ્યોત્સ્ના યદિ ક ઇવ દીપશિખયાર્થઃ
(બ્) વિરમ સહ સંગ્રહીતું
બિલ્વદ્વયમ્ એકહસ્તેન ઇતિ
તત્ કથમ્ અનેનેયમ્ અનુનીતા ભવિષ્યતિ કિમ્ અયમ્ અનુરક્તામ્ અપિ ત્યક્ત્વા ઽન્યાં પ્રકાશં કામયત ઇતિ વેશપ્રત્યક્ષમ્ આત્મનો દૌર્ભાગ્યમ્ અયશસ્યમ્ ઇતિ સ્વયમ્ એવ પ્રસન્ના
[પ્.117] આહોસ્વિત્ કામ્યમાનં કામયન્તે સ્ત્રિય ઇતિ સ્ત્રીસ્વભાવાદ્ અસ્યાઃ સંઘર્ષ ઉત્પન્નઃ ઉતાહો પરિવ્યયાર્થકર્શિતયા મત્રૈવાનુનિયુક્ત ભવિષ્યતિ સર્વથ પ્રક્ષ્યમસ્ તાવદ્ એનમ્ (ઉપસૃતકેનાઞ્જલિં કૃત્વ)
97 (અ) તાં સુન્દરીં દરીમ્ ઇવ
સિંહસ્ય મનુષ્યસિંહ સિંહલિકમ્
(બ્) યુક્તં ભવતો મોક્તું
દ્રમિળીસ્ ઉરતાભિલષેણ
કિં બ્રવીષિ - અનુનીતા મયા મયૂરસેન એષ તસ્યા એવ ગૃહાદ્ આગચ્છામીતિ કથય કથય કથમ્ અવશીર્ણપ્રાયઃ સંધિર્ અનુષ્ઠિતઃ કિં બ્રવીષિ - અદ્ય તૃતીયે ઽહન્ય્ અહમ્ અપિ વેશ્યાધ્યક્ષપ્રતિહારદ્રૌણિલકગૃહે પ્રેક્ષાયામ્ ઉપનિમન્ત્રિતસ્ તત્ર ચ મયૂરસેનાયા લાસ્યવારો બુદ્ધિપૂર્વક ઇત્ય્ અવગચ્છામિ તતઃ પ્રસારિતેષ્વ્ આતોદ્યેષુ દેવતામઙ્ગલં પૂર્વમ્ ઉપોહ્ય પ્રસ્તુતે ગીતકે પ્રનૃત્તાયાં નર્તક્યાં પ્રથમવસ્તુન્ય્ એવ
[પ્.118] મયૂરસેનાયાઃ ખલુ નૃત્તે પ્રયોગદોષા ગૃહીતા ઇતિ મા તાવદ્ ભોઃ- મયૂરસેનાયાઃ ખલુ નૃત્તે પ્રયોગદોષા ગૃહ્યન્તે કસ્યાયમ્ અતટપ્રપાતઃ કિં બ્રવીષિ - ભગવત્યા વારુણ્યા ઇતિ યુક્તં નિત્યસંનિહિતા ભગવતી સુરાદેવી પ્રતિહારગૃહે અથ કમ્ અન્તરીકૃત્યાયં સુરાવિભ્રમઃ કિં બ્રવીષિ - વયસ્યમ્ એવ તે લાસકમ્ ઉપચન્દ્રકમ્ ઇતિ ઉપપન્નમ્ આયતનં હિ સ ઈદૃશાનામ્ અપિ તુ સ વિષયસ્ તસ્યૈષઃ તતસ્ તતઃ કિં બ્રવીષિ - તત ઉપચન્દ્રપક્ષે સર્વસામાજિકજનઃ. મયાપિ મયૂરસેનાયાઃ પક્ષઃ પરિગૃહીત ઇતિ સાધુ વયસ્ય, દેશકાલૌપયિકમ્ અનુષ્ઠિતમ્ તતસ્ તતઃ કિં બ્રવીષિ - તતો ન તેષાં બુદ્ધિં પરિભવામિ અપરિભૂતા મે સદસ્યા આગમપ્રધાનતયા મમ પ્રાશ્નિકાનુમતે પ્રતિષ્ઠિતઃ પક્ષ ઇતિ
[પ્.119] સાધુ વયસ્ય (એમ્: વયસ્યા એદ્.) અનન્યસાધારણેન પણ્યેન ક્રીતા તત્રભવતી તતસ્ તતઃ કિં બ્રવીષિ - તતઃ સર્વગણિકાજનપ્રત્યક્ષં દત્તે પારિતોષિકે મયૂરસેનાયાઃ સ્મિતપુરઃસરેણાપાઙ્ગપાતિના કટાક્ષેણ પ્રસાદિત ઇવાસ્મિ કાવેરિકાયાસ્ તુ પુનર્ અસૂયાપિશુનમ્ ઉત્થાય ગચ્છન્ત્યા આકારેણ બહૂપાલબ્ધ ઇવાસ્મિ તયોશ્ ચ કોપપ્રસાદયોઃ પ્રત્યક્ષતયોભયતટભ્રષ્ટ ઇવ સંદેહસ્રોતસા હ્રિયમાણસ્ તસ્માત્ સંકટાત્ કથંચિદ્ ગૃહાન્ આગતઃ ઉપવિષ્ટશ્ ચ કાનયોઃ કિં પ્રતિપત્સ્યત ઇતિ વિતર્કડોલાં વાહયામિ તતઃ સહસૈવ મે પ્રિયયા સમેત્ય નેત્રે નિમીલિતે તતો વિહસ્ય મયોક્તા
98 (અ) નેત્રનિમીલનનિપુણે
કિં તે હસિતેન ચોરિ ગૂઢેન
(બ્) સૂચયતિ ત્વા[ં] પાણ્યોર્
અનન્યસાધારણઃ સ્પર્શઃ
એવમ્ ઉક્તયાનયા સુરભિતનિઃશ્વાસસૂચિતમદસ્ખલિતાક્ષરમ્ અભિહિતો ઽહમ્ આચક્ષ્વ મા કાહમ્ ઇતિ તતો મયોક્તા
99 (અ) રોમાઞ્ચકર્કશાભ્યાં
[પ્.120] પ્રત્યુક્તાસિ નનુ મે કપોલાભ્યામ્
(બ્) યદ્ વદસિ પુનર્ મુગ્ધે
સ્વયમ્ એવાચક્ષ્વ સાહમ્ ઇતિ
તત ઉન્મીલ્ય મામ્ ઉક્તવતી અનેનૈવ રોમાઞ્ચસંજ્ઞકેન કૈતવેનાયં જન આકૃષ્યત ઇત્ય્ ઉક્ત્વા મા કપોલે ચુમ્બિત્વા પ્રસ્થિતા તતો મયોક્તા
100 (અ) ચુમ્બિતેનેદમ્ આદાય
હૃદયં ક્વ ગમિષ્યસિ
(બ્) ચોરિ પાદાવ્ ઇમૌ મૂર્ધ્ના
ધૃતૌ મે સ્થીયતાં નનુ
એવં ચોક્તા શયનમ્ ઉપગમ્યોપવિષ્ટા તતો મયાસ્યાઃ સ્વયં પાદૌ પ્રક્ષાલિતૌ અનયા ચાસ્મ્ય્ ઉક્તઃ: ગૃહીતં પાદ્યમ્ એહીદાનીં કિતવઃ ખલ્વ્ અસીતિ તતો વિકોશમુકુલજાલકેનેવ માલતીલતા વિકસિતેનૈકહસ્તા વલમ્બિતસરશનનિવસના પર્યઙ્કાવેષ્ટનદ્વિગુણમધ્યબાહુમૃણાલિકાત્રિકપરિવર્તનસાચીકૃતદર્શનીયતરા તદાનીં વેષ્ટમાનમધ્યવિષમવલિપ્રનષ્ટનાભિમણ્ડલવિષમીકૃતરોમરાજિર્

[પ્.121] એકસ્તનાવગલિતહારાપાશ્રિતેતરસ્તનકલશપાર્શ્વા ઽવગલિતકપોલપર્યસ્તકુણ્ડલમકરાધિષ્ઠિતવિશેષકકાન્તતરેણાંસપરાવર્તશોભિનાવસ્થાનેન લજ્જાદ્વિતીયા રતિર્ ઇવ રૂપિણી સમુત્થિતૈકભ્રૂલતિકેન કુવલયશબલં જલમ્ ઇવાકિરન્તી દૃષ્ટિવિક્ષેપેણ મમ્ ઉક્તવતી : યત્ તે રોચત ઇતિ તતો ઽહમ્ આસન્નમ્ આલેખ્યવર્ણકપાત્રં ગવાક્ષાદ્ આક્ષિપ્ય ચરણનલિનરાગાયોપસ્થિતઃ અથ વયસ્ય, અલક્તકવિન્યાસવિન્યસ્તચક્ષુર્ ઉત્ક્ષિપ્તપાર્ષ્ણિગુલ્ફનૂપુરાધિષ્ઠિતજઙ્ઘાકાણ્ડાયાસ્ તસ્યા અસંભુક્તત્વાદ્ અનૂરુગ્રાહિણો મર્મરસ્યોપસંહારભઙ્ગાભોગાનુકારિણઃ કૌશેયસ્યાસંયતત્વાદ્ ગજકલભદશનચ્છદાન્તરમ્ ઇવ કદલીગર્ભમ્ ઇવ ચાન્તરૂરુમ્ ઈક્ષે ઈક્ષમાણં ચાપોહ્યાવિનીતચક્ષુર્ અસીત્ય્ ઉક્ત્વા પાદમ્ આક્ષિપ્યોરસિ મા
[પ્.122] તાડિતવતિ તતો રોમાઞ્ચકવચકર્કશત્વચા મયોક્તા: સુન્દરિ, નાર્હસિ મામ્ અસમાપ્તરાગમ્ અવક્ષેપ્તુમ્ ઇતિ તતસ્ તયાહમ્ ઉક્તઃ, સાધુ ખલુ નિમીલિતાક્ષઃ સમાપયૈનમ્ ઇતિ તતસ્ તસ્યા લાક્ષારસં નિમીલિતાક્ષો ઽર્પયામિ ચરણાભ્યાં સકચગ્રહમ્ અધરોષ્ઠે ગૃહીતો ઽસ્મિ તતસ્ તથૈવ વિવૃતરોમાઞ્ચં મા સમભિવીક્ષ્યાશોકસમદોહલો ઽસિ નમો ઽસ્તુ તે શાઠ્યાયેતિ માં પરિષ્વજ્ય શયનમ્ ઉપગતા તતઃ પરં દેવાનાંપ્રિય એવજ્ઞાસ્યતીતિ યદ્ય્ એવમ્ અર્હતિભવાન્ અપિ તૌણ્ડિકોકિવિષ્ણુનાગપ્રાયશ્ચિત્તાર્થં સંનિપતિતાન્ વિટાન્ ઉપસ્થાતુમ્ કિં બ્રવીષિ - શાન્તમ્ એતત્ પુનર્ અપિ, યદિ શિરો મે તસ્યાશ્ ચરણકમલતાડનેનાનુગૃહ્યેત તદ્ એવ મે પ્રાયશ્ચિત્તમ્ ઇતિ યદ્ય્ એવં યમુનાહ્રદનિલયો યદુપતિચરણાઙ્કિતલલાટો નાગઃ કાલિય ઇવ વૈનતેયસ્યાવધ્ય ઇદાનીં સર્વવિટાનામ્ અસિ એષ વિહસ્યાયમ્ અઞ્જલિર્ ઇતિ પ્રસ્થિતઃ યાવદ્ અહમ્ અપિ વિટસમાજં ગચ્છામિ અહો નુ ખલુ સુહૃત્કથાવ્યગ્રૈર્ અસ્માભિર્ અતીતમ્ અપ્ય્ અહો ન વિજ્ઞાતં સંપ્રતિ હિ
101 (અ) સોત્કણ્ઠૈર્ ઇવ ગચ્છતીતિ કમલૈર્ મીલદ્ભિર્ આલોકિતઃ
(બ્) પ્રચ્છાયૈર્ અધિરુહ્ય વેશ્મશિખરાણ્ય્ ઉત્સાર્યમાણાતપઃ
[પ્.123] (ચ્) તૈઃ સ્પૃષ્ટ્વા ચિરમ્ ઉન્મુખીષુ કિરણૈર્ ઉદ્યાનશાખાસ્વ્ અસૌ
(દ્) યાત્ય્ અસ્તં વલભીકપોતનયનૈર્ આક્ષિપ્તરાગો રવિઃ
અપિ ચેદાનીમ્
102 (અ) પ્રાકારાગ્રે ગવાક્ષૈઃ પતતિ ખગરુતૈઃ સૂચ્યમાનો બિડાલઃ
(બ્) પ્રાસાદેભ્યો નિવૃત્તો વ્રજતિ સમુચિતાં વાસયષ્ટિં મયૂરઃ
(ચ્) સાંધ્યં પુષ્પોપહારં પરિહરતિ મૃગઃ સ્થણ્ડિલે સ્વપ્તુકામસ્
(દ્) તોયાદ્ ઉત્તીર્ય ચાસૌ ભવનકમલિનીવેદિકાં યાતિ હંસઃ
(પરિક્રમ્ય)
103 (અ) એતે પ્રયાન્તિ ઘનતાં વલભીષુ ધૂપા
(બ્) વૈડૂર્યરેણવ ઇવોત્પતિતા ગવાક્ષૈઃ
(ચ્) રથ્યાસુ ચૈતમ્ અવગાઢમ્ ઉદગ્રમ્ એત્ય
(દ્) સ્નાનોદકૌઘમ્ અનુ ષટ્ચરણા ભ્રમન્તિ
અહો નુ ખલ્વ્ ઇદાનીમ્ અસ્ય સંમૃષ્ટસિક્તાવકીર્ણકુસુમપ્રદ્વારાજિરસ્ય પ્રાદોષિકોપચારવ્યગ્રપરિચારકજનસ્ય દેશવયોવિભવાનુરૂપાલંકારવ્યાપૃતવારમુખ્યાજનસ્ય પ્રચરિતમદનદૂતીસંચારરમણીયસ્ય પ્રવૃત્તમત્તવિટવિદગ્ધપરિહાસરસાન્તરસ્ય સ્નાતાનુલિપ્તપીતપ્રતીતતરુણજનાવકીર્ણચતુષ્પથશૃઙ્ગાટકસ્ય વેશમહાપથસ્ય પરા સ્રીઃ ઇહ હિ
104 (અ) એષા રૌત્ય્ ઉપવેશિતા ગજવધૂર્ આરુહ્યમાણા શનૈર્
[પ્.124] (બ્) એતત્ કમ્બલવાહ્યકં પ્રમદયા દ્વાઃસ્થં સમારુહ્યતે
(ચ્) શિઞ્જન્નૂપુરમેખલામ્ ઉપવહન્ વેશ્યાં ચલત્કુણ્ડલાં
(દ્) શ્રોણીભારમ્ અપારયન્ન્ ઇવ હયો ગચ્છત્ય્ અસૌ ધૌરિતમ્
અપિ ચાસ્મિન્ન્ ઇમાઃ
105 (અ) પ્રદીપકરવલ્લરીજટિલચારુવાતાયના
(બ્) મયૂરગલમેચકૈર્ અનુસૃતાસ્ તમોભિઃ ક્વચિત્
(ચ્) વિભાન્તિ ગૃહભિત્તયો નવસુધાવદાતાન્તરાસ્
( દ્) તમાલહરિતાલપઙ્કકૃતપત્ત્રલેખા ઇવ
(પરિક્રમ્ય) સર્વથા રમણીયસ્ તાવદ્ અયમ્ ઉદ્ભિદ્યમાનચન્દ્રસનાથ ઉત્સવઃ પ્રદોષસંજ્ઞકો જીવલોકસ્ય સંપ્રતિ હ્ય્ એષ ભગવાંશ્ ચક્ષુષાં સાધારણં રસાયનં હસિતમ્ ઇવ કુમુદવાપીનામ્ ઉદયતિ શીતરશ્મિઃ ય એષઃ
106 (અ) કિં નીલોત્પલપત્ત્રચક્રવિવરૈર્ અભ્યેષિ મા ચુમ્બિતું
(બ્) ન ત્વાં પશ્યતિ રોહિણી કથય મે સંત્યજ્યતાં વેપથુઃ
(ચ્) મત્તાનાં મધુભાજનેષ્વ્ ઇતિકથાઃ શ્રોતું સહાસા ઇવ
(દ્) સ્ત્રીણાં કુણ્ડલકોટિભિન્નકિરણશ્ ચન્દ્રઃ સમુત્તિષ્ઠતિ
(પરિક્રમ્ય)
107 (અ) ગાયત્ય્ એષા વલ્ગુ કાન્તદ્વિતીયા
(બ્) સુપ્રક્વાણા સ્પૃશ્યતે ઽસૌ વિપઞ્ચી
(ચ્) બદ્ધ્વા ગોષ્ઠીં પીયતે પાનમ્ એતદ્
(દ્) ધર્મ્યાગ્રેષુ પ્રાપ્તચન્દ્રોદયેષુ
અપિ ચેદાનીમ્ એષ ભગવાન્
108 (અ) વિરચયતિ મયૂખૈર્ દીર્ઘિકામ્ભઃસુ સેતું
[પ્.125] (બ્) વિસૃજતિ કદલીષુ સ્વાઃ પ્રભાદણ્ડરાજીઃ
(ચ્) પુનર્ અપિ ચ સુધાભિર્ વર્ણયન્ સૌધમાલાઃ

(દ્) ક્ષરતિ કિસલયેભ્યો મૌક્તિકાનીવ ચન્દ્રઃ
(પરિક્રમ્ય) અહો નુ ખલુ ક્ષીરોદેનેવોદ્વેલપ્રવૃત્તવિકીર્યમાણવીચિરાશિના જ્યોત્સ્નાસંજ્ઞકેન પયસા પ્રસર્પતાનુગૃહીત ઇવ જીવલોકઃ સંપ્રતિ હિ
109 (અ) એતે વ્રજન્તિ તુરગૈશ્ ચ કરેણુભિશ્ ચ
(બ્) કર્ણીરથૈર્ અપિ ચ કમ્બલવાહ્યકૈશ્ ચ
(ચ્) આલિઙ્ગિતા યુવતિભિર્ મૃદિતા યુવાનો
(દ્) ગન્ધર્વસિદ્ધમિથુનાનિ વિહાયસીવ
(પરિક્રમ્ય)
110 (અ) અસાવ્ અન્વારૂઢો મદલલિતચેષ્ટઃ પ્રમદયા
(બ્) પરિષ્વક્તઃ પૃષ્ઠે નિબિડતરનિક્ષિપ્તકુચયા
(ચ્) પરાવૃત્તશ્ ચુમ્બન્ વ્રજતિ દયિતાં યસ્ય તુરગો
(દ્) ગૃહાન્ એષો ઽભ્યાસાદ્ અનુપતતિ નોત્ક્રામતિ પથઃ
કશ્ ચ તાવદ્ અયમ્ અસ્મિંશ્ ચન્દ્રાતપે ઽપ્ય્ અન્ધકાર ઇવ વર્તમાનો વેશરથ્યાયાં ગર્ભગૃહભોગેન તિષ્ઠન્ નૈર્લજ્યમ્ આવિષ્કરોતિ આઃ જ્ઞાતમ્ એષ સૌરાષ્ટ્રિકઃ શકકુમારો જયનન્દક ઇમાં ઘટદાસીં બર્બરિકામ્ અનુરક્તઃ કિં ચ તાવદ્ અનેનૈતસ્માત્
[પ્.126] સર્વવેશ્યાપત્તનાદ્ વેશવદ્ વેશબર્બર્યા ગુણવત્ત્વમ્ અવલોકિતમ્ કિં ચ તાવત્
111 (અ) અધિદેવતેવ તમસઃ કૃષ્ણા શુક્લા દ્વિજેષુ ચાક્ષ્ણોશ્ ચ
(બ્) અસકલશશાઙ્કલેખેવ શર્વરી બર્બરી ભાતિ
અથવા સૌરાષ્ટ્રિકા વાનરા બર્બરા ઇત્ય્ એકો રાસિઃ કિમ્ અત્રાશ્ચર્યમ્ તથા હિ
112 (અ) ગવલપ્રતિમાયામ્ અપિ
બર્બર્યાં સક્તચક્ષુષો હ્ય્ અસ્ય
(બ્) અલસસકષાયદૃષ્ટેર્
જ્યોત્સ્નાપીયં તમિસ્રેવ
તદ્ અલમ્, અયમ્ અસ્ય પન્થાઃ ઇતો વયમ્ (પરિક્રમ્ય) ઇયમ્ અપરા કા
113 (અ) કર્ણદ્વયાવનતકાઞ્ચનતાલપત્ત્રા
(બ્) વેણ્યન્તલમ્બિમણિમૌક્તિકહેમગુચ્છા
(ચ્) કૂર્પાસકોત્કવચિતસ્તનબાહુમૂલા
(દ્) લાટી નિતમ્બપરિવૃત્તદશાન્તનીવી
[પ્.127] (વિચાર્ય) ભવતુ વિજ્ઞાતમ્ એષા હિ સા રાકા રાજ્ઞઃ સ્યાલમ્ આભીરકં મયૂરકુમારં મયૂરમ્ ઇવ નૃત્યન્તમ્ આલિઙ્ગન્તી ચન્દ્રશાલાગ્રે વેશવીથ્યામ્ આત્મનઃ સૌભાગ્યં પ્રકાશયતિ અયમ્ અપિ ચાર્જવેનાનયા તપસ્વી ક્રીત ઇવ
114 (અ) અપિ ચ મયૂરકુમારં
ગૌરી કૃષ્ણમ્ અતિદુર્બલં સ્થૂલા
(બ્) સ્વમ્ ઇવ પ્રચ્છાયાગ્રકમ્
ઉરસિ વિલગ્નં વહત્ય્ એષા
(પરિક્રમ્ય) ઇયમ્ અપરા કા (વિચાર્ય) ઇયં હિ સા
તત્રભવતઃ સુગૃહીતનામ્નઃ શાર્દૂલવર્મણઃ પુત્રસ્ય નઃ પ્રિયવયસ્યસ્ય વરાહદાસસ્ય પ્રિયતમા યવની કર્પૂરતુરિષ્ઠા નામ પ્રતિચન્દ્રાભિમુખં મધુનઃ કાંસ્યમ્ અઙ્ગુલિત્રયેણ ધારયન્તી કપોલતલસ્ખલિતબિમ્બમ્ અવલમ્બ્ય કુણ્ડલં કિરણૈઃ પ્રેઙ્ખોલિતમ્ અંસદેશે શશિનમ્ ઇવોદ્વહન્તી યૈષા
115 (અ) ચકોરચિકુરેક્ષણા મધુનિ વીક્ષમાણા મુખં
વિકીર્ય યવની નખૈર્ અલકવલ્લરીમ્ આયતામ્
(બ્) મધૂકકુસુમાવદાતસુકુમારયોર્ ગણ્ડયોઃ
પ્રમાર્ષ્ટિ મદરાગમ્ ઉત્થિતમ્ અલક્તકાશઙ્કયા
અપિ ચ યવની ગણિકા વાનરી નર્તકી માલવઃ કામુકો ગર્દભો ગાયક ઇતિ ગુણતઃ સાધારણમ્ અવગચ્છામિ સર્વથા સદૃશયોગેષુ નિપુણઃ ખલુ પ્રજાપતિઃ તથા હિ
[પ્.128] 116 (અ) ખદિરતરુમ્ આત્મગુપ્તા
પટોલવલ્લી સમાશ્રિતા નિમ્બમ્
(બ્) શ્લિષ્ટો બત સંયોગો

યદિ યવની માલવે સક્તા
તત્ કામમ્ ઇયમ્ અપિ મે સખી, ન ત્વ્ એનામ્ અભિભાષિષ્યે કો હિ નામ તાનિ વાનરીનિષ્કૂજિતોપમાનિ સીત્કારભૂયિષ્ઠાન્ય્ અપ્રત્યભિજ્ઞેયવ્યઞ્જનાનિ કિંચિત્કારણાન્તરાણિ પ્રદેશિનીલાલનમાત્રસૂચિતાનિ સ્વયં વેશયવનીકથિતાનિ શ્રોષ્યતિ તદ્ અલમ્ અનયા (પરિક્રમ્ય) અયમ્ અપરઃ કઃ
117 (અ) પ્રતિમુખપવનૈર્ વેગાદ્
ઉત્ક્ષિ પ્તાગ્રાલકોત્તરી યાન્ તામ્
(બ્) કાન્તાં હરતિ કરેણ્વા
વાસવદત્તામ્ ઇવોદયનઃ
(વિચાર્ય) આ વિદિતમ્ એષ સ ઇભ્યપુત્રો વિટપ્રવાલ ઇતિ ડિણ્ડિભિર્ અભ્યસ્તનામા સુરતરણપટકટ્યમ્બરાણામ્ અધિપતિસ્ તાં વેશસુન્દરીમ્ અસ્મદ્બાલિકાં મદનપરવશઃ પિતુર્ માતુશ્ ચ શાસનમ્ ઉપેક્ષ્યાનુરક્ત એવ કામમ્ અતિડિણ્ડી ખલ્વ્ અયમ્ શ્વશુરશબ્દાવકુણ્ઠનાસ્ તુ વયમ્ તદ્ અલમ્ અનેનાભિભાષિતેન
[પ્.129] અયમ્ અસ્યાઞ્જલિર્. ઇતસ્ તાવદ્ વયમ્ (પરિક્રમ્ય) યાવદ્ અહમ્ અપિ વિટસમાજં ગચ્છામિ એષો ઽસ્મિ ભોઃ સુવૃથાતિવાહિતે વેશમહાપથે વિટમહત્તરસ્ય ભટ્ટિજીમૂતસ્ય સમન્તાત્ સંનિપાતિતવિટજનવાહનસહસ્રસંબાધપ્રદ્વારાઙ્ગણમ્ ઉત્ક્ષિપ્તરજતકલશપાદ્યપરિચારકોપસ્થિતતોરણં ભવનમ્ અનુપ્રાપ્તઃ સુષ્ઠુ ખલ્વ્ ઇદમ્ ઉચ્યતે - મહાન્તઃ ખલુ મહતામ્ આરમ્ભા ઇતિ સાંપ્રતં હ્ય્ એતદ્ દશાર્ધવર્ણં પુષ્પમ્ ઉત્કીર્યતે મુક્તમ્ આસજ્યતે ગ્રથિતમ્ સંચાર્યન્તે ધૂપાઃ પ્રજ્વાલ્યન્તે દીપા ઉચ્યતે સ્વાગતં મુચ્યતે યાનં દૃશ્યતે વિભ્રમ ઉપગીયતે ગીતમ્ ઉપવાદ્યતે વાદ્યં દીયતે હસ્તઃ કથ્યતે શ્લક્ષ્ણમ્ આલિઙ્ગ્યતે સ્નિગ્ધમ્ અવલમ્બ્યતે સપ્રણયમ્ અવનમ્યતે સવિનયં સ્પૃશ્યતે પૃષ્ઠમ્ આનતસ્ય ગમ્યતે સભ્રૂક્ષેપમ્ આઘ્રાયતે શિરઃ સ્થીયતે સવિભ્રમમ્ ઉપવિશ્યતે સલીલં વિશ્રાણ્યતે ચન્દનમ્ આલિપ્યતે વર્ણકં વિન્યસ્યતે વિલેપનમ્ ઉત્કીર્યતે ચૂર્ણઃ પરિહાસ્યતે વિટૈઃ પ્રતિગૃહ્યતે વિલાસિનીભિર્ ઇતિ કિં બહુના
118 (અ) પુષ્પેષ્વ્ એતે જાનુદઘ્નેષુ લગ્નાઃ
(બ્) કૃચ્છ્રાત્ પાદા વામનૈર્ ઉદ્ધ્રિયન્તે
[પ્.130] (ચ્) વિભ્રાન્તાક્ષ્યઃ કેતકીનાં પલાશાન્
(દ્) સીત્કુર્વાણાઃ પાદલગ્નાન્ હરન્તિ
અપિ ચૈતે વિટમુખ્યાઃ
119 (અ) શ્રીમન્તઃ સખિભિર્ અલંકૃતાસનાર્ધાઃ
(બ્) કુર્વન્તશ્ ચતુરમ્ અમર્મવેધિ નર્મ
(ચ્) વેશ્યાભિઃ સમુપગતાઃ સમં સમન્તાદ્
(દ્) ઉક્ષાણો વ્રજ ઇવ ભાન્તિ સોપસર્યાઃ
અપિ ચૈષામ્ એતત્ સદઃ
120 (અ) નભ ઇવશતચન્દ્રં યોષિતાં વક્ત્રચન્દ્રૈઃ
(બ્) કૃતશબલદિગન્તં સંપતદ્ભિઃ કટાક્ષૈઃ
(ચ્) સપરિગ્રહમ્ ઇવ યૂનાં બાહુભિઃ સંપ્રહારૈર્
(દ્) નિચિતમ્ ઇવ શિલાભિશ્ ચન્દનાર્દ્રૈર્ ઉરોભિઃ
અપિ ચાસ્મિન્
121 (અ) એતે વિભાન્તિ ગણિકાજનકલ્પવૃક્ષાસ્
(બ્) તાદાત્વિકાશ્ ચ ખલુ મૂલહરાશ્ ચ વીરાઃ
(ચ્) બાલ્યે ઽપિ કાષ્ઠકલહાન્ કથયન્તિ યેષાં
( દ્) વૃદ્ધાઃ સુયોધનવૃકોદરયોર્ ઇવોચ્ચૈઃ
તદ્ એતાવદ્ અહમ્ અપિ સુહૃન્નિદેશવેષ્ટને શિરસિ ભગવતે ચિત્તેશ્વરાયાઞ્જલિં કૃત્વા સુહૃન્નિદેશાદ્ ઇમમ્ અધિકારં પુરસ્કૃત્ય પ્રાયશ્ચિત્તાર્થં તત્રભવતસ્ તૌણ્ડિકોકેર્ વિષ્ણુનાગસ્ય ઘોષણાપૂર્વકં વિટાન્ વિજ્ઞાપયામિ (પરિક્રમ્ય) ભો ભોઃ
[પ્.131] સકલક્ષિતિતલસમાગતાઃ પ્રિયકલહાઃ કલહાનાં ચ નિવેદિતારો ધૂર્તમિશ્રાઃ શૃણ્વન્તુ શૃણ્વન્તુ ભવન્તઃ
122 (અ) કામસ્ તપસ્વિષુ જયત્ય્ અધિકારકામો
(બ્) વિશ્વસ્ય ચિત્તવિભુર્ ઇન્દ્રિયવાજ્યધીશઃ
(ચ્) ભૂતાનિ બિભ્રતિ મહાન્ત્ય્ અપિ યસ્ય શિષ્ટિં
( દ્) વ્યાવૃત્તમૌલિમણિરશ્મિભિર્ ઉત્તમાઙ્ગૈઃ
(પરિક્રમ્ય)
123 (અ) અથ જયતિ મદો વિલાસિનીનાં
(બ્) સ્ફુટહસિતપ્રવિકીર્ણકર્ણપૂરઃ
(ચ્) સ્ખલિતગતિર્ અધીરદૃષ્ટિપાતસ્
(દ્) તદનુ ચ યૌવનવિભ્રમા જયન્તિ
તદ્ એવં વારમુખ્યાજનચરણરજઃપવિત્રીકૃતેન શિરસા ધૂર્તમિશ્રાન્ પ્રણિપત્ય વિજ્ઞાપયામિ કિં ચૈતદ્ વિજ્ઞાપ્યમ્ ઇતિ શ્રૂયતામ્
124 (અ) નાગવદ્ વિષ્ણુનાગો ઽસાવ્

ઉરસા વેષ્ટતે ક્ષિતૌ
(બ્) પ્રાયશ્ચિત્તાર્થમ્ ઉદ્વિગ્નં
તમ્ એનં ત્રાતુમ્ અર્હથ
કિં માં પૃચ્છન્તિ ભવન્તઃ- કો ઽસ્યાપનય ઇતિ શ્રૂયતામ્
125 (અ) ઉત્ક્ષિપ્તાલકમ્ ઈક્ષણાન્તગલિતં કોપાઞ્ચિતાન્તભ્રુવા
(બ્) દષ્ટાર્ધોષ્ઠમ્ અધીરદન્તકિરણં પ્રોત્કમ્પયન્ત્યા મુખમ્
(ચ્) શિઞ્જન્નૂપુરયા વિકૃષ્ય વિગલદ્રક્તાંશુકં પાણિના
(દ્) મૂર્ધન્ય્ અસ્ય સનૂપુરઃ સમદયા પાદો ઽર્પિતઃ કાન્તયા
કિં કિં વદન્તિ ભવન્તઃ - કસ્યાઃ પુનર્ ઇદમ્ અવિજ્ઞાતપુરુષાન્તરાયાઃ
[પ્.132] પ્રમાદસંજ્ઞકમ્ અયશો વિસ્તીર્યત ઇતિ નનુ તત્રભવત્યાઃ સૌરાષ્ટ્રિકાયા મદનસેનિકાયાઃ એતે વિટા દિષ્ટ્યા નેહ કશ્ચિદ્ ઇતિ સંભ્રાન્તા ઇવ ય એતે
126 (અ) નિર્ધૂતહસ્તા વિનિગૂઢહાસા
(બ્) ધિગ્વાદિનો ધીરમુખાનિ બદ્ધ્વા
(ચ્) ધ્યાયન્તિ સંપ્રેક્ષ્ય પરસ્પરસ્ય
(દ્) જાતાનુકમ્પા ઇવ નામ ધૂર્તાઃ
એતેષાં તાવદ્ આસીનાનાં નિયુક્તો વિટમહત્તરો ભટ્ટિજીમૂતઃ
કૃપયા નામ પરં વૈક્લવ્યમ્ ઉપગતઃ ય એષઃ
127 (અ) કષ્ટં કષ્ટમ્ ઇતિ શ્વાસાન્
મુઞ્ચન્ ક્લાન્ત ઇવ દ્વિપઃ
(બ્) જીમૂત ઇવ જીમૂતો
નેત્રાભ્યાં વારિ વર્ષતિ
એષ મામ્ આહ્વયતિ અયમ્ આગતો ઽસ્મિ કિમ્ આજ્ઞાપયતિ ભટ્ટિઃ - સ્રુતપૂર્વં મયા ભૂયો ઽપિ વદસિ. એવં પ્રાયસ્ચિત્તાર્થં બ્રાહ્મણોપગમનમ્ તસ્માદ્ એવાહમ્ ઉપવિષ્ટસ્, તત્ સમયપૂર્વકમ્ ઉપગૃહ્યન્તાં તત્રભવન્તો વિટા ઇતિ યદ્ આજ્ઞાપયતિ ભટ્ટિઃ ભો ભોઃ શૃણ્વન્તુ શૃણ્વન્તુ ભવન્તઃ
128 (અ) દ્યૂતેષુ મા સ્મ વિજયિષ્ટ પણં કદાચિન્
(બ્) માતુઃ શૃણોતુ પિતરં વિનયેન યાતુ
[પ્.133] (ચ્) ક્ષીરં શૃતં પિબતુ મોદકમ્ અત્ તુ મોહાદ્
(દ્) વ્યૂઢાપતિર્ ભવતુ યો ઽત્ર વદેદ્ અયુક્તમ્
અપિ ચ
129 (અ) પરિચરતુ ગુરૂન્ અપૈતુ ગોષ્ઠ્યા
(બ્) ભવતુ ચ વૃદ્ધસમો યુવા વિનીતઃ
(ચ્) પલિતમ્ અભિસમીક્ષ્ય યાતુ શાન્તિં
( દ્) ય ઇદમ્ અયુક્તમ્ ઉદાહરેન્ નિષણ્ણઃ
(વિવૃત્યાવલોક્ય) એષ ધારયકિર્ અનન્તકથઃ સહસોત્થાય મામ્ આહ્વયતિ કિં બ્રવીષિ - તસ્યા એવેદમ્ અવિજ્ઞાતપ્રણયાયાઃ પાતકં નાત્રભવતઃ શ્રોતુમ્ અર્હતિ ભવાન્
130 (અ) અશોકં સ્પર્શેન દ્રુમમ્ અસમયે પુષ્પયતિ યઃ
(બ્) સ્વયં યસ્મિન્ કામો વિતતશરચાપો નિવસતિ
(ચ્) સ પાદો વિન્યસ્તઃ પશુશિરસિ મોહાદ્ ઇવ યયા
(દ્) નનુ પ્રાયશ્ચિત્તં ચરતુ સુચિરં સૈવ ચપલા ઇતિ
સમ્યગ્ આહ ભવાન્ તથા હિ
131 (અ) ઉપવીણિત એષ ગર્દભઃ
(બ્) સમુપશ્લોકિત એષ વાનરઃ
(ચ્) પયસિ શૃત એષ માહિષે
(દ્) સહકારસ્ય રસો નિપાતિતઃ

અપિ ત્વ્ આર્તાનુપાતાનિ પ્રાયસ્ચિત્તાનિ આર્તશ્ ચાયમ્ ઉપાગતસ્, તદ્ અનુગ્રહીતુમ્ અર્હન્તિભવન્તઃ તત્ ક્વ નુ ખલ્વ્ એષાં ગોગ્લનપ્તા
[પ્.134] ય એષ મદરભસચલિતમૌલિમ્ એકહસ્તેન પ્રતિસમાબધ્ય ક્ષુદ્રમુક્તાવકીર્ણમ્ ઇવ સ્વેદબિન્દુભિર્ લલાટદેશં પ્રદેશિન્યા પરિમૃજ્ય શ્રૂયતામ્ અસ્ય પ્રાયશ્ચિત્તમ્ ઇતિ મામ્ આહ્વયતિ યાવદ્ ઉપસર્પામિ એતે વિટાઃ કશ્ ચ તાવદ્ અયં વિટભાવદૂષિતાકારઃ પ્રથમતરો વિટો વિટપરિષદ્ય્ ઉત્થાય પ્રાયશ્ચિત્તમ્ ઉપદિશતીતિ કુપિતાઃ હણ્ડે મલ્લસ્વામિન્, શ્રુતમ્ એવમ્ આહુર્ અત્રભવન્તઃ કિં બ્રવીષિ - મા તાવન્, નનૂચ્યન્તામ્ અત્રભવન્તઃ
132 (અ) તાતે પઞ્ચત્વં પઞ્ચરાત્રે પ્રયાતે
(બ્) મિત્રેષ્વ્ આર્તેષુ વ્યાકુલે બન્ધુવર્ગે
(ચ્) એકં ક્રોશન્તં બાલમ્ આધાય પુત્રં
(દ્) દાસ્યા સાર્ધં પીતવાન્ અસ્મિ મદ્યમ્
કથમ્ અહમ્ અવિટ ઇતિ એવં ચેત્ ત્વામ્ અનુજાનન્તિ વિટમુખ્યો ઽસીતિ આસ્યતામ્ કિં બ્રવીષિ - દીયતામ્ અસ્મૈ પ્રાયસ્ચિત્તમ્ ઇતિ બાઢં ભૂયઃ શ્રાવયામિ તત્ કિં નુ ખલ્વ્ એષ માં શૈબ્યઃ કવિર્ આર્યરક્ષિતો વાયુવૈષમ્યનિપીડિતાક્ષરો મામ્ આહ્વયન્
[પ્.135] ન ખલુ ન ખલ્વ્ ઇદં પ્રાયશ્ચિત્તમ્ ઇતિ પ્રતિષેધયતિ અતિવિટશ્ ચૈષ ધાન્ત્રઃ કુતઃ
133 (અ) વિક્રીણાતિ હિ કાવ્યં
શ્રોત્રિયભવનેષુ મદ્યચષકેણ
(બ્) યઃ શિબિકુલે પ્રસૂતો
ભર્તૃસ્થાને જરાં યાતઃ અપિ ચ
134 (અ) વિક્રીણન્તિ હિ કવયો
યદ્ય્ એવં કાવ્યમ્ અદ્ય ચષકેણ
(બ્) કાશિષુ ચ કોસલેષુ ચ
ભર્ગેષુ નિષાદનગરેષુ યાવદ્ એનમ્ ઉપસર્પામિ સખે, અયમ્ અસ્મિ કિં બ્રવીષિ -
135 (અ) ધૃતો ગણ્ડાભોગે કમલ ઇવ બદ્ધો મધુકરો
(બ્) વિલાસિન્યા મુક્તો બકુલતરુમ્ આપુષ્પયતિ યઃ
(ચ્) વિલાસો નેત્રાણાં તરુણસહકારપ્રિયસખઃ
(દ્) સ ગણ્ડૂષઃ સીધોઃ કથમ્ ઇવ શિરઃ પ્રાપ્સ્યતિ પશોઃ ઇતિ
અયમ્ અપરો ભવકીર્તિર્ બદ્ધકરઃ પ્રાયશ્ચિત્તાર્થં મામ્ આહ્વયતિ અતિવિટશ્ ચૈષ માણવકઃ કુતઃ
136 (અ) મુણ્ડાં વૃદ્ધાં જીર્ણકાષાયવસ્ત્રાં
(બ્) ભિક્ષાહેતોર્ નિર્વિશઙ્કં પ્રવિષ્ટામ્
(ચ્) ભૂમાવ્ આર્તાં પાતયિત્વા સ્ફુરન્તીં
(દ્) યો ઽયં કામી કામકારં કરોતિ
[પ્.136] યાવદ્ એનમ્ ઉપસર્પામિ કિં બ્રવીષિ - ઇદમ્ અસ્યાઃ પ્રાયશ્ચિત્તમ્
લ્37 (અ) બધ્યતાં મેખલાદામ્ના
સમાકૃષ્ય કચગ્રહૈઃ
(બ્) અથ તસ્યાઃ પ્રસુપ્તાયાઃ
પાદૌ સંવાહયત્વ્ અયમ્ ઇતિ
ભો એતદ્ અપિ પ્રતિહતમ્ એષ ઇભ્યપુત્રશ્ ચેટપુત્રૈર્ અભ્યસ્તનામા ગાન્ધર્વસેનકો હસ્તમ્ ઉદ્યમ્ય મામ્ આહ્વયતિ યસ્યૈષ હસ્તઃ
લ્38 (અ) વાદ્યેષુ ત્રિવિધેષ્વ્ અનેકકરણૈઃ સંચારિતાગ્રાઙ્ગુલિસ્
(બ્) તામ્રામ્ભોરુહપત્ત્રવૃષ્ટિર્ ઇવ યસ્ તન્ત્રીષુ પર્યસ્યતે
(ચ્) કોલમ્બાનુગતેન યેન દધતા શ્રોણીતટે વલ્લકીમ્
(દ્) ઇભ્યાન્તઃપુરસુન્દરીકરરુહક્ષેપાઃ સમાસ્વાદિતાઃ
યાવદ્ એનમ્ ઉપસર્પામિ (ઉપેત્ય) કિં બ્રાવીષિ -
139 (અ) જઘનરથનિતમ્બવૈજયન્તી
(બ્) સુરતરણવ્યતિષઙ્ગયોગવીણા
(ચ્) ક્વ ચ મણિરશના વરાઙ્ગનાનાં
(દ્) ક્વ ચ ચરણાવ્ અશુભસ્ય ગર્દભસ્ય ઇતિ

(પરિવર્તકેન) અયમ્ ઇદાનીં દાક્ષિણાત્યઃ કવિર્ આર્યકઃ પ્રાયશ્ચિત્તમ્ ઉપદિશતિ કિં બ્રવીષિ -
140 (અ) વિભ્રમાચેષ્ટિતેનૈવ
દૃષ્ટિક્ષેપેણ ભૂયસા
(બ્) શિરઃ કર્ણોત્પલેનાસ્ય
[પ્.137] (દ્) તાડ્યતાં મત્તયા તયા ઇતિ
એતદ્ અપિ પ્રતિહતમ્ અનેન ગાન્ધારકેણ હસ્તિમૂર્ખેણ કિમ્ ઇદમ્ ઉચ્યતે ભવતા -
લ્41 (અ) નખવિલિખિતં કર્ણે નાર્યા નિવેશિતબન્ધનં
(બ્) ખચિતશબલં દૃષ્ટિક્ષેપૈર્ અપાઙ્ગવિલમ્બિભિઃ
(ચ્) યદિ નરપશોર્ અસ્યેદં ભોઃ શિરસ્ય્ અભિપાત્યતે
(દ્) સુરભિરજસા પ્રાયશ્ચિત્તં કિમ્ અસ્ય ભવિષ્યતિ ઇતિ
બાઢમ્ એવમ્ એતદ્ ઇતિ પ્રતિપન્ના વિટમુખ્યાઃ (પરિવર્તકેન) ઇમાવ્ અપરૌ મામ્ આહ્વયતઃ
142 (અ) ગુપ્તમહેશ્વરદત્તૌ
સુહૃદાવ્ એકાસનસ્થિતાવ્ એતૌ
(બ્) ઉપગતકાવ્યપ્રતિભૌ
વરરુચિકાવ્યાનુસારેણ
યાવદ્ ઉપસર્પામિ (ઉપસૃત્ય) હણ્ડે ગુપ્તરોમશ, કિમ્ આહ ભવાન્ -
143 (અ) પાદપ્રક્ષાલનેનાસ્યાઃ
શિરઃ પ્રક્ષાલ્યતામ્ ઇતિ
કથમ્ એતદ્ અપિ પ્રતિષિદ્ધં ત્રૈવિદ્યવૃદ્ધૈર્ અતિસુહૃદ્ભિર્ અનુગૃહીતનામ્ના મહેશ્વરદત્તેન
(બ્) પાદપ્રક્ષાલનં તસ્યાઃ
પાતુમ્ અપ્ય્ એષ નાર્હતિ ઇતિ
[પ્.138] અયમ્ અપરો ઽસ્મત્સુહૃત્ સૌવીરકો વૃદ્ધવિટઃ સ્વચ્છન્દસ્મિતોદગ્રયા વાચા મન્ત્રયતે કિમ્ આહ ભવાન્ -
144 (અ) નિર્ભૂષણાવયવચારુતરાઙ્ગયષ્ટિં
(બ્) સ્નાનાર્દ્રમુક્તજઘનસ્થિતકેશહસ્તામ્
(ચ્) તામ્ આનયામ્ય્ અહમ્ અયં તુ દધાતુ તસ્યાઃ
(દ્) નેત્રપ્રભાશબલમણ્ડલમ્ આત્મદર્શમ્ ઇતિ
ઇદમ્ અપિ પ્રતિષિદ્ધમ્ અનેન કવિના દાશેરકેણ રુદ્રવર્મણા કિં બ્રવીષિ -
લ્45 (અ) વિદ્વાન્ અયં મહતિ કોકિકુલે પ્રસૂતો
(બ્) મન્ત્રાધિકારસચિવો નૃપસત્તમસ્ય
(ચ્) વેશ્યાઙ્ગનાચરણપાતરજોઽવધૂતાન્
(દ્) કેશાન્ ન ધારયિતુમ્ અર્હતિ મુણ્ડ્યતાં સ ઇતિ
એષ ખલ્વ્ અનુગૃહીતો ઽસ્મીત્ય્ ઉક્ત્વા વિષ્ણુનાગો વિજ્ઞાપયતિ કિં કિલ સદાનન્દમ્ ઇદં દાસીપદન્યાસધર્ષિતં શિરો વિચ્છિન્નમ્ ઇચ્છામિ પ્રાગ્ એવ તુ શિરોરુહાણીતિ કથમ્ એતદ્ અપ્ય્ અસ્ય પ્રતિહતમ્ અનેન વિટમહત્તરેણ ભટ્ટિજીમૂતેન કિમ્ આહ ભવાન્ -
146 (અ) સ્ખલિતવલયશબ્દૈર્ અઞ્ચિતભ્રૂલતાનાં
(બ્) ખચિતનખમયૂખૈર્ અઙ્ગુલીયપ્રભાભિઃ
(ચ્) કિસલયસુકુમારૈઃ પાણિભિઃ સુન્દરીણાં
(દ્) સુચિરમ્ અનભિમૃષ્ટાન્ ધારયત્વ્ એષ કેશાન્
અપિ ચેદમ્ અસ્ય પ્રાયશ્ચિત્તં શ્રૂયતામ્
147 (અ) તસ્યા મદાલસવિઘૂર્ણિતલોચનાયાઃ
(બ્) શ્રોણ્યર્પિતૈકકરસંહતમેખલાયાઃ
[પ્.139] (ચ્) સાલક્તકેન ચરણેન સનૂપુરેણ

( દ્) પશ્યત્વ્ અયં શિરસિ મામ્ અનુગૃહ્યમાણમ્ ઇતિ
એતે વિટાઃ સાધુવાદાનુયાત્રા એતદ્ એવ પ્રાયશ્ચિત્તમ્ ઇતિ વાદિનઃ સંભાવયન્તિ વિટમહત્તરં ભટ્ટિજીમૂતમ્ એષ સર્વથાનુગૃહીતો ઽસ્મીત્ય્ ઉક્ત્વા પ્રસ્થિતસ્ તૌણ્ડિકોકિર્ વિષ્ણુનાગઃ એષ મામ્ આહ્વયતિ વિટમહત્તરો ભટ્ટિજીમૂતઃ અયમ્ અસ્મિ કિમ્ આહ ભવાન્ - અનુષ્ઠિતમ્ ઇદમ્ કિં તે ભૂયઃ પ્રિયમ્ ઉપહરામીતિ ભોઃ શ્રૂયતામ્
148 (અ) કુટ્ટિન્યશ્ ચતુરકથા ભવન્ત્વ્ અરોગા
(બ્) ધૂર્તાનામ્ અધિકશતાઃ પણા ભવન્તુ
(ચ્) ભૂયાસુઃ પ્રિયવિટસંગમાઃ પુરે ઽસ્મિન્
(દ્) વારસ્ત્રીપ્રણયમહોત્સવાઃ પ્રદોષાઃ
(નિષ્ક્રાન્તો વિટઃ) ઇતિ કવેર્ ઉદીચ્યસ્ય વિશ્વેશ્વરદત્તપુત્ર-
સ્યાર્યશ્યામિલકસ્ય કૃતિઃ પાદતાડિતકં નામ ભાણઃ સમાપ્તઃ ॥