પાદાર્થધર્મસંગ્રહ · શ્લોક 9.3-292

એતત્.પઞ્ચવિધમ્.અપિ.કર્મ.શરીરાવયવેષુ.તત્.સમ્બદ્ધેષુ.ચ.સત્.પ્રત્યયમ્.અસત્.પ્રત્યયમ્.ચ.યદ્.અન્યત્.તદ્.અપ્રત્યયમ્.એવ.તેષ્વ્.અન્યેષુ.ચ.તદ્.ગમનમ્.ઇતિ.।
કર્મણામ્.જાતિપઞ્ચકત્વમ્.અયુક્તંગમનાવિશેષાત્.।
સર્વમ્.હિ.ક્ષણિકમ્.કર્મ.ગમનમાત્રમ્.ઉત્પન્નમ્.સ્વાશ્રયસ્યોર્ધ્વમ્.અધિસ્.તિર્યગ્.વાપ્ય્.અણુમાત્રૈઃ.પ્રદેશૈઃ.સમ્યોગવિભાગાત્ન્.કરોતિ.સર્વત્ર.ગમનપ્રત્યયો.ઽવુસિષ્ટસ્.તસ્માદ્.ગમનમ્.એવ.સર્વમ્.ઇતિ.।
ન.વર્ગશઃ.પ્રત્યયાનુવૃત્તિવ્યાવૃત્તિદર્શનાત્.ઇહોત્ક્ષેપણમ્.પરત્રાપક્ષેપણમ્.ઇત્ય્.એવમ્.આદિ.સર્વત્ર.વર્ગશઃ.પ્રત્યયાનુવૃત્તિવ્યાવૃત્તી.દૃષ્ટે.તદ્.ધેતુઃ.સામાન્યવિશેષભેદો.ઽવગમ્યતે.।
તેષામ્.ઉદાદ્યુપસર્ગવિશેષાત્.પ્રતિનિયતદિગ્વિશિષ્ટકાર્યારમ્ભત્વાદ્.ઉપલક્ષણભેદો.ઽપિ.સિદ્ધઃ.।
એવમ્.અપિ.પઞ્ચૈવેત્ય્.અવધારણાનુપપત્તિઃ.।
નિષ્ક્રામણપ્રવેશનાદિષ્વ્.અપિ.વર્ગશઃ.પ્રત્યયાનુવૃત્તિવ્યાવૃત્તિદર્શનાત્.।
યદ્ય્.ઉત્ક્ષેપણાદિષુ.સર્વત્ર.વર્ગશઃ.પ્રત્યયાનુવૃત્તિવ્યાવૃત્તિદર્શનાજ્.જાતિભેદ.ઇષ્યતે.એવમ્.ચ.નિષ્ક્રમણપ્રવેશનાદિષ્વ્.અપિ.।
કાર્યભેદાત્.તેષુ.પ્રત્યયાનુવૃત્તિવ્યાવૃત્તી.ઇતિ.ચેત્.ન.ઉત્ક્ષેપણાદિષ્વ્.અપિ.કાર્યભેદાદ્.એવ.પ્રત્યયાનુવૃત્તિવ્યાવૃત્તિપ્રસઙ્ગઃ.।
અથ.સમાને.વર્ગશઃ.પ્રત્યયાનુવૃત્તિવ્યાવૃત્તિસદ્ભાવે.ઉત્ક્ષેપણાદીનામ્.એવ.જાતિભેદો.ન.નિષ્ક્રમણાદીનામ્.ઇત્ય્.અત્ર.વિશેષહેતુર્.અસ્તીતિ.ન.જાતિસઙ્કરપ્રસઙ્ગાત્.।
નિષ્ક્રમણાદીનામ્.જાતિભેદાત્.પ્રત્યયાનુવૃત્તિવ્યાવૃત્તૌ.જાતિસઙ્કરઃ.પ્રસજ્યતે.।
કથમ્.દ્વયોર્.દ્રષ્ટ્રોર્.એકસ્માદ્.અપવરકાદપવરકાન્તરમ્.ગચ્છતો.યુગપન્.નિષ્ક્રમણપ્રવેશનપ્રત્યયૌ.દૃષ્ટૌ.તથા.દ્વારપ્રદેશે.પ્રવિશતિ.નિષ્ક્રામતીતિ.ચ.।
યદા.તુ.પ્રતિસીરાદ્યપનીતમ્.ભવતિ.તદા.ન.પ્રવેશનપ્રત્યયો.નાપિ.નિષ્ક્રમણપ્રત્યયઃ.કિન્.તુ.ગમનપ્રત્યય.એવ.ભવતિ.।
તથા.નાલિકાયામ્.વંશપત્ત્રાદૌ.પતતિ.બહૂનામ્.દ્રષ્ટ્qણામ્.યુગપદ્ભ્રમણપતનપ્રવેશનપ્રત્યયા.દૃષ્ટા.ઇતિ.જાતિસઙ્કરપ્રસઙ્ગઃ.।
ન.ચૈવમ્.ઉત્ક્ષેપણાદિષુ.પ્રત્યયસઙ્કરો.દૃષ્ટઃ.તસ્માદ્.ઉત્ક્ષેપણાદીનામ્.એવ.જાતિભેદાત્.પ્રત્યયાનુવૃત્તિવ્યાવૃત્તી.નિષ્ક્રમણાદીનામ્.તુ.કાર્યભેદાદ્.ઇતિ.।
કથમ્.યુગપત્.પ્રયયભેદ.ઇતિ.ચેત્.।
અથ.મતમ્.યથા.જાતિસઙ્કરો.નાસિત્.એવમ્.અનેકકર્મસમાવેશો.ઽપિ.નાસ્તીત્ય્.એકસ્મિન્.કર્મણિ.યુગપદ્.દ્રષ્ટ્qણામ્.ભ્રમણપતનપ્રવેશનપ્રત્યયાઃ.કથમ્.ભવન્તીતિ.।
અત્ર.બ્રૂમઃ.ન.અવયવાવયવિનોર્.દિગ્વિશિષ્ટસમ્યોગવિભાગાનામ્.ભેદાત્.।