મોક્ષોપાયટીકા · અધ્યાય 1.6

શ્4: ઓં તચ્ છ્રુત્વા રાજસિંહસ્ય વાક્યમ્ અદ્ભુતવિસ્તરમ્ ।
હૃષ્ટરોમા મહાતેજા વિશ્વામિત્રો ઽભ્યભાષત ॥

સદૃશં રાજશાર્દૂલ તવૈવૈતન્ મહીતલે ।
મહાવંશપ્રસૂતસ્ય વસિષ્ઠવશવર્તિનઃ ॥

યત્ તુ મે હૃદ્ગતં વાક્યં તસ્ય કાર્યવિનિર્ણયમ્ ।
કુરુ ત્વં રાજશાર્દૂલ ધર્મં સમનુપાલય ॥

અહં નિયમમ્ આતિષ્ઠે સિદ્ધ્યર્થમ્ પુરુષર્ષભ ।
તસ્ય વિઘ્નકરા ઘોરા રાક્ષસા મમ સંસ્થિતાઃ ॥

યદા યદા તુ યજ્ઞેન યજે ઽહં વિબુધવ્રજમ્ ।
તદા તદા મે યજ્ઞં તં વિનિઘ્નન્તિ નિશાચરાઃ ॥

બહુશો વિહિતે ન્11: °હતે તસ્મિન્ મમ રાક્ષસનાયકાઃ ।
અકિરંસ્ તે મહીં યાગે માંસેન રુધિરેણ ચ ॥

અવધૂતે તથાભૂતે તસ્મિન્ યાગકદમ્બકે ।
કૃતશ્રમો નિરુત્સાહસ્ તસ્માદ્ દેશાદ્ અપાગમમ્ ॥

ન ચ મે ક્રોધમ્ ઉત્સ્રષ્ટુમ્ ન્11, શ્4: °સૃષ્ટું બુદ્ધિર્ ભવતિ પાર્થિવ ।
તથાભૂતં હિ તત્ કર્મ ન શાપસ્ તસ્ય વિદ્યતે ॥

ઈદૃશી ચ ક્ષમા રાજન્ મમ તસ્મિન્ મહાક્રતૌ ।
ત્વત્પ્રસાદાદ્ અવિઘ્નેન પ્રાપયેયમ્ મહાફલમ્ ॥

ત્રાતુમ્ અર્હસિ મામ્ આર્તં શરણાર્થિનમ્ આગતમ્ ।
અર્થિનાં યન્ નિરાશત્વં સતામ્ અભિભવો હિ સઃ ॥

તવાસ્તિ તનયઃ શ્રીમાન્ દૃપ્તશાર્દૂલવિક્રમઃ ।
મહેન્દ્રસદૃશો વીરો રામો રક્ષોવિદારણઃ ॥

તમ્ પુત્રં રાજશાર્દૂલ રામં સત્યપરાક્રમમ્ ।
કાકપક્ષધરં શૂરં જ્યેષ્ઠમ્ મે દાતુમ્ અર્હસિ ॥

શક્તો હ્ય્ એષ મયા ગુપ્તો દિવ્યેન સ્વેન તેજસા ।
રાક્ષસા યે ઽપકર્તારસ્ તેષામ્ મૂર્ધવિનિગ્રહે ॥

શ્રેયશ્ ચાસ્મિન્ કરિષ્યામિ બહુરૂપમ્ અનન્તકમ્ ।
ત્રયાણામ્ અપિ લોકાનાં યેન પૂજ્યો ભવિષ્યતિ ॥

ન ચ તેન સમાસાદ્ય સ્થાતું શક્તા નિશાચરાઃ ।
ક્રુદ્ધં કેસરિણં દૃષ્ટ્વા રણે વન ઇવૈણકાઃ ન્11: °ક્*આ*ઃ ॥

તેષાં ચ નાન્યઃ કાકુત્સ્થાદ્ ન્11: °સ્થ્યાદ્ યોદ્ધુમ્ ઉત્સહતે પુમાન્ ।
ઋતે કેસરિણઃ ક્રુદ્ધાન્ મત્તાનાં કરિણામ્ ઇવ ॥

વીર્યોત્સિક્તા હિ તે પાપાઃ કાલકૂટોપમા રણે ।
ખરદૂષણયોર્ શ્4: °ષયોઃ ભૃત્યાઃ કૃતાન્તાઃ કુપિતા ઇવ ॥

રામસ્ય રાજશાર્દૂલ સહિષ્યન્તે ન સાયકાન્ ।
અનારતાગતા ધારા જલદસ્યેવ ન્11, શ્4: °સ્યૈવ પાંસવઃ ॥

ન ચ પુત્રગતં સ્નેહં કર્તુમ્ અર્હસિ પાર્થિવ ।
ન તદ્ અસ્તિ જગત્ય્ અસ્મિન્ યન્ ન દેયમ્ મહાત્મનઃ ॥

હન્ત નૂનં વિજાનામિ હતાંસ્ તાન્ વિદ્ધિ રાક્ષસાન્ ।
ન હ્ય્ અસ્મદાદયઃ પ્રાજ્ઞાઃ શ્4: °જ્ઞા સન્દિગ્ધે સમ્પ્રવૃત્તયઃ ॥

અહં વેદ્મિ મહાત્માનં રામં રાજીવલોચનમ્ ।
વસિષ્ઠશ્ ચ મહાતેજા યે ચાન્યે દીર્ઘદર્શિનઃ ॥

યદિ ધર્મો મહત્ત્વં ચ યશસ્ તે મનસિ સ્થિતમ્ ।
તન્ મહ્યં સ્વમ્ અભિપ્રેતમ્ આત્મજં દાતુમ્ અર્હસિ ॥

દશરાત્રશ્ ચ મે યજ્ઞો યસ્મિન્ રામેણ રાક્ષસાઃ ।
હન્તવ્યા વિઘ્નકર્તારો મમ યજ્ઞસ્ય વૈરિણઃ ॥

અત્રાભ્યનુજ્ઞાં કાકુત્સ્થ દદતામ્ તવ મન્ત્રિણઃ ।
વસિષ્ઠપ્રમુખાઃ સર્વે તેન રામં વિસર્જય ॥

નાત્યેતિ કાલઃ કાલજ્ઞ યથાયમ્ મમ રાઘવ ।
તથા કુરુષ્વ ભદ્રં તે મા ચ શોકે મનઃ કૃથાઃ ॥

કાર્યમ્ અણ્વ્ અપિ કાલે તુ કૃતમ્ એત્ય્ ઉપકારતામ્ ।
મહદ્ અપ્ય્ ઉપકારેણ રિક્તતામ્ એત્ય્ અકાલતઃ ॥

ઇત્ય્ એવમ્ ઉક્ત્વા ધર્માત્મા ધર્માર્થસહિતં વચઃ ।
વિરરામ મહાતેજા વિશ્વામિત્રો મુનીશ્વરઃ શ્4: °રાઃ ॥

શ્રુત્વા વચો મુનિવરસ્ય મહાપ્રભાવસ્ તૂષ્ણીમ્ અતિષ્ઠદ્ ઉપપન્નમ્ ઇદં સ વક્તુમ્ ।
નો યુક્તિયુક્તકથનેન વિનૈતિ તોષં ધીમાન્ અપૂરિતમનોઽભિમતશ્ ચ લોકઃ ॥