મોક્ષોપાય · અધ્યાય 1.28

ઇતિ મેધોપદાવાગ્નિદગ્ધે મહતિ ચેતસિ ।
પ્રસ્ફુરન્તિ ન ભોગાશા મૃગતૃષ્ણાસ્ સરસ્સ્વ્ ઇવ ॥

પ્રત્યહં ચાતિકટુતામ્ એતિ સંસારસંસૃતિઃ ।
કાલપાકવશોલ્લાસિરસા નિમ્બલતા યથા ॥

વૃદ્ધિમ્ આયાતિ દૌર્જન્યં સૌજન્યં યાતિ તાનવમ્ ।
કરઞ્જકર્કશે રાજન્ પ્રત્યહં જનચેતસિ ॥

ભજ્યતે ભુવિ મર્યાદા ઝગિત્ય્ એવ દિશં પ્રતિ ।
શુષ્કેવ માષશિમિકા ટાઙ્કારકઠિનારવમ્ ॥

રાજ્યેભ્યો ભોગપૂગેભ્યશ્ ચિન્તાવન્તો મહીશ્વરાઃ ।
નિરસ્તચિન્તાકલિકા વરમ્ એકાન્તશીલતા ॥

નાનન્દાય મમોદ્યાનં ન સુખાય મમ શ્રિયઃ ।
ન હર્ષાય મમાર્થાશા શામ્યામિ મનસા સહ ॥

અનિત્યશ્ ચાસુખો લોકસ્ તૃષ્ણા તાત દુરુદ્વહા ।
ચાપલોપહતં ચેતઃ કથં યાસ્યામિ નિર્વૃતિમ્ ॥

નાભિનન્દામિ મરણં નાભિનન્દામિ જીવિતમ્ ।
યથા તિષ્ઠામિ તિષ્ઠામિ તથૈવ વિગતજ્વરમ્ ॥

કિં મે રાજ્યેન કિં ભોગૈઃ કિમ્ અર્થેન કિમ્ ઈહિતૈઃ ।
અહઙ્કારવશાદ્ એતત્ સ એવ ગલિતો મમ ॥

જન્માવલિવરત્રાયામ્ ઇન્દ્રિયગ્રન્થયો દૃઢાઃ ।
યે લગ્નાસ્ તદ્વિમોક્ષાર્થં યે યતન્તે ત ઉત્તમાઃ ॥

દલિતં માનિનીલોકૈર્ મનો મકરકેતુના ।
કોમલં ખુરનિષ્પેષૈઃ કમલં કરિણા યથા ॥

અદ્ય ચેત્ સ્વસ્થયા બુદ્ધ્યા મુનીન્દ્ર ન ચિકિત્સ્યતે ।
ભૂયશ્ ચિત્તચિકિત્સાયાં કઃ કિલાવસરઃ કુતઃ ॥

વિષં વિષયવૈષમ્યં ન વિષં વિષમ્ ઉચ્યતે ।
જન્માન્તરઘ્ના વિષયા એકદેહહરં વિષમ્ ॥

ન સુખાનિ ન દુઃખાનિ ન મિત્રાણિ ન બન્ધવઃ ।
ન જીવિતં ન મરણં બન્ધાય જ્ઞસ્ય ચેતસઃ ॥

તદ્ ભવામિ યથા બ્રહ્મન્ પૂર્વાપરવિદાં વર ।
વીતશોકભયાયાસો જ્ઞસ્ તથોપદિશાશુ મે ॥

વાસનાજાલવલિતા દુઃખકણ્ટકસઙ્કટા ।
નિપાતોત્પાતબહલા ભીમરૂપાજ્ઞતાટવી ॥

ક્રકચોગ્રવિનિષ્પેષં સોઢું શક્તો ઽસ્મ્ય્ અહં મુને ।
સંસારવ્યવહારોત્થં નાશાવિષમવૈશસમ્ ॥

ઇદં નાસ્તીદમ્ અસ્તીતિ વ્યવહારિજનભ્રમઃ ।
ધુનોતીદં ચલં ચેતો રજોરાશિમ્ ઇવાનિલઃ ॥

તૃષ્ણાતન્તુલવપ્રોતજીવસઞ્ચયમૌક્તિકમ્ ।
ચિદચ્છાઙ્ગતયા નિત્યં પ્રકટં ચિત્તનાયકમ્ ॥

સંસારહારમ્ અરતિઃ કાલવ્યાલવિભૂષણમ્ ।
ત્રોટયામ્ય્ અહમ્ અક્રૂરાં વાગુરામ્ ઇવ કેસરી ॥

નીહારં હૃદયાટવ્યાં મનસ્તિમિરમ્ આશુ મે ।
કેનચિજ્ જ્ઞાનદીપેન ભિન્દ્ધિ તત્ત્વવિદાં વર ॥

વિદ્યન્ત એવેહ ન તે મહાત્મન્ દુરાધયો ન ક્ષયમ્ આપ્નુવન્તિ ।
યે સઙ્ગમેનોત્તમમાનસાનાં નિશાતમાંસીવ નિશાકરેણ ॥

આયુર્ વાયુવિઘટ્ટિતાબ્જપટલીલમ્બામ્બુવદ્ ભઙ્ગુરં ભોગા મેઘવિતાનમધ્યવિલસત્સૌદામિનીચઞ્ચલાઃ ।
લોલો યૌવનલાલનાજલરયશ્ ચેત્ય્ આકલય્ય દ્રુતં મુદ્રૈવાદ્રિદૃઢાર્પિતા નનુ મયા ચિત્તે ચિરં શાન્તયે ॥