મેઘદૂત-અચ્ચ્-વલ્લભદેવ · શ્લોક 41-60

તસ્યાઃ કિં ચિત્ કરધૃતમ્ ઇવ પ્રાપ્તવાનીરશાખં હૃત્વા નીલં સલિલવસનં મુક્તરોધોનિતમ્બમ્
પ્રસ્થાનં તે કથમ્ અપિ સખે લમ્બમાનસ્ય ભાવિ જ્ઞાતાસ્વાદઃ પુલિનજઘનાં કો વિહાતું સમર્થઃ ॥

ત્વન્નિષ્યન્દોચ્છ્વસિતવસુધાગન્ધસંપર્કપુણ્યઃ સ્રોતોરન્ધ્રધ્વનિતસુભગં દન્તિભિઃ પીયમાનઃ
નીચૈર્ વાસ્યત્ય્ ઉપજિગમિષોર્ દેવપૂર્વં ગિરિં તે શીતો વાયુઃ પરિણમયિતા કાનનોદુમ્બરાણામ્ ॥

તત્ર સ્કન્દં નિયતવસતિં પુષ્પમેઘીકૃતાત્મા પુષ્પાસારૈઃ સ્નપયતુ ભવાન્ વ્યોમગઙ્ગાજલાર્દ્રૈઃ
રક્ષાહેતોર્ નવશશિભૃતા વાસવીનાં ચમૂનામ્ અત્યાદિત્યં હુતવહમુખે સંભૃતં તદ્દ્ હિ તેજઃ ॥

જ્યોતિર્લેખાવલયિ ગલિતં યસ્ય બર્હં ભવાની પુત્રપ્રીત્યા કુવલયપદપ્રાપિ કર્ણે કરોતિ
ધૌતાપાઙ્ગં હરશશિરુચા પાવકેસ્ તં મયૂરં પશ્ચાદ્ અદ્રિગ્રહણગુરુભિર્ ગર્જિતૈર્ નર્તયેથાઃ ॥

આરાધ્યૈવં શરવણભુવં દેવમ્ ઉલ્લઙ્ઘિતાધ્વા સિદ્ધદ્વન્દ્વૈર્ જલકણભયાદ્ વીણિભિર્ મુક્તમાર્ગઃ
વ્યાલમ્બેથાઃ સુરભિતનયાલમ્ભજાં માનયિષ્યન્ સ્રોતોમૂર્ત્યા ભુવિ પરિણતાં રન્તિદેવસ્ય કીર્તિમ્ ॥

ત્વય્ય્ આદાતું જલમ્ અવનતે શાર્ઙ્ગિણો વર્ણચૌરે તસ્યાઃ સિન્ધોઃ પૃથુમ્ અપિ તનું દૂરભાવાત્ પ્રવાહમ્
પ્રેક્ષિષ્યન્તે ગગનગતયો દૂરમ્ આવર્જ્ય દૃષ્ટીર્ એકં મુક્તાગુણમ્ ઇવ ભુવઃ સ્થૂલમધ્યેન્દ્રનીલમ્ ॥

તામ્ ઉત્તીર્ય વ્રજ પરિચિતભ્રૂલતાવિભ્રમાણાં પક્ષ્મોત્ક્ષેપાદ્ ઉપરિવિલસત્કૃષ્ણશારપ્રભાણામ્
કુન્દક્ષેપાનુગમધુકરશ્રીમુષામ્ આત્મબિમ્બં પાત્રીકુર્વન્ દશપુરવધૂનેત્રકૌતૂહલાનામ્ ॥

બ્રહ્માવર્તં જનપદમ્ અધશ્છાયયા ગાહમાનઃ ક્ષેત્રં ક્ષત્રપ્રધનપિશુનં કૌરવં તદ્ ભજેથાઃ
રાજન્યાનાં શિતશરશતૈર્ યત્ર ગાણ્ડીવધન્વા ધારાપાતૈસ્ ત્વમ્ ઇવ કમલાન્ય્ અભ્યવર્ષન્ મુખાનિ ॥

હિત્વા હાલામ્ અભિમતરસાં રેવતીલોચનાઙ્કાં બન્ધુપ્રીત્યા સમરવિમુખો લાઙ્ગલી યાઃ સિષેવે
કૃત્વા તાસામ્ અભિગમમ્ અપાં સોમ્ય સારસ્વતીનામ્ અન્તઃસ્વચ્છસ્ ત્વમ્ અપિ ભવિતા વર્ણમાત્રેણ કૃષ્ણઃ ॥

તસ્માદ્ ગચ્છેર્ અનુકનખલં શૈલરાજાવતીર્ણાં જહ્નોઃ કન્યાં સગરતનયસ્વર્ગસોપાનપઙ્ક્તિમ્
ગૌરીવક્ત્રભ્રુકુટિરચનાં યા વિહસ્યેવ ફેનૈઃ શમ્ભોઃ કેશગ્રહણમ્ અકરોદ્ ઇન્દુલગ્નોર્મિહસ્તા ॥

તસ્યાઃ પાતું સુરગજ ઇવ વ્યોમ્નિ પૂર્વાર્ધલમ્બી ત્વં ચેદ્ અચ્છસ્ફટિકવિશદં તર્કયેસ્ તિર્યગ્ અમ્ભઃ
સંસર્પન્ત્યા સપદિ ભવતઃ સ્રોતસિ ચ્છાયયા સા સ્યાદ્ અસ્થાનોપનતયમુનાસંગમ્ એવાભિરામા ॥

આસીનાનાં સુરભિતશિલં નાભિગન્ધૈર્ મૃગાણાં તસ્યા એવ પ્રભવમ્ અચલં પ્રાપ્ય ગૌરં તુષારૈઃ
વક્ષ્યસ્ય્ અધ્વશ્રમવિનયને તસ્ય શૃઙ્ગે નિષણ્ણઃ શોભાં રમ્યાં ત્રિનયનવૃષોત્ખાતપઙ્કોપમેયામ્ ॥

તં ચેદ્ વાયૌ સરતિ સરલસ્કન્ધસંઘટ્ટજન્મા બાધેતોલ્કાક્ષપિતચમરીવાલભારો દવાગ્નિઃ
અર્હસ્ય્ એનં શમયિતુમ્ અલં વારિધારાસહસ્રૈર્ આપન્નાર્તિપ્રશમનફલાઃ સંપદો હ્ય્ ઉત્તમાનામ્ ॥

યે ત્વાં મુક્તધ્વનિમ્ અસહનાઃ કાયભઙ્ગાય તસ્મિન્ દર્પોત્સેકાદ્ ઉપરિ શરભા લઙ્ઘયિષ્યન્ત્ય્ અલઙ્ઘ્યમ્
તાન્ કુર્વીથાસ્ તુમુલકરકાવૃષ્ટિહાસાવકીર્ણાન્ કે વા ન સ્યુઃ પરિભવપદં નિષ્ફલારમ્ભયત્નાઃ ॥

તત્ર વ્યક્તં દૃષદિ ચરણન્યાસમ્ અર્ધેન્દુમૌલેઃ શશ્વત્ સિદ્ધૈર્ ઉપહૃતબલિં ભક્તિનમ્રઃ પરીયાઃ
યસ્મિન્ દૃષ્ટે કરણવિગમાદ્ ઊર્ધ્વમ્ ઉદ્ધૂતપાપાઃ કલ્પન્તે ઽસ્ય સ્થિરગણપદપ્રાપ્તયે શ્રદ્દધાનાઃ ॥

શબ્દાયન્તે મધુરમ્ અનિલૈઃ કીચકાઃ પૂર્યમાણાઃ સંરક્તાભિસ્ ત્રિપુરવિજયો ગીયતે કિંનરીભિઃ
નિર્હ્રાદી તે મુરજ ઇવ ચેત્ કન્દરાસુ ધ્વનિઃ સ્યાત્ સંગીતાર્થો નનુ પશુપતેસ્ તત્ર ભાવી સમસ્તઃ ॥

પ્રાલેયાદ્રેર્ ઉપતટમ્ અતિક્રમ્ય તાંસ્ તાન્ વિશેષાન્ હંસદ્વારં ભૃગુપતિયશોવર્ત્મ યત્ ક્રૌઞ્ચરન્ધ્રમ્
તેનોદીચીં દિશમ્ અભિસરેસ્ તિર્યગાયામશોભી શ્યામઃ પાદો બલિનિયમનાભ્યુદ્યતસ્યેવ વિષ્ણોઃ ॥

ગત્વા ચોર્ધ્વં દશમુખભુજોચ્છ્વાસિતપ્રસ્થસંધેઃ કૈલાસસ્ય ત્રિદશવનિતાદર્પણસ્યાતિથિઃ સ્યાઃ
શૃઙ્ગોચ્છ્રાયૈઃ કુમુદવિશદૈર્ યો વિતત્ય સ્થિતઃ ખં રાશીભૂતઃ પ્રતિનિશમ્ ઇવ ત્ર્યમ્બકસ્યાટ્ટહાસઃ ॥

ઉત્પશ્યામિ ત્વયિ તટગતે સ્નિગ્ધભિન્નાઞ્જનાભે સદ્યઃકૃત્તદ્વિરદદશનચ્છેદગૌરસ્ય તસ્ય
લીલામ્ અદ્રેઃ સ્તિમિતનયનપ્રેક્ષણીયાં ભવિત્રીમ્ અંસન્યસ્તે સતિ હલભૃતો મેચકે વાસસીવ ॥

હિત્વા નીલં ભુજગવલયં શમ્ભુના દત્તહસ્તા ક્રીડાશૈલે યદિ ચ વિહરેત્ પાદચારેણ ગૌરી
ભઙ્ગીભક્ત્યા વિરચિતવપુઃ સ્તમ્ભિતાન્તર્જલો ઽસ્યાઃ સોપાનત્વં કુરુ સુખપદસ્પર્શમ્ આરોહણેષુ ॥