મહાવાક્યોપનિષત્ · અધ્યાય 1

મહાવાક્યોપનિષત્
યન્મહાવાક્યસિદ્ધાન્તમહાવિદ્યાકલેવરમ્ ।
વિકલેવરકૈવલ્યં રામચન્દ્રપદં ભજે ॥
ૐ ભદ્રં કર્ણેભિઃ શ્રુણુયામ દેવાઃ
ભદ્રં પશ્યેમાક્ષભિર્યજત્રાઃ ।
સ્થિરૈરઙ્ગૈસ્તુષ્ટુવાસસ્તનૂભિઃ
વ્યશેમ દેવહિતં યદાયુઃ ॥
ૐ શાન્તિઃ શાન્તિઃ શાન્તિઃ ॥
હરિઃ ૐ ॥
અથ હોવાચ ભગવાન્બ્રહ્માપરોક્ષાનુભવપરોપનિષદં
વ્યાખ્યાસ્યામઃ । ગુહ્યાદ્ગુહ્યપરમેષા ન પ્રાકૃતાયોપદેષ્ટવ્યા ।
સાત્વિકાયાન્તર્મુખાય પરિશુશ્રૂષવે । અથ
સંસૃતિબન્ધમોક્ષયોર્વિદ્યાવિદ્યે ચક્ષુષી ઉપસંહૃત્ય
વિજ્ઞાયાવિદ્યાલોકાણ્ડસ્તમોદૃક્ । તમો હિ
શારીરપ્રપઞ્ચમાબ્રહ્મસ્થાવરાન્તમનન્તાખિલાજાણ્ડભૂતમ્ ।
નિખિલનિગમોદિતસકામકર્મવ્યવહારો લોકઃ ।
નૈષોઽન્ધકારોઽયમાત્મા ।વિદ્યા હિ કાણ્ડાન્તરાદિત્યો
જ્યોતિર્મણ્ડલં ગ્રાહ્યં નાપરમ્ । અસાવાદિત્યો બ્રહ્મેત્યજપયોપહિતં
હંસઃ સોઽહમ્ । પ્રાણાપાનાભ્યાં પ્રતિલોમાનુલોમાભ્યાં
સમુપલભ્યૈવં સા ચિરં લબ્ધ્વા ત્રિવૃદાત્મનિ
બ્રહ્મણ્યભિધ્યાયમાને સચ્ચિદાનન્દઃ પરમાત્માવિર્ભવતિ ।
સહસ્રભાનુમચ્છુરિતાપૂરિતત્વાદલિપ્યા પારાવારપૂર ઇવ ।
નૈષા સમાધિઃ । નૈષા યોગસિદ્ધિઃ । નૈષા મનોલયઃ ।
બ્રહ્મૈક્યં તત્ । આદિત્યવર્ણં તમસસ્તુ પારે ।
સર્વાણિ રૂપાણિ વિચિત્ય ધીરઃ । નામાનિ કૃત્વાઽભિવદન્યદાસ્તે ।
ધાતા પુરસ્તાદ્યમુદાજહાર । શક્રઃ પ્રવિદ્વાન્પ્રદિશશ્ચતસ્રઃ ।
તમેવ વિદ્વાનમૃત ઇહ ભવતિ । નાન્યઃ પન્થા અયનાય વિદ્યતે ।
યજ્ઞેન યજ્ઞમયજન્ત દેવાઃ । તાનિ ધર્માણિ પ્રથમાન્યાસન્ ।
તે હ નાકં મહિમાનઃ સચન્તે । યત્ર પૂર્વે સાધ્યાઃ સન્તિ દેવાઃ ।
સોઽહમર્કઃ પરં જ્યોતિરર્કજ્યોતિરહં શિવઃ ।
આત્મજ્યોતિરહં શુક્રઃ સર્વજ્યોતિરસાવદોમ્ ।
ય એતદથર્વશિરોઽધીતે । પ્રાતરધીયાનો રાત્રિકૃતં
પાપં નાશયતિ । સાયમધીયાનો દિવસકૃતં પાપં નાશયતિ ।
તત્સાયં પ્રાતઃ પ્રયુઞ્જાનઃ પાપોઽપાપો ભવતિ ।
મધ્યન્દિનમાદિત્યાભિમુખોઽધીયાનઃ
પઞ્ચમહાપાતકોપપાતકાત્પ્રમુચ્યતે ।
સર્વવેદપારાયણપુણ્યં લભતે ।
શ્રીમહાવિષ્ણુસાયુજ્યમવાપ્નોતીત્યુપનિષત્ ॥
ૐ ભદ્રં કર્ણેભિઃ શ્રુણુયામ દેવાઃ
ભદ્રં પશ્યેમાક્ષભિર્યજત્રાઃ ।
સ્થિરૈરઙ્ગૈસ્તુષ્ટુવાસસ્તનૂભિઃ
વ્યશેમ દેવહિતં યદાયુઃ ॥
ૐ શાન્તિઃ શાન્તિઃ શાન્તિઃ । હરિઃ ૐ તત્સત્
ઇતિ મહાવાક્યોપનિષત્સમાપ્તા ॥
અધિકાધ્યયનાય