મહાસંનિપાતરત્નકેતુધારણીસૂત્ર · અધ્યાય 1

મહાસન્નિપાતરત્નકેતુધારણી સૂત્રં
સ્તર્ત્ ર્ક્પ્ 1
પ્રથમઃ પરિવર્તઃ
નમસ્તથાગતાય ગન્ધપ્રભશ્રિયે । નમો મહાબ્રહ્મઘોષાય ।
એતેષાં નમસ્કર્તાસંપ્રાપ્તઃ મારવ્યૂહેન ।
એષા ધારણી ઉદ્ગ્રહણીયા । મયા અસ્યાં વિદ્યાયાં સિદ્ધિઃ પ્રાપ્તા । અવામે અવામે અવામે । ઓમ્ વરે ઓમ્ વરે । પરિકુઞ્જ નટ નટ પુસ્કર વહજ લુખ । ખમ ખમ । ઇલિ મિલિ । કિલિ મિલિ । કીર્તિવર । મુદ્રે મુદ્રે મુખે સ્વાહા । એવં મયા શ્રુતમ્ । એકસ્મિન્ સમયે ભગવાન્ રાજગૃહે મહાનગરે વિહરતિ વ્યાકલન્તકનિવાપે સાર્ધં મહતા ભિક્ષુસંઘેન સાર્ધં ભિક્ષુસહસ્રૈઃ સર્વૈરર્હદ્ભિઃ ક્ષીણાસ્રવૈર્નિષ્ક્લેશૈર્વશીભૂતૈઃ સુવિમુક્તચિત્તૈઃ સુવિમુક્તપ્રજ્ઞૈરાજાનેયૈઃ મહાનાગૈઃ કૃતકૃત્યૈઃ કૃતકરણીયૈઃ અપહૃતભારૈઃ અનુપ્રાપ્તસ્વકાર્થૈઃ પરિક્ષીણભવસંયોજનૈઃ સમ્યગાજ્ઞાસુવિમુક્તચિત્તૈઃ સર્વચેતોવશિતાપરમપારમિતાપ્રાપ્તૈરેકાન્તે નિષણ્ણૈઃ સાર્ધં બોધિસત્ત્વનિયુતૈઃ મહતા બોધિસત્ત્વસંઘેન તદ્યથા મેરુશિખરધરકુમારભૂતેન વરૂણમતિકુમારભૂતેન સુમતિકુમારભૂતેન જિનમતિકુમારભૂતેન રશ્મિમતિકુમારભૂતેન આકાશમતિકુમારભૂતેન વિદ્યુન્મતિકુમારભૂતેન મઞ્જુશ્રિયા કુમારભૂતેન શાક્યકુમારભૂતેન વરૂણકુમારભૂતેન વિમલકુમારભૂતેન મૈત્રેયેણ બોધિસત્ત્વેન મહાસત્ત્વેન । તે સર્વે બોધિસત્ત્વનિયુતાઃ ક્ષાન્તિધારણ-સમાધિ-પ્રતિલબ્ધાઃ સર્વધર્માનાવરણજ્ઞાઃ સર્વસત્ત્વસમચિત્તાઃ સર્વમારવિષયસમતિક્રાન્તાઃ સર્વતથાગતવિષયાવતારજ્ઞાનકુશલા મહામૈત્રી મહાકરુણાસમન્વાગતા ઉપાયજ્ઞાનકુશલાઃ ।
તસ્મિન્ સમયે રાજગૃહે મહાનગરે દ્વૌ પ્રાજ્ઞૌ પરિવ્રાજકૌ પ્રતિવસતઃ મેધાવિનૌ અષ્ટાદશવિદ્યાસ્થાનપારંગતૌ પઞ્ચશતપરિવારૌ । તત્ર એક ઉપતિષ્ય અપરશ્ચ કોલિતઃ । એતૌ દ્વૌ ગણમુખયૌ પરિવ્રાજકૌ પરસ્પરં સંસ્થાપનં કૃતવન્તૌ । યદાવયોશ્ચૈકઃ પ્રથમમમૃતમધિગચ્છેત્ તદપરસ્યારોચયિતવ્યમ્ ।
અથ ખલુ આયુષ્માનશ્વજિત્ પૂર્વાણ્હકાલસમે નિવાસ્ય પાત્રચીવરમાદાય રાજગૃહં પિણ્ડાય પ્રાવિશત્ । અદ્રાક્ષીદુપતિષ્યઃ પરિવ્રાજકો ગોચરાય પ્રસ્થિતમાયુષ્મન્તમશ્વજિતં રાજગૃહે મહાનગરે પિણ્ડાય ચરન્તરમ્ । દૃષ્ટ્વાસ્યૈતદભવત્ । ન મે કસ્યચિત્ પૂર્વં શ્રમણસ્ય વા બ્રાહ્મણસ્ય વાન્યેષાં વા કેષાંચિન્ મનુષ્યભૂતાનામયમેવંરૂપઃ પ્રાસાદિકઃ ઈર્યાપ[થઃ]યથાસ્ય ભિક્ષોર્યત્ત્વહમેતમુપસંક્રમ્ય પરિપૃચ્છેયમ્ । કસ્તે આયુષ્મન્ શાસ્તા કં બોદ્દિશ્ય પ્રવ્રજિતઃ કસ્ય વા ધર્મો રોચતે ।
અથોપતિષ્યઃ યેનાયુષ્માનશ્વજિત્ તેનોપસંક્રામદુપસંક્રમ્યાભ્યુપેત્યાયુષ્મતાશ્વજિતા સાર્ધં સંમુખં સંમોદનીં સંરઞ્જનીં વિવિધાં કથામુપસંસૃત્ય [કાન્તે ન્યષીદત્ । એકાન્તે નિષણ્ણ ઉપતિષ્યઃ] પરિવ્રાજક આયુષ્મન્તશ્વજિતમેતદવોચત્ । કસ્તે આયુષ્મન્ શાસ્તા કં બોદ્દિશ્ય પ્રવ્રજિતઃ કસ્ય વા ધર્મો રોચતે । અથાયુષ્માનશ્વજિ[દુપતિષ્યં પરિવ્રાજ]કમેતદવોચત્ ।
શાક્ય[સ્યા]સ્તિ સુતો મહાવ્રતતપાઃ સર્વોત્તમો ઽસ્મિન્ વશી
સંસારાર્ણવપારગો ઽપિ જગતો મુક્તસ્તથા મોચકઃ ।
બુદ્ધો નામ [વિબુદ્ધો ઽનુત્તર ઇહ દુઃ]ખાર્ણવોચ્છોષકઃ
તં યાતઃ શરણં સદાહમમલો ધર્મસ્તતો રોચતે

ઉપતિષ્ય આહ । કિંવાદી તવ શાસ્તા કિમાખ્યાયી । ( દુત્ત્ 3 ) આયુષ્માનશ્વ[જિદાહ । તસ્માત્ આયુષ્મન્ શૃણુ સાધુ ચ સુષ્ઠુ ચ મનસિકુરુ ભાષિષ્યે ।
કર્મક્લેશ-સહેતુકારણવતી લોકપ્રવૃત્તિર્યથા
કર્મક્લેશનિવૃત્તિકારણમપિ પ્રોવાચ તં નાયકઃ ।
યસ્મિન્ જન્મ-જરા-વિપત્તિનિયતં દુઃખં ન સન્તિષ્ઠતે
તં મોક્ષપ્રવરં સ વાદિવૃષભો જ્ઞાત્વા સ્વયં ભાષતે

અથોપતિષ્યસ્ય પરિવ્રાજકસ્યેમં ધર્મપર્યાયં શ્રુત્વા વિરજોવિગતમલં વિગતોપક્લેશં ધર્મેષુ ધર્મચક્ષુર્વિશુદ્ધમ્ । સ સ્રોતઆપત્તિફલં પ્રાપ્તસ્તસ્યાં વેલાયામિમા ગાથા અભાષત ।
..... ..... ..... જન્મસરિતાં સંશોષણી સર્વદા
યદ્ બુદ્ધેન્ સુદુર્લભં શ્રુત મયા ધર્મામૃતં દેશિતમ્ ।
યદ્દુઃખવ્યુપશાન્તયે ચ જગતઃ પ્રજ્ઞાવિભાવાતુલો
..... ..... ..... માર્ગો હ્યયં નિષ્ઠિતઃ

અથોપતિષ્યઃ પરિવ્રાજકઃ આયુષ્મન્તમશ્વજિતમેતદવોચત્ । કુત્રાયુષ્મા[ન વિહ]રત્યર્હન્ સમ્યક્ સંબુદ્ધઃ । આયુષ્માનશ્વજિદાહ । ( દુત્ત્ 4 ) ઇહૈવાયુષ્મન્ ભગવાન્ રાજગૃહે વિહરતિ સ્મ વેણુવને કલન્દકનિ [વાપે મહાભિક્ષુસંઘે]ન સાર્ધં યદુત જટિલસહસ્રેણ પ્રવ્રજિતેન । ઉપતિષ્ય આહ । એષો ઽહં સખાયં સશિષ્યવર્ગમવલોક્ય પ્રવ્રજિષ્યામિ ।
અથોપતિષ્યઃ પરિવ્રાજકઃ આયુષ્મતો ઽશ્વજિતઃ પાદૌ શિરસાભિવન્દ્ય ત્રિઃ પ્રદક્ષિણં કૃત્વા પ્રાક્રામત્ । ય[ત્ર કોલિતઃ] તેનોપજગામ । અદ્રાક્ષીત્ કોલિતઃ પરિવ્રાજકઃ ઉપતિષ્યં પરિવ્રાજકં દૂરત એવાગચ્છન્તમ્ । દૃષ્ટ્વા ચ પુનઃ ઉપતિષ્યં પરિ[વ્રાજકમાહ] । વિપ્રસન્નાનિ તે આયુષ્મન્નિન્દ્રિયાણિ પરિશુદ્ધો મુખવર્ણઃ પર્યવદાતશ્છવિવર્ણઃ । આહ । અમૃતં તે આયુષ્મન્નધિગતમ્ । ઉપતિષ્ય [આહ । આયુષ્મ]ન્નધિગતમમૃતમિતિ । આયુષ્મન્ શૃણુ સાધુ ચ સુષ્ઠુ ચ મનસિકુરુ ભાષિષ્યે ઽહં તે યન્મયાધિગતમ્ ।
અથ કોલિતઃ પરિ[વ્રાજક એ]કાંસમુત્તરાસઙ્ગં કૃત્વા દક્ષિણં જાનુમણ્ડલં પૃથિવ્યાં પ્રતિષ્ઠાપ્ય યેનોપતિષ્યઃ પરિવ્રાજકસ્તેનાઞ્જલિં પ્રણમ્યૈ[તદવોચત્] ।
યેનોત્તરેયં ત્રિભવાત્ જલૌઘોત્ સ્કન્ધાન્મહારીંશ્ચ [વિનાશયેયમ્ ।
વદ માર્ગમેકં શિવ શોકહીનં યમત્ર જાનેયં હ્યપુનર્ભવાય]

અથોપતિ[ષ્યઃ આ]હ ।
કર્મક્લેશ-સહેતુકારણવતી લોકપ્રવૃત્તિર્યથા
કર્મક્લેશનિવૃત્તિકારણમપિ પ્રોવાચ તં નાયકઃ ।
યસ્મિન્ જન્મ[જરાવિપત્તિનિયતં દુઃખં ન સન્તિષ્ઠતે
તં મોક્ષપ્રવરં સ વાદિવૃષભો જ્ઞાત્વા સ્વયં ભાષતે

કોલિતો ઽપ્યાહ ।
દુઃખસ્ય પ્રશમાય શાન્ત .... ....
[સર્વક્લેશકષાય]દૃષ્ટિદોષશમનં ચાજ્ઞાનસંચ્છેદકમ્ ।
તુચ્છં સંસ્કૃતમાત્રં રિક્તકમતઃ શૂન્યં વિસંવાદકં
ભૂયો બ્રૂહિ પદં હિ યેન વિમલં શ્રુત્વા [શમં લપ્સ્યતે]

ઉપતિષ્ય આહ ।
કર્મક્લેશ-સહેતુકારણવતી લોકપ્રવૃત્તિર્યથા
કર્મક્લેશનિવૃત્તિકારણમપિ પ્રોવાચ તં નાયકઃ ।
યસ્મિન્ જન્મજરાવિપત્તિનિયતં દુઃખં ન સન્તિષ્ઠતે ।
તં મોક્ષપ્રવરં સ વાદિવૃષભો જ્ઞાત્વા સ્વયં ભાષતે

અથ તત્રૈવ કોલિતેન પરિવ્રાજકેન વિરજોવિગતમલં વિગતોપક્લેશં ધર્મેષુ ધર્મચક્ષુર્વિશુદ્ધં સ શ્રોતઆપત્તિફલં સંપ્રાપ્તઃ । એવમાહ ।
ઓઘોત્તારણ એષ ભૂતચરણઃ શાન્તઃ પ્લવો વેગવાન્
નૈતજ્જ્ઞાનવરં ત્રિદુઃખશમનં સંસારપારગમમ્ ।
સ્કન્ધક્લેશવિઘાત-મારદમનો હ્યેષા પરિજ્ઞા સતી
મોક્ષો હ્યેષ વિધૌતવૈરકલહો દુઃખાર્ણવોચ્છોષકઃ

કોલિત આહ । કુત્ર સ ભગવાનેતર્હિ બુદ્ધો વિહરતિ । ઉપતિષ્ય આહ । શ્રુતં મે આયુષ્મન્નિહૈવ ચ સ ભગવાન્ રાજગૃહે વિહરતિ વેણુવને કલન્દકનિ[વાપે] ભિક્ષુસંઘેન સાર્ધં બોધિસત્ત્વસંઘેન સાર્ધમ્ । એવં શ્રુત્વા ઉપસંક્રમ્ય એકાન્તે ન્યષીદત્ । આવાં ભગવતો ઽન્તિકે પ્રવ્રજ્યાં ગ્રહીષ્યાવઃ ।
કોલિત આહ । એવમ્ આયુષ્મન્ પ્રવ્રજ્યૈવાસ્તુ સહાવયોઃ પરિવારેણ । ઉપતિષ્ય-કોલિતૌ પરિવ્રાજકૌ પરિવારસંઘેન સાર્ધં યેન ભગવાન્ તેનોપજગ્મતુઃ ।
અથ તેન ક્ષણલવમુહૂર્તેન મારઃ પાપીયાનશ્રૌષિત્ । યાવઙ્ગમગધેષુ જનપદેષુ વિખ્યાતયશસ્કીર્ત્તિસમન્વાગતૌ સત્પુરુષા વુપતિષ્યકોલિતૌ સપરિવારાવિચ્છતઃ શ્રમણસ્ય ગૌતમસ્ય શાસને પ્રવ્રજ્યાં [ગ્રહીતુમ્] । એવં શ્રુત્વા સો ઽચિન્તયત્ । ( દુત્ત્ 7 ) સ ચેત્તૌ શ્રમણસ્ય ગૌતમસ્ય શિષ્યૌ ભવિષ્યતઃ શૂન્યં મે મારવિષયં કરિષ્યતઃ । સાઙ્કથ્યતઃ સત્પુરુષૌ પ્રવ્રજ્યાયા વિચ્છેદયેયમ્ । અથ પાપી[યાન્ અચિન્તયત્ । વેષાન્તરં પરિગૃહ્ય ઉપસંક્રમેયમ્] ।
અથ તેન ક્ષણેન મારઃ પાપીયાન્ શીઘ્રમેવ સ્વભવનાદન્તર્ધાયાયુષ્મતો ઽશ્વજિતો વેષલિઙ્ગેન ચ પથેન તયોઃ સત્પુરુષયોઃ [પુરતઃ ઉપસંક્રાન્તઃ । ઉપસંક્રમ્ય એતદવોચત્ ।
ઉક્તં] સર્વમિદં મયા હિ વિતથં હેતૂપમં કારણં
યુવયોરેવ મનઃ પ્રચારનિયમં વિજ્ઞાતુમેવં મયા ।
સર્વં ચૈતદપાર્થકં હિ કથિતં નાસ્ત્યત્ર હેતુઃ પુનઃ
કૃષ્ણસ્યાસ્ય શુભસ્ય [કર્મણ ઇહ પ્રા]પ્તિઃ ફલં વા કુતઃ

ક્ષિપ્રં કામગુણેષ્વતીવ ચરતં ક્રિડાં યુવાં વિન્દતં
મૃત્યુર્નાસ્તિ ન જન્મ નાર્તિજરસે લોકઃ પરો નાસ્તિ વઃ ।
પુણ્યાપુણ્યફલં ચ કર્મજનિતં નાસ્ત્યત્ર હેતુઃ ક્રિયા
લાભાય વદતીહ શાક્યતનયો મા શ્રદ્ધયા ગચ્છતમ્

અથોપતિષ્ય-કોલિતયોરેતદભૂત્ । મારો વતાયં પાપીયાનુપ[સંક્રાન્ત આવયોઃ પ્રવ્રજ્યાભિચ્છેદનાર્થમ્ । અથોપતિષ્યઃ પરાઙ્મુખઃ [સ્વપ]રિષદમાહૂયૈવમાહ । શૃણુત યૂયં માણવકાઃ । સ્મરત સંસારદોષાન્ ।
જરયા પીડિતો લોકો મૃત્યુના પરિવારિતઃ ।
ઉભયોસ્તત્પ્રહાણાય પ્રવ્રજ્યાં સાધુ ગૃણ્હત

[અથ] કોલિતો મારં પ્રોવાચ ।
તે જ્ઞાતઃ પ્રવરઃ સતાં મતિધરો ધર્મસ્ત્રિદુઃખાન્તકૃત્
કશ્ચિન્નાસ્તિ યદાવયોર્મતિમિમાં વ્યુ[ચ્ચા]લયેત્ સર્વથા ।
તૃષ્ણાયાઃ પ્રશમાય ધીરમનસા વાચાં [સદા] વ્યુત્થિતૌ
મા સિંહાકૃતિના શૃગાલવચનૈરાવાં મતેર્ભ્રામય

યાશ્ચ દેવતા દૃષ્ટસત્યાસ્તા ગગનસ્થિતાસ્તાભ્યાં સત્પુરુષાભ્યં સાધુકારં પ્રદદુઃ । સાધુ સાધુ સત્પુરુષાઃ સર્વલોકવિશ્રુ[ત] એષ માર્ગો યદુત પ્રવ્રજ્યાનિષ્ક્રમઃ । સર્વદુઃખોપશાન્ત એષ માર્ગઃ । સર્વતથાગતગોચરાવતાર એષ માર્ગઃ સર્વબુદ્ધૈર્ભગવદ્ભિર્વર્ણિતઃ । પ્રશસ્ત એષ માર્ગઃ ।
અથ ખલુ મારઃ પાપીયાન્ દુઃખિતો દુર્મના વિપ્રતિસારી તત્રૈવાન્તર્જગામ । અથ ખલુ ઉપતિષ્યકોલિતૌ પરિવ્રાજકૌ સ્વપરિષદમવલોક્યૈતદ્ વચનમ્ ઊચતુઃ । યત્ ખલુ માણવકા યૂયં જાનીધ્વમાવાં જરામરણસાગરપારંગમાય તથાગતમુદ્દિશ્ય ( દુત્ત્ 9 ) પ્રવ્રજ્યાં સંપ્રસ્થિતૌ । યઃ પુનર્યુષ્માકં નેચ્છતિ ભગવતઃ શાસને પ્રવ્રજિતુમ્ ઇહૈવ નિવર્તતામ્ । સર્વાણિ ચ તાનિ પઞ્ચ માણવકશતાન્યેવમાહુઃ । યત્ કિઞ્ચિદ્ વયં જાનીમસ્તત્ સર્વ યુવયોરનુભાવેન । નૂનં યુવામુદારે સ્થાને પ્ર[વ્રજિતૌ । યમ્ ઉદ્દિશ્ય પ્રવ્રજિતૌ યુવાં તમુદ્દિશ્ય] વયમપિ પ્રવ્રજિષ્યામઃ ।
અથોપતિષ્યકોલિતૌ પરિવ્રાજકૌ પઞ્ચશતપરિવારૌ ભગવન્તમુદ્દિશ્ય પ્રવ્રજ્યાયાં સંપ્રસ્થિતૌ વિદિત્વા મારઃ પાપીયાન્ બહિર્દેશે રાજગૃહસ્ય મહાનગરસ્ય મહાપ્રપાતમભિનિર્મિતવાન્ યોજનશતાનામધસ્તાત્ યથા તૌ ન શક્ષ્યતઃ શ્રમણસ્ય ગૌતમસ્યાન્તિકમુપસંક્રમિતુમિતિ । ભગવાંશ્ચ પુનસ્તાદૃશી[મૃદ્ધિમભિનિર્મિમીતે યેન]તાવુપતિષ્યકોલિતૌ પરિવ્રાજકૌ તં મહાપ્રપાતં ન દદર્શતુઃ ઋજુના માર્ગેણ ગચ્છન્તૌ । પુનરપિ મારઃ પાપીયાંસ્તયોઃ પુરતઃ પર્વતમભિનિર્મિમીતે [કઠિનમેકઘનમભેદ્યં] સુષિરં યોજનસહસ્રમુચ્ચૈસ્ત્વેન સહસ્રં ચ સિંહાનામભિનિર્મિમીતે ચણ્ડાનાં દુષ્ટાનાં ઘોરાણામ્ । તૌ ચ સત્પુરુષૌ ભગવતસ્તેજસાપ્યનુભાવેન ન ચ દદર્શતુઃ સિંહમ્ । ન ચ સિંહનાદં શુશ્રુવતુઃ । ઋજુના ચ માર્ગેણ યેન ભગવાંસ્તેનોપચક્રમતુઃ । ભગવાંશ્ચાનેકશતસહસ્રયા પરિષદા પરિવૃતઃ [પુરસ્કૃતો ધર્મં] દેશયતિ સ્મ ।
અથ ખલુ ભગવાન્ ભિક્ષૂનામન્ત્રયતે સ્મ । પશ્યત યૂયં ભિક્ષવઃ એતૌ દ્વૌ સત્પુરુષૌ ગણપ્રમુખૌ ગણપરિવારૌ । અનુપશ્યામો ( દુત્ત્ 10 ) વયં ભગવન્ । ભગવાનાહ । અભ્યનુજ્ઞાતૌ એતૌ દ્વૌ સત્પુરુષૌ સપરિવારૌ મમાન્તિકે [પ્રવ્રજિષ્યતઃ ।] પ્રવ્રજિત્વા એકો મમ સર્વશ્રાવકાણાં પ્રજ્ઞાવતામગ્રે ભવિષ્યતિ દ્વિતીય ઋદ્ધિમતામ્ । અથાન્યતરો ભિક્ષુસ્તસ્યાં વેલાયામિમા ગાથા અભાષત ।
એતૌ ચ વિજ્ઞપુરુષૌ પરિચાર[ય]ન્તૌ યૌ વ્યાકૃતો હિતકરેણ નરોત્તમેન ।
સમન્વિતઋદ્ધિયૌ ધી-વિશારદૌ ઉપેન્તીહ ગૌરવાદત્ર એતૌ

અથ ખલુ સ ભિક્ષુરુત્થાયાસનાદ્ બહુભિર્ભિક્ષુભિઃ સાધં બહુભિશ્ચ ગૃહસ્થપ્રવ્રજિતૈરભ્યુદ્ગમ્ય તૌ સત્પુરુષૌ પર્યુપાસ્તે સ્મ । અથ [તૌ સત્પુરુષૌ] યેન ભગવાંસ્તેનોપજગ્મતુઃ । ઉપેત્ય ભગવતઃ પાદૌ શિરસાભિવન્દ્ય ત્રિઃ પ્રદક્ષિણીકૃત્ય ભગવતઃ પુરતઃ સ્થિત્વા ભગવન્તમેતદૂચતુઃ । લભેવહિ આવાં વો ભગવતો ઽન્તિકે પ્રવ્રજ્યામુપસમ્પદાં ભિક્ષુભાવેન । ચરેવ આવાં ભગવતો ઽન્તિકે બ્રહ્મચર્યમ્ । ભગવાનાહ । કિંનામા[નૌ] યુવાં કુલપુત્રૌ । ઉપતિષ્ય ( દુત્ત્ 11 ) આહ । તિષ્યસ્ય બ્રાહ્મણસ્યાહં પુત્રઃ । [મા]તા મે શારિકા નામ । તતો મે જન્મ । તેન મે શારિપુત્ર ઇતિ નામધેયં કૃતમ્ । અભ્યનુજ્ઞાતો ઽહં પૂર્વં માતાપિતૃભ્યાં પ્રવ્રજ્યાયૈ । કોલિત આહ । પિતા મે કોલિતો નામ । માતા મે મુદ્ગલા નામ । તેન મે મૌદ્ગલ્યાયન ઇતિ સામાન્યં નામધેયં કૃતમ્ । કશ્ચિ[ત્]મે જનઃ કોલિત ઇતિ સંજાનાતિ । કશ્ચિન્મૌદ્ગલ્યાયન ઇતિ । [અભ્યનુજ્ઞાતો ઽ]હં પૂર્વં માતાપિતૃભ્યાં પ્રવ્રજ્યાયૈ । ભગવાનાહ । ચરતં શારિપુત્ર-મૌદ્ગલ્યાયનૌ સપરિવારૌ મમાન્તિકે બ્રહ્મચર્યમિતિ । સૈવાનયોઃ પ્રવ્રજ્યોપસમ્પદા ચ । અચિરપ્રવ્રજિતૌ ચ શારિપુત્ર-મૌદ્ગલ્યાયનૌ સપરિવારૌ ।
અથ મારઃ પાપીયાન્ મહેશ્વરરૂપેણ ભગવતઃ પુરતઃ સ્થિત્વૈવમાહ ।
યે શાસ્ત્રાર્થ-પરિચરિયાસુ નિપુણા વિદ્યાસુ પારંગતાઃ
તે સર્વે પ્રણમન્તિ મત્સુચરણૌ તેષામહં નાયકઃ ।
ક્ષિપ્રં મચ્છરણં સશિષ્યપરિષં ગચ્છાહિ ભો ગૌતમ
ઈપ્સિતનિર્વૃતિ[પ્રાપણાય] વિશદં વક્ષ્યામિ માર્ગં તવ

ભગવાનાહ ।
ત્વન્માર્ગો જગતો ઽસ્ય દુર્ગતિવહો દુઃખાર્ણવપ્રાપકો
માર્ગો મે સ ચરાચરસ્ય જગતો દુઃખાર્ણવોચ્છોષકઃ ।
કિં ભૂયો [લપસિ] પ્રગલ્ભમુખરો દુષ્ટશૃગાલસ્વરઃ
વ્યાભગ્નો ઽસિ ન મારકર્મ ઇહ મે શક્તો ઽસિ કર્તું પુનઃ

અથ મારઃ પાપીયાન્ મહેશ્વરરૂપમન્તર્ધાય બ્રહ્મવેષેન પુનર્ભગવન્તં પુરતઃ સ્થિત્વૈવમાહ ।
કર્મક્લેશભવાઙ્કુરપ્રશમનં યત્તે કૃતં પ્રજ્ઞયા
દુઃખાન્યુત્સહસે ઇહ પુનર્યતઃ સત્ત્વાર્થમેવં મુને ।
નાસ્ત્યસ્મિન્ જગતિ પ્રભો ક્વચિદપિ ત્વત્પાત્રભૂતો જનઃ
કસ્માત્ત્વં વિગતામયો ન ત્વરિતં નિર્વાસ્ય કાલો હિ સઃ

ભગવાનાહ ।
ગઙ્ગાવાલુકસન્નિભાનુસદૃશાન્ સત્ત્વાન્ પ્રપશ્યામ્યહં
યે વૈનયિકાઃ સ્થિતાઃ કરુણયા તે સંપ્રમોચ્યા મયા ।
મધ્યોત્કૃષ્ટજઘન્યતામુપગતા નિર્મોક્ષનિષ્ઠા જગત્
નિર્વાસ્યામિ તતો નિમન્ત્રયસિ માં શાઠ્યેન કિં દુર્મતે

અથ પુનરપિ મારઃ પાપીયાન્ દુઃખિતો દુર્મના વિપ્રતિસારી તતશ્ચાન્તર્ધાય સ્વભુવનં ગત્વા શોકાગારં પ્રવિશ્ય નિષણ્ણઃ । તત્ક્ષણમેવ ચ સર્વમારભુવનનિવાસિનશ્ચ સત્ત્વાઃ પરસ્પરં પૃચ્છન્તિ સ્મ । કો હેતુર્યદસ્માકં મ[હારાજઃ શોકા]ગારં પ્રવિશ્ય નિષણ્ણો ન ચ કશ્ચિજ્જાનીતે ।
અથ પઞ્ચ મારકન્યાશતાનિ પરમપ્રીતિકરાણિ પુષ્પમાલ્યવિલેપનાનિ ગૃહીત્વા પરમમનોજ્ઞૈર્વસ્ત્રાભરણૈ[ર]લંકૃત્ય પરમમનોજ્ઞહર્ષકરાણિ દિવ્યાનિ તૂર્યાણિ પ્રવાદયન્ત્યઃ પરમમનોજ્ઞસ્વરેણ ( દુત્ત્ 13 ) નૃત્યન્ત્યો ગાયન્ત્યો વાદયન્ત્યો મહતા દિવ્યેન પઞ્ચાઙ્ગિકેન તૂર્યેણ [રતિક્રિડાયુ]ક્તેન મારસ્ય પાપીમતઃ પુરતઃ સ્થિતાઃ । સ ચ મારઃ પાપીયાન્ બાહૂન્ પ્રગૃહ્ય પ્રકોશિતુમારબ્ધઃ । મા શબ્દં કુરુત મા શબ્દં કુરુતેતિ । એવમુક્તાસ્તાઃ પુનરપિ પ્રગાયન્ત્યસ્તૂર્યાણિ પરાજઘ્નુઃ । મારશ્ચ પાપીયાન્ પુનરપિ બાહુદ્વયમુત્ક્ષિપ્ય પ્રક્રોશિતુમારબ્ધો યાવત્ સપ્તકૃત્વઃ । અપ્સરસસ્તા રતિ[ક્રીડાયુક્તેન મારસ્ય પાપીમતઃ પુરતઃ સ્થિતાસ્ત]થૈવ બહુદ્વયમ્ ઉન્નામ્યોત્ક્રોશં [ચ]કાર । મા શબ્દં કુરુધ્વં મા શબ્દં કુરુધ્વમિતિ । એવમુક્તાશ્ચ તાઃ અપ્સરસસ્તૂષ્ણીં તસ્થુઃ ।
અથ ખલુ વિદ્યુદ્વલ્ગુસ્વરા નામાપ્સરા યેન [મારઃ પાપીયાં]સ્તેનાઞ્જલિં પ્રણમ્યૈવમાહ ।
કિં તે વિભો ચ્યુતિનિમિત્તમિહાદ્ય દૃષ્ટં કિં વા જગદ્ધુતવહાકુલમદ્ય જાતમ્ ।
શત્રુસ્તવાધિકબલઃ કિમિહાસ્તિ કશ્ચિત્ [કિં વા ન નન્દસિ સ]માશ્રયસે ચ શોકમ્

મારઃ પ્રાહ ।
શત્રુર્મમાસ્તિ બલવાન્ નિગૃહીતચેતા માયાસુશિક્ષિત ભુવિ નર શાક્યપુત્રઃ ।
તલ્લક્ષણં યદિ ન હસ્તિ ચ કશ્ચિદેવં શૂન્યં કરિષ્ય [તિ] મમૈષ સ કામધાતુમ્

સા અપ્સરાઃ પ્રોવાચ ।
સ્વામિન્નુપાયબલવીર્યપરાક્રમૈઃ કઃ કર્તું ક્ષયં પર[મ]મીશ ઇહાદ્ય તસ્ય ।
કઃ શક્નુયાત્ ત્રિભવ[બન્ધ]ન-દીર્ઘતીરં તૃષ્ણાર્ણવં ક્ષપયિતું બલશક્તિયુક્તઃ

મારઃ પ્રાહ ।
દાનવ્રતાશયદયા-પ્રણિધાન-પાશઃ શૂન્યાનિમિત્ત-પરમાસ્ર-ગૃહીતચાપઃ ।
નિઃશેષતો ભવનિવૃત્ત્યુપદેશકર્તા સંસાર-નિઃસૃત-પથ-પ્રશમાનુકૂલઃ

શૂન્યેષુ ગ્રામનગરેષુ વનાન્તરેષુ ગિરિકન્દરેષ્વપિ ચ સન્તિ તસ્ય શિષ્યાઃ ।
ધ્યાનાભિયુક્તમનસઃ પ્રવિવિક્તચારાઃ દોષક્ષયાય સતતં વિધિવત્ પ્રયુક્તાઃ

ઋદ્ધ્યાઃ બલૈઃ કરુણયા ચ સહાયવન્તૌ ઉપતિષ્ય-કૌલિત ઉભૌ મુનિના વિનીતૌ ।
ત્રૈલોક્યસર્વવિધિના સુવિનીતધર્મા શૂન્યં કરિષ્યતિ ચ મે કિલ કામધાતુમ્

અથ તૈઃ પઞ્ચભિર્મારકન્યાશતૈર્મારસ્ય પાપીમતો ઽન્તિકાદ્ ભગવતો ગુણવર્ણં શ્રુત્વા સર્વૈરાકારવિગતવિદ્યુન્નામ બોધિસત્ત્વસમાધિઃ પ્રતિલબ્ધા ।
અથ તાનિ પઞ્ચ મારકન્યાશતાનિ દિવ્યાનિ તૂર્યાણિ તાનિ ચ દિવ્યાપુષ્પગન્ધમાલ્યવિલેપનાભરણવિભૂષણીકરાણિ યેન ભગવાંસ્તેનાક્ષિ[પન્] ભગવતઃ [સમીપે] । તાનિ ચ દિવ્યાનિ ( દુત્ત્ 16 ) [પુષ્પાણિ તાનિ ચ દિવ્યાનિ] તૂર્યાણિ તે ચ યાવદલંકારા ભગવતો ઽનુભાવેન વેણુવને વવર્ષુઃ । તાશ્ચ મારકન્યાઃ સ્વયમદ્રાક્ષુઃ સપરિવારમ્ । દૃષ્ટ્વા ચ પુનઃ સ્વયમેવ પ્રસાદજાતા બભૂવુઃ । યેન વેણુવને એવંરૂપં પુષ્પવર્ષં પ્રવૃષ્ટમિતિ તે ચ ભિક્ષવઃ સંશયજાતા ભગવન્તં પપ્રચ્છુઃ । યદ્ભગવન્નૂનં [શારિપુત્રમૌદ્ગ]લ્યાયનયોઃ સપરિવારયોરિદમ્ એવંરૂપં મહાશ્ચર્યાદ્ભુતાદૃષ્ટાશ્રુતપૂર્વં વર્ષં પ્રવૃષ્ટામ્ । કો ન્વત્ર ભગવન્ હેતુઃ કઃ પ્રત્યયઃ । ભગવાનાહ । નાયં [કુલપુત્રયોરનુભાવઃ] હન્ત પાપીમતઃ પઞ્ચમાત્રૈઃ પરિચારિકાશતૈસ્તતો મારભવનાદિદમેવંરૂપં મહાપુષ્પવર્ષં યાવદલઙ્કારવર્ષમુત્સૃષ્ટં મમ પૂજાકર્મણે । ચિર [મેતા મે અનુકૂલાઃ । તા મ]માન્તિકાદ્ વ્યાકરણં પ્રતિલપ્સ્યન્તે ઽનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ ।
અથ તાનિ પઞ્ચમાત્રાણિ મારકન્યાશતાનિ સ્વયમેવ ભગવતઃ શ્રુતઘોષવ્યાહારમભિ[શૃણ્વન્તિ] । એતાશ્ચ ભગવન્તો ઽન્તિકે પ્રસાદજાતાસ્તેન પ્રસાદપ્રામોદ્યેન બોધિચિત્તમ્ અસંપ્રમોષં નામ સમાધિં પ્રતિલેભિરે ।
અથ ખલુ તા મારકન્યાઃ [તત્રૈવ વેણુ]વને એકાંસં ચીવરં પ્રાવૃત્ય દક્ષિણં જાનુમણ્ડલં પૃથિવ્યાં પ્રતિષ્ઠાપ્યાઞ્જલિં કૃત્વા યસ્યાં દિશિ ભગવાન્ વિહરતિ તાં દિશં નિરીક્ષમાણા એવમૂચુઃ ।
તૃષ્ણા નદી નિખિલશોષકસર્વલોકમ્ આલોક્ય નેત્રવિકલં જગદેકચક્ષુઃ ।
ત્વં તારકો ઽસ્ય જગતઃ સનરામરસ્ય બુદ્ધા વયં કથમિહાશુ મુને ભવેમ

નરદેવપૂજ્ય ભગવન્ પરમાર્થવાદિન્ સ્ત્રીત્વં જુગુપ્સિતમપાસ્ય વયં સમગ્રમ્ ।
ઋદ્ધ્યા તવોત્તમગતિં [ત્વરિતં લભેમ] ગત્વા મુનીન્દ્રવચનં શૃણુયામ એવમ્

[નૈરાત્મ્યવાદિ] ભગવન્ પરમાર્થદર્શિન્ બોધ્યઙ્ગરત્ન દરનિર્મલ-વાક્-પ્રદીપ ।
આકૃષ્ય મારબલમપ્રતિમ ત્વમસ્યોદ્બોધાય શીઘ્રમધુના મમ વ્યાકુરુષ્વ

અથ ખલુ મારકન્યા ઉત્થાયાસનાદેકકણ્ઠેન મારં પાપી મન્તમેતદૂચુઃ ।
ત્વં નામ દુષ્કૃતમતિભગવત્સકાશે દુષ્ટઃ કથં શ્રિયમવાપ્ય ચલામસારામ્ ।
જાત્યાદિદુઃખ[સ]મુપદ્રુત-સર્વમૂર્તિં ઘોરાં દશામુપગતો ઽસિ મદાવલિપ્તઃ

શ્રદ્ધાં જિને કુરુ તથા વ્યપનીય રોષં સંસાર-દોષ-મદપઙ્ક-સમુદ્ધૃતાત્મા ।
એષો [ઽસ્તુ તે વિદિત] સર્વજગસ્વભાવઃ આગચ્છ કારુણિકમાશુગતિં પ્રયામઃ

અથ ખલુ મારસ્ય પાપીમતઃ પરમદુષ્ટમનસઃ એતદભૂત્ । યત્ત્વહં તાદૃશં મારબલવિષયવેગં સમનુસ્મરેયં યદેતાનિ પઞ્ચ પરિચારિકાશતાનિ પઞ્ચપાશબન્ધનવદ્ધમાત્માનં સંપશ્યેયુર્યથેહૈવ નિવૃત્ય વને ન પુનર્ગન્તું શક્નુયુઃ । [મારસ્તાશ્ચ બન્ધું ન શક્તઃ ।] તત્ કુતઃ । તથાહિ તાનિ પઞ્ચ પરિચારિકાશતાનિ તથાગતાધિષ્ઠાનાનિ ।
અથ ખલુ તાનિ પઞ્ચ પરિચારિકા [શતાનિ] મારસ્ય પાપીમતો ઽન્તિકાત્ પ્રચક્રમુઃ । [અથ મારસ્ય પાપીમતઃ] દુષ્ટસ્યૈતદભવત્ । યત્ત્વહં પુનરપિ તાદૃશં મારબલવિષયવેગં સમનુસ્મરેયં યત્ સર્વમિદમ્ આકશવૈરમ્ભ્યસંઘાતૈર્મહાકાલમેઘૈર્મહાકાલવાયુ [ભિઃ આવૃતં] યથા તા એવ પરિચારિકાઃ સર્વા દિગ્વિદિક્ષુ સંભ્રાન્તાઃ શ્રમણગૌતમં ન પશ્યેયુઃ । પુનરેવ મે ભવનમાગચ્છેયુઃ । તથાપિ બુદ્ધાધિષ્ઠાનબલેન કિય[ન્તમપિ વાયું] ન શક્નોત્યુત્પાદયિતું યો ઽન્તતો બાલાગ્રમપિ કમ્પયેત્ પ્રાગેવ બહુતરમ્ ।
અથ મારઃ પાપીમાન્ ભૂયસ્યા માત્રયા દુષ્ટો દુઃખિતો દુર્મના વિપ્રતિસારી [ઉચ્ચૈઃ]સ્વરેણ સ્વપુત્રગણપારિષદ્યાન્ વ્યાક્રોશત્ । સર્વં મારભવનં શબ્દેન પૂરયામાસ ।
આગચ્છત પ્રિયસુતા ગણપારિષદ્યા ભ્રષ્ટા વયં સ્વવિષયાત્ સ્વબાલાચ્ચ ઋદ્ધેઃ ।
[જાતો ઽત્ર] એષ વિષવૃક્ષ ઇવાન્તરાત્ સ માયાશઠો મધુરવાદી સ શાક્યપુત્રઃ

અથ તેન શબ્દેન સર્વાસ્તા મારકન્યા મારદુહિતરશ્ચ સર્વે ચ મારપુત્રા ગણપાર્ષદ્યા [દૂરતઃ] ઋતમાનરૂપાઃ શીઘ્રમુપગમ્ય પાપીમતઃ પુરતસ્તસ્થુઃ । તસ્યાં ચ પરિષદિ જયમતિર્નામ માર પુત્રઃ સ પ્રાઞ્જલિર્ભૂત્વૈવમાહ ।
કિં દુર્મનાઃ પરમકોપવિદુષ્ટચેતા નો કલ્પદાહ ઇહ ન ચ્યુતિરસ્તિ તે ઽસ્માત્ ।
શત્રુર્ન ચાસ્તિ તવ કશ્ચિદિહ પ્રવૃદ્ધો મોહં ગતો ઽસિ કિમુતાન્યમતિ[ર]કસ્માત્

મારઃ પ્રાહ ।
ન ત્વં પશ્યસિ શાક્યપુત્ર વૃષલં યત્ સન્નિષણ્ણં
દ્રુમે યદ્વાક્યં વદસીહ નાસ્તિ બલવાન્ શત્રુસ્તવેત્યગ્રતઃ ।
સર્વે તેન શઠેન ચૈકબલિના સંભ્રામિતા નૈકશો
...... વયમ્ સસુતપાર્ષદ વ[....................]

યે ઽપ્યસ્મિન્ જગતિ પ્રધાનપુરુષા વિખ્યાતકીર્તિશ્રિયો
વિદ્વાંસો બહુશાસ્રકાવ્યરચનાવ્યગ્રાઃ સમગ્રા દ્રુતમ્ ।
યે તં શાક્યસુતં ગતાધિ[શ]રણં ધ[ર્માઙ્કુશૈસ્તાડિતાઃ]
સ ત્વેષ પ્રિયવિગ્રહઃ શઠમતિઃ શત્રુર્મયા યુદ્યતે

એતા વૈ પરિચારિકાઃ પ્રિયતમાઃ પ્રોત્સૃજ્ય માં નિષ્કૃપાઃ
[તૂર્ણ]તં શ્રમણં ગતાદ્ય શરણં હિત્વા [હિ મે રાજ્યકમ્] ।
[કર્તા] કૃત્સ્નમિદં ભવત્રયમતઃ શૂન્યં શઠો માયયા
ભસ્મીકુર્મ ઇહાદ્ય યદ્યતિબલેનાશુ પ્રયત્નાદ્વયમ્

અથ તે સર્વે મારપુત્રાઃ સપાર્ષદ્યાઃ [પ્રાઞ્જલયઃ એતદૂચુઃ] । એવમસ્તુ યદસ્માકમ્ ઋદ્ધિબલવિષાનુભાવવિકુર્વિતં સર્વં દર્શયિસ્યામઃ । યદિ શક્નુમઃ એતં શાક્યપુત્રં ભસ્મીકર્તુમિત્યેવં કુ[શલમ્ । યદિ ન શક્નુમઃ તસ્ય શરણં ગમિષ્યામઃ ।] સ્વયમેવ પિતસ્ત્વં પ્રત્યક્ષો ઽસિ । યદ્ વયં મહાસૈન્યપરિવૃતાઃ પ્રાગેવ એકાકિના અદ્વિતીયેન અનેન શાક્યપુત્રેણાધિકબલેન પરાજિતાઃ કિં પુનરેતર્હ્યનેકપરિચારિકા દૃષ્ટિવિવ્હલાઃ । મારઃ પાપીયાનેવમાહ । ગચ્છત તાવદ્ ભદ્રમુખાઃ । યદિ શક્નુત એવનં શ્રમણગૌતમં ઘાતયિતું પુનરાગચ્છત । અથ ન શક્તાસ્તથાપ્યાગચ્છત । સ્વ[ભવનં વયં પાલયિષ્યામઃ ।
અથ મારપર્ષદ્દ્વાદશબિમ્બરાણિ તતો ઽતિક્રમ્ય ઇત ઊર્ધ્વંયાવચ્ચતુરશીતિં યોજનસહસ્રાણિ સ્ફુરિત્વા તાદૃશં મારબલઋદ્ધિવેગં ( દુત્ત્ 21 ) દર્શયામાસુઃ । [સ]ર્વં ચતુર્દ્વીપિકાયામાકાશં મહાકાલમેઘૈરાપૂરયામાસુઃ । મહાકાલવાયુભિશ્ચ ઉલ્કાપાતૈશ્ચ સુમેરું પર્વતરાજાનં પાણિભિઃ પરાજઘ્નુઃ । સર્વં ચાતુર્દ્વીપં પ્રકમ્પયામાસુઃ । પરમભૈરવાંશ્ચ શબ્દાન્ સમુત્સસર્જુઃ । યતો નાગા મહાનાગા યતો યક્ષા મહાયક્ષાઃ સર્વાવન્ત્યા મહાપૃથિવ્યા સગિરિશૈલપર્વતાયાઃ સુમેરુશ્ચ પર્વતરાજઃ કમ્પં વિદિત્વા સરસાં મહાસરસાં નદીકુનદીમહાનદીનાં મહાસમુદ્રાણાઞ્ચ સંક્ષોભં જ્ઞાત્વા ગગનતલે તસ્થુઃ । સા ચ મારપર્ષત્ સુમેરુમવનીં સ્થિત્વા યોજનપ્રમાણાં વૃષ્ટિમ્ અભિનિર્મીય અઙ્ગમગધેષુ સમુત્સસર્જુઃ । મહાન્તં ચાસ્ય મુસલ-પાશ-તોમર-ભિણ્ડિપાલ-નારાચ-ક્ષુરપ્ર-ક્ષુરમુખ-ક્ષુર-નારાચ-ક્ષુરપ્રક્ષુરમુખ-ક્ષુરવાસિ-ક્ષુરદન્તમુખ-ક્ષુરદન્ત-કરાલવજ્રવાસિક્ષુરદન્ત-મુખ-ક્ષુરદન્ત-કરાલવક્ત્ર-વિકરાલવક્ત્ર-દૃઢ-ખરપરુષરૂક્ષવર્ષં નિર્માય ઉત્સસર્જુઃ ।
અથ ભગવાન્ તસ્મિન્ સમયે મારમણ્ડલવિધ્વંસનં નામ સમાધિં સમાપેદે । [યેન સર્વાં] શિલાપ્રહરણવૃષ્ટિં દિવ્યોત્પલપદ્મકુમુદપુણ્ડરીક-માન્દારવમહામાન્દારવ-પુષ્પવૃષ્ટિમધિતિષ્ઠત્ । ( દુત્ત્ 22 ) તાંશ્ચ શબ્દાન્ નાનાવાદ્યાનધ્યતિષ્ઠત્ । યદુત [ધર્મશબ્દં બુદ્ધશ]બ્દં સંઘશબ્દં પારમિતાશબ્દમ્ અભિજ્ઞાશબ્દં બોધિમણ્ડોપસંક્રમણશબ્દં યાવત્સોપા[દાનનિરુપાદાનશબ્દા] નધ્યતિષ્ઠત્ । સર્વા રજો ઽન્ધકારવાયવઃ પ્રશેમુઃ । યે કેચિદિહ ચાતુર્દીપિકે તૃણગુલ્મૌષધિવનસ્પતિક્ષિતિશૈલપર્વતાસ્તાન્ સર્વાન્ સપ્ત મહારત્નાનધ્યતિષ્ઠત્ । અનવ લોક]નતઃ મૂર્ધ્ના ભગવાન્ યાવદ્ બ્રહ્મલોકં કાયેન વશં વર્તયામાસ । એકૈકસ્માચ્ચ લક્ષણાદ્ભગવતસ્તાદૃશી પ્રભા નિશ્ચચાર યયા પ્રભયા ત્રિ[સાહસ્રમહાસાહસ્રલોકધાતૂ]દારેણાભાસેન સ્ફુટો ઽભૂત્ । યે ચાસ્યાં ત્રિસાહસ્રમહાસાહસ્રયાં લોકધાતૌ દેવનાગયક્ષગન્ધર્વાસુરગરુડકિન્નર-મહોરગપ્રેતપિશાચ-કુમાભાણ્ડ [મનુષ્યામનુષ્યા] નૈરયિકા વા તૈર્યગ્યોનિકા વા યામલૌકિકા વા તે સર્વે ભગવન્તમદ્રાક્ષુઃ બહૂનિ ચ દેવનાગયક્ષમનુષ્યામનુષ્યશતસહસ્રાણિ ગગનસ્થાઃ પુષ્પૈરવાકિરન્ [પ્ર]દક્ષિણં ચક્રુઃ સ્તુવન્તો નમશ્ચક્રુઃ । બહૂનિ નૈરયિકા તૈર્યગ્યોનિકા યામલૌકિકાક્ષોભ્યકોટીશતસહસ્રાણિ સ્મૃતિં પ્રતિલેભિરે । પૂર્વાવરોપિતકુશલમૂલમનુસ્મૃત્ય નમો બુદ્ધાય ઇતિ કૃત્વા તેભ્યો ઽપાયેભ્યશ્ચ્યવિત્વા દેવેષૂપપન્નઃ । તતશ્ચ મારસૈન્યા દ્વાવિંશતિમારપુત્રશતસહસ્રાણિ સપાર્ષદ્યાનિ ભગવત એવંરૂપં પ્રાતિહાર્યં દૃષ્ટ્વા ભગવતો ઽન્તિકે અતીવ પ્રસાદં પ્રતિલબ્ધ્વા યેન ભગવાંસ્તેનોપજગ્મતુઃ । ઉપેત્ય તૈઃ સાર્ધં પઞ્ચભિર્મારકન્યાશતૈર્ભગવતઃ પાદૌ શિરસાભિવન્દ્ય અઞ્જલીન્ પ્રગૃહ્ય આભિર્ગાથભિરધિભાષન્તે સ્મ ।
વિશુદ્ધમૂર્તે પરમાભિરૂપજ્ઞાનોદધે કાઞ્ચનમેરુતુલ્યમ્ ।
વિતત્ય લોકં યશસા વિભાસિ ત્વામેવ નાથં શરણં બ્રજામઃ

પ્રનષ્ટમાર્ગે વિનિમીલિતાક્ષે ઉલ્કાયસે [ત્વં] જગતીવ સૂર્યઃ ।
અપરાજિત પ્રાણિનસ્ત્વેકબન્ધું ત્વાં સાર્થવાહં શરણં વ્રજામઃ

અસંભૃતજ્ઞાનસમૃદ્ધકોશ નભઃસ્વભાવાદિવિમુક્તચિત્ત ।
કરુણાશયસ્નિગ્ધમનોજ્ઞવાક્ય સર્વાર્થસિદ્ધં શરણં વ્રજામઃ

સંસારકાન્તારવિમોક્ષકસ્ત્વં સામગ્રિતો હેતુ[ફલ]પ્રદર્શકઃ ।
મૈત્રવિહારી પરમવિધિજ્ઞઃ કરુણાવિહારી શરણં વ્રજામઃ

માયામરીચિદકચન્દ્રસ્ન્નિભે ભવે પ્રસક્તો વિષયાશ્રયેણ ।
અજ્ઞાનરુગ્નાશક [લોકનાથ] તં બૈદ્યરાજં શરણં વ્રજામઃ

ત્વં સેતુભૂતશ્ચતુરૌઘમધ્યાદુત્તારકઃ સપ્તધનાર્થવૃત્તૈઃ ।
સન્માર્ગસન્દર્શક લોકબન્ધુઃ કૃપાન્વિતં ત્વામિહ પૂજયામઃ

[ક્ષમાપયાસ્માંશ્ચ ત્વ]સમગ્રબુદ્ધિ-આસં પ્રદુષ્ટાસ્ત્વયિ યદ્વયં તુ ।
તમત્યયં વીર ગૃહાણ નાથ ત્વમેકબન્ધુર્જગતિ પ્રધાનઃ

વયં સમુત્સૃજ્ય હિ મારપક્ષં [જનયામ શ્રેષ્ઠમિહ બોધિચિત્તમ્] ।
નિમન્ત્રયામઃ કિલ સર્વસત્ત્વાન્ બોધિં લભેમો વયમુત્તમાત્તુ

નિદર્શયાસ્માકમુદારચર્યાં યથા વયં પરામિતાશ્ચરેમ ।
અનન્યવાદૈઃ કતિભિસ્તુ [ધર્મૈઃ સત્ત્વા યુતા બોધિમવાપ્નુવન્તિ]

પુષ્પાણિ યત્તે ઽભિમુખં ક્ષિપામઃ છત્રાણિ તાનિ ભવન્તુ સર્વદિક્ષુ ।
તિષ્ઠન્તુ મુર્ધ્નિ દ્વિપદોત્તામાનાં ક્ષેત્રેષુ સર્વર્તુસુખાકરેષુ

અથ ખલુ માર[પુત્ર માર]કન્યાશ્ચ સગણપાર્ષદ્યા ભગવન્તં મુક્તકુસુમૈરભ્યવાકિરન્ । તાનિ ચ ભુક્તકુસુમાનિ ભગવતઃ ઋદ્ધ્યનુભાવેનાનેકાનિ કોટીનિયુતસહસ્રાણિ ગઙ્ગાનદીવાલુકા[સમાનિ] પુષ્પચ્છત્રાણિ સન્તિષ્ઠન્તે સ્મ । તાનિ નાનાપુષ્પચ્છત્રાણિ દશસુ દિક્ષુ સર્વબુદ્ધાનાં તિષ્ઠતાં યાપયતાં મૂર્ધસન્ધીનામુપર્યન્તરિક્ષે તસ્થુઃ સ્વયં ચ તા મારકન્યાઃ સગણપાર્ષદ્યા અદ્રાક્ષુઃ । દશસુ દિક્ષુ સર્વબુદ્ધક્ષેત્રેષ્વસંખ્યેયેષ્વપ્રમેયેષુ બુદ્ધાનાં ભગવતાં તિષ્ઠતાં યાપયતાં ધર્મં દેશયતાં પરિષદા પરિવૃતાનાં ભાષતાં તપતાં વિરોચતાં સન્નિષણ્ણાનાં તાનિ પુષ્પચ્છત્રાણિ ઉપર્યન્તરિક્ષે મૂર્ધસન્ધૌ સંસ્થિતાનિ । તે ચ બુદ્ધા ભગવન્તઃ સમવર્ણાઃ સમલિઙ્ગાઃ સમરૂપાઃ સમદર્શનાઃ । કેવલં તેષાં બુદ્ધાનાં ભગવતાં સિંહાસન-નાનાત્વં પરિષદો-[નાનાત્વં] બુદ્ધક્ષેત્રગુણવ્યૂહ-નાનાત્વં દદૃશુઃ । ન ચ તેષાં બુદ્ધાનાં ભગવતાં સ્વરમણ્ડલં [શુશ્રુવુઃ । સા] ચ મારપર્ષત્ ભગવતો ઽનુભાવેનૈવંરૂપં પ્રાતિહાર્ય દૃષ્ટ્વા પરમપ્રીતિપ્રસાદજાતા ભગવતઃ પાદૌ શિરોભિર્વન્દિત્વા પુરતો નિષણ્ણા ધર્મશ્રવણાય ।
અથ ખલુ તાનિ મારપુત્રાણાં સગણપાર્ષદ્યાનાં દશબિમ્બરાણાં પ્રતિનિવર્ત્ય મારભવને એવં વૃત્તાન્તં મારાય પાપીમતે ( દુત્ત્ 26 ) વિસ્તરેણારોચયન્તિ । એકરોમકૂપમપિ ચાયં તસ્ય શ્રમણસ્ય ગૌતમસ્ય ન શક્તો વિધ્વંસયિતુમિતિ । ભૂયશ્ચ વિંશતિસહસ્રાણિ તમેવ શરણં જગ્મુઃ તસ્યૈવ ચાગ્રતો નિષણ્ણા ધર્મશ્રવણાય ।
અથ ખલુ મારઃ પાપીમાન્ ભૂયસ્યા માત્રયા ચણ્ડીભૂતો દુઃખિતો દુર્મનાઃ વિપ્રતિસાર્ય એવમાહ ।
લક્ષ્મીર્ગતા મમ પુનર્ન પરૈતિ તાવદ્ યાવ[ન્ન મમ રાજ્ય શાક્યસુત]સ્ય નાશઃ ।
તૂષ્ણીં સ્થિતા વયમનન્યમનઃપ્રતર્કાઃ શાક્યાત્મજં કથમિમમદ્ય તુ ઘાતયેમ