મહાભારત · અધ્યાય 5.74

એતછ્રુત્વા મહાબાહુઃ કેશવઃ પ્રહસન્નિવ ।
અભૂતપૂર્વં ભીમસ્ય માર્દવોપહિતં વચઃ ॥

ગિરેરિવ લઘુત્વં તચ્છીતત્વમિવ પાવકે ।
મત્વા રામાનુજઃ શૌરિઃ શાર્ઙ્ગધન્વા વૃકોદરમ્ ॥

સન્તેજસંસ્તદા વાગ્ભિર્ભાતરિશ્વેવ પાવકમ્ ।
ઉવાચ ભીમમાસીનં કૃપયાઽભિપરિપ્લુતમ્ ॥
શ્રીભગવાનુવાચ ।

ત્વમન્યદા ભીમસેન યુદ્ધમેવ પ્રશંસસિ ।
વધામિનન્દિનઃ ક્રૂરાન્ધાર્તરાષ્ટ્રન્મિમર્દિષુઃ ॥

ન ચ સ્વપિષિ જાગર્ષિ ન્યુબ્જઃ શેષે પરન્તપ ।
ઘોરામશાન્તાં રુશતીં સદા વાચં પ્રભાષસે ॥

નિઃશ્વસન્નગ્નિવત્તેન સન્તપ્તઃ સ્વેન મન્યુના ।
અપ્રશાન્તમના ભીમ સધૂમ ઇવ પાવકઃ ॥

એકાન્તે નિઃશ્વસઞ્શેપે ભારાર્ત ઇવ દુર્બલઃ ।
અપિ ત્વાં કેચિદુન્મત્તં મન્યન્તેઽતદ્વિદો જનાઃ ॥

આરુજ્ય વૃક્ષાન્નિર્મૂલાન્ગજઃ પરિરુજન્નિવ ।
નિઘ્નન્પદ્ભિઃ ક્ષિતિં ભીમ નિષ્ટનન્પરિધાવસિ ॥

નાસ્મિઞ્જને ન રમસે રહઃ ક્ષિપસિ પાણ્ડવ ।
નાન્યં નિશિ દિવા ચાપિ કદાચિદભિનન્દસિ ॥

અકસ્માત્સ્મયમાનશ્ચ રહસ્યાસ્સે રુદન્નિવ ।
જાન્વોર્મૂર્ધાનમાધાય ચિરમાસ્તે પ્રમીલિતઃ ॥

ભ્રુકિટિં ચ પુનઃ કુર્વન્નોષ્ઠૌ ચ વિદશન્નિવ ।
અભીક્ષ્ણં દૃશ્યસે ભીમ સર્વં તન્મન્યુકારિતમ્ ॥

યથા તપુરસ્તાત્સવિતા દૃશ્યતે શુક્રમુચ્ચરન્ ।
યથા ચ પશ્ચાન્નિર્મુક્તો ધ્રુવં પર્યેતિ રશ્મિવાન્ ॥

તથા સત્યં બ્રવીમ્યેતન્નાસ્તિ તસ્ય વ્યતિક્રમઃ ।
હન્તાહં ગદયાભ્યેત્ય દુર્યોધનમમર્પણમ્ ॥

ઇતિ સ્મ મધ્યે ભ્રાતૃણાં સત્યેનાલભસે વદામ્ ।
તસ્ય તે પ્રશમે બુદ્ધિર્ધ્રિયતેઽદ્ય પરન્તપ ॥

અહો યુદ્ધાભિકાઙ્ક્ષાણાં યુદ્ધકાલ ઉપસ્થિતે ।
ચેતાંસિ વિપ્રતીપાનિ યત્ત્વાં ભીભીમ વિન્દતિ ॥

અહો પાર્થ નિમિત્તાનિ વિપરીતાનિ પશ્યસિ ।
સ્વપ્નાન્તે જાગરાન્તે ચ તસ્માત્પ્રશમમિચ્છસિ ॥

અહો નાશંસસે કિઞ્ચિત્પુંસ્ત્વં ક્લીબ ઇવાત્મનિ ।
કશ્મલેનાભિપન્નોઽસિ તેન તે વિકૃતં મનઃ ॥

ઉદ્વેપતે તે હૃદયં મનસ્તે પ્રતિસીદતિ ।
ઊરુસ્તમ્ભગૃહીતોઽસિ તસ્માત્પ્રશમમિચ્છસિ ॥

અનિત્યં કિલ મર્ત્યસ્ય પાર્થ ચિત્તં ચલાચલમ્ ।
વાતવેગપ્રચલિતા અષ્ઠીલા શાલ્મલેરિવ ॥

તવૈષા વિકૃતા બુદ્ધિર્ગવાં વાગિવ માનુષી ।
મનાંસિ પાણ્ડુપુત્રાણાં મઞ્જયત્યપ્લવાનિવ ॥

ઇદં મે મહાદાશ્ચર્યં પર્વતસ્યેવ સર્પણમ્ ।
યદીદૃશં પ્રભાષેથા ભીમસેનાસમં વચઃ ॥

સ દૃષ્ટ્વા સ્વાનિ કર્માણિ કુલે જન્મ ચ ભારત ।
ઉત્તિષ્ઠસ્વ વિષાદં મા કૃથા વીર સ્થિરો ભવ ॥

ન ચૈતદનુરૂપં તે યત્તે ગ્લાનિરરિન્દમ ।
યદોજસા ન લભતે ક્ષત્રિયો ન તદશ્રુતે ॥