મહાભારત · અધ્યાય 1.34

ઇત્યેવમુક્તો ગરુડઃ પ્રત્યુવાચ શચીપતિમ્ ।
ગરુડ ઉવાચ ।
સખ્યં મેઽસ્તુ ત્વયા દેવ યથેચ્છસિ પુરન્દર ।
બલં તુ મમ જાનીહિ મહચ્ચાસહ્યમેવ ચ ॥

કામં નૈતત્પ્રશંસન્તિ સન્તઃ સ્વબલસંસ્તવમ્ ।
અનિમિત્તં સુરશ્રેષ્ઠ સદ્યઃ પ્રાપ્નોતિ ગર્હણામ્ ॥

ગુણસન્કીર્તનં ચાપિ પૃષ્ટેનાન્યેન ગોપતે । વક્તવ્યં ન તુ વક્તવ્યં સ્વયમેવ શતક્રતો ॥

સખેતિ કૃત્વા તુ સખે પૃષ્ટો વક્ષ્યામ્યહં ત્વયા ।
ન હ્યાત્મસ્તવસંયુક્તં વક્તવ્યમનિમિત્તતઃ ॥

સપર્વતવનામુર્વીં સસાગરજલામિમામ્ ।
વહે પક્ષેણ વૈ શક્ર ત્વામપ્યત્રાવલમ્બિનમ્ ॥

સર્વાન્સમ્પિણ્ડિતાન્વાપિ લોકાન્સસ્થાણુજઙ્ગમાન્ ।
વહેયમપરિશ્રાન્તો વિદ્ધીદં મે મહદ્બલમ્ ॥
સૌતિરુવાચ ।

ઇત્યુક્તવચનં વીરં કિરીટી શ્રીમતાં વરઃ ।
આહ શૌનક દેવેન્દ્રઃ સર્વલોકહિતઃ પ્રભુઃ ॥

એવમેવ યથાત્થ ત્વં સર્વં સમ્ભાવ્યતે ત્વયિ ।
સન્ગૃહ્યતામિદાનીં મે સખ્યમત્યન્તમુત્તમમ્ ॥

ન કાર્યં યદિ સોમેન મમ સોમઃ પ્રદીયતામ્ ।
અસ્માંસ્તે હિ પ્રબાધેયુર્યેભ્યો દદ્યાદ્ભવાનિમમ્ ॥
ગરુડ ઉવાચ ।

કિઞ્ચિત્કારણમુદ્દિશ્ય સોમોઽયં નીયતે મયા ।
ન દાસ્યામિ સમાપાતું સોમં કસ્મૈચિદપ્યહમ્ ॥

યત્રેમં તુ સહસ્રાક્ષ નિક્ષિપેયમહં સ્વયમ્ ।
ત્વમાદાય તતસ્તૃર્ણં હરેથાસ્ત્રિદિવેશ્વર ॥
શક્ર ઉવાચ ।

વાક્યેનાનેન તુષ્ટોઽહં યત્ત્વયોક્તમિહાણ્ડજ ।
યમિચ્છસિ વરં મત્તસ્તં ગૃહાણ ખગોત્તમ ॥
સૌતિરુવાચ ।

ઇત્યુક્તઃ પ્રત્યુવાચેદં કદ્રૂપુત્રાનનુસ્મરન્ ।
ભવેયુર્ભુજગાઃ શક્ર મમ ભક્ષ્યા મહાબલાઃ ॥
ગરુડ ઉવાચ ।

ઈશોઽહમપિ સર્વસ્ય કરિષ્યામિ તુ તેઽર્થિતામ્ ।
ભવેયુર્ભુજગાઃ શક્ર મમ ભક્ષ્યા મહાબલાઃ ॥
સૌતિરુવાચ ।

તથેત્યુક્ત્વાઽન્વગચ્છત્તં તતો દાનવસૂદનઃ ।
દેવદેવં મહાત્માનં યોગિનામીશ્વરં હરિમ્ ॥

સ ચાન્વમોદત્તં ચાર્થં યથોક્તં ગરુડેન વૈ ।
ઇદં ભૂયો વચઃ પ્રાહ ભગવાંસ્ત્રિદશેશ્વરઃ ॥

હરિષ્યામિ વિનિક્ષિપ્તં સોમમિત્યનુભાષ્ય તમ્ ।
આજગામ તતસ્તૂર્ણં સુપર્ણી માતુરન્તિકમ્ ॥

વિનયાવનતો ભૂત્વા વચનં ચેદમબ્રવીત્ ।
ઇદમાનીતમમૃતં દેવાનાં ભવનાન્મયા ॥

પ્રશાધિ કિમિતો માતઃ કરિષ્યામિ શુભવ્રતે ।
વિનતોવાચ ।
પરિતુષ્ટાઽહમેતેન કર્મણા તવ પુત્રક ॥

અજરશ્ચાભરશ્ચૈવ દેવાનાં સુપ્રિયો ભવ ।
સૌતિરુવાચ ।
અથ સર્પાનુવાચેદં સર્વાન્પરમહૃષ્ટવત્ ।
ગરુડ ઉવાચ ।
ઇદમાનીતમમૃતં નિક્ષેપ્સ્યામિ કુશેષુ વઃ ॥

સ્નાતા મઙ્ગલસંયુક્તાસ્તતઃ પ્રાશ્નીત પન્નગાઃ ।
ભવદ્ભિરિદમાસીનૈર્યદુક્તં તદ્વચસ્તદા ॥

અદાસી ચૈવ માતેયમદ્યપ્રભૃતિ ચાસ્તુ મે ।
યથોક્તં ભવતામેતદ્વચો મે પ્રતિપાદિતમ્ ॥
સૌતિરુવાચ ।

તતઃ સ્નાતું ગતાઃ સર્પાઃ પ્રત્યુક્ત્વા તં તથેત્યુત ।
શક્રોઽપ્યમૃતમાક્ષિપ્ય જગામ ત્રિદિવં પુનઃ ॥

અથાગતાસ્તમુદ્દેશં સર્પાઃ સોમાર્થિનસ્તદા ।
સ્નાતાશ્ચ કુતજપ્યાશ્ચ પ્રહૃષ્ટાઃ કૃતમઙ્ગલાઃ ॥

પરસ્પરકૃતદ્વેષાઃ સોમપ્રાશનકર્મણિ । અહં પૂર્વમહં પૂર્વમિત્યુક્ત્વા તે સમાદ્રવન્ ॥

યત્રૈતદમૃતં ચાપિ સ્થાપિતં કુશસંસ્તરે ।
તદ્વિજ્ઞાય હૃતં સર્પાઃ પ્રતિમાયાકૃતં ચ તત્ ॥

સોમસ્થાનમિદં ચેતિ દર્ભાંસ્તે લિલિહુસ્તદા ।
તતો દ્વિધા કૃતા જિહ્વાઃ સર્પાણાં તેન કર્મણા ॥

અભવંશ્ચામૃતસ્પર્શાદ્દર્ભાસ્તેઽથ પવિત્રિણઃ । નાગાશ્ચ વઞ્ચિતા ભૂત્વા વિસૃજ્ય વિનતાં તતઃ ।
વિષાદમગમંસ્તીવ્રં ગરુડસ્ય બલાત્પ્રભો ॥

એવં તદમૃતં તેન હૃતમાહૃતમેવ ચ ।
દ્વિજિહ્વાશ્ચ કૃતાઃ સર્પા ગરુડેન મહાત્મના ॥

તતઃ સુપર્ણઃ પરમપ્રહર્ષવા- ન્વિહૃત્ય માત્રા સહ તત્ર કાનને ।
ભુજન્ગભક્ષઃ પરમાર્ચિતઃ ખગૈ- રહીનકીર્તિર્વિનતામનન્દયત્ ॥

ઇમાં કથાં યઃ શૃણુયાન્નરઃ સદા પઠેત વા દ્વિજગણમુખ્યસંસદિ ।
અસંશયં ત્રિદિવમિયાત્સ પુણ્યભા- ઙ્મહાત્મનઃ પતગપતેઃ પ્રકીર્તનાત્ ॥