લિઙ્ગાર્ચનતન્ત્રમ્ · અધ્યાય 1

॥ શ્રીઃ ॥
ઓં નમો ગણેશાય ।
દેવ્યુવાચ-
કામરૂપં સમાસીનં શઙ્કરં પ્રિયશઙ્કરમ્ ।
પપ્રચ્છુ સાદરં દેવી યોગમાયા જગન્મયી ॥
ત્રિલોચન મહાદેવ સર્વેષામીશ્વર પ્રભો ।
પૂર્વં યા સૂચિતં દેવ શિવલિઙ્ગાર્ચનં પ્રભો ॥
હૃદયે ચિન્ત્યતે દેવ મમ પ્રાણોપમં સદા ।
ઇદાનીં પરમેશાન કૃપયા સમ્યગુચ્ચર ॥
શિવલિઙ્ગાર્ચનન્તત્ત્વં વિચાર્ય કથય પ્રભો ।
સાઙ્ગોપાઙ્ગેન સહિતં રહસ્યં યચ્ચ વિદ્યતે ॥
દેવગન્ધર્વમનુજા અસુરા રાક્ષક્ષાશ્ચ યે ।
તે સર્વે સિદ્ધિમાયાન્તિ શિવલિઙ્ગાર્ચનાત્પ્રભો ॥
પૂર્વં હિ સૂચિતં દેવ ચાન્યદેવૈર્મહેશ્વર ।
સર્વં હિ કથયેશાન યદ્યહં તવ વલ્લભા ॥
ઈશ્વર ઉવાચ-
શૃણુ નગાત્મજે પ્રૌઢે મેનકા નગનન્દિનિ ।
એતત્ જ્ઞાનં મહેશાનિ વક્ષ્યેતેહં સદા પ્રિયે ॥
પદન્તે પરમેશાનિ * * * * ક્ષતે તથા ।
મયા દત્તં મહેશાનિ સ્થિતિ સંહારકારિણે ॥
યત્કૃત્વા પરમેશાનિ વિષ્ણુસ્તુ સ્થિતિકારકઃ ।
સૃષ્ટિકર્તા ભવેદ્ બ્રહ્મા એતજ્જ્ઞાનપ્રભાવતઃ ॥
પ્. ૨)
એતજ્જ્ઞાનપ્રભાવેણ મૃત્યું જિત્વા વરાનને ।
મૃત્યુઞ્જયોઽહં દેવેશિ સદાસુન્દરિ યોગિનિ ॥
સર્વપૂજાસુ દેવેશિ લિઙ્ગપૂજાં પરં પદમ્ ।
લિઙ્ગપૂજાં વિના દેવિ અન્યપૂજાં કરોતિ યઃ ॥
વિકૃતા તસ્ય સા પૂજા અન્તે નરકમાપ્નુયાત્ ।
તસ્માલ્લિઙ્ગં મહેશાનિ પ્રથમં પરિપૂજયેત્ ॥
યદ્રાજ્યં લિઙ્ગપૂજાયાં રહિતં સતતં પ્રિયે ।
તદ્રાજ્યં પતિતં મન્યે ચિતાભૂમિસમં સ્મૃતમ્ ॥
બ્રહ્મવિચ્ચાપિ દેવેશિ યદિ લિઙ્ગં ન પૂજયેત્ ।
તત્ક્ષણાત્ પરમેશાનિ ચાણ્ડાલતાં વ્રજેત્ ॥
શૂદ્રશ્ચ પરમેશાનિ સદા સુરવર પ્રિયે ।
પૂજયેત્ શિવલિઙ્ગન્તુ ચત્વારો બ્રાહ્મણાદયઃ ॥
શિવપૂજાસુ ચાર્વઙ્ગિ યદ્ગૃહં વર્જિતં સદા ।
વિષ્ઠાગર્તસમં તસ્ય તદ્ગૃહં વિદ્ધિ પાર્વતિ ॥
અન્નં વિષ્ઠા પયો મૂત્રં તસ્ય વેશ્મનિ કામિનિ ।
શિવપૂજાં વિના દેવિ અન્યપૂજાં કરોતિ યઃ ॥
સર્વં વિષ્ઠાસમં તસ્ય પૂજાનૈવેદ્યમેવ ચ ।
અન્નં વિષ્ઠાસમં તસ્ય પયોમૂત્રં વરાનને ॥
કાન્તો વા ચેશ્વરો વાપિ * ચો વા પરમેશ્વરિ ।
આદૌ નિત્યં પ્રપૂજ્યાથ બિલ્વપત્રે વરાનને ॥
પ્. ૩)
પશ્ચાદન્યં મહેશાનિ શિવં પ્રાર્થ્ય પ્રપૂજયેત્ ।
અન્યથા મૂત્રવત્ સર્વં શિવપૂજાં વિના પ્રિયે ॥
યત્કૃતં ગન્ધનૈવેદ્યં ધૂપં દીપં તથા પ્રિયે ।
પાદ્યં ચાર્ઘ્યમાચમનીયં ઘૃતં મધુ સશર્કરમ્ ॥
દધિદુગ્ધં મહેશાનિ નાનાપુષ્પં મનોહરમ્ ।
ફલં સર્વવિધં ભદ્રે આમ્રં દ્રાક્ષાફલં તથા ॥
પનસન્તુ તથા સર્વં વિષ્ઠાસમં ભવેત્ પ્રિયે ।
તસ્માત્ સર્વાસુ પૂજાસુ પ્રથમં લિઙ્ગપૂજનમ્ ॥
સર્વવેદેષુ તન્ત્રેષુ પુરાણેષુ વરાનને ।
ગીયતે પરમેશાનિ પ્રથમં લિઙ્ગપૂજનમ્ ॥
શિવપૂજાં વિના દેવિ નાસ્તિ પૂજા કદાચન ।
સ્વર્ગે મર્ત્યે ચ પાતાલે શિવપૂજા ગરીયસી ॥
બ્રહ્માણ્ડવાસિનાં દેવિ શિવપૂજા સદા ધનમ્ ।
શિવપૂજાં વિના દેવિ અન્યપૂજાં કરોતિ યઃ ॥
સ એવ રસનાહીનઃ કુમ્ભીરો જાયતે પ્રિયે ।
શિવપૂજા મહેશાનિ સર્વધર્મસુ શસ્યતે ॥
સર્વધર્મસુ યદ્ધર્મ સર્વદાનેષુ યદ્ધનમ્ ।
તદ્ધનં સમવાપ્નોતિ શિવપૂજાક્રિયાદિભિઃ ॥
તસ્માત્સર્વ પ્રયત્નેન શિવપૂજાં સદા પ્રિયે ।
નિર્માય પાર્થિવં લિઙ્ગં રુદ્રં સંહારરૂપિણમ્ ॥
પ્. ૪)
આશુતોષં મહાદેવં શાશ્વતં વૃષભધ્વજમ્ ।
નિર્માય વિધિવલ્લિઙ્ગં વિધિવત્ પૂજયેત્ શિવમ્ ॥
રહસ્યં વિધિવદ્દેવિ કૃત્વા મોક્ષમવાપ્નુયાત્ ।
અર્ચયેદ્વિવિધૈઃ પુષ્પૈર્ગન્ધૈશ્ચ સુમનોહરૈઃ ॥
પુષ્પૈરનેક જાતીયૈઃ ફલૈર્બહુવિધૈસ્તતઃ ॥
॥ ઇતિ લિઙ્ગાર્ચનતન્ત્રે હરપર્વાતીસંવાદે પ્રથમઃ પટલઃ

શ્રીદેવ્યુવાચ-
ઇન્દ્રિયરહિતો દેવ શૂન્યરૂપઃ શિવઃ સ્મૃતઃ ।
શિવસ્ય કારણં નાસ્તિ કિં તસ્ય પૂજનં તતઃ ॥
ઈશ્વર ઉવાચ-
સાધુ પૃષ્ઠં મહેશાનિ શૃણુ વક્ષ્યામિ પાર્વતિ ।
પ્રેત પૂજા મહેશાનિ કદાચિનાસ્તિ ભામિનિ ॥
રુદ્રસ્ય પરમેશાનિ રૌદ્રીશક્તિરિતિ સ્મૃતા ।
જ્યેષ્ઠા ચ વૈષ્ણવી શક્તિર્યથા વિષ્ણોઃ પ્રકીર્તિતા ॥
વામા તદ્બ્રહ્મણઃ શક્તિર્યથા ભવતિ કામિનિ ।
રુદ્રસ્ય પરમેશાનિ રૌદ્રી શક્તિસ્તથા સ્મૃતા ॥
રુદ્રં હિ પરમેશાનિ મહાકુણ્ડલિનીયુતમ્ ।
વર્તતે સતતં દેવિ બ્રહ્મવિષ્ણુશિવેષુ ચ ॥
સાર્દ્ધત્રિવલયાકારૈઃ શિવં વેષ્ટ્ય સદાસ્થિતમ્ ।
શક્તિં વિના મહેશાનિ પ્રેતત્વં તસ્ય નિશ્ચયમ્ ॥
શક્તિસંયોગમાત્રેણ કર્તા હર્તા મહેશ્વરઃ ।
અત એવ મહેશાનિ પૂજયેત્ શિવલિઙ્ગકમ્ ॥
પ્. ૫)
શિવશક્ત્યોર્મહેશાનિ એકદા યદિ જાયતે ।
તદૈવ પરમં જ્ઞાનં સર્વવેદેષુ સમ્મતમ્ ॥
સર્વવેદેષુ તન્ત્રેષુ પુરાણેષુ વરાનને ।
એકદા શિવશક્ત્યોસ્તુ પરમં જ્ઞાનમુચ્યતે ॥
અત એવ મહેશાનિ શિવં નિત્યં પ્રપૂજયેત્ ।
પૂજયેત્ પરમેશાનિ ચત્વારો બ્રાહ્મણાદયઃ ॥
સંપૂજ્ય પરયા ભક્ત્યા નિર્વાણં યાતિ પૂજકઃ ।
શિવપૂજા મહેશાનિ યદ્ગૃહે સતતં પ્રિયે ॥
કાશીપુરં મહેશાનિ તદ્ગૃહં વિદ્ધિ પાર્વતિ ।
શિવલિઙ્ગં પ્રપૂજ્યાથ સર્વપૂજાફલં લભેત્ ॥
શ્રીદેવ્યુવાચ-
શિવલિઙ્ગં મહાદેવ પરમજ્ઞાનસંયુતમ્ ।
સાક્ષાદ્બ્રહ્મ મહાદેવ કૃપયા કથય પ્રભો ॥
શિવલિઙ્ગાર્ચનં દેવ સાક્ષાદુક્તં ન સંશયઃ ।
ઈશ્વર ઉવાચ-
શૃણુ દેવિ પ્રવક્ષ્યામિ તવ ભક્ત્યા વરાનને ।
પૂજયેત્ પરમેશાનિ સર્વ બ્રહ્માણ્ડવાસિનઃ ॥
મૃત્યુઞ્જયપુરં ગત્વા બ્રહ્માદ્યાસ્ત્રિદિવૌકસઃ ।
શિવશક્તિમયે ગેહે તિષ્ઠન્તિ ત્રિદશાદયઃ ॥
સર્વં જ્ઞાનમયં દ્રષ્ટ્વા તાવદ્દૃષ્ટ્યાદિભિઃ પ્રિયે ।
ચતુર્યુગં નાભસસ્તુ એવં હિ ગતવાન્ પ્રિયે ॥
તદન્તે પ્રલયસ્તાવાન્ દ્રાક્ષીરાત્રિઃ પ્રગીયતે ।
એવમેવ પ્રકાશેન પ્રલયં નાભસો ગતઃ ॥
બ્રહ્માદ્યા પરમેશાનિ પ્રેતત્યં ગતવાન્ પ્રિયે ।
તતસ્તુ શતવર્ષાન્તે રૌદ્રી રુદ્રમુખાત્ પ્રિયે ॥
ભાવિતઃ પરમેશાનિ અગ્નિપર્વત સન્નિભઃ ।
જલાદિકં મહેશાનિ તત્ક્ષણાત્ ભસ્મસાત્કૃતઃ ॥
દૃષ્ટ્વાશ્ચર્યં મહેશાનિ કૌતુકં મમ જાયતે ।
ભસ્મઞ્ચ પરમેશાનિ ગૃહીત્વા પરમં પદમ્ ॥
વિલિપ્ય દેહે દેવેશિ ભસ્મ શ્રીમન્ત્રસન્નિભમ્ ।
ક્ષણમાત્રં મહેશાનિ ધ્યાનસ્થોઽહં નગાત્મજે ॥
ભસ્મરાશિગતે લોકે સદેવાસુરમાનુષે ।
વિભાવ્ય પરમેશાનિ હૃદયે પરમેશ્વરિ ॥
ભાવનાત્ પરમેશાનિ લક્ષવર્ષં ગતં મમ ।
ધ્યાનભાવં મહેશાનિ યદા મમ શુચિસ્મિતે ॥
તદૈવ પરમેશાનિ કામિની વૃષરૂપધૃક્ ।
સંમુખે દર્શનં દત્વા કિઞ્ચિદ્વાક્યં ચ માં પ્રતિ ॥
ઉવાચ શુભયા વાચા સુન્દરં કમલેક્ષણે ।
મૃત્યુઞ્જય મહાબાહો વાક્યં મે શૃણુ સત્વરમ્ ॥
યદ્દૃષ્ટં હૃદયે દેવ સાહં શાન્તિસ્વરૂપિણી ।
કામિની વૃષરૂપેણ સાક્ષાદ્ધર્મો ન સંશયઃ ॥
આકર્ણ્ય મમ પૂર્વોક્તં પાર્થિવં શિવમર્ચય ।
શક્તિરૂપી મહાદેવ કામિની સતતં સદા ॥
પ્. ૭)
નામ્ના નન્દી મહાદેવ વાહનં તવ સુન્દરઃ ।
ધર્મરાજેતિ લોકેઽસ્મિન્ ગીયતે માં મહેશ્વર ॥
ઉલ્લૂકોઽહં મહાદેવ ગીયતે સતતં જનાઃ ।
શક્તિરૂપી અહં દેવ કિઞ્ચિન્નાસ્ત્યત્ર સંશયઃ ॥
શક્તિપુઞ્જં મહાદેવં સર્વં ત્વયિ પ્રતિષ્ઠિતમ્ ।
અત એવ મહાદેવ ધર્મરાટ્ શક્તિરૂપિણી ॥
વૃષરૂપં સમાસ્થાય ઉલ્મુકોઽહં મહેશ્વરઃ ।
સર્વં પ્રેતમયં દૃષ્ટ્વા શક્તિરાવિર્ભૂતા પ્રભો ॥
અત એવ મહાદેવ નમ્ના નિરઞ્જન સંજ્ઞકઃ ।
ઉકારશ્ચ ઉમાદેવિ ઊકારં કામિની પ્રભો ॥
નકારં પૃથિવી દેવી વિદ્ધિત્વં ગુણસાગર ।
કકારઞ્ચ મહાદેવ સદા તે ઉ * * તે જિનં ॥
અત એવ મહાદેવ નામ્ના ઉલ્લૂક યોગધૃક્ ।
સર્વયોગેશ્વરસ્ત્વં હિ સતતં મૃત્યુનાશકઃ ॥
સર્વદેવાઃ સગન્ધર્વા હરિર્વૃક્ષાદયસ્તથા ।
પ્રેતત્વં ગતવાન્ સર્વં દેવવૃક્ષાન્તવાસિનઃ ॥
પ્રેતત્વરહિતં દેવ ત્વં હિ વૃક્ષઃ સનાતનઃ ।
અનન્તાઃ શક્ત્યો દેવ ત્વયયંશે વિદ્યતે વિભો ॥
યકારસ્યાન્તિમો વિન્દુઃ ત્વં હિ દેવ નિરઞ્જનઃ ।
યદ્બીજં સપ્તમં દેવ યકારસ્ય તપોધન ॥
પ્. ૮)
શક્તિપુઞ્જં મહાદેવ સ એવ સર્ગવાન્ વિભો ।
ભૃગુસ્તુ પરમેશાન ત્વં ગતિભિર્યદા પ્રભો ॥
તદૈવ પરમેશાન સ્થિતિ સૃષ્ટિં ભવેદ્ ધ્રુવમ્ ।
ત્વં દેવા પરમેશાન ભૃગુબીજં હિ ગચ્છતિ ॥
પ્રલયં પરમેશાન તત્ક્ષણાત્ જાયતે ધ્રુવમ્ ।
મૃત્યુઞ્જયપદાત્ત્વં હિ સદાશક્ત્યા પ્રસાદતઃ ॥
આરુહ્ય મમ પૃષ્ઠે તુ પાર્થિવં શિવમર્ચય ।
ઈશ્વર ઉવાચ-
ઉલ્મુકસ્ય વચઃ શ્રુત્વા વૃષમારુહ્ય પાર્વતિ ।
યત્કૃત પરમેશાનિ સત્વરં તચ્છૃણુ પ્રિયે ॥
યત્કૃતં પાર્થિવં લિઙ્ગમર્ચનમ્ અવધારય ।
આરુહ્ય વૃષભેઽન્તસ્થે ઉલ્મુકે શક્તિરૂપિણી ॥
સાક્ષાદ્વક્ષમયં દેવિ આરુહ્ય યત્ કૃતં મમ ।
શિવલિઙ્ગં વિનિર્માય અન્તસ્થાનં શુચિસ્મિતે ॥
ભૂતશુદ્ધિં મહેશાનિ પ્રાણાયામં તથા પ્રિયે ।
અન્તર્ન્યાસં બહિર્ન્યાસં માતૃકાદ્યા શુચિસ્મિતે ॥
યાનિ યાનિ મહેશાનિ શ્રીકણ્ઠાદીનિ પાર્વતિ ।
બહૂનિ પરમેશાનિ ન્યાસાનિ કથિતં મયા ॥
પૂર્વતન્ત્રે મહેશાનિ યદુક્તં પરમેશ્વરિ ।
કૃત્વા તુ સર્વં કૃત્સ્નેન બહુધા પરમેશ્વરિ ॥
ભૂતશુદ્ધૌ મહેશાનિ લક્ષવર્ષં ગતં મમ ।
દૃષ્ટ્વાનન્દમયીં દેવીં હૃત્પદ્મે પરમેશ્વરિ ॥
પ્. ૯)
શક્તિપુઞ્જં મહેશાનિ દૃષ્ટ્વા દેવિઞ્ચરાચરમ્ ।
સુષુમ્નાન્તર્ગતા દેવિ તત્રસ્થાં પરમેશ્વરીમ્ ॥
સૂક્ષ્માતિ સૂક્ષ્મા પરમાં યવાસિન્દૂર આકૃતિં ।
વર્તન્તે દેવતાસ્તત્ર વૃક્ષાદ્યાશ્ચ તદા શિવ ॥
તાં દૃષ્ટ્વા પરમેશાનિ અન્તરાત્મનિ પાર્વતિ ।
લક્ષવર્ષં ગતે દેવિ ઉમુકોપરિ પાર્વતિ ॥
સમ્પૂજ્ય પ્રથમં ધર્મં વાહનં મમ પાર્વતિ ।
ઉલ્મુકં વૃષભં દેવિ નામ્ના નન્દી પ્રકીર્તિતં ॥
કામિની યા તુ સા દેવ સા તુ ધર્માદયઃ પ્રિયે ।
શક્તિં વિના મહેશાનિ સ્વાં ધર્તું કથમુત્સહે ॥
અનન્તાઃ શક્તયો દેવિ સર્વં મયિ શુચિસ્મિતે ।
શક્તિત્વાત્ પરમેશાનિ માં હિ ધર્તું સમુત્સહે ॥
શક્તિઃ સ્વયં મહેશાનિ ધર્મશ્ચાપિ વૃષઃ સ્વયં ।
પ્રથમં પરમેશાનિ ધર્મ્મં સંપૂજ્ય સત્વરમ્ ॥
તતસ્તુ પરમેશાનિ પાર્થિવં લિઙ્ગપૂજનમ્ ।
કૃત્વા ક્રમેણ પશ્ચાદ્ધિ દૃષ્ટ્વા તુ પત્રકં સદા ॥
શ્રી દેવ્યુવાચ-
દેવ દેવ મહાદેવ સૃષ્ટિસ્થિત્યન્તકારકઃ ।
પૂજનં ધર્મરાજસ્ય યથાર્થં વદ શઙ્કર ॥
ઈશ્વર ઉવાચ-
આસનં મમ ચાર્વઙ્ગિ સ્વયં ધર્મસ્વરૂપિણિ ।
આસનં પ્રથમં પૂજ્ય ધર્મપૂજાં યથા કૃતિમ્ ॥
પ્. ૧૦)
નિગદામિ મહેશાનિ સાવધાનાવધારય ।
પૂર્વોક્તતન્ત્રવત્સર્વં સ્નાનમાચમનં પ્રિયે ॥
શક્તિક્રમેણ દેવેશિ કૃત્વા સર્વં વરાનને ।
ધર્મબીજેન દેવેશિ યદુક્તં પરમેશ્વરિ ॥
કૃત્વા તુ બહુયત્નેન માતૃકાન્યાસપૂર્વકમ્ ।
પૂર્વોક્ત તન્ત્રવદ્દેવિ પ્રથમં પરમેશ્વરિ ॥
કૃત્વા તુ ભૂતશુદ્ધિં વૈ માતૃકાન્યાસમાચરેત્ ।
પ્રાણાયામં તતઃ કૃત્વા અર્ઘ્યસ્થાપનમાચરેત્ ॥
પૂર્વોક્તતન્ત્રવદ્દેવિ અર્ઘ્યં પરમદુર્લ્લભં ।
વર્મમન્ત્રં વરારોહે તત્રસ્થો જપમાચરેત્ ॥
સર્વં હિ પૂર્વવત્કૃત્વા કામિનીં ધર્મરૂપિણીં ।
ધ્યાત્વા તુ પરમેશાનિ હૃત્પદ્મે પરમેશ્વરીં ॥
ધ્યાનં શૃણુ વરારોહે સાક્ષાદાનન્દરૂપિણં ।
કોટિચન્દ્રપ્રભાકારં શ્વેતસિંહાસનસ્થિતમ્ ॥
ચતુર્ભુજં મહાબાહું પદ્મનેત્રં મનોહરં ।
આજાનુલમ્બિની માલા હૃદિ યત્પરિશોભિતા ॥
ગઙ્ગાતરઙ્ગકર્પૂરં શુભ્રામ્બરવિભૂષિતં ।
હાસ્યયુક્તં કટાક્ષઞ્ચ ભુવનત્રયમોહનમ્ ॥
ઉલ્મુકં ભાવયેદ્દેવં સાક્ષાદ્ધર્મં ત્વકારણમ્ ।
ધ્યાત્વૈવં મનસા દેવિ હૃત્પદ્મે પરમેશ્વરિ ॥
પ્. ૧૧)
સંપૂજ્ય પરમેશાનિ માનસૈઃ પરમેશ્વરિ ।
જપઞ્ચ માનસં કૃત્વા ધર્મમન્ત્રં શુચિસ્મિતે ॥
ધર્મમન્ત્રં મહાદેવિ શૃણુ વક્ષ્યામિ કામિનિ ।

યન્નોક્તં સર્વતન્ત્રેષુ ઇદાનીં કથયામિ તે ॥
પ્રણવં પૂર્વમુદ્ધૃત્ય દન્તિબીજં તતઃ પ્રિયે ।
વર્ણબીજયુતં કૃત્વા મુદ્રા?યુક્તં તતઃ કુરુ ॥
ધર્મશબ્દં ચતુર્થ્યન્તં વહ્નિજાયા તતઃ ।
એષા સપ્તાક્ષરી વિદ્યા ચતુર્વર્ગફલપ્રદા ॥
લક્ષં જપ્ત્વા મહેશાનિ સમર્પ્ય દક્ષિણે ત્યજેત્ ।
આરુહ્ય ધર્મરૂપે ચ વૃષે ઉલ્લૂકસંજ્ઞકે ॥
સંપૂજ્ય પાર્થિવં લિઙ્ગં વિધિના યેન પાર્વતિ ॥
॥ ઇતિ લિઙ્ગાર્ચન તન્ત્રે હરપાર્વતીસંવાદે દ્વિતીયઃ પટલઃ ॥
ઈશ્વર ઉવાચ-
સ્વગાત્રે ભસ્મ આદાય લિઙ્ગં નિર્માય કામિનિ ।
ભસ્માભાવે મહેશાનિ લિઙ્ગં કુર્યાચ્ચ મૃણ્મયમ્ ॥
દૃષ્ટ્વા તુ વિસ્મયાવિષ્ટો સતતં નગનન્દિનિ ।
કિં કરોમિ ક્વ પૃચ્છામિ ઇતિ ચિન્તાકુલામ્યહમ્ ॥
શરીરસ્થં મહેશાનિ ભસ્મ આદાય યત્નતઃ ।
સ્વગાત્ર સ્પર્શનાદ્ભસ્મ સાક્ષાત્તુ ચન્દ્રચન્દનમ્ ॥
॥ ઓં વિં ધર્માય સ્વાહા ॥
પ્. ૧૨)
હસ્તે ગૃહીત્વા દેવેશિ ભસ્મસ્થં ચન્દનપ્રભં ।
માતૃકામન્ત્રમુચ્ચાર્ય અનુલોમ વિલોમતઃ ॥
ગઙ્ગાજલૈઃ શ્લથં કૃત્વા નિર્માય પાર્થિવં શિવમ્ ।
જટાસુ ચ સ્થિતા ગઙ્ગા સતતં પરમેશ્વરિ ॥
ગઙ્ગા ત્રિજગતાં માતા સર્વદા પાપહારિણી ।
આદિભૂતા જગન્માતા સાક્ષાત્ શક્તિસ્વરૂપિણી ॥
અત્રેહાન્યં પ્રવક્ષ્યામિ ગુરૂં પરમદુર્લભમ્ ।
ભારનાશાય વિષ્ણુશ્ચ સ્થિતો યદા અભૂત્પ્રિયે ॥
કૃષ્ણનામ્ના મહેશાનિ કારણં તસ્ય સંશૃણુ ।
બ્રહ્મશાપભવાત્ કૃષ્ણ પિપ્પલસ્થો યમાશ્રિતઃ ॥
તત્ર વ્યાધોદુરાધર્ષો કૃષ્ણસ્ય ચરણશ્રિયે ।
વિવ્યાધ કૃષ્ણં સવ્યાધઃ શાપં સંનમ્ય નિર્મિતમ્ ॥
લોહનિર્મિતવાણેન કૃષ્ણસ્ય ચરણે રુષા ।
વ્યધિતે પરમેશાનિ કૃષ્ણ * * કરઃ સદા ॥
સ્વધામં ગતવાન્ દેવિ વૃક્ષદણ્ડહતઃ પ્રિયે ।
જાજ્વલ્યમાનં તત્ શાપં કૃષ્ણસ્ય ચરણે સદા ॥
દાહયામાસ સર્વં હિ કૃષ્ણસ્ય ચરણં તદા ।
વૃક્ષશાપં સ્વચાધર્મં ચરણે સતતં સ્થિતં ॥
દદાહ પરમેશાનિ કૃષ્ણસ્ય વપુરુત્તમં ।
સત્વરં પ્રયયૌ વિષ્ણુઃ કૃષ્ણલોકં વરાનને ॥
પ્. ૧૩)
સર્વં હિ પૂર્વં વિજ્ઞાતં કૃષ્ણશાપં વરાનને ।
વૃક્ષઞ્ચ કથયામાસ પ્રણિપત્ય વરાનને ॥
વિષ્ણોર્વાક્યં મહેશાનિ શ્રુત્વા કૃષ્ણઃ પ્રજાપતિઃ ।
ઉવાચ મધુરં વાક્યં વિષ્ણવે પ્રભવિષ્ણવે ॥
શૃણુ વાક્યં મહાવિષ્ણો ઔષધં પરમૌષધં ।
ઔષધં જાહ્નવીતોયં મમ કમણ્ડલૌ સ્થિતં ॥
પાદૌ પ્રક્ષાલ્ય દેવેશ નિષ્પાપો ભવ સુન્દર ।
ત્રિલોકજનનીગઙ્ગા આદિશક્તિર્જગન્મયી ॥
હરિસ્તુ પાદૌ પ્રક્ષાલ્ય કમણ્ડલુજલાત્ પ્રિયે ।
આદૌ શિવમિમં વન્દ્ય પાદં પંચાનનં તતઃ ॥
વિન્યસ્ય પરમેશાનિ તત્પાપં મજ્જનાત્ પ્રિયે ।
વૈકુણ્ઠં પ્રયયૌ શીઘ્રં સ હરિઃ પરમેશ્વરિ ॥
તતઃ પાદાવનીયાત્ સા ગત્વા ત્રિપથગામિની ।
ભૂમૌ ભાગીરથી નામ તલે ભોગવતી તથા ॥
સ્વર્ગે મન્દ્રા મહામાયા વિષ્ણોર્યશઃ પ્રકાશિની ।
સા ગત્વા પરમેશાનિ પુણ્યરૂપાવધારણે ॥
જટાજૂટે મહેશાનિ સતતં મમ સંસ્થિતા ।
પૃથ્વ્યપ્તેજો મહેશાનિ વાયવાકાશં વરાનને ॥
ઇદં તત્ત્વં મહાદ્વારં સપ્તાવરણસંયુતં ।
પ્રજ્ઞાવેષ્ટિતં સર્વં પ્રલયે મયિ પાર્વતિ ॥
પ્. ૧૪)
વિભૂતિ ભૂષણાં દેવિ પૃથિવીં વિદ્ધિ પાર્વતિ ।
અપસ્તુ પરમેશાનિ ગત્વાશ્નીયાજ્જટાતટે ॥
યત્તેજઃ પરમેશાનિ તદગ્નિં વિદ્ધિ પાર્વતિ ।
નાસિકાયાં વહેદ્વાયુ તદ્વાયું વિદ્ધિ પાર્વતિ ॥
આકાશં કણ્ઠદેશન્તુ શિવસ્ય સતતં પ્રિયે ।
મહત્તત્ત્વમહઙ્કારં પ્રકૃતિઃ શક્તિરૂપિણી ॥
શિવસ્ય પરમેશાનિ શરીરે સંસ્થિતા સદા ।
શરીરસ્ય મહેશાનિ કારણં પરમં પદમ્ ॥
અત એવ મહેશાનિ શ્લથં કૃત્વા તુ ચન્દનમ્ ।
નિર્માય પાર્થિવં દેવિ યથા પૂજિત વાહનમ્ ॥
તત્શૃણુસ્વ ચ ચાર્વઙ્ગિ ગુહ્યં પરમદુર્લભમ્ ।
ઉત્તરાભિમુખોભૂત્વા ઉલ્મુકોપરિ પાર્વતિ ॥
પદ્માસનેનોપવિશ્ય યત્કૃતં પરમેશ્વરિ ।
તત્સર્વં પરમેશાનિ નિગદામિ શૃનુ પ્રિયે ॥
હસ્તપ્રમાણં લિઙ્ગાં હિ નિર્માય પરમેશ્વરિ ।
સર્વાઙ્ગસુન્દરં લિઙ્ગં સર્વાવયવ સુન્દરમ્ ॥
દિવ્યાકૃતિં મહેશાનિ સાક્ષાત્ રુદ્રં સુરેશ્વરિ ।
વેષ્ટિતા અઞ્જલી લિઙ્ગ પ્રકૃતિઃ પરમેશ્વરિ ॥
દ્વયોરેકતમાદ્દેવિ પરં બ્રહ્મ પરં પદમ્ ।
તત્ક્ષણાજ્જાયતે દેવિ કિઞ્ચિન્નાસ્ત્યત્ર સંશયઃ ॥
પ્. ૧૫)
ઉક્તઞ્ચ પાર્થિવં લિઙ્ગં મૃત્સ્નાભેદેન પાર્વતિ ।
શુક્લં રક્તં તથા પીતં કૃષ્ણઞ્ચ પરમેશ્વરિ ॥
શુક્લં તુ બ્રાહ્મણે શસ્તં ક્ષત્રિયે રક્તમિષ્યતે ।
હરિતં વૈશ્યજાતૌ તુ કૃષ્ણં શૂદ્રે પ્રકીર્તિતમ્ ॥
ચન્દનઞ્ચ મહેશાનિ સર્વાજાતિષુ શસ્યતે ।
ચન્દનં હિ મ્હેશાનિ વિભૂતિભૂષણો મમ ॥
તસ્માદ્ધિ ચન્દનં ભદ્રે સર્વજાતિષુ શસ્યતે ।
બ્રહ્માણ્ડમોહનં દેવિ ચન્દનં મમ લેપનમ્ ॥
દાહનાત્ પરમેશાનિ શુક્લરૂપઞ્ચ ભૂષણં ।
બ્રહ્માણ્ડબીજં દેવેશિ સર્વશક્તિમયં સદા ॥
શુક્લરૂપં મહેશાનિ તદ્ભસ્મ કમલાનને ।
બ્રહ્માણ્ડબીજં તદ્ભસ્મ મમાઙ્ગે સતતં સ્થિતં ॥
ચન્દનસ્ય તુ લિઙ્ગં હિ નિર્માય યસ્તુ પૂજયેત્ ।
બ્રહ્માણ્ડં પૂજયેત્તેન મહામોક્ષપ્રદાયકમ્ ॥
શુક્લં હિ પાર્થિવં લિઙ્ગં નિર્માય યસ્તુ પૂજયેત્ ।
સ ચ વિપ્રો મહેશાનિ ત્રિવર્ગકુલભાગ્ભવેત્ ॥
ક્ષત્રિયશ્ચ વરારોહે રક્તં નિર્માય પાર્થિવં ।
પૂજયેત્ સતતં યસ્તુ ત્રિવર્ગં કુલભાગ્ભવેત્ ॥
હરિતં પાર્થિવં દેવિ નિર્માય યસ્તુ પૂજયેત્ ।
સ ચ વૈશ્યો મહેશાનિ ત્રિવર્ગકુલભાગ્ભવેત્ ॥
પ્. ૧૬)
કૃષ્ણં હિ પાર્થિવં લિઙ્ગં નિર્માય યસ્તુ પૂજયેત્ ।
સ શૂદ્રઃ પરમેશાનિ ત્રિવર્ગકુલભાગ્ભવેત્ ॥
મૃત્સૂક્તે પરમેશાનિ વર્ણભેદેન સુન્દરિ ।
સંગૃહ્ય માતૃકામન્ત્રૈરનુલોમવિલોમતઃ ॥
જપ્ત્વાન્તે પરમેશાનિ દશધા પરમેશ્વરિ ।
ઇતિ મન્ત્રં જપ્ત્વા વૈ મૃત્સુ પ્રાપ્ય વરાનને ॥
સર્વશક્તિમયે દેવિ મૂર્તિકે ત્રિદશેશ્વરિ ।
નિર્માય પાર્થિવં લિઙ્ગં શિવપૂજાં કરોમ્યહમ્ ॥
દ્વારં ધર્મશ્ચ કામશ્ચ અર્થઞ્ચોક્તં ત્વયીશ્વરિ ।
ચતુર્વર્ગપ્રદે દેવિ નાનારત્નવિભૂષિતે ॥
ત્વાં વિના પરમેશાનિ જ્ઞાત્વા પ્રોક્તં કુતઃ સુખં ।
અર્થકામૌ ચ દેવેશિ ત્વાં વિના ન હિ જાયતે ॥
ઓં હ્રીં મૂર્તિકે દુષ્કૃતિ હરે હ્રીં ઓં ઇતિ મન્ત્ર સમુચ્ચાર્ય ગૃહ્ણીયાત્ ભૃત્તિકાં
પ્રિયે ।
દ્વાદશાક્ષરમન્ત્રં ચ યદા મમ હૃદિ સ્થિતં ।
અતિ ગોપ્યં મહત્પૂણ્યં ચતુર્વર્ગપ્રદાયકમ્ ॥
અજ્ઞાત્વા પરમેશાનિ ગૃહ્ણીયાદ્યસ્તુ મૃતિકામ્ ।
નિષ્ફલા તસ્ય સા પૂજા પાર્થિવસ્ય શિવસ્ય ચ ॥
ઓં હરાય ઇતિ મન્ત્રેણ ગૃહ્ણીયાદ્વા શુચિસ્મિતે ।
નિર્માણં માતૃકામન્ત્રૈઃ ઓં મહેશ્વરાય ઇતિ પ્રિયે ॥
પ્. ૧૭)
ઉચ્ચાર્ય માતૃકામન્ત્રં શૂલપાણે તતઃ પરમ્ ।
સુપ્રતિષ્ઠો ભવ ઇત્યુચ્ચાર્ય માતૃકાં તતઃ ॥
પ્રાણં નિયોજયેદ્દેવિ પાર્થિવે શિવલિઙ્ગકે ।
પ્રાણપતિષ્ઠામન્ત્રેણ પ્રાણં નિયોજયેત્ તતઃ ॥
ભૂતશુદ્ધિં મહેશાનિ પ્રથમં પરિકીર્તયેત્ ।
પૂર્વોક્તમન્ત્રવત્ કુર્યાત્ ભૂતશુદ્ધ્યાદિકં ચ યત્ ॥
તતસ્તુ માતૃકાન્યાસં કુર્યાત્પરમયત્નતઃ ।
પ્રાણાયામં તતઃ કુર્યાત્ શિવં ધ્યાત્વા શુચિસ્મિતે ॥
ધ્યાત્વા શિવં મહાદેવં સર્વદેવાદિકારણમ્ ।
ધ્યાત્વા ષોડશધા દેવિ વામનાડ્યાં વરાનને ॥
વાયુમાપૂર્ય ચાર્વઙ્ગિ ધ્યાનમાર્ગેણ કામિનિ ।
વાયુધારણમાચર્ય રેચકં કારયેત્ સુધીઃ ॥
પૂરકં ધારકં દેવિ રેચકં પરમેશ્વરિ ।
પ્રાણસ્ય સતતં દેવિ પ્રાણાયામમિદં સ્મૃતમ્ ॥
દ્વાદશાકુલમાનેન પ્રાણં હિ પરિકીર્તિતં ।
પ્રાણશ્ચ પરમેશાનિ આત્મજ્ઞાનં શુચિસ્મિતે ॥
યસ્તુ પ્રાણં મહેશાનિ સર્વાઙ્ગં પરિકીર્તિતમ્ ।
પ્રદીપકલિકાકારં હૃદયે વિદ્યતે પ્રિયે ॥
પરં બ્રહ્મ મહેશાનિ પ્રદીપકલિકા કૃતિ ।
અન્તરાત્મા મહેશાનિ સર્વેષાં હૃદિ વિદ્યતે ॥
પ્. ૧૮)
અન્તરાત્મા પરબ્રહ્મ શરીરં વ્યાપ્ય તિષ્ઠતિ ।
દ્વયોસ્તેજો વરારોહે શક્તિઃ પ્રકૃતિ રૂપિણી ॥

પ્રાણાયામસ્ય કાલે તુ દૃષ્ટ્વાશ્ચર્યં વરાનને ।
યદ્યુક્તં પરમં ગુહ્યં તન્નિશામય યોગિનિ ॥
॥ ઇતિ લિઙ્ગાર્ચનતન્ત્રે હરપાર્વતિ સંવાદે તૃતીયઃ પટલઃ

ઈશ્વર ઉવાચ-
આત્મા બ્રહ્મમયો ભૂત્વા યદુક્તં પરમેશ્વરિ ।
તત્ક્ષણં પરમેશાનિ દૃષ્ટમાનન્દમદ્ભુતમ્

મનોમયં મહેશાનિ કૃત્વા તત્રૈવ પાર્વતિ ।
સુધાન્તરે મહેશાનિ મનોભૂત્વા વરાનને

લક્ષવર્ષં મહેશાનિ ગતવાન્ પરમેશ્વરિ ।
પ્રાણાયામક્ષણે દેવિ લક્ષવર્ષં ગતં મમ

યદ્દૃષ્ટં પરમેશાનિ નિર્દિષ્ટં તત્ શૃણુ પ્રિયે ।
નાતઃ પરતરં કિંચિદ્ વર્તતે મમ ગોચરે

પર્યઙ્કં પરમેશાનિ આશ્ચર્યં રૂપમદ્ભુતં ।
તત્ર ફેનનિભાં શયયાં નાનાવસ્ત્ર વિભૂષિતામ્

સા શયયા પરમેશાનિ મહાવસ્ત્રા સદાશિવઃ ।
તસ્યોપરિ મહેશાનિ સુપ્તાં ત્રિપુરસુન્દરીમ્

યવાયાવક સિન્દૂરસદૃશાકૃતિ કામિનીમ્ ।
ચતુર્ભુજાં ત્રિનેત્રાઞ્ચ પઞ્ચબાણધનુર્ધરામ્

પ્. ૧૯)
વરદાભયમુદ્રાં ચ ધારિણીં પરમેશ્વરીમ્ ।
દૃષ્ટ્વાનન્દમયીં લોલાં લક્ષવર્ષં ગતં મમ

યદા ચ પરમેશાનિ મમ દૃગ્ગોચરં ગતા ।
તદૈવ સહસા તુ સૂક્ષ્મરૂપમુપાગતા

ધ્યાનભઙ્ગો મહેશાનિ તદૈવ મમ સુન્દરિ ।
તત્રૈવ દૃષ્ટં બ્રહ્માણ્ડં બ્રહ્માદ્યાસ્ત્રિ દિવૌકસઃ

શક્તિં વિના મહેશાનિ નાસ્તિ કિઞ્ચિન્મયિ પ્રિયે ।
શક્તિર્હિ બ્રહ્મણો રૂપં શક્તિ પુઞ્જં વરાનને

શક્તિં વિના મહેશાનિ ન કિંચિન્મમ ગોચરે ।
એવં હિ ક્રમશો દેવિ પ્રાણાયામમનુત્તમમ્

પ્રાણાયામે કૃતે દેવિ માતૃકાન્યાસમુત્તમમ્ ।
કૃત્વા ન્યાસં મહેશાનિ માતૃકાં વિશ્વમોહિનીં

અતઃ પરં વરારોહે શ્રીકણ્ઠન્યાસમાચરેત્ ।
શ્રીકણ્ઠન્યાસમાત્રેણ શિવોઽહં કમલાનને

શ્રીકણ્ઠં પરમેશાનિ ત્રૈલોક્યે ચાપિ વન્દિતં ।
પૂર્વોક્ત તન્ત્રવત્સર્વં વિશેષાર્હ્યં ચ કામિનિ

સર્વં કુર્યાન્મહેશાનિ યત્નતઃ પરમેશ્વરિ ।
ધ્યાયેત્ શિવં મહેશાનિ હૃત્પદ્મે કમલેક્ષણે

હૃત્પદ્મે પરમેશાનિ બ્રહ્મજ્ઞાનં મનોહરમ્ ।
જીવસ્ય સ્થાનમત્રોક્તં હૃદયં પરમં પદમ્

પ્. ૨૦)
હૃત્પદ્મં દ્વાદશદલં સહસ્રાદિત્યવર્ચસમ્ ।
તન્મધ્યે ભાવયેદ્દેવં શિવં મૃત્યુઞ્જયં પ્રિયે

શુદ્ધસ્ફટિકસંકાશં પઞ્ચવક્ત્રં મહાપ્રભમ્ ।
આજાનુબાહુ દેવેશિ રક્તપદ્મચ્છવીક્ષણમ્

કિરીટિનં કુણ્ડલિનં કેશરાઙ્ક સુશોભિતમ્ ।
સતતં હાસ્યયુક્તઞ્ચ દન્તપંક્તિવિરાજિતં

રુદ્રાક્ષશોભિતં વક્ષઃ જટાશોભિતમસ્તકમ્ ।
વ્યાઘ્રચર્મપરીધાનં દશબાહુવિરાજિતં

એવં ધ્યાત્વા મહાદેવં સદા મૃત્યુઞ્જયં પ્રિયે ।
શક્તિયુક્તં મહાદેવં સર્વજ્ઞં સર્વમોહનમ્

સર્વજ્ઞ ચિન્તનં કૃત્વા એકાઙ્ગં ચિન્તયેત્તતઃ ।
એકાઙ્ગઞ્ચ પરિત્યજ્ય સમાધિર્જાયતે તતઃ

સમાધિકાલે દેવેશિ યત્ તેજસ્તૂપજાયતે ।
તન્નિશામય દેવેશિ જ્ઞાનં પરમશોભનમ્

સર્વજ્ઞઞ્ચ પરિત્યજ્ય યત્ તેજસ્તૂપજાયતે ।
સ એવ પરમેશાનિ શિવો મૃત્યુઞ્જયઃ પ્રિયે

પ્રદીપકલિકાકારાં પ્રકૃતિં વિદ્ધિ પાર્વતિ ।
તત્ર તેજસિ દેવેશિ અદ્ભુતાત્મા સદા સ્થિતઃ

અદ્ભુતાત્મા મહેશાનિ કાર્યકારણવર્જિતમ્ ।
ભ્રમરં ભ્રમરી બદ્ધ્વા હૃત્પદ્મે પરમેશ્વરિ

યોગસ્થોઽહં મહેશાનિ લક્ષવર્ષં ગજો મમ ।
એતસ્મિન્ સમયે દેવિ ભ્રમરીં ગતવાન્ પ્રિયે

આજ્ઞાપુરં મહેશાનિ તદ્દૃષ્ટ્વા ભ્રમર પ્રિયે ।
તત્પશ્ચાત્ પ્રદ્યયૌ શીઘ્રં લોલત્વં કમલાનને

કાર્યઞ્ચ કારણઞ્ચૈવ પ્રકૃતિં વિદ્ધિ પાર્વતિ ।
એવં ધ્યાનપરો ભૂત્વા યત્ કૃતં તત્ શૃણુ પ્રિયે

ભ્રમરશ્ચ મહેશાનિ ભ્રમર્યા સહ સુન્દરિ ।
જ્ઞાનપાશેન વિજ્ઞાતો અન્યોન્યં ચ શુચિસ્મિતે

ષટ્પદ્મસંસ્થિતો ભૂત્વા મધુપાનયુતઃ સદા ।
ભ્રમરી પરમેશાનિ સાક્ષાન્મોક્ષ પ્રદાયિની

યત્ર યત્ર મહેશાનિ ભ્રમરી યાતિ સુન્દરી ।
તત્ર તત્ર મહેશાનિ ભ્રમરઃ પ્રયયૌ દ્રુતમ્

ભ્રમરીં તુ ગતે દેવિ યોગભઙ્ગમભૂન્મયા ।
યોગસ્થે સતિ ચાર્વઙ્ગિ ષટ્પુરં પરમાદ્ભુતમ્

ષટ્પુરીપરમેશાનિ સદા જ્યોતિર્મયી પ્રિયે ।
પૂરીં જ્યોતિર્મયીં દિવ્યાં પરમામૃતપૂરિતામ્

દૃષ્ટ્વા પદ્મવનં ભદ્રે કદાચિન્ન નિવર્તતે ।
ભ્રમરી મમ દેવેશિ નહિ યાતિ વનાત્ પ્રિયે

શ્રીદેવ્યુવાચ-
તત્કથં પરમેશાન ભ્રમરસ્તત્ર જાયતે ।
જ્ઞાનપાશં મહેશાન ચિદ્વ્યોમ પ્રયયૌ કથમ્

પ્. ૨૨)
ઈશ્વર ઉવાચ-
ભ્રમરી ચાઙ્ગના દેવિ પક્ષિ યસ્યાનુગામિની ।
અત એવ મહેશાનિ યોગમઙ્ગમમૂન્ મમ

અત એવ મહેશાનિ બાહ્યપૂજાં સમાચરેત્ ।
ભેત્તુરભિમુખો ભૂત્વા ઉલ્મુકોપરિ પાર્વતિ

ઉપવિશ્ય મહેશાનિ યથા પૂજિતવાહનઃ ।
નિગદામિ શૃણુ પ્રોક્તં તત્સર્વં વરવર્ણિની

અન્તઃપૂજાં વિધાયૈવં બાહ્યપૂજાં યથા કૃતમ્ ॥
॥ ઇતિ લિઙ્ગાર્ચનતન્ત્રે હરપાર્વતીસંવાદે ચતુર્થઃ પટલઃ

ઈશ્વર ઉવાચ-
પૂર્વોક્તં તન્ત્રવત્ સર્વપ્રથમં પરમેશ્વરિ ।
કૃત્વા તુ બહુયત્નેન બાહ્યધ્યાનં સમાચરેત્ ॥
પૂર્વોક્ત ધ્યાનં દેવેશિ કૃત્વા પુષ્પં વિનિક્ષિપેત્ ।
મણ્ડપં રક્તવર્ણં હિ ચતુર્દ્વારસમન્વિતમ્ ॥
સુવેશં સુન્દરં રમ્યં પ્રસ્તૂય પરમેશ્વરિ ।
નન્દિપૃષ્ઠે મહેશાનિ કૃત્વા તુ ચન્દનોપરિ ॥
ચતુરસ્રં ચતુર્દ્વારં પરમજ્ઞાનસંયુતં ।
આત્મદક્ષિણવેદ્યાં હિ પૂર્વવેદ્યાં શૃણુ પ્રિયે ॥
પૂર્વસ્યાં દિશિ યા વેદી અન્તરાત્મા તુ ગીયતે ।
યા વેદી ઉત્તરે દેવિ પરમાત્મા સા ચ ગીયતે ॥
યા વેદી પશ્ચિમે દેવિ જ્ઞાનાત્મા સા ચ ગીયતે ।
ચતુરસ્રે ચતુષ્કોણે અણિમાદ્યષ્ટ સિદ્ધ્યઃ ॥
પ્. ૨૩)
વર્તન્તે સતતં દેવિ નાત્ર કાર્યા વિચારણા ।
અણિમા પૂર્વવેદ્યાં ચ મહિમા વહ્નિ કોણકે ॥
વ્યાપ્તિસ્તુ યામ્યવેદ્યાં વૈ નૈર્-ઋતે પ્રાકામ્ય પાર્વતિ ।
મહિમા પશ્ચિમે દેવિ ઈશિતા વાયુકોણકે ॥
વશિતા ઊર્ધ્વે દેવેશિ ઐશાને કામસુન્દરી ।
તન્મધ્યે પરમેશાનિ બિન્દું નિર્માય સુન્દરમ્ ॥
તન્મધ્યે પરમેશાનિ કામબીજં વરાનને ।
વિલિખ્ય બીજં દેવેશિ સર્વશક્તિમયં પ્રિયે ॥
ચતુરસ્રં હિ સંવેષ્ટ્ય કુણ્ડલી દ્વિતયં પ્રિયે ।
સંલિખ્ય પરમેશાનિ કુણ્ડલીં વિશ્વમોહિનીમ્ ॥
ચતુરસ્રે મહેશાનિ ચતુરસ્રં પ્રણવં લિખેત્ ।
તતસ્તુ પરમેશાનિ અષ્ટબીજં ક્રમાલ્લિખેત્ ॥
તદ્બીજં પરમેશાનિ ક્રમાદ્ વક્ષ્યામિ સંશૃણુ ।
બિન્દૂર્ધ્વસંયુતં દેવિ સંલિખ્ય અભયં પ્રિયે ॥
બિન્દૂર્ધ્વસંયુતં કૃત્વા પૃથિવીબીજં તતઃ પરમ્ ।
શક્તિબીજં મહેશાનિ બિન્દુર્ધ્વસંયુતં પ્રિયે ॥
પુનઃ શક્તિં મહેશાનિ સંલિખ્ય પૂર્વવત્ સદા ।
પપઞ્ચમં મહેશાનિ કૃત્વા બિન્દૂર્ધ્વસંયુતં ॥
વામાક્ષિસંયુતં બિન્દું કૃત્વા પરમયત્નતઃ ।
વલબીજયુતં કૃત્વા સંલિખ્ય પરમેશ્વરિ ॥
પ્. ૨૪)
અષ્ટબીજં મહેશાનિ અષ્ટૈશ્વર્ય પ્રદાયકમ્ ।
સર્વં વેષ્ટ્ય મહેશાનિ મહાકુણ્ડલિની પ્રિયે ॥
સંલિખ્ય ચઞ્ચલાપાઙ્ગિ મન્ત્રં બ્રહ્માણ્ડરૂપિણમ્ ।
દ્વારસ્ય બાહ્યકોણે તુ અષ્ટપદ્મં શુચિસ્મિતે ॥
સંલિખ્ય બહુયત્નેન સુન્દરં સુમનોહરં ।
એતન્માત્રં વરારોહે સદા મમ હૃદિ સ્થિતમ્ ॥
એતન્મન્ત્રપ્રભાવેણ સિદ્ધોઽહં ચ નગાત્મજે ।
એતન્મન્ત્રં મહેશાનિ સુરાસુરસુદુર્લભમ્ ॥
અતઃ પરં મહેશાનિ નિર્માણં શૃણુ પાર્વતિ ।
હસ્તમાત્રપ્રમાણેન ચન્દનસ્ય મહેશ્વરિ ॥
નિર્માય વિધિવલ્લિઙ્ગં ઘટિતં ચન્દનેન ચ ।
આત્મનો હસ્તમાત્રં હિ નિર્માય સુરપૂજિતે ॥
સંસ્થાપ્યમન્ત્રમધ્યે તુ કામબીજોપરિ પ્રિયે ।
સમ્પૂજ્ય ધ્યાનમાચર્ય તસ્યોપરિ વિનિક્ષિપેત્ ॥
બિલ્વપત્રં મહેશાનિ બ્રહ્મવિષ્ણુ શિવાત્મકમ્ ।
ગુણત્રયાત્મકં દેવિ ત્રિપત્રં સર્વદાયકમ્ ॥
તતસ્તુ પરમેશાનિ કૃત્વા સઙ્કલ્પમાનસમ્ ।
યથા પૂર્વં મહાદેવં બ્રહ્માણ્ડં સ્થિતવાનસૌ ॥
તથા ભવતુ બ્રહ્માણ્ડં ઇતિ સંકલ્પમેવ ચ ।
ત ગોપ્યં મમ દેવેશિ નનામ પરમેશ્વરિ ॥
પ્. ૨૫)
ન માતા પરમેશાનિ ન પિતા મમ કામિનિ ।
તસ્મિન્ કાલે મહેશાનિ મમ સર્વં ન હિ પ્રિયે ॥
ન વારં ન તિથિં દેવિ તસ્મિન્કાલે શુચિસ્મિતે ।
ન કાષ્ઠાં ન કલાં દેવિ તસ્મિન્કાલે વરાનને ॥
ન દિવા પરમેશાનિ ન રાત્રિં પરમેશ્વરિ ।
અત એવ મહેશાનિ સંકલ્પં માનસં સ્મૃતમ્ ॥
માનસં યદિ આયાતિ તદા સ્થૂલેન કિં પ્રિયે ।
સંકલ્પં માનસં દેવિ ચતુર્વર્ગ પ્રદાયકમ્ ॥
સ્થૂલં હિ પરમેશાનિ સઙ્કલ્પં વ્યર્થમુચ્યતે ।
સઙ્કલ્પેન વિના દેવિ યત્કિંચિત્ કૃતવાન્ સુધીઃ ॥
યદુક્તં પરમેશાનિ તત્સર્વં માનસં પરમ્ ।
યદુક્તં પરમેશાનિ મુનિના ક્ષુદ્રબુદ્ધિના ॥
તત્સર્વં પરમેશાનિ વ્યર્થં ભવતિ પાર્વતિ ।
ઇતિ સઙ્કલ્પમાચર્ય જીવન્યાસં સમાચરેત્ ॥
જીવન્યાસં મહેશાનિ સાવધાનાવધારય ।
પ્રાણાપાનસમાનશ્ચ ઉદાનવ્યાન એવ ચ ॥
પઞ્ચપ્રાણા ઇમે દેવિ હૃદયે મમ વિદ્યતે ।
હૃદિ પ્રાણો મહેશાનિ અપાનન્તુ ગુદે પ્રિયે ॥
નાભિદેશે સમાનન્તુ ઉદાનં કણ્ઠદેશતઃ ।
વ્યાનન્તુ પરમેશાનિ શરીરં વ્યાપ્ય તિષ્ઠતિ ॥
પ્. ૨૬)
એતાન્ વાયૂન્ મહેશાનિ પ્રણવેન સમાચરેત્ ।
પ્રતિપદ્મં મહેશાનિ તેજઃ પુઞ્જં પ્રજાયતે ॥
વામનાસાપુટે નીત્વા તત્તેજઃ પ્રણવે પ્રિયે ।
વામનાસાપુટે દેવિ લક્ષં વિશ્રામ્ય પાર્વતિ ॥
તદોજઃ પરમેશાનિ જવાકુસુમસન્નિભમ્ ।
શિવલિઙ્ગે વિનિક્ષિપ્ય તદોજઃ કમલાનને ॥
ઇતિ કૃત્વા મહેશાનિ વાયોર્મન્ત્રં શૃણુષ્વ મે ।
પઞ્ચમન્ત્રં વરારોહે સાવધાનાવધારય ॥
ઓં પ્રાણાય ઇતિ દેવેશિ અન્તે સ્વાહાં સમુચ્ચરેત્ ।
ઓં અપાનાય સ્વાહા ઇત્યન્તં સુરપૂજિતે ॥
ઓં સમાનાય ઇતિ સ્વાહાન્તં સુરવન્દિતે ।
ઓં ઉદાનાય સ્વાહા ઇત્યન્તં મીનલોચને ॥
ઓં વ્યાનાય ઇતિ સ્વાહાન્તં સર્વદા સદા ।
પઞ્ચમન્ત્રં જપિત્વા વૈ પ્રાણં ન્યસ્ય શિવોપરિ ।
ધૃત્વા શિવં મહેશાનિ સતતં જ્ઞાનમુદ્રયા ॥
પ્રાણપ્રતિષ્ઠાં દેવેશિ વિશેષં શૃણુ પાર્વતિ ।
ઓં હ્રાં હ્રીં યં રં લં વં શં ષં સં હં ક્ષં સૌં નમઃ શિવાયેતિ ઉચ્ચાર્ય યત્
કૃતં મયા અસ્ય શૂલપાણેઃ પ્રાણાઃ ઇહ પ્રાણાઃ । પૂર્વમન્ત્રં
સમુચ્ચાર્ય અસ્ય શૂલપાણેઃ સર્વેન્દ્રિયાણિ પુનઃ પૂર્વમુચ્ચાર્ય અસ્ય
શૂલપાણેઃ વાઙ્મનઃ ચક્ષુઃ શ્રોત્રં પ્રાણ પ્રાણા ઇહાગત્ય ચિરં
તિષ્ઠન્તુ સ્વાહા । ઇતિ ।
તતઃ પુનઃ સમુચ્ચાર્ય ઓં નમઃ શિવાય ષડક્ષરમ્ ।
ઇતિ મન્ત્રં મહેશાનિ ઉચ્ચાર્ય સપ્તવા પ્રિયે ॥
પ્. ૨૭)
ધૃત્વાન્તે પરમેશાનિ લિઙ્ગં શ્રીકણ્ઠનિર્મિતં ।
અતઃ પરં મહેશાનિ પાદ્યં દત્ત્વા વરાનને ॥
અર્ઘ્યઞ્ચામ્ચમનીયઞ્ચ દત્ત્વા તુ શિવાલિઙ્ગકે ।
પૂર્વોક્તધ્યાનં દેવેશિ કૃત્વાહં વરવર્ણિનિ ॥
કલકણ્ઠપ્રિયે દેવિ બિલ્વપત્રૈઃ શુચિસ્મિતે ।
ધ્યાનઞ્ચ હૃદયાયાન્તં કૃત્વા પુષ્પં શુચિસ્મિતે ॥
લિઙ્ગે નિક્ષિપ્ય દેવેશિ બિલ્વપત્રં મનોહરં ।
તતસ્તુ પરમેશાનિ આવાહ્ય પરમેશ્વરમ્ ॥
પૂર્વોક્તતન્ત્રવત્સર્વં કૃત્વાહં જગદીશ્વરિ ।
તર્પણં ત્રિવિધં દત્ત્વા આત્માભેદેન સુન્દરિ ॥
તતસ્તુ પ્રાર્થનં મન્ત્રં પઠિત્વા પરમેશ્વરિ ।
આગચ્છ દેવદેવેશ લિઙ્ગેઽત્ર સુસ્થિરો ભવ ॥
સ્થિતો ભૂત્વા મહાદેવ પૂજાં ગૃહણ નમોઽસ્તુતે ।
તવ પ્રસાદાદ્દેવેશ બ્રહ્માણ્ડં રચયામ્યહમ્ ॥
તતસ્તુ ષોડશૈર્દેવિ ઉપચારૈઃ પૃથક્ પૃથક્ ।
સમ્પૂજ્ય દેવદેવેશં લિઙ્ગં શ્રીકણ્ઠસમ્ભવમ્ ॥
તતસ્તુ અઞ્જલિં દેવિ દત્તં ભક્ત્યા શિવાય વૈ ।
સર્વં દદ્યાન્મહેશાનિ લિઙ્ગે શ્રીકણ્ઠસમ્ભવે ॥
એતસ્મિન્ સમયે દેવિ ઉલ્મુકં સવ્યવિક્રમઃ ।
યદુક્તં મયિ ચાર્વઙ્ગિ નિગદામિ શૃણુ પ્રિયે ॥
॥ ઇતિ લિઙ્ગાર્ચનતન્ત્રે હરપાર્વતીસંવાદે પઞ્ચમઃ પટલઃ

ઈશ્વર ઉવાચ-
મૃત્યુઞ્જય મહાબાહો વચનં પ્રથમે પ્રભો ।
ન શક્નોમિ મહાદેવ ધર્તું લિઙ્ગં કદાચન ॥
મમ પૃષ્ઠે મહાદેવ દ્વિતીયં શિવમેવ હિ ।
સ્થિત્વાન્તરિક્ષે દેવેશિ ધારયામિ કથં પ્રભો ॥
ક્ષમસ્વ દેવદેવેશ કૃપાં કુરુમયિ પ્રભો ।
નમસ્તે દેવદેવેશ પરમેશઃ પુરાતનઃ ॥
નમસ્તે જગતાં નાથ મૃત્યુઞ્જય નમોઽસ્તુ તે ।
ઉલ્મુકસ્ય વચઃ શ્રુત્વા કિં કરોમિ ઇતિ પ્રિયે ॥
ચિન્તાકુલોઽહં દેવેશિ તત્ક્ષણાદપિ પાર્વતિ ।
ધ્યાનસ્થોઽહં મહાદેવિ તત્ક્ષણાદપિ પાર્વતિ ॥
વિભાવ્ય હૃદયે દેવીં તડિન્મે * તનીમયીં ।
હૃત્પદ્માન્ત સ્થિતાં દેવીં સુન્દરીં સૂક્ષ્મરૂપિણીં ॥
સાક્ષાન્મન્ત્રમયીં દિવ્યાં ષોડશીં મોક્ષદાયિનીં ।
ઇતિ રૂપં મહેશાનિ દૃષ્ટ્વાશ્ચર્યં વરાનને ॥
શીવિદ્યાં પરમાં સૂક્ષ્માં મયારાધ્યાં શુચિસ્મિતે ।
સુષુમ્નાન્તર્ગતાં વિદ્યાં ધર્મકામાર્થમોક્ષદામ્ ॥
પરં બ્રહ્મમયીં નિત્યાં શબ્દબ્રહ્મસ્વરૂપિણીં ।
સિન્દૂરસદૃશાકારાં યવાયાવકસન્નિભાં ॥
તરુણાદિત્ય સઙ્કાશાં પ્રણમ્ય પરમેશ્વરીં ।
પ્રજપ્ય પરમેશાનિ શ્રીવિદ્યાં પરમેશ્વરીં ॥
પ્. ૨૯)
જપિત્વા માનસે દેવિ દશધા પરમેશ્વરિ ।
અન્તરાત્મનિ સા દેવી યદુક્તં મયિ પાર્વતિ ॥
શૃણુ તત્સામ્પ્રતં ગુહ્યં જ્ઞાનસારં વદામિ તે ।
માભૈર્માભૈર્મહાદેવ મૃત્યુઞ્જય સદાશિવ ॥
માં વિના પરમેશાન નાસ્તિ કિઞ્ચિત્તપોધન ।
એતદ્વિશ્વં મહાદેવ સપ્તાવરણસંયુતમ્ ॥
સર્વમેતન્મહાદેવ બ્રહ્માણ્ડં મયિ વર્તતે ।
શક્તિં વિના મહાદેવ ન કિઞ્ચિદ્વિદ્યતે પ્રભો ॥
શક્તિં વિના મહાદેવ જગત્ શવમયં સદા ।
પ્રલયે સતિ દેવેશ મયિ સર્વમુપસ્થિતમ્ ॥
કથિતે સતિ ચાર્વઙ્ગિ તદિત્ શક્તિપુરીં યયૌ ।
ઈશ્વર ઉવાચ-
યદુક્તં પરમેશાનિ સા તડિત્ પરમેશ્વરિ ।
શૃણુ ગુહ્યં મહેશાનિ જ્ઞાનસારં વદામિતે ॥
મૃત્યુઞ્જય મહાબાહો ભ્રમશ્ચ ઉપજાયતે ।
એતદ્ધિપૂજનં દેવ ભ્રમજન્યં સદાશિવ ॥
શ્રીવિદ્યા પરમારાધ્યા સર્વદા તવ સુવ્રત ।
તત્કથં પરમેશાન ઇષ્ટ વિદ્યાં ત્યજેત્ પ્રભો ॥
ઇષ્ટવિદ્યાં પ્રથમતો જપ્ત્વા દેવિ સમર્ચયેત્ ।
એતદ્ધિ કેવલાદ્દેવ બલહીનશ્ચ ઉલ્મુકં ॥
ઇદાનીં સ્મર દેવેન્દ્ર મૃત્યુઞ્જય સદાશિવ ।
તસ્યા વાક્યં તતઃ શ્રુત્વા પ્રણમ્ય મોક્ષરૂપિણીમ્ ॥
પ્. ૩૦)
તત ઉલ્મુકમાશ્વાસ્ય કથિતં યત્ શૃણુ પ્રિયે ।
ભો વિશ્વ ઉલ્મુકસ્ત્વં હિ વદામિ વરમુત્તમમ્ ॥
કલૌ તુ ભારતેવર્ષે પ્રાદુર્ભાવો ભવિષ્યતિ ।
તવ દેવ મહાભાગ ઉલ્મુકં સત્યવિક્રમઃ ॥
કામિની ત્વં મહાભાગ ધર્મસ્ત્વં શ્વેતરૂપધૃક્ ।
કલૌ તુ તવપૂજાયાં યોઽન્યચ્ચ મનસાયુતં ॥
બ્રાહ્મણઃ ક્ષત્રિયો વાપિ વૈશ્યો વા શૂદ્રજાતયઃ ।
તત્ક્ષણાત્ પરમેશાનિ તેષાં વ્યાધિઃ પ્રજાયતે ॥
યોગભઙ્ગં મહેશાનિ તત્ક્ષણાત્ મમ જાયતે ।
ઇષ્ટ વિદ્યાં ન જપ્ત્વા વૈ વિઘ્નં તસ્માત્પ્રજાયતે ॥
જગત્શક્તિમયં સર્વં યો ન વેત્તિ સ નારકી ।
યોગભઙ્ગં મહેશાનિ કૃત્વા સુન્દરિ યત્કૃતમ્ ॥
તત્સર્વં શૃણુ ચાર્વઙ્ગિ પાર્થિવસ્ય મખં પ્રિયે ।
વિભાવ્ય મુખપદ્મં હિ શિવસ્ય વરવર્ણિનિ ॥
સદ્યોજાતં વામદેવં અઘોરઞ્ચ તતઃ પરમ્ ।
તત્પુરુષં તથેશાનં પઞ્ચવક્ત્રં પ્રકીર્તિતમ્ ॥
સદ્યોજાતઞ્ચ વૈ શુક્લં શુક્લેન તેજસાન્વિતં ।
પીતવર્ણં તથા સૌમ્યં વામદેવં મનોહરમ્ ॥
કૃષ્ણવર્ણમઘોરઞ્ચ સમં ભીમ વિવર્ધનમ્ ।
રક્તં તત્પુરુષં દેવં દિવ્યમૂર્તિં મનોહરમ્ ॥
પ્. ૩૧)
શ્યામલઞ્ચ તથેશાનં સર્વદેવશિવાત્મકં ।
ચિન્તયેત્પશ્ચિમેનાદ્યં દ્વિતીયન્તુ તથોત્તરે ॥
અઘોરં દક્ષિણે દેવં પૂર્વે તત્પુરુષં તથા ।
ઈશાનં મધ્યતો જ્ઞેયં ચિન્તયેદ્ ભક્તિતત્પરઃ ॥
પઞ્ચમન્ત્રં મહેશાનિ નિગદામિ વરાનને ।
મૃત્યુઞ્જયોઽહં દેવેશિ યજ્જપ્ત્વા પરમેશ્વરિ ॥
સમસ્તાનાં સ્વરાણાન્તુ દીર્ઘાઃ શેષાઃ સબિન્દુકાઃ ।
ઋ-ઌશૂન્યાઃ સાર્ધચન્દ્ર પ્રણવૈઃ સહિતા સદા ॥
પઞ્ચવક્ત્રં મહેશાનિ પઞ્ચભૂતાત્મકં સદા ।
પૃથિવીં વાયુબીજઞ્ચ આપ આકાશમેવ ચ ॥
ઇતિ તત્ત્વં મહેશાનિ પઞ્ચભૂતં પરમ્પદમ્ ।
સદ્યોજાતક્રમેણૈવ ભાવયેત્પરમેશ્વરિ ॥
ક્રમાત્ સન્મદ સન્મોહ નાદ ગૌરવસંજ્ઞકાઃ ।
પ્રસાદસ્તુ ભવેત્ પુષ્ટઃ પઞ્ચમન્ત્રાઃ પ્રકીર્તિતાઃ ॥
આમોદકારકઃ શમ્ભોર્મન્ત્રઃ સન્મદ્ ઉચ્યતે ।
મનઃ પ્રપૂરં ગત્વા ચ સન્મોહઃ પરિકીર્તિતઃ ॥
આકર્ષણં મહેશાનિ નાદમન્ત્રં પ્રકીર્તિતં ।
શ્રેષ્ઠં હિ ગોરવં મન્ત્રં ધર્માર્થકામમોક્ષદં ॥
પ્રાસાદં પરમેશાનિ વિભવપ્રદમુચ્યતે ।
એકૈકેન તથૈકૈકં વક્ત્રં મન્ત્રેણ પૂજયેત્ ॥
પ્. ૩૨)
એકં સમુદિતં કૃત્વા પઞ્ચભિર્વૈ પ્રપૂજયેત્ ।
એતત્તત્ત્વં મહેશાનિ જ્ઞાનસારં શિવસ્ય હિ ॥
સર્વેષાં સ્થાવરાદીનાં જ્ઞાનસારં સુદુર્લભમ્ ।
તવભક્ત્યા મયાખ્યાતં જ્ઞાનસારં સુદુર્લભમ્ ॥
॥ ઇતિ લિઙ્ગાર્ચનતન્ત્રે હરપર્વતી સંવાદે ષષ્ઠઃ પટલઃ

અપરઞ્ચ મહેશાનિ જ્ઞાનસારં શૃણુ પ્રિયે ।
યસ્ય સ્મરણમાત્રેણ આપદઃ પ્રલયં ગતાઃ ॥
ધ્યાયેન્નિત્યં મહાદેવં રજતાદ્રિસમપ્રભમ્ ।
હાસ્યયુક્તં પ્રસન્નાસાં શ્રવણે ચન્દ્રમણ્ડનમ્ ॥
આરક્તનયનં દેવં પઞ્ચવક્ત્રં મનોહરં ।
જટાજૂટસમાયુક્તં પ્રતિવક્ત્રત્રિલોચનમ્ ॥
યોગપદ્મસમાસીનં મુણ્ડમાલા વિભૂષણમ્ ।
વિભૂતિભૂષણં દેવં વ્યાઘ્રચર્મપરિચ્છદમ્ ॥
ચતુર્ભુજં મહાકાયં અક્ષમાલાધરં સદા ।
એવં હિ ચિન્તયેદ્દેવં દેવદેવં સનાતનમ્ ॥
એવં હિ ચિન્તયિત્વા તુ સર્વદેવેશ્વરેશ્વરમ્ ।
અણિમાદ્યષ્ટસિદ્ધિવત્પૂજાં કૃત્વા વરાનને ॥
સ્વસ્વમન્ત્રૈઃ પ્રપૂજ્યાથ બિલ્વપત્રૈર્વરાનને ।
ચતુર્થ્યન્તં મહેશાનિ કૃત્વા સિદ્ધિન્ શુચિસ્મિતે ॥
આદૌ પ્રણવમુચ્ચાર્યં
યદ્બીજં પુનરુદ્ધૃત્ય ચતુર્થ્યન્તં શુચિસ્મિતે ।
બીજં હિ પુનરુદ્ધૃત્ય પ્રણવાન્તં તતઃ પરઃ ॥
અનેનૈવ વિધાનેન અષ્ટવિદ્યા શુચિસ્મિતે ।
અષ્ટવિદ્યાં મહેશાનિ સંપૂજ્ય સુરવન્દિતે ॥
પ્રતિકોણે મહેશાનિ ચતુર્દિક્ષુ ચ સુન્દરિ ।
સમ્પૂજ્ય વિધિવદ્ભક્ત્યા જપ્ત્વા સ્તુત્વા શુચિસ્મિતે ॥
કૃત્વા પૂજાં મહાદેવિ અષ્ટમૂર્તિશિવસ્ય ચ ।
યથાં પરમેશાનિ તત્ શૃણુષ્વ વરાનને ॥
દ્વારદેશે મહેશાનિ અષ્ટમૂર્તિં પ્રપૂજ્ય વૈ ।
સિદ્ધોઽહં પરમેશાનિ સમ્પૂજ્ય વિધિવત્સદા ॥
અષ્ટમૂર્તેર્મહેશાનિ નામાનિ શૃણુ સુન્દરિ ।
સમ્પૂજ્ય પરયા ભક્ત્યા સંમુખાદિક્રમેણ હિ ॥
પ્રયોગં શૃણુ ચાર્વઙ્ગિ હૃદયસ્યં સદા મમ ।
ઓં શર્વાય ક્ષિતિમૂર્તયે નમઃ ।
ઓં ભવાય જલમૂર્તયે નમઃ ।
ઓં રુદ્રાય અગ્નિમૂર્તયે નમઃ ।
ઓં ઉગ્રાય વાયુમૂર્તયે નમઃ ।
ઓં ભીમાય આકાશમૂર્તયે નમઃ ।
ઓં પશુપતયે યજમાનમૂર્તયે નમઃ ।
ઓં મહાદેવાય સોમમૂર્તયે નમઃ ।
ઓં ઈશાનાય સૂર્યમૂર્તયે નમઃ ।
કૃત્વા પૂજાં મહેશાનિ અનેન વિધિના પ્રિયે ।
અપરૈકં મહેશાનિ જ્ઞાનસાર વદામિ તે ॥
અષ્ટવિષ્ણું મહેશાનિ સમ્પૂજ્ય તદનન્તરમ્ ।
સમ્પૂજ્ય પરમેશાનિ કુણ્ડલ્યા બાહ્યવેષ્ટનિ ॥
અષ્ટવિષ્ણોર્મહેશાનિ નામાનિ નિગદામિ તે ।
ઉગ્રં વિષ્ણું મહાવિષ્ણુ હ્યનન્તં સંપ્રતાપનમ્ ॥
પ્. ૩૪)
નૃસિંહં ભીષણં ભીમં મૃત્યુમૃત્યું પ્રકીર્તિતમ્ ।
એતાન્ વિષ્ણુ મહેશાનિ યથા સંપૂજ્ય તત્ શૃણુ ॥
સંમાયાદિક્રમાદ્દેવિ પૂજિતં વિષ્ણુમવ્યયમ્ ।
તન્મન્ત્રં શૃણુ ચાર્વઙ્ગિ જ્ઞાનસારં વરાનને ॥
ઓં ઉગ્રાય વિષ્ણવે નમ ઇતિ મહાવિષ્ણવે નમસ્તતઃ ।
ઓં અનન્તાય વિષ્ણવે નમ ઇતિ સંપ્રતાપનાય વિષ્ણવે નમઃ ॥
ઓં નૃસિંહાય વિષ્ણવે નમ ઇતિ ભીષણાય વિષ્ણવે નમઃ ।
ઓં ભીમાય વિષ્ણવે નમઃ ।
ઓં મૃત્યુમૃત્યવે વિષ્ણવે નમઃ ॥
ઇતિ પૂજાં મહેશાનિ કૃત્વાહં પરમેશ્વરિ ।
વિષ્ણુજ્ઞાનં મયા પ્રાપ્તં સર્વશક્તિ સમન્વિતમ્ ॥
ષોડશૈરુપચારૈશ્ચ પૂજિતં વિષ્ણુમવ્યયમ્ ।
તતઃ પરં વરારોહે મન્ત્રવાહ્યં શુચિસ્મિતે ॥
સર્વેષાં માતૃણાં માતા પૂજિતા સુરવન્દિતે ।
યદુક્તં પૂર્વતન્ત્રેષુ માતૃકામન્ત્રમુત્તમમ્ ॥
એતૈર્મન્ત્રૈર્મહેશાનિ માતૃકાં પૂજિતાં મયા ।
અકારાદિ ક્ષકારાન્તાં માતૃકાં બ્રહ્મરૂપિણીમ્ ॥
સર્વેષાં માતૃભૂતા સા ઐશ્વરી માતૃરૂપિણી ।
યાં વિના પરમેશાનિ વાણી ચ જડતામિયાત્ ॥
તાં દેવીં પરમેશાનિ કલારૂપેણ સાક્ષિણીમ્ ।
પૂજયિત્વા યથાન્યાયં વિધિવત્સુરવન્દિતે ॥
રક્ષાર્થમાત્મનો દેવિ બ્રહ્માણ્ડસ્ય ચ સુન્દરિ ।
યા નારી પરમેશાનિ માતૃકા સા શુચિસ્મિતે ॥
પ્. ૩૫)
તસ્માદાદૌ ચ મધ્યે ચ અન્ત્યે ચ નગનન્દિનિ ।
સંપૂજ્ય માતૃકાં દેવીમ્ અન્યથા વિઘ્નતા ભવેત્ ॥
પૂર્વોક્તમન્ત્રવત્સર્વં માતૃકામન્ત્રમેવ હિ ।
પૂજયિત્વા યથા ન્યાયં ગણેશં તદનન્તરમ્ ॥
સંપૂજ્ય પરયાભક્ત્યા ગન્ધપુષ્પાદિભિઃ પ્રિયે ।
અતઃ પરં વરારોહે દક્ષિણે વિષ્ણુમર્ચયેત્ ॥
વામે ગૌરીં મહામાયાં સંપૂજ્ય પરમેશ્વરિ ।
દક્ષિણે ઓં વિષ્ણવે નમ ઇતિ વામે ગૌર્યૈ નમસ્તતઃ ॥
અનેન વિધિના દેવિ સંપૂજ્ય લિઙ્ગમદ્ભુતમ્ ।
આમ્તાદિ મન્ત્રભેદેન ત્રિવારં તર્પયેત્ શિવમ્ ॥
અતઃ પરં વરારોહે જપં કુર્યાદ્યથા પ્રિયે ।
તન્નિશામય ચાર્વઙ્ગિ જ્ઞાનસારં પરાત્પરમ્ ॥
તતશ્ચ હૃત્પદ્માન્તે ધ્યાત્વા લિઙ્ગં મનોહરં ।
પઞ્ચમન્ત્રં મહેશાનિ પ્રજપ્ય વરવર્ણિનિ ॥
અકારાદિક્ષકારાન્તા વર્તમાના પ્રકીર્તિતા ।
અનુલોમવિલોમેન જપ્ત્વા લિઙ્ગં શુચિસ્મિતે ॥
સુષુમ્નાન્તર્ગતાં ચિત્રાં જપમાલાં વરાનને ।
માલાં સૂક્ષ્માં મહેશાનિ નાનાચિત્રવિચિત્રિતામ્ ॥
સુષુમ્નાન્તર્ગતા યા તુ સા નાભિ મુચ્યતે ।
શિવશક્તિમયી સા તુ સતતં કમલાનને ॥
પ્. ૩૬)
જપમાલાં ગૃહીત્વા તુ જપ્ત્વા લક્ષં શુચિસ્મિતે ।
સહસ્રારે મહાપદ્મે દૃષ્ટ્વા ચાનન્દમદ્ભુતમ્ ॥
આનન્દં બ્રહ્મણો રૂપં ઇયં પ્રકૃતિ રૂપિણી ।
સદાશિવ મહાપ્રેત દૃષ્ટા શક્તિપુરી પ્રિયે ॥
માલાં નિત્યનતાં દેવિ કૃત્વા તત્રૈવ લીયતે ।
તદક્ષરં મહેશાનિ લક્ષં જપ શુચિસ્મિતે ॥
એતસ્મિન્ સમયે દેવિ મનોબ્રહ્મણિ લીયતે ।
સદાશિવપુરો દેવિ દૃષ્ટ્વા શક્તિં સુધામયીમ્ ॥
યદ્વા ષડક્ષરં જાપ્યં યદુક્તં તત્ શૃણુ પ્રિયે ॥
॥ ઇતિ લિઙ્ગાર્ચનતન્ત્રે હરપાર્વતી સંવાદે સપ્તમઃ પટલઃ

ઈશ્વર ઉવાચ-
સૂક્ષ્માતિ સૂક્ષ્માં પરમાં યવા સિન્દૂરસન્નિભામ્ ।
ચતુર્ભૂજાં ત્રિનેત્રાં ચ પઞ્ચબાણ ધનુર્ધરામ્ ॥
રક્તવસ્ત્રપરીધાનાં કિઙ્કિણી કટિશોભિતામ્ ।
નૂપુરાદિરણત્કારૈઃ શોભિતાં પરમેશ્વરીમ્ ॥
શઙ્ખકઙ્કણકેયૂર વલયાદિ વિભૂષિતામ્ ।
સ્તનદ્વયયુતાં દેવીં તારહાર વિરાજિતામ્ ॥
સર્વદેવમયીં દેવીં સર્વદેવમયીં શિવાં ।
બ્રહ્મવિષ્ણુશિરોરત્ન નિધૃષ્ટચરણામ્બુજામ્ ॥
અભયં વરદં ચૈવ મુદ્રાદ્વય વિધારિણીમ્ ।
ગઙ્ગાઞ્ચ યમુનાઞ્ચૈવ શોણઞ્ચ નયનસ્થિતામ્ ॥
સિન્દૂરમસૃણં યસ્યાઃ પ્રાતરારુણસન્નિભામ્ ।
એવં દૃષ્ટ્વા મહેશાનિ આનન્દં મમ જાયતે ॥
પ્. ૩૭)
વિસ્મૃતોઽહં મહેશાનિ સડક્ષરજપં પ્રિયે ।
શ્રીવિદ્યાં પરમેશાનિ મુક્ંહે તસ્યાઃ શુચિસ્મિતે ॥
શ્રીવિદ્યાં પરમેશાનિ સદા મમ હૃદિ સ્થિતામ્ ।
તથા ચ કાલિકાં વિદ્યાં તસ્યાઃ કણ્ઠે વિરાજતે ॥
અથ દશમહાવિદ્યાયા ઉત્પત્તિઃ
ભુવનેશીં મહાવિદ્યાં તસ્યા દક્ષિણબાહુષુ ।
વામબાહૌ મહેશાનિ તસ્યાસ્તુ ભૈરવી પ્રિયે ॥
હૃદયે છિન્નમસ્તા ચ તસ્યાસ્તુ પરમેશ્વરિ ।
માતઙ્ગી વગલાદેવી તસ્યાઃ પાદદ્વયે તથા ॥
તસ્યા નાભૌ મહેશાનિ લક્ષ્મીઞ્ચ કમલાનને ।
તસ્યાઃ મૌલૌ મહેશાનિ સ્વયં મહિષમર્દિની ॥
પઞ્ચાશન્માતૃકાં દેવીં પઞ્ચાશત્ સ્થાનસન્ધિષુ ।
તિષ્ઠન્તિ પરમેશાનિ સ્વસ્વરૂપાદિભિઃ પ્રિયે ॥
સર્વાગમમયીં દેવીં સુન્દરીં મોક્ષરૂપિણીં ।
તસ્યા મુખે મહેશાનિ દૃષ્ટ્વા વિદ્યાં પરાક્ષરામ્ ॥
તાં વિદ્યાં પરમેશાનિ દૃષ્ટ્વા હૃદયપદ્મસુ ।
નિર્વચ્ય પરમં જ્ઞાનં શ્રીવિદ્યામન્ત્રમુત્તમમ્ ॥
જપિત્વા પરમેશાનિ લક્ષં માનસસંભવમ્ ।
આત્મના મનસો દેવિ કૃત્વા સંયોગમુત્તમમ્ ॥
એવં જપ્ત્વા મહેશાનિ લક્ષવર્ષં ગતો મમ ।
સ્વાહાગમો મહેશાનિ અજપાદ્વ્યક્ષરાત્મકમ્ ॥
સ્વયમાત્મા મહેશાનિ તસ્યાઃ શિરસિ વર્તતે ।
અતઃ પરં વરારોહે ભ્રમરીં ગતવાન્ પ્રિયે ॥
પ્. ૩૮)
ભ્રમરેણ સહ શીઘ્રં ભ્રમરી નાગનન્દિનિ ।
મૂલાધારં યયૌ દેવિ મધુપાનાય કામિની ॥
બદ્ધ્વા તુ ભ્રમરી દેવિ મુખન્તૂર્ધ્વં શુચિસ્મિતે ।
સદાશિવપુરે રમ્યે યત્રાસ્તે મોક્ષરૂપિણી ॥
લક્ષં હિ માનસં જપ્ત્વા શ્રીવિદ્યાં પરમેશ્વરીમ્ ।
યોગં મમ મહેશાનિ તત્ક્ષણાત્ ભઙ્ગતામિયાત્ ॥
ભ્રમરઃ પરમેશાનિ સૃષ્ટ્યાદીનાં શુચિસ્મિતે ।
ભ્રમરીં સિદ્ધિહસ્તાઞ્ચ બધ્વાયાતિ પુરીં પુરીમ્ ॥
બદ્ધ્વા તુ ભ્રમરં દેવિ બ્રહ્મરૂપં નિરઞ્જનમ્ ।
સર્વેષાં પરમેશાનિ સૃષ્ટ્યાદીનાં શુચિસ્મિતે ॥
ભ્રમરઃ કારણં દેવિ મોક્ષાદીનાં ન સંશયઃ ।
ભ્રમરી તુ મહેશાનિ ભ્રમરસ્ય ચ કારણમ્ ॥
કાર્યઞ્ચ કારણં દેવિ ભ્રમરી કમલાનને ।
ભ્રમરાનુગઃ સદાત્મા ચ ભ્રમર્યા અનુગતૌ ચ તૌ ॥
સર્વેષાં કારણં દેવિ ભ્રમરી સિદ્ધિધારિણી ।
યા સિદ્ધીઃ સિદ્ધિસૂત્રાણાં સર્વમાવૃત્ય તિષ્ઠતિ ॥
ભ્રમરઃ પરમેશાનિ સાક્ષાદ્બ્રહ્મયઃ સદા ।
ભ્રમરી ઉન્મની દેવિ સાક્ષાન્મોક્ષસ્વરૂપિણી ॥
સ્થિત્વા પદ્મવતે દેવિ મધુપાનં કરોતિ હિ ।
દૃષ્ટ્વા મોક્ષપ્રદાં નિત્યાં સાક્ષાન્મોક્ષસ્વરૂપિણીમ્ ॥
તદૈવ સહસા જાતં જ્ઞાનસારં મમ પ્રિયે ।
ઈશ્વર ઉવાચ-
અપરૈકં શૃણુજ્ઞાનં પરમં પદ્મમુત્તમમ્ ।
ત્રિગુણૈર્ધારિતાં દેવિ દૃષ્ટાશ્ચર્યં મમ પ્રિયે ॥
ત્રિગુણં પરમેશાનિ રુદ્રવિષ્ણુપિતામહાઃ ।
સર્વે તે પરમેશાનિ સ્ત્રીરૂપા પરમેશ્વરિ ॥
યા વામા પરમેશાનિ બ્રહ્મા સાક્ષાચ્ચતુર્મુખઃ ।
રજોગુણાન્વિતા વામા સિન્દૂરાકૃતિ રૂપિણી ॥
યા વિષ્ણુ પરમેશાનિ સદા સત્ત્વગુણાત્મકઃ ।
શુક્લાકારા મહેશાનિ સદા પાલનકારિણી ॥
ચતુર્ભુજા મહેશાનિ શઙ્ખચક્રગદાધરા ।
સનકાદ્યૈઃ સ્તુતા દૃષ્ટા આશ્ચર્યમપરં શૃણુ ॥
યા રૌદ્રી પરમેશાનિ સા કૃષ્ણા પરમેશ્વરિ ।
જિત્વા માં પરમેશાનિ લેલિહાના જગત્ત્રયમ્ ॥
અત એવ મહેશાનિ નિર્ધૂય મમ માનસિ ।
બ્રહ્મા વિષ્ણુશ્ચ રુદ્રશ્ચ સ્ત્રીરૂપા સર્વદાસ્થિતાઃ ॥
ચતુર્વેદં શિરેધૃત્વા વામા તિષ્ઠતિ સન્નિધૌ ।
અન્યચ્ચતુર્દશં શાસ્ત્રં ધૃત્વા વિષ્ણુઃ શુચિસ્મિતે ॥
સૂર્યશાસ્ત્રમિતીહાસ ધૃત્વા રુદ્રઃ શુચિસ્મિતે ।
અસ્યામન્તે મહેશાનિ પાદેલગ્ના સ્થિતિઃ પ્રિયે ॥
વામા બ્રહ્મામહેશાનિ જ્યેષ્ઠા વિષ્ણુરિતીરિતા ।
રુદ્રસ્તુ રૌદ્રી વિજ્ઞેયા ત્રિગુણં પરમેશ્વરિ ॥
પ્. ૪૦)
કોટિલક્ષં આગમં હિ સુન્દર્યા હસ્તસંસ્થિતમ્ ।
જપનવિદ્યાં મયારાધ્યાં શ્રીવિદ્યાં બ્રહ્મવિગ્રહામ્ ॥
સદાશિવપુરે દૃષ્ટ્વા આશ્ચર્યં મમ જાયતે ।
પરં રૂપં સમાસ્થાય સદાશિવપુરે સદા ॥
સા દેવી સુન્દરી દેવિ જગન્મોહનરૂપિણી ।
સર્વેષાં સ્થાવરાદીનાભાદિભૂતા સનાતની ॥
અતઃ પરં વરારોહે લક્ષં જપ્ત્વા શુચિસ્મિતે ।
આદૌ તન્ત્રં મહેશાનિ પઠિત્વા દેવદુર્લ્લભમ્ ॥
નિગદામિ શૃણુ પ્રૌઢે તન્ત્રં ગુહ્યં પરાત્પરમ્ ।
અસ્ય શ્રી પઞ્ચાક્ષરમન્ત્રસ્ય બ્રહ્મવિષ્ણુરુદ્રા ઋષયઃ ઋગ્યજુઃ
સામાથર્વચ્છન્દાંસિ શ્રીમૃત્યુઞ્જયા સર્વે દેવતા ચતુર્વર્ગસિદ્ધ્યર્થં
જપે વિનિયોગ ।
બાહ્ય જાપં મહેશાનિ કૃત્વા લક્ષં પ્રયત્નતઃ ।
અર્પણીયં તતો દૃષ્ટ્વા બિલ્વપત્રં પ્રયત્નતઃ ॥
નમસ્કૃત્ય પાર્થિવં લિઙ્ગં પરબ્રહ્મમયં પ્રિયે ।
તતસ્તુ લિઙ્ગં કવચં પઠિત્વા કમલાનને ॥
અથ મુખવાદ્ય પ્રશંસા
મુખવાદ્યં સનિત્યં હિ કૃત્વા તુ પરમેશ્વરિ ।
માતૃકામન્ત્ર સહિતં મુખવાદ્યં સુદુર્લભમ્ ॥
અકારાદિક્ષકારાન્તં અનુલોમવિલોમતઃ ।
ઉચ્ચાર્ય પરમેશાનિ મુખવાદ્યં પ્રયત્નતઃ ॥
સબિન્દું વર્ણમુચ્ચાર્ય પઞ્ચાશન્માતૃકાં પ્રિયે ।
અનુલોમ વિલોમેન શબ્દેન ચ વરાનને ॥
પ્. ૪૧)
અનેનૈવ વિધાનેન મુખવાદ્યં કરોતિ યઃ ।
સ સિદ્ધઃ સ શિવઃ સોઽપિ સગુણો નાત્ર સંશયઃ ॥
મૃત્યુઞ્જયોઽહં દેવેશિ મુખવાદ્યપ્રસાદતઃ ।
યસ્મિન્ કાલે મહેશાનિ અસુરો બલવદ્ભવેત્ ॥
તસ્મિન્કાલે મહેશાનિ મુખવાદ્યં કરોમ્યહમ્ ।
તત્ શ્રુત્વા પરમેશાનિ અસુરા વાહ્યયાશ્રિતાઃ ॥
પલાયન્તે મહેશાનિ તત્ શ્રુત્વા પરમેશ્વરિ ।
યે નવા ભુવિ તિષ્ઠન્તિ મુખવાદ્યં વિના પ્રિયે ॥
સ સર્વ યાતનાભોગી અન્તે કુમ્ભીરતાં વ્રજેત્ ॥
॥ ઇતિ લિઙ્ગાર્ચનતન્ત્રે હરપાર્વતી સંવાદે અષ્ટમઃ પટલઃ

શ્રીદેવ્યુવાચ-
ભગવન્ દેવદેવેશ શૂલપાણે પિનાકધૃક્ ।
યોગેન્દ્રેન્દ મહાબાહો મૃત્યુઞ્જય નમોઽસ્તુતે ॥
ષોડશૈરુપચારૈસ્તુ કુતો લબ્ધં તપોધન ।
પ્રલયે સતિ દેવેશ નષ્ટે સ્થાવરજઙ્ગમે ॥
પ્રાણાયામસ્ય કાલે ચ ભૂતશુદ્ધૌ તથા પ્રભો ।
યદા તત્ર મહાદેવ મનોબુદ્ધ્યાદિ લીયતે ॥
ક્ષણમાત્રેણ દેવેશ લક્ષવર્ષં ગતો મમ ।
ચન્દ્રાર્કૌ ગગને નષ્ટે કુતો રાત્રિઃ કુતો દિવા ॥
કારણં પરમેશાન કુતો સઙ્ખ્યા તપોનિધે ।
ઈશ્વર ઉવાચ-
સાધુપૃષ્ઠં ત્વયા ભદ્રે વાક્યં પીયુષસમ્ભવં ।
તવ વાક્યં મહેશાનિ સદા પીયુષસમ્ભવમ્ ॥
પ્. ૪૨)
પીયૂષસમ્ભવં વાક્યં હાસ્યયુક્તં તવ પ્રિયે ।
બ્રહ્માનન્દમયં વાક્યં મમ યોગસમં પ્રિયે ॥
યોગેન પરમેશાનિ ભાવયામિ દિવાનિશં ।
શરીરં તવ દેવેશિ બહુભાવ્યેન ભામિનિ ॥
યોગકાલે મહેશાનિ પશ્યામિ બહુભાગ્યતઃ ।
બાહ્યજ્ઞાનં મહેશાનિ પશ્યામિ સકલં તવ ॥
અન્તર્જ્ઞાનં બહિર્જ્ઞાનં તવ માયા વરાનને ।
તવ માયા દુરાધર્ષા તવ હસ્તસ્થિતા યદા ॥
ભ્રમરી યા તુ દેવેશિ સિદ્ધસૂત્રવિધારિણી ।
સ્થાવરં જઙ્ગમં દેવિ ત્વયિ સર્વં પ્રતિષ્ઠિતમ્ ॥
મૃત્યુઞ્જયોઽહં દેવેશિ તવાઙ્ગસ્પર્શનાત્ પ્રિયે ।
શૃણુ પાર્વતિ વક્ષ્યામિ યત્ત્વયા ગદિતં પ્રિયે ॥
પ્રલયે પરમેશાનિ નષ્ટે સ્થાવર જઙ્ગમે ।
સર્વં મયિ મહેશાનિ સ્થાવરા જઙ્ગમાશ્ચ યે ॥
તાનિ સર્વાણિ દેવેશિ તિષ્ઠન્તિ સતતં પ્રિયે ।
મમ તેજસિ ચાર્વઙ્ગિ સર્વં તિષ્ઠતિ કામિનિ ॥
તેજસ્તુ પરમેશાનિ સદા પ્રકૃતિરૂપિણિ ।
નિર્ગુણોઽહં મહેશાનિ સતતં પરમેશ્વરિં ॥
સગુણા સર્વદાત્વં હિ સગુણાસ્ત્વં શુચિસ્મિતે ।
વિશેષં શૃણુ વક્ષ્યામિ રહસ્યમતિ ગોપનમ્ ॥
યે યે ભક્ત્યા મહેશાનિ બ્રહ્માદ્યાસ્ત્રિદિવૌકસઃ ।
યે યે મર્ત્યા મહેશાનિ ક્ષાલાદ્યાઃ પરમેશ્વરિ ॥
પ્. ૪૩)
માતૃકા પ્રભૃતાશ્ચાન્યે નરાઃ ગન્ધર્વયોનયઃ ।
બ્રહ્માણ્ડવાસિનાં દેવિ ભક્તાનાં કમલાનને ॥
ગન્ધપુષ્પાદિભિર્દેવિ દત્ત્વા પૂજિતવાન્ મયિ ।
સર્વં તદક્ષયં ભૂત્વા તિષ્ઠતે પરમેશ્વરિ ॥
જટાજૂટેષુ દેવેશિ સતતં મમ કામિનિ ।
ષોડશૈરુપચારૈશ્ચ કૃત્વા પૂજામયિ સ્થિતા ॥
મમ મધ્યમુખં દેવિ ઈશાનં બ્રહ્મ સમ્મિતં ।
તત્ર દત્તં મહેશાનિ સર્વં બ્રહ્મમયં ભવેત્ ॥
ષોડશૈરુપચારૈશ્ચ યદત્તં ભક્તિભાવતઃ ।
સર્વં હિ અક્ષયો ભૂત્વા જટાજૂટે સ્થિતો મમ ॥
યત્ કિઞ્ચિત્ પરમેશાનિ જલંદત્ત્વા શુચિસ્મિતે ।
તજ્જલં દેવદેવેશિ જટાજૂટે સ્થિતં મમ ॥
સા ગઙ્ગા પરમેશાનિ બ્રહ્માણ્ડવ્યાપિની પરા ।
શ્વેત મૂર્તિધરા દેવિ શ્વેતપદ્માસનસ્થિતા ॥
શ્વેતામ્બરપરીધાના શ્વેતમાલ્યોપશોભિતા ।
યુક્તામાણિક્ય જટિતા કુણ્ડલં સતતં ધૃતા ॥
ચતુર્ભુજા મહામાયા અભયં વરદં ધૃતા ।
સુધાકુણ્ડઞ્ચ દેવેશિ ધૃતા સા પરમેશ્વરિ ॥
ધૃતા રુદ્રાક્ષમાલાઞ્ચ સતતં જપકામિની ।
ધૃતા તુ જપમાલા વૈ જપકારણમુત્તમમ્ ॥
તન્મન્ત્રં શૃણુ ચાર્વઙ્ગિ કાલિકાયાઃ સુદુર્લભં ।
અષ્ટાક્ષરીં મહેશાનિ શૃણુ વક્ષ્યામિ કામિનિ ॥
પ્. ૪૪)
કામબીજં સમુદ્ધૃત્ય દક્ષિણે કાલિકે તતઃ ।
પુનઃ કામં સમુદ્ધૃત્ય અષ્ટાક્ષરમિદં પ્રિયે ॥
એવં ભૂત્વા તુ સા ગઙ્ગા સદા જટાતટે સ્થિતા ।
સ્થાવરં જઙ્ગમં ચૈવ જટાજૂટે સ્થિતો મમ ॥
બ્રહ્માણ્ડ વ્યાપિની યસ્યાઃ સા ગઙ્ગા ઇતિ ગીયતે ।
સા ગઙ્ગા પરમેશાનિ ઈશ્વરી અદ્યનાશિની ॥
જલરૂપેણ સા દેવી સદા મમ શિરઃ સ્થિતા ।
એતદ્દ્રવ્યૈઃ ષોડશૈશ્ચ ઉપચારૈઃ પૃથક્ પૃથક્ ॥
સમ્પૂજ્ય પાર્થિવં લિઙ્ગં બાહ્યયોગં મમ પ્રિયે ।
બાહ્યયોગં વિના દેવિ અન્તર્યોગં ન સિદ્ધ્યતિ ॥
અન્તર્યોગં વિના દેવિ બાહ્યયોગં ન સિદ્ધ્યતિ ।
અત એવ મહેશાનિ લિઙ્ગપૂજા કૃતા મયા ॥
બાહ્યપૂજાં વિના દેવિ ન હિ સૃષ્ટિઃ પ્રજાયતે ।
સૃષ્ટિં વિના મહેશાનિ સર્વં હિ ગુપ્તતામિયાત્ ॥
ઇતિ તત્ત્વં મહેશાનિ ગઙ્ગા જન્મસમુદ્ભવમ્ ।
યોગકાલે મહેશાનિ કતિલક્ષં ગતો મમ ॥
સર્વં તેજસિ તદ્દૃષ્ટં પ્રકૃતૌ સર્વસંસ્થિતં ।
ઇતિ જ્ઞાનં ન જાનામિ યદિ કામિની તચ્છૃણુ ॥
તદા યોગેન દેવેશિ કિં કરોમિ વરાનને ।
એતત્સર્વં મહેશાનિ યોગમાર્ગસ્થિતં સદા ॥
યોગમાર્ગં વરારોહે પઞ્ચાશત્તત્ત્વં સંયુતમ્ ।
તત્ત્વં હિ પરમં જ્ઞાનં પ્રકૃતીરૂપમવ્યયમ્ ॥
પ્. ૪૫)
પ્રકૃતિર્બ્રહ્મણો રૂપં ત્રૈલોક્યમોહિનિ પ્રિયે ।
લોમેયાદિ વર્ષ પર્યન્તં સર્વં તિષ્ઠતિ પાર્વતિ ॥
ઇતિ દૃષ્ટ્વા મહેશાનિ લક્ષસંખ્યં કરોમ્યહમ્ ।
ગઙ્ગા હિ કારણ જલં જટાજૂટે સ્થિતં સદા ॥
ગઙ્ગાયાઃ પરમેશાનિ ઉત્પત્તિ સ્થાનમુત્તમં ।
જટાજૂટં મહેશાનિ સદા મમ શુચિસ્મિતે ॥
પ્રલયે પરમેશાનિ નષ્ટે સ્થાવરજઙ્ગમે ।
તસ્મિન્ કાલે મહેશાનિ કારણં દ્રુતમાગતં ॥
સમીપં મમ દેવેશિ સા ગઙ્ગા સત્વરં વચઃ ।
ઉવાચ સૂક્ષ્મયા વાચા તસ્મિન્ પૂર્વેણ પાર્વતિ ॥
ભો દેવ તપસાં શ્રેષ્ઠ પરમાત્મન્ નમોસ્તુતે ।
ગૌરીનાથ મહાદેવ પ્રસન્નો ભવ મે પ્રભો ॥
ચન્દ્રાર્કૌ ગગને દેવ અદૃશ્યે સતિ શૂલભૃત ।
સ્થાવરે જઙ્ગમે દેવ અદૃશ્યે પરમેશ્વર ॥
કિં કરોમિ ક્વગચ્છામિ સત્યં વદ દયાનિધે ।
સ્થાનં દેવિ મહાબાહો મૃત્યુઞ્જય નમોસ્તુ તે ॥
ઈશ્વર ઉવાચ-
તસ્યાસ્તુ કારણં વાક્યં શ્રુત્વા યત્ પ્રવ્રુવં શૃણુ ।
આગચ્છ મૃગશાવાક્ષિ કારણે પરમેશ્વરિ ॥
જટાજૂટે મહેશાનિ સ્થિતાભવ નમોસ્તુ તે ।
પ્રકૃતિસ્ત્વં મહાભાગે સર્વપાપપ્રણાશિનિ ॥
ત્રાહિ માં ચઞ્ચલાપાઙ્ગિ શ્વેતમૂર્તિધરે શુભે ।
જટાજૂટં મહેશાનિ ગઙ્ગાસ્થાનમનુત્તમમ્ ॥
પ્. ૪૬)
તત્ર ગઙ્ગા સદાવ્યાપ્તા પ્રકૃતિઃ પરમેશ્વરી ।
યા યા ચ મમ દેવેશિ સાક્ષાત્ પ્રકૃતિરૂપિણી ॥
જલૈઃ પિઙ્ગલવર્ણાભા સહસ્રાદિત્યસન્નિભા ।
તેજોમયીં જટાં દિવ્યાં સાક્ષાન્મોક્ષં વરાનને ॥
જટાયાં ક્રાણે દેવિ સર્વપાપપહારિણિ ।
તસ્યા નામ મહાગઙ્ગા વેદોક્તા પરમેશ્વરિ ॥
મહાગઙ્ગા તુ સા દેવિ જટાજૂટતટે સ્થિતા ।
આનન્દ પ્રલયીભૂતા આનન્દલહરી સદા ॥
યા સા ગઙ્ગા મહાદેવિ સ્વયં શક્તિ સ્વરૂપિણી ।
બિલ્વપત્રયુતા સા તુ જટાજૂટે સ્થિતા સદા ॥
મૃત્યું જિત્વામથા દેવિ તિષ્ઠામિ તવ હેતુના ।
યથા ગઙ્ગા પ્રિયા દેવિ અજરામરતા મમ ॥
અજરામરતાં દેવિ મહાગઙ્ગાપ્રભાવતઃ ।
સા યા તુ મહતીગઙ્ગા અષ્ટૈશ્વર્ય પ્રદાયિની ॥
તસ્માત્તુ કારણજલે નિર્મલે પાપહારિણિ ।
જટાયાં તિષ્ઠ ચાર્વઙ્ગિ મહાદેવ પ્રિયે સદા ॥
અતઃ પરં તુ સા ગઙ્ગા સ્થિરીભૂતા જટાતટે ।
દૃષ્ટ્વા જતાતટે રમ્યાં નાનાપુષ્પ સમન્વિતામ્ ॥
નાનાગન્ધ સમાયુક્તાં નાનારત્નપરિષ્કૃતાં ।
યદ્યદ્ દૃષ્ટં જટાજૂટે મમ સુન્દરિ કામિનિ ॥
દૃષ્ટા તુ કારણી ગઙ્ગા તત્ક્ષણાત્ ચ સ્વયં ગતા ।
જટાજૂટેષુ યદ્દૃષ્ટં વર્ણિતું નૈવ શક્યતે ॥
પ્. ૪૭)
જટાજૂટેષુ યા ગઙ્ગા આદિગઙ્ગેતિ વિશ્રુતા ।
શ્વેત ગઙ્ગેતિ દેવેશિ જીવભૂતા સનાતની ॥
ઈશ્વર ઉવાચ-
ગઙ્ગાદ્વયં મહેશાનિ સદા મમ શિરઃ સ્થિતમ્ ।
યત્ કિઞ્ચિદ્ દૃશ્યતે સ્થૂલં સૂક્ષ્મં વા પરમેશ્વરિ ॥
જટાજૂટેઽસિ દેવેશિ સર્વં મમ શુચિસ્મિતે ।
જટા તુ પરમેશાનિ શુક્લરૂપા મનોહરા ॥
કર્પૂરસદૃશાકારા શુભ્રમેઘ સમપ્રભા ।
જટા મમ મહેશાનિ અષ્ટધા વરવર્ણિનિ ॥
અષ્ટસ્વઙ્ગે વરારોહે સદા જટાતટે સ્થિતા ।
સમ્પૂજ્ય પાર્થિવં લિઙ્ગં ગન્ધપુષ્પાદિભિઃ પ્રિયે ॥
યાવચ્ચ ઉપચારાણિ તત્સર્વં પ્રકૃતિઃ પ્રિયે ।
તતઃ પશ્ચાન્મહાદેવિ સુખદં પુષ્પચન્દનં ॥
નૈવેદ્યં વિવિધં દેવિ સુગન્ધં ગન્ધવર્જિતમ્ ।
બિલ્વપત્રં ચ કલ્હારં તગરં મલ્લિકાં તથા ॥
માલતીં યૂથિકાં દેવિ કરવીરં મનોહરમ્ ।
પદ્મઞ્ચ કેતકીં કુન્દં તથા આમલકીં પ્રિયે ॥
કુમુદં કોકનદં ચૈવ ચતુર્વર્ણઞ્ચ સુન્દરમ્ ।
દૂર્વાઞ્ચ તુલસીં ચૈવ દત્ત્વા સંપૂજ્ય પાર્થિવમ્ ॥
અન્યાનિ યાનિ પુષ્પાણિ ધુસ્તૂરાદીનિ પાર્વતિ ।
ધુસ્તૂરસદૃશં પુષ્પં મમ જ્ઞાનેન દૃશ્યતે ॥

ધુસ્તૂરં પરમેશાનિ સાક્ષાન્મોક્ષસ્વરૂપકમ્ ।
ગોકોટિદાને દેવેશિ યત્ફલં પરમેશ્વરિ ॥
પ્. ૪૮)
ધુસ્તૂરસ્ય પ્રદાનેન સમતાં યાનિ પાર્વતિ ।
યાનિ યાનિ ચ પુષ્પાણિ બ્રહ્માણ્ડ ભરિતાનિ ચ ॥
તાનિ સર્વાણિ સંન્યસ્ય દેવેશિ પાર્થિવોપરિ ।
યાનિ યાનિ ચ ધૂપાનિ દીપાનિ વિવિધાનિ ચ ॥
અન્યાનિ ઉપચારાણિ યથોક્ત વિધિના પ્રિયે ॥
॥ ઇતિ શ્રીલિઙ્ગાર્ચન તન્ત્રે હરપાર્વતી સંવાદે નવમઃ પટલઃ

ઈશ્વર ઉવાચ-
યથોક્તવિધિના દેવિ શિવં સમ્પૂજ્ય પાર્થિવમ્ ।
કૃતાર્થોઽહં મહેશાનિ સર્વં ત્વયિ શુચિસ્મિતે ॥
પૂજાકાલે મહેશાનિ બહુકાલં ગતો મમ ।
તથા તુ વિજયાપત્રં સંન્યસ્ય પાર્થિવોપરિ ॥
દત્ત્વા તુ વિજયા પત્રં અશ્વમેધફલં ભવેત્ ।
મુખવાદ્યં હિ સમ્યક્ કૃત્વા લક્ષં ગતો મમ ॥
તાણ્ડવં મમ દેવેશિ મુખવાદ્યં વરાનને ।
દૃષ્ટ્વા તુ પરમેશાનિ લિઙ્ગં ભિત્ત્વા તદા પ્રિયે ॥
આવિરાસીત્તતો ભદ્રે સ્વયં પ્રકૃતિઃ કામિનિ ।
આવિર્ભૂતા મહામાયા જગતાં રક્ષણાય ચ ॥
દૃષ્ટ્વા દેવીં મહેશાનિ સાક્ષાન્મોક્ષસ્વરૂપિણી ।
પાર્શ્વભૂતા મહામાયા દશવાદ્યસમન્વિતા ॥
સિદ્ધસ્થા પરમેશાનિ પૂજનાત્તવ સુવ્રતે ।
તસ્યા વાક્ય તતઃ શ્રુત્વા નિપત્યચરણોપરિ ॥
પ્. ૪૯)
પાદ્યાર્ઘ્યાદીનિ દેવેશિ યદ્દત્તં ભક્તિભાવતઃ ।
યદ્દત્તં પરમેશાનિ જલગઙ્ગાશિરઃ સ્થિતમ્ ॥
સા ગઙ્ગા પરમેશાનિ તસ્યાઃ પદ્મે વ્યવસ્થિતા ।
ત્રૈલોક્ય જનની ભૂત્વા ત્રૈલોક્યસ્યાપિ સંસ્થિતા ॥
યદ્દત્તં પરમેશાનિ તસ્યૈ દેવ્યૈ શુચિસ્મિતે ।
તચ્છૃણુષ્વ મહેશાનિ નિગદામિ તવાનઘે ॥
ઈશ્વર ઉવાચ-
પરમાનન્દવિભવે નમોઽસ્તુ પરમેશ્વરિ ।
સાક્ષાત્તુ ધર્મદે સત્યે કામદેઽર્થદે સદા ॥
નમસ્તે જગતાં માતઃ પાપહન્ત્રિ નમોઽસ્તુતે ।
નષ્ટે તુ પરમેશાનિ બ્રહ્માણ્ડે મણિ પૂજિતે ॥
કિં કરોમિ ચ્છગચ્છામિ ચિન્તા વ્યાકુલમાનસઃ ।
સમ્પૂજ્ય પાર્થિવં લિઙ્ગં બહુયાનેન સુન્દરિ ॥
અદ્યૈવ સફલા પૂજા શ્રીપાદદર્શનાત્તવ ।
કૃતાર્થોઽહં મહેશાનિ તવ શ્રીપાદદર્શનાત્ ॥
યદ્દત્તં તુ મહેશાનિ ઉપચારં મનોહરં ।
તત્સર્વં પરમેશાનિ પશ્યામિ તવ પાદયોઃ ॥
વરં દેહિ મહામાયે સૃષ્ટિસંહારકારિણિ ।
વિશ્વં પૂર્વં સ્થિતં દેવિ સ્થાવરં જઙ્ગમં ચ યત્ ॥
તે નૈવ વિધિના દેવિ બ્રહ્માણ્ડપતનં કુરુ ।
અતઃ પરં મહામાયા શ્રુત્વા મમ શિવં પ્રિયે ॥
ચન્દનૈર્મિલિતં લિઙ્ગં આદાય વામકેઽઙ્ગુલે ।
પૂતનીં પરમાં રમ્યાં નિર્માય સા જગન્મયં ॥
પ્. ૫૦)
વામા જ્યેષ્ઠા તથા રૌદ્રી પૂતનીયમિદં સ્મૃતમ્ ।
વામા બ્રહ્મા મહેશાનિ જ્યેષ્ઠા વિષ્ણુસ્તુ ગીયતે ॥
તતો રૌદ્રીં વિનિર્માય પ્રાણમન્ત્રેણ પાર્વતિ ।
પ્રાણપ્રતિષ્ઠાં દેવેશિ તત્ર કૃત્વા શુચિસ્મિતે ॥
પ્રાણપ્રતિષ્ઠાકાલે તુ યદ્દૃષ્ટં યોગવર્ધિનિ ।
બ્રહ્માવિષ્ણુશ્ચ રુદ્રશ્ચ રજઃ સત્ત્વ તમોગુણઃ ॥
પૂતન્યાં પરમેશાનિ તે દેવાસ્તત્ક્ષણાત્ પ્રિયે ।
આવિર્ભૂતા મહેશાનિ સત્યં સત્યં શુચિસ્મિતે ॥
મૂર્તિત્રયં વિનિર્માય તત્રૈવાન્તરધીયતે ।
અન્તર્ધાનં ગતે સા તુ ચિન્મયોઽહં વરાનને ॥
તસ્મિન્ કાલે મહેશાનિ યોગસ્થોઽહં વરાનને ।
યોગમાર્ગે મહેશાનિ સ્થિત્વા ચ લક્ષવત્સરમ્ ॥
યોનિકુણ્ડે મહેશાનિ સુન્દર્યાઃ પરમેશ્વરિ ।
બહુયત્નેન તાં દેવીં દૃષ્ટ્વા મહિષમર્દિનીમ્ ॥
યો યોનિરર્ધમાત્રા સા તારં બ્રહ્માદિભિઃ સદા ।
મુખં તસ્યા વિજાનંતિ બિન્દ્વર્કં કમલાનને ॥
દૃષ્ટમાત્રેણ દેવેશિ ભ્રમરો ભ્રમરીસહ ।
પ્રયયૌ પરમેશાનિ અન્તસ્થાનં શુચિસ્મિતે ॥
તસ્યા ડિમ્ભે મહેશાનિ ત્વં મયા સહિતા પ્રિયે ।
સર્વં દૃષ્ટં મહેશાનિ યથા પૂર્વં શુચિસ્મિતે ॥
પ્. ૫૧)
શ્રીદેવ્યુવાચ-
યોનિકુણ્ડે મહેશાન યદ્દૃષ્ટં પરમેશ્વર ।
તન્મે કથય દેવેશ જ્ઞાનસારં તપોધન ॥
ઈશ્વર ઉવાચ-
દૃષ્ટં મયા મહેશાનિ ત્રિગુણં સિંહવાહિનિ ।
તસ્યાઃ પાદામ્બુજે દેવિ દૃષ્ટં ત્રિગુણવિગ્રહં ॥
રજઃ સત્ત્વં મહેશાનિ તથા તમોગુણં પ્રિયે ।
રજો બ્રહ્મા મહેશાનિ વિષ્ણુશ્ચ સત્ત્વરૂપધૃક્ ॥
રુદ્રસ્તમાત્મકં દેવિ દૃષ્ટં તસ્યાઃ પદદ્વયે ।
પદે લગ્ના મહેશાનિ તિષ્ઠન્તિ સતતં પ્રિયે ॥
વાગ્ભવં કામબીજં ચ શ્રીબીજં ચ શુચિસ્મિતે ।
વાગ્ભવં રજોગુણં દેવિ શ્રીબીજં સત્ત્વમદ્ભુતમ્ ॥
કામબીજં મહેશાનિ તમોરૂપઞ્ચ મૂર્તિમાન્ ।
બીજત્રયં વરારોહે સ્ત્રીરૂપી નાત્ર સંશયઃ ॥
વામા તુ વાગ્ભવં બીજં જ્યેષ્ઠા શ્રીબીજમુચ્યતે ।
કામં રૌદ્રી મહેશાનિ દૃષ્ટ્વા તસ્યાઃ પદદ્વયે ॥
બાહ્યજ્ઞાને મહેશાનિ મમ કામિનિ સુન્દરિ ।
યોગમાર્ગે ચ યદ્દૃષ્ટં બાહ્યજ્ઞાને ચ યત્ પ્રિયે ॥
॥ ઇતિ શ્રીલિઙ્ગાર્ચનતન્ત્રે હરપાર્વતીસંવાદે દશમઃ પટલઃ

ઈશ્વર ઉવાચ-
નિગદામિ વરારોહે બાહ્યજ્ઞાનં શૃણુ પ્રિયે ।
યત્પૃષ્ટં પરમેશાનિ વિષ્ણું રુદ્રં પિતામહમ્ ॥
યા બ્રહ્મા સૃષ્ટિકર્તા સા વિષ્ણુઃ પાલનતત્પરઃ ।
રુદ્રસ્તુ પરમેશાનિ સદા સંહારકારકઃ ॥
પ્. ૫૨)
ઉદ્ગ્રાહ્ય વિશ્વં બ્રહ્માણ્ડં વામાશક્ત્યાઃ પ્રસાદતઃ ।
બ્રહ્મણે કિમધિષ્ઠાનં યઃ સુમેરુશ્ચ પાર્વતિ ॥
અન્તે બ્રહ્મા મહેશાનિ સદારજોગુણાત્મિકા ।
વિષ્ણુઃ પ્રવિશ્ય બ્રહ્માણ્ડં પાલયત્યતિ સુન્દરિ ॥
વષ્ણવીં શક્તિમાસ્થાય વિષ્ણુસ્તુ પાલકઃ સદા ।
રુદ્રઃ સંહારકો દેવિ રૌદ્રીશક્ત્યાઃ પ્રસાદતઃ ॥
અતઃ પરં મહેશાનિ જ્ઞાનસારં વદામિ તે ।
વિષ્ણોઃ સત્ત્વગુણે દેવિ યદ્દૃષ્ટં પરમેશ્વરિ ॥
નિગદામિ શૃણુ પ્રાજ્ઞે ખઞ્જનાક્ષિ નમોસ્તુ તે ।
ખઞ્જનં તવ નેત્રં હિ યથાભવતિ પાર્વતિ ॥
તવ તત્પરમેશાનિ નિગદામિ શૃણુ પ્રિયે ।
અવતારા મહેશાનિ વ્યાસેન ગીયન્તે સદા ॥
વ્યાસસ્તુ પરમેશાનિ મમ દેહો વરાનને ।
સ ચ વ્યાસો મહેશાનિ મમ મૂર્તિમુપાસય ॥
મત્સ્યઃ કૂર્મો વરાહશ્ચ નૃસિંહો વામનસ્તથા ।
રામઃ કૃષ્ણશ્ચ દેવશ્ચ જામદગ્ન્યસ્તથા પરે ॥
બુદ્ધશ્ચ કલ્કિરૂપશ્ચ અન્યે ચ બહવઃ પ્રિયે ।
વિષ્ણૌ સત્ત્વમયે દેવિ મયા દૃષ્ટાઃ શુચિસ્મિતે ॥
વિષ્ણુવેશા મહેશાનિ મત્સ્યાદ્યાઃ પરમેશ્વરિ ।
એતત્સર્વં મયા દૃષ્ટં વિષ્ણોઃ સત્ત્વનિકેતને ॥
બ્રહ્મા રુદ્રસ્તથા વિષ્ણુઃ સદા દૃષ્ટો મહેશ્વરિ ।
તદા તુ પરમેશાનિ અભિષેકં મયા કૃતમ્ ॥
અભિષિક્તે મહેશાનિ દેવાન્ ત્રિગુણધારિણઃ ।
તતસ્તુ પરમેશાનિ દેવત્વં પરમેશ્વરિ ॥
તતો બ્રહ્મા મહેશાનિ તજ્જલં પરમેશ્વરિ ।
કમણ્ડલું પૂરયિત્વા બ્રહ્મલોકં યયૌ દ્રુતમ્ ॥
ઇતિ તત્ત્વં મહેશાનિ સદા મમ હૃદિ સ્થિતમ્ ।
તતો બ્રહ્માદયઃ સર્વે માં નમસ્કૃત્ય પાર્વતિ ॥
સ્વસ્થાનં પરમેશાનિ યા તું બદ્ધાદરાઃ સદા ।
અહન્તુ પરમેશાનિ દેવાનાશ્વાસ્ય સત્વરમ્ ॥
કૈલાસં પર્વતશ્રેષ્ઠં નિર્વાણસદૃશં પ્રિયે ।
કૈલાસં પરમેશાનિ સ્થાનં મમ સુદુર્લભમ્ ॥
અલકા પૂશ્ચ દેવેશિ સર્વશક્તિમયિ પ્રિયે ।
વિમાનં પુષ્પકં દેવિ સર્વગં પરમેશ્વરિ ॥
મમ કોષં મહેશાનિ સર્વરત્નવિભૂષિતમ્ ।
કોષાધ્યક્ષો મહેશાનિ કુબેરઃ કમલેક્ષણે ॥
વાસાર્થં પરમેશાનિ યોગધારણસક્ષમમ્ ।
ઉલ્મુકં પૃષ્ઠમારુહ્ય ધર્મસ્ય વૃષરૂપિણઃ ॥
નામ્ના નન્દી મહેશાનિ સીયન્તે સકલા જનાઃ ।
સા નન્દી પરમેશાનિ કામિની સા વરાનને ॥
કૈલાસમાશ્રિતં દેવિ કૃતં યત્નેન સુન્દરિ ।
એતસ્મિન્ સમયે દેવિ શરીરગ્રહણં કૃતમ્ ॥
શક્તિત્વાત્પરમેશાનિ શાન્તોઽહં વરવર્ણિનિ ।
પ્. ૫૪)
શ્રીદેવ્યુવાચ-
ભો દેવ કરુણાનાથ સદાત્વં ભક્તવત્સલઃ ।
દીનત્રાણપરો દેવ નીલકણ્ઠ તપોધન ॥
અપરૈકં મહાદેવ સન્દેહં જ્ઞાનયોગહૃત્ ।
બ્રહ્માણ્ડં નાશમાયાતિ જાયતે તત્કથં પુનઃ ॥
જીવે ગતે મહેશાન પુનર્યાતિ કથં પ્રભો ।
નષ્ટે સતિ મહાદેવ સ્થૂલં ભસ્મમવાપ્નુયાત્ ॥
સૂક્ષ્મં હિ પરમેશાન નિર્વાણં પદમાપ્નુયાત્ ।
સ્થૂલં સૂક્ષ્મં મહાદેવ શરીરદ્વયમુચ્યતે ॥
સ્થૂલેનષ્ટે મહેશાનિ કૃમિવિડ્ભસ્મસાદ્ભવેત્ ।
સૂક્ષ્મં હિ પરમં જ્ઞાનં નિર્વાણં પદમાપ્નુયાત્ ॥
નિર્વાણં બ્રહ્મણો રૂપં પ્રકૃતિર્મોક્ષરૂપિણી ।
સ્થૂલં હિ પરમેશાન સામાન્યં પ્રકૃતેર્વપુઃ ॥
તત્કથં પરમેશાન પુનઃ સૃષ્ટિં વ્રજત્યસૌ ।
ઈશ્વર ઉવાચ-
સન્દેહં ત્યજ ચાર્વઙ્ગિ જ્ઞાનસારં વદામિ તે ।
બ્રહ્માણ્ડે પરમેશાનિ ગતે નષ્ટે શુચિસ્મિતે ॥
સ્થાવરં જઙ્ગમં ચૈવ સર્વમેવ ચરાચરમ્ ।
પુનરાયાન્મહેશાનિ યથાપૂર્વં યથામતિ ॥
સર્વં દૃષ્ટં મયા દેવિ સર્વશક્તિસ્વરૂપિણિ ।
સ્થૂલં વા પ્રમેશાનિ સૂક્ષ્મં સર્વઞ્ચ અદ્ભૂતમ્ ॥
મયા દૃષ્ટં બ્રહ્મમાર્ગે યોગેન્દ્રત્વં મયિ પ્રિયે ।
બ્રહ્માદ્યાસ્તૃણપર્યન્તં સર્વશક્તિપુરે મયા ॥
પ્. ૫૫)
યથા દૃષ્ટં શક્તિપુરે તત્સર્વં પરમેશ્વરિ ।
અપરં જ્ઞાનસારં હિ સારાત્સારં પરાત્પરમ્ ॥
નિગદામિ શૃણુ પ્રૌઢે સાવધાનાવધારય ।
બ્રહ્મમાર્ગે શક્તિપુરે પરમાનન્દરૂપિણિ ॥
મયાદૃષ્ટં મહેશાનિ આશ્ચર્યં પરમાદ્ભુતમ્ ।
આયાન્તિ યાન્તિ બહુશો ગણના તસ્ય કા પ્રિયે ॥
લોમકૂપાત્ મહેશાનિ આમોક્ષાત્ પ્રકરોતિ હિ ।
તત્સર્વં પરમેશાનિ બ્રહ્માણ્ડોપમયં પ્રિયે ॥
એતત્તથ્યં વરારોહે ન હિ મિથ્યા શુચિસ્મિતે ।
જન્મવન્મરણઞ્ચૈવ ગમનાગમનં પ્રિયે ॥
સર્વં દૃષ્ટં મયા દેવિ સદા શક્તિપુરે પ્રિયે ।
તસ્માત્તુ પરમેશાનિ મરણં જનનં તથા ॥
એતદ્ દ્વયં મહેશાનિ ગમનાગમનં સ્મૃતમ્ ।
ગમનં દ્વિવિધં ભદ્રે જનનં મરણં પ્રિયે ॥
તસ્માત્તુ જનનં દેવિ મરણં વા વરાનને ।
કસ્ય સ્યાચ્ચઞ્જલાપાઙ્ગિ મિથ્યાવદસિ કામિનિ ॥
સર્વં શક્તિમયં દેવિ બ્રહ્માણ્ડં સચરાચરમ્ ।
યથાપૂર્વં શરીરં હિ પુનરાયાત્ વરાનને ॥
યન્નષ્ટં પરમેશાનિ શરીરં સ્થૂલરૂપકમ્ ।
યદાકારં મહેશાનિ દૃષ્ટં શક્તિપુરે મયા ॥
સન્દેહં ત્યજ ચાર્વઙ્ગિ આત્મનો મરણે પ્રિયે ।
આત્મા હિ બ્રહ્મણો રૂપં પ્રકૃતિઃ પરમેશ્વરી ॥
પ્. ૫૬)
શુદ્ધજમ્બૂનદાકારં આત્માનં વિદ્ધિ સુન્દરિ ।
તત્કથં પરમેશાનિ મરણં તસ્ય સુન્દરિ ॥
શ્રીદેવ્યુવાચ-
નમસ્તે પુણ્ડરીકાક્ષ યોગેન્દ્ર પરમેશ્વર ।
અતિગુહ્યં રહસ્યં હિ કૃપયા વદ શઙ્કર ॥
યદ્યસ્તિ પરમેશાન કોટિશો હ્યચરાશય ।
કસ્મિન્ પિણ્ડે મહાદેવ સ્થિતિસ્તુ તવ યોગમૃત્ ॥
ઈશ્વર ઉવાચ-
પ્રતિ પિણ્ડે મહેશાનિ સ્થિતોઽહં સર્વદા મમ ।
પ્રતિપિણ્ડં મહેશાનિ એતદ્વિશ્વોપમં સદા ॥
પિણ્ડે પિણ્ડે મહેશાનિ તિષ્ઠામિ સતતં સદા ।
ત્વાં વિના પરમેશાનિ ન હિ તિષ્ઠામિ કુત્રચિત્ ॥
તવ યોગબલાદ્દેવિ શરીરં બહુધા મમ ।
મહતિ પ્રલયે દેવિ સર્વદેવમવાપ્નુયાત્ ॥
મહતિ પ્રલયં દેવિ એકદૈવ ભવેત્પ્રિયે ॥
॥ ઇતિ શ્રીલિઙ્ગાર્ચનતન્ત્રે હરપાર્વતી સંવાદે એકાદશઃ પટલઃ

શ્રીદેવ્યુવાચ-
દેવદેવ મહાદેવ યત્ત્વયા પૂર્વસૂચિતમ્ ।
રહસ્યં શિવલિઙ્ગસ્ય કૃપયા વદ શઙ્કર ॥
ઈશ્વર ઉવાચ-
રહસ્યં પરમેશાનિ સામાન્યં તવ સમ્મતમ્ ।
પૂર્વોક્ત વિધિના દેવિ સમ્પૂજ્ય પાર્થિવં શિવમ્ ॥
સમ્પૂજ્ય આત્મનો ગેહે યથા શક્ત્યા વિનિર્મિતમ્ ।
ષોડશૈરુપચારૈશ્ચ સમ્પૂજ્ય પાર્થિવં સિવમ્ ॥
પ્. ૫૭)
એવં વત્સરપર્યન્તં સદ્ભક્ત્યા પૂજયેચ્છિવં ।
રહસ્યં વાહ યત્પશ્ચાત્ માસિ માસિ શુચિસ્મિતે ॥
સમ્પૂજ્ય દિવસે લિઙ્ગં યાવત્સઙ્ખ્યં વરાનને ।
તદ્રાત્રૌ પરમેશાનિ તલ્લિઙ્ગં પરમેશ્વરિ ॥
આદાય નિશિતલ્લિઙ્ગં ગત્વા બિલ્વતરું પ્રિયે ।
અમાવસ્યાં ચતુર્દશ્યાં પૌર્ણમાસ્યાં વિશેષતઃ ॥
કુણ્ડે ચ શનિવારે ચ સોમવારે વિશેષતઃ ।
પૂજિતવ્યં પ્રયત્નેન નગ્નો ભૂત્વા વરાનને ॥
બિલ્વપત્રૈઃ પ્રપૂજ્યાથ સહસ્રૈઃ પરમેશ્વરિ ।
બિલ્વપત્રં મહેશાનિ કીટાદિદોષ વર્જિતમ્ ॥
કોમલં મધુરં પત્રં પત્રત્રયયુતં પ્રિયે ।
બિલ્વપત્રં વિના દેવિ ન હિ પૂજાં સમાચરેત્ ॥
એતદ્ધિ વચનં દેવિ સૃષ્ટિવત્પરમેશ્વરિ ।
સંહારં પરમેશાનિ એકદૈવ વરાનને ॥
ન કસ્મૈચિત્પ્રવક્તવ્યં પશવે પરમેશ્વરિ ।
બ્રહ્માણ્ડં પ્રકૃતે રૂપં સર્વશક્તિમયં યતઃ ॥
અત એવ મહેશાનિ સ્ત્રીમયં સકલં જગત્ ।
પ્રલયે પરમેશાનિ માતૃકાં બ્રહ્મરૂપિણીમ્ ॥
એતદ્ધિ વચનં દેવિ રહસ્યં પ્રતિ પાર્વતિ ।
પૂજયેત્સર્વથા દેવિ યથાનુષ્ઠાન પૂર્વકમ્ ॥
અતઃ પરં મહેશાનિ મન્ત્રમુચ્ચાર્ય યત્નતઃ ।
બિલ્વપત્રં પ્રદદયાત્તુ એકૈકેન પૃથક્ પૃથક્ ॥
પ્. ૫૮)
સંશોધ્ય વિધિવદ્દેવિ બિલ્વપત્રં વરાનને ।
એવં વત્સરપર્યન્તં યઃ કરોતિ પ્રસન્નધીઃ ॥
મનસા કાર્યમુદ્દિશ્ય એવં યસ્તુ પ્રપૂજયેત્ ।
શીઘ્રં કામમવાપ્નોતિ ગણેશદૃશો ભવેત્ ॥
અતઃ પરં મહેશાનિ ગર્તં કૃત્વા તુ તત્સ્થલે ।
નિક્ષિપ્ય લિઙ્ગં તત્રૈવ મન્ત્રં જપ્ત્વા તુ તત્ર વૈ ॥
નમસ્કૃત્ય મહેશાનિ ક્ષમસ્વેતિ વિસર્જનમ્ ।
* * હવનં કૃત્વા રહસ્યં પરમેશ્વરિ ॥
યઃ કરોતિ પ્રસન્નાત્મા સ એવ શ્રીસદાશિવઃ ।
અનેન ચ ક્રમેણૈવ લક્ષં યસ્તુ પ્રપૂજયેત્ ॥
સર્વપૂજા કૃતા દેવિ ચ તેનાત્ર સંશયઃ ।
અન્યથા ત્રિફલા પૂજા અન્તે નરકમાપ્નુયાત્ ॥
અષ્ટોત્તરશતં દેવિ સહસ્રં વા શુચિસ્મિતે ।
અયુતં વા મહેશાનિ લક્ષવદ્વરવર્ણિનિ ॥
પૂજયેદ્યસ્તુ દેવેશં પાર્થિવં વરવર્ણિનિ ।
સ એવ પરમેશાનિ સાક્ષાત્ શ્રીપરમેશ્વરઃ ॥
શ્રીયુક્તઃ પરમેશાનિ સાક્ષાત્ શ્રીપરમેશ્વરઃ ।
શ્રીશક્તિ યુક્તો દેવેશિ સાક્ષાત્ શ્રીપરમેશ્વરઃ ॥
કાર્યં ચ કારણં દેવિ તત્ર શ્રીપરમેશ્વરી ।
પરમેશ્વરો યસ્તુ દેવિ ન કાર્યં કારણં ન ચ ॥
કાર્યવત્કારણં દેવિ પ્રકૃતિમોક્ષિરૂપિણી ॥
પ્. ૫૯)
ઈશ્વર ઉવાચ-
નિગદામિ શૃણુ પ્રૌઢે શ્રીશિવસ્ય ચ પૂજનમ્ ।
નરલોકં મહેશાનિ નિર્માય પાર્થિવં શિવમ્ ॥
અઙ્ગુષ્ઠમાત્રં નિર્માય શર્કરારહિતં પ્રિયે ।
પૂર્વવદ્વિધિના દેવિ સમ્પૂજ્ય પાર્થિવં શિવમ્ ॥
બિલ્વપત્રૈઃ સમમ્યર્ચ્ય કલ્હારૈઃ પરમેશ્વરિ ।
યદ્યદ્દત્તં મહેશાનિ શિવાય પરમાત્મને ॥
તત્સર્વં પરમેશાનિ તત્ક્ષણાત્તન્મયો ભવેત્ ।
પ્રત્યહં પરમેશાનિ યાવજ્જીવં વરાનને ॥
પૂજયેત્ પરયાભક્ત્યા લિઙ્ગં બ્રહ્મમયં પ્રિયે ।
એકં વા પૂજયેલ્લિઙ્ગં યુગલં ન તુ પૂજયેત્ ॥
એકીકૃત્ય મહેશાનિ દશપઞ્ચશતાનિ વૈ ।
પ્રત્યેકેવાથવા દેવિ ઉપચારૈઃ પ્રપૂજયેત્ ॥
યત્કિઞ્ચિદુપચારં હિ તસ્ય કિઞ્ચિત્ શુચિસ્મિતે ।
ગૃહીત્વા પરમેશાનિ લિઙ્ગોપરિ નિવેદયેત્ ॥
તન્નિર્માલ્યં મહેશાનિ અગ્રાહ્યં પરમેશ્વરિ ।
તન્નિર્માલ્ય મહાદેવિ કાલકૂટયુતં સદા ॥
॥ ઇતિ લિઙ્ગાર્ચનતન્ત્રે હરપાર્વતી સંવાદે દ્વાદશઃ પટલઃ

શ્રીદેવ્યુવાચ-
દુર્લભં તવ નિર્માલ્યં બ્રહ્માદીનાં કૃપાનિધે ।
તત્કથં પરમેશાન નિર્માલ્યં તવ દૂષિતમ્ ॥
કૃપયા કથયેશાન યદ્યહં તવ વલ્લભા ।
યદિનો કથ્યતે દેવ વિમુઞ્ચામિ તદા તનૂમ્ ॥
કૃપયા પરમેશાન હૃદયાચ્છલ્યમુદ્ધર ।
તવ વાક્યં મહાદેવ બ્રહ્મતુલ્યં સુદારુણમ્ ॥
હૃદયાન્મમ દેવેશ શલ્યમુદ્ધર સામ્પ્રતમ્ ।
અગ્રાહ્યં તવ નિર્માલ્યં કથં વદસિ યોગભૃત્ ॥