કૃષ્ણામૃતમહાર્ણવઃ · અધ્યાય 1

ૐ.
અર્ચિતઃ સંસ્મૃતો ધ્યાતઃ કીર્તિતઃ કથિતઃ શ્રુતઃ
યો દદાત્યમૃતત્વં હિ સ માં રક્ષતુ કેશવઃ.

તાપત્રયેણ સંતપ્તં યદેતદખિલં જગત્
વક્ષ્યામિ શાન્તયે હ્યસ્ય કૃષ્ણામૃતમહાર્ણવમ્.

તે નરાઃ પશવો લોકે કિં તેષાં જીવને ફલમ્
યૈર્ન લબ્ધા હરેર્દીક્ષા નાર્ચિતો વા જનાર્દનઃ.

સંસારેઽસ્મિન્મહાઘોરે જન્મરોગભયાકુલે
અયં એકો મહાભાગઃ પૂજ્યતે યદધોક્ષજઃ.

સ નામ સુકૃતી લોકે કુલં તેન હ્યલંકૃતમ્
આધારઃ સર્વભૂતાનાં યેન વિષ્ણુઃ પ્રસાદિતઃ.

યજ્ઞાનાં તપસાં ચૈવ શુભાનાં ચૈવ કર્મણાં
તદ્વિશિષ્ટફલં નૃણાં સદૈવારાધનં હરેઃ.

કલૌ કલિમલધ્વંસિસર્વપાપહરં હરિમ્
યેઽર્ચયન્તિ નરા નિત્યં તેઽપિ વન્દ્યા યથા હરિઃ.

નાસ્તિ શ્રેયસ્કરં નૃણાં વિષ્ણોરારાધનાન્મુને
યુગેઽસ્મિંસ્તામસે લોકે સતતં પૂજ્યતે નૃભિઃ.

અર્ચિતે સર્વદેવેશે શઙ્કચક્રગદાધરે
અર્ચિતાઃ સર્વદેવાઃ સ્યુર્યતઃ સર્વગતો હરિઃ.

સ્વર્ચિતે સર્વલોકેશે સુરાસુરનમસ્કૃતે
કેશવે કંસકેશિઘ્ને ન યાતિ નરકં નરઃ.

સકૃદભ્યર્ચ્ય ગોવિન્દં બિલ્વપત્રેણ માનવઃ
મુક્તિભાગી નિરાતઙ્કી વિષ્ણુલોકે ચિરં વસેત્.

સકૃદભ્યર્ચિતો યેન હેળયાઽપિ નમસ્કૃતઃ
સ યાતિ પરમં સ્થાનં યત્સુરૈરપિ દુર્લભમ્.

નારદઃઃ
સમસ્તલોકનાથસ્ય દેવદેવસ્ય શાર્ઙ્ગિણઃ
સાક્ષાદ્ભગવતો વિષ્ણોઃ પૂજનં જન્મનઃ ફલમ્.

પૌલસ્ત્યઃઃ
ભક્ત્યા દૂર્વાઙ્કુરૈઃ પુમ્ભિઃ પૂજિતઃ પુરુષોત્તમઃ
હરિર્દદાતિ હિ ફલં સર્વયજ્ઞૈશ્ચ દુર્લભમ્.

વિધિના દેવદેવેશઃ શઙ્ખચક્રધરો હરિઃ
ફલં દદાતિ સુલભં સલિલેનાપિ પૂજિતઃ.

નરકે પચ્યમાનસ્તુ યમેન પરિભાષિતઃ
કિં ત્વયા નાર્ચિતો દેવઃ કેશવઃ ક્લેશનાશનઃ.

ધર્મઃઃ
નરસિંહો હૃષીકેશઃ પુણ્ડરીકનિભેક્ષણઃ
સ્મરણાન્મુક્તિદો નૃણાં સ ત્વયા કિં ન પૂજિતઃ.

દ્રવ્યાણાં અપ્યભાવે તુ સલિલેનાપિ પૂજિતઃ
યો દદાતિ સ્વકં સ્થાનં સ ત્વયા કિં ન પૂજિતઃ.

ગર્ભસ્થિતામૃતા વાઽપિ મુષિતાસ્તે સુદૂષિતાઃ
ન પ્રાપ્તા યૈર્હરેર્દીક્ષા સર્વદુઃખવિમોચની.

માર્કણ્ડેયઃઃ
સકૃદભ્યર્ચિતો યેન દેવદેવો જનાર્દનઃ
યત્કૃતં તત્કૃતં તેન સમ્પ્રાપ્તં પરમં પદમ્.

ધર્માર્થકામમોક્ષાણાં નાન્યોપાયસ્તુ વિદ્યતે
સત્યં બ્રવીમિ દેવેશ હૃષીકેશાર્ચનાહતે.

તસ્ય યજ્ઞવરાહસ્ય વિષ્ણોરમિતતેજસઃ
પ્રણામં યેઽપિ કુર્વન્તિ તેષાં અપિ નમો નમઃ.

મરીચિઃઃ
અનારાધિતગોવિન્દૈર્નરૈઃ સ્થાનં નૃપાત્મજ
ન હિ સમ્પ્રાપ્યતે શ્રેષ્ઠં તસ્માદારાધયાચ્યુતમ્.

આત્રિઃઃ
પરઃ પરાણાં પુરુષસ્તુષ્ટો યસ્ય જનાર્દનઃ
સ ચાઽપ્નોત્યક્ષયં સ્થાનં એતત્સત્યં મયોદિતમ્.

આઙ્ગિરાઃઃ
યસ્યાન્તઃ સર્વં એવેદં અચ્યુતસ્યાખ્યયાત્મનઃ
તં આરાધય ગોવિન્દં સ્થાનં અગ્ર્યં યદીચ્છસિ.

પુલહઃઃ
પરં બ્રહ્મ પરં ધામ યોઽસૌ બ્રહ્મ સનાતનમ્
તં આરાધ્ય હરિં યાતિ મુક્તિં અપ્યતિદુર્લભામ્.

ઐન્દ્રં ઇન્દ્રઃ પરં સ્થાનં યં આરાધ્ય જગત્પતિમ્
પ્રાપ યજ્ઞપતિં વિષ્ણું તં આરાધય સુવ્રત.

પ્રાપ્નોત્યારાધિતે વિષ્ણૌ મનસા યદ્યદિચ્છતિ
ત્રૈલોક્યાન્તર્ગતં સ્થાનં કિમુ લોકોત્તરોત્તરાન્.

યે સ્મરન્તિ સદા વિષ્ણું શઙ્ખચક્રગદાધરમ્
સર્વપાપવિનિર્મુક્તાઃ પરં બ્રહ્મ વિશન્તિ તે.

તતોઽનિરુદ્ધં દેવેશં પ્રદ્યુમ્નં ચ તતઃ પરમ્
તતઃ સંકર્ષણં દેવં વાસુદેવં પરાત્પરમ્.

વાસુદેવાત્પરં નાસ્તિ ઇતિ વેદાન્તનિશ્ચયઃ
વાસુદેવં પ્રવિષ્ટાનાં પુનરાવર્તનં કુતઃ.

âત્રેયઃઃ
યો યાનિચ્છેન્નરઃ કામાન્નારી વા વરવર્ણિની
તાન્સમાપ્નોતિ વિપુલાન્સમારાધ્ય જનાર્ધનમ્.

પુલહ સગ્તેઃ
બ્રહ્માઃ
બાહુભ્યાં સાગરં તર્તું ક ઇચ્છેત પુમાન્ભુવિ
વાસુદેવં અનારાધ્ય કો મોક્ષં ગન્તું ઇચ્છતિ.

ઋઅંકરઃઃ
કૃતે પાપેઽનુતાપો વૈ યસ્ય પુંસઃ પ્રજાયતે
પ્રાયશ્ચિત્તં તુ તસ્યોક્તં હરિસંસ્મરણં પરમ્.

ન હ્યપુણ્યવતાં લોકે મૂઢાનાં કુટિલાત્મનાં
ભક્તિર્ભવતિ ગોવિન્દે સ્મરણં કીર્તનં તથા.

તદૈવ પુરુષો મુક્તો જન્મદુઃખજરાદિભિઃ
જિતેન્દ્રિયો વિશુદ્ધાત્મા યદૈવ સ્મરતે હરિમ્.

પ્રાપ્તે કલિયુગે ઘોરે ધર્મજ્ઞાનવિવર્જિતે
ન કશ્ચિત્સ્મરતે દેવં કૃષ્ણં કલિમલાપહમ્.

ન કલૌ દેવદેવસ્ય જન્મદુઃખાપહારિણઃ
કરોતિ મર્ત્યો મૂઢાત્મા સ્મરણં કીર્તનં હરેઃ.

યે સ્મરન્તિ સદા વિષ્ણું વિશુદ્ધેનાન્તરાત્મના
તે પ્રયાન્તિ ભવં ત્યક્ત્વા વિષ્ણુલોકં અનામયમ્.

ગર્ભજન્મજરારોગદુઃખ સંસારબન્ધનૈઃ
ન બાધ્યતે નરો નિત્યં વાસુદેવં અનુસ્મરન્.

યમમાર્ગાં મહાઘોરં નરકાણિ યમં તથા
સ્વપ્નેઽપિ ચ ન પશ્યેત યઃ સ્મરેદ્ગરુડધ્વજમ્.

હૃદિ રૂપં મુખે નામ નૈવેદ્યં ઉદરે હરેઃ
પાદોદકં ચ નિર્માલ્યં મસ્તકે યસ્ય સોઽચ્યુતઃ.

ગોવિન્દસ્મરણં પુંસાં પાપરાશિમહાચલમ્
અસંશયં દહત્યાશુ તૂલરાશિં ઇવાનલઃ.

આગસ્ત્યઃઃ
સ્મરણાદેવ કૃષ્ણસ્ય પાપસઙ્ઘાતપઞ્જરમ્
શતધા ભેદં આયાતિ ગિરિર્વજ્રહતો તથા.

કૃષ્ણે રતાઃ કૃષ્ણં અનુસ્મરન્તઃ તદ્ભાવિતાસ્તદ્ગતમાનસાશ્ચ.
તે ભિન્નદેહાઃ પ્રવિશન્તિ વિષ્ણું હવિર્યથા મન્ત્રહુતં હુતાશે.

સા હાનિસ્તન્મહત્છિદ્રં સા ચાન્ધજડમૂકતા
યન્મુહૂર્તં ક્ષણં વાઽપિ વાસુદેવો ન ચિન્ત્યતે.

નારાયણો નામ નરો નરાણાં પ્રસંહ્ય ચોરઃ કથિતઃ પૃથિવ્યામ્
અનેકજન્માર્જિતપાપસઞ્ચયં દહત્યશેષં સ્મૃતમાત્રયૈવ.

યસ્ય સંસ્મરણાદેવ વાસુદેવસ્ય શાર્ઙ્ગિણઃ
કોટિજન્માર્જિતં પાપં તક્ષણાદેવ નશ્યતિ.

કિં તસ્ય બહુભિસ્તીર્થૈઃ કિં તપોભિઃ કિં અધ્વરૈઃ
યો નિત્યં ધ્યાયતે દેવં નારાયણં અનન્યધીઃ.

યે માનવા વિગતરાગપરાવરજ્ઞા નારાયણં સુરગુરું સતતં સ્મરન્તિ
ધ્યાનેન તેન હતકિલ્બિષચેતનાસ્તે માતુઃ પયોધરરસં ન પુનઃ પિબન્તિ.

હે ચિત્ત ચિન્તય સ્વેહ વાસુદેવં અહર્નિશમ્
નૂનં યશ્ચિન્તિતઃ પુંસાં હન્તિ સંસારબન્ધનમ્.

આલોડ્ય સર્વશાસ્ત્રાણિ વિચાર્ય ચ પુનઃ પુનઃ
ઇદં એકં સુનિષ્પન્નં ધ્યેયો નારાયણઃ સદા.

સ્મૃતે સકલકલ્યાણભાજનં યત્ર જાયતે
પુરુષસ્તં અજં નિત્યં વ્રજામિ શરણં હરિમ્.

વેદેષુ યજ્ઞેષુ તપસુ ચૈવ દાનેષુ તીર્થેષુ વ્રતેષુ ચૈવ
ઇષ્ટેષુ પૂર્તેષુ ચ યત્પ્રદિષ્ટં પુણ્યં સ્મૃતે તત્ખલુ વાસુદેવે.

આઉર્વઃઃ
આરાધયૈવ નરો વિષ્ણું મનસો યદ્યદિચ્છતિ
ફલં પ્રાપ્નોત્યવિકલં ભૂરિ સ્વલ્પં અથાપિ વા.

યન્નામકીર્તનં ભક્ત્યા વિલાયનં અનુત્તમમ્
મૈત્રેયાશેષપાપાનાં ધાતૂનાં ઇવ પાવકઃ.

કલિકલ્મષં અત્યુગ્રં નરકાર્તિપ્રદં નૃણામ્
પ્રયાતિ વિલયં સદ્યઃ સકૃત્સંકીર્તિતેઽચ્યુતે.

અનાયાસેન ચાઽયાન્તિ મુક્તિં કેશવં આસ્રિતાઃ
તદ્વિઘાતાય જાયન્તે શક્રાદ્યાઃ પરિપન્થિનઃ.

ચતુસ્સાગરં આસાદ્ય જમ્બૂદ્વીપોત્તમે ક્વચિત્
ન પુમાન્કેશવાદન્યઃ સર્વપાપચિકિત્સકઃ.

યદભ્યર્ચ્ય હરિં ભક્ત્યા કૃતે વર્ષશતૈરપિ
ફલં પ્રાપ્નોત્યવિકલં કલૌ સંકીર્ત્ય કેશવમ્.

ક્ષીયતે તુ યદા ધર્મઃ પ્રાપ્તે ઘોરે કલૌ યુગે
તદા ન કીર્તયેત્કશ્ચિન્મુક્તિદં દેવં અચ્યુતમ્.

અવશેનાપિ યન્નામ્નિ કીર્તિતે સર્વપાતકૈઃ
પુમાન્વિમુચ્યતે સદ્યઃ સિંહત્રસ્તમૃગૈરિવ.

નારાયણેતિ મન્ત્રોઽસ્તિ વાગસ્તિ વશવર્તિની
તથાઽપિ નરકે ઘોરે મજ્જન્તીત્યેતદદ્ભુતમ્.

આર્તા વિષણ્ણાઃ શિથિલાશ્ચ ભીતા ઘોરેષુ ચ વ્યાધિષુ વર્તમાનાઃ
સંકીર્ત્ય નારાયઙશબ્દમાત્રં વિમુક્તદુઃખાઃ સુખિનો ભવન્તિ.

કૌશિકઃઃ
સકૃદુચ્ચારિતં યૈસ્તુ કૃષ્ણેતિ ન વિશન્તિ તે
ગર્ભાગારં ગૃહં માતુર્યમલોકં ચ દુસ્સહમ્.

ક્વ નાકપૃષ્ઠગમનં પુનરાવૃત્તિલક્ષણમ્
ક્વ જપો વાસુદેવેતિ મુક્તિબીજં અનુત્તમમ્.

બુદ્ધ્યા બુદ્ધ્વા વદસ્વૈનં હરિરિત્યક્ષરદ્વયમ્
સ્મરણાદેવ કૃષ્ણસ્ય ન પુનર્જાયતે ક્વચિત્.

હે જિહ્વે મમ નિસ્નેહે હરિં કિં નુન ભાષસે
હરિં વદસ્વ કલ્યાણિ સંસારોદધિનૌર્હરિઃ.

અસારે ખલુ સંસારે સારાત્સારતરો હરિઃ
પુણ્યહીના ન વિન્દન્તિ સારઙ્ગાશ્ચ યથા જલમ્.

કુરુક્ષેત્રેણ કિં તસ્ય કિં કાશ્યા પુષ્કરેણ વા
જિહ્વાગ્રે વર્તતે તસ્ય હરિરિત્યક્ષરદ્વયમ્.

બ્રહ્મોવાચઃ
અસારે ખલુ સંસારે સારં એકં નિરૂપિતમ્
સમસ્તલોકનાથસ્ય સારં આરાધનં હરેઃ.

સા જિહ્વા યા હરિં સ્તૌતિ તચ્ચિત્તં યત્તદર્પણમ્
તાવેવ કેવલૌ શ્લાઘ્યૌ યૌ તત્પૂજાકરૌ કરૌ.

યસ્તુ વિષ્ણુપરો નિત્યં દૃઢભક્તિર્જિતેન્દ્રિયઃ
સ્વગૃહેઽપિ વસન્યાતિ તદ્વિષ્ણોઃ પરમં પદમ્.

ઋઅઙ્કરઃઃ
સાધુ સાધુ મહાભાગ સાધુ દાનવનાશન્
યન્માં પૃચ્છસિ ધર્મજ્ઞ કેશવારાધનં પ્રતિ.

નિમિષં નિમિષાર્ધં વા મુહૂર્તં અપિ ભાર્ગવ
નાદગ્ધાશેષપાપાનાં ભક્તિ ભવતિ કેશવે.

કિં તેન મનસા કાર્યં યન્ન તિષ્ઠતિ કેશવે
મનો મુક્તિફલાવાપ્ત્યૌ કારણં સપ્રયોજનમ્.

રોગો નામ ન સા જિહ્વા યયા ન સ્તૂયતે હરિઃ
ગર્તૌ નામ ન તૌ કર્ણૌ યાભ્યાં તત્કર્મ ન શ્રુતમ્.

નૂનં તત્કણ્ઠશાલૂકં અથવાઽપ્યુપજિહ્વિકા
રોગો નામ ન સા જિહ્વા યા ન વક્તિ હરેર્ગુણાન્.

ભારભૂતૈઃ કાર્યં એભિઃ કિં તસ્ય નૃપશોર્દ્વિજ
ચરણૌ તૌ તુ સફલૌ કેશવાલયગામિનૌ
તે ચ નેત્રે મહાભાગ યાભ્યાં સન્દૃશ્યતે હરિઃ.

કિં તસ્ય ચરણૈઃ કાર્યં વૃથાસઞ્ચરણૈર્દ્વિજ
યૈર્હિ ન વ્રજતે જન્તુઃ કેશવાલયદર્શને.

વેદવેદાઙ્ગવિદુષાં મુનીનાં ભાવિતાત્મનામ્
ઋષિત્વં અપિ ધર્મજ્ઞ વિજ્ઞેયં તત્પ્રસાદજમ્.

વિચિત્રરત્નપર્યઙ્કે મહાભોગેન ભોગિનઃ
રમન્તે નાકનારીભિઃ કેશવસ્મરણાત્ફલમ્.

અશ્વમેધસહસ્રાણાં યઃ સહસ્રં સમાચરેત્
નાસૌ તત્ફલં આપ્નોતિ તદ્ભક્તૈર્યદવાપ્યતે.

રે રે મનુષ્યાઃ પુરુષોત્તમસ્ય કરૌ ન કસ્માન્મુકુલીકુરુધ્વે
ક્રિયાજુષાં કો ભવતાં પ્રયાસઃ ફલં હિ યત્પદં અચ્યુતસ્ય.

વિષ્ણોર્વિમાનં યઃ કુર્યાત્સકૃદ્ભક્ત્યા પ્રદક્ષિણમ્
અશ્વમેધસહસ્રસ્ય ફલં આપ્નોતિ માનવઃ.

પ્રદક્ષિણં તુ યઃ કુર્યાધરિભક્ત્યા સમન્વિતઃ
હંસયુક્તિવિમાનેન વિષ્ણુલોકં સ ગચ્છતિ.

તીર્થકોટિસહસ્રાણિ વ્રતકોટિશતાનિ ચ
નારાયણપ્રણામસ્ય કલાં નાર્હન્તિ ષોડશીમ્.

ઉરસા શિરસા દૃષ્ટ્યા મનસા વચસા તથા
પદ્ભ્યાં કરાભ્યાં જાનુભ્યાં પ્રણામોઽષ્ટાઙ્ગ ઈરિતઃ.

શાઠ્યેનાપિ નમસ્કારં કુર્વતઃ શાર્ઙ્ગપાણયે
શાતજન્માર્જિતં પાપં નશ્યત્યેવ ન સંશયઃ.

સંસારાર્ણવં અગ્રાનાં નરાણાં પાપકર્મણામ્
નાન્યો ધર્ત્તા જગન્નાથં મુક્ત્વા નારાયણં પરમ્.

રેણુકુણ્ઠિગાત્રસ્ય કણા યાવન્તિ ભારત
તાવદ્વર્ષસહસ્રાણિ વિષ્ણુલોકે મહીયતે.

પાવનં વિષ્ણુનૈવેદ્યં સુભોજ્યં ઋષિભિઃ સ્મૃતમ્
અન્યદેવસ્ય નૈવેદ્યં ભુક્ત્વા ચાન્દ્રાયણં ચરેત્.

કોટ્યૈન્દવસહસ્રૈસ્તુ માસોપોષણકોટિભિઃ
યત્ફલં લભ્યતે પુમ્ભિર્વિષ્ણોર્નૈવેદ્ય ભક્ષણાત્.

ત્રિરાત્રફલદા નદ્યો યાઃ કાશ્ચિદસમુદ્રગાઃ
સમુદ્રગાસ્તુ પક્ષસ્ય માસસ્ય સરિતાં પતિઃ.

ષણ્માસફલદા ગોદા વત્સરસ્ય તુ જાહ્નવી
વિષ્ણુપાદોદકસ્યૈતે કલાં નાર્હન્તિ ષોડસીમ્.

ગણ્ગાપ્રયાગગયપુષ્કરનૈમિશાનિ સંસેવિતાનિ બહુશઃ કુરુજાઙ્ગલાનિ
કાલેન તીર્થસલિલાનિ પુનન્તિ પાપં પાદોદકં ભગવતઃ પ્રપુનાતિ સદ્યઃ.

યાનિ કાનિ ચ તીર્થાનિ બ્રહ્માણ્ડાન્તર્ગતાનિ વૈ
વિષ્ણુપાદોદકસ્યૈતે કલાં નાર્હન્તિ ષોડશીમ્.

સ્નાનં પાદોદકં વિષ્ણોઃ પિબન્શિરસિ ધારયન્
સર્વ પાપવિનિર્મુક્તો વૈષ્ણવીં સિદ્ધિં આપ્નુયાત્.

યથા પાદોદકં પુણ્યં નિર્માલ્યં ચાનુલેપનમ્
નૈવેદ્યં ધૂપશેષં ચ આરાર્ત્તિશ્ચ તથા હરેઃ.

તુલસ્યાસ્તુ રજોજુષ્ટં નૈવેદ્યસ્ય ચ ભક્ષણમ્
નિર્માલ્યં શિરસા ધાર્યં મહાપાતકનાશનમ્.

ભક્ત્યા વા યદિ વાઽભક્ત્યા ચક્રાઙ્કિતશિલાં પ્રતિ
દર્શનં સ્પર્શનં વાઽપિ સર્વપાપપ્રણાશનમ્.

સાળગ્રામોદ્ભવો દેવો દેવો દ્વારવતીભવઃ
ઉભયોઃ સ્નાનતોયેન બ્રહ્મહત્યાં વ્યપોહતિ.

મ્લેચ્છદેશેઽશુચૌ વાઽપિ ચક્રાઙ્કો યત્ર તિષ્ઠતિ
યોજનાનિ તથા ત્રીણિ મમ ક્ષેત્રં વસુન્ધરે.

શાલગ્રામોદ્ભવો દેવો શૈલં ચક્રાઙ્કમણ્ડિતમ્
યત્રાપિ નીયતે તત્ર વારણસ્યા શતાધિકમ્.

સાળગ્રામોદ્ભવો દેવો દેવો દ્વારવતીભવઃ
ઉભયોઃ સંગમો યત્ર તત્ર મુક્તિર્ન સંશયઃ.

હરિણા મુક્તિદાનીહ મુક્તિસ્થાનાનિ સર્વશઃ
સ યસ્ય સર્વભાવેષુ તસ્ય તૈઃ કિં પ્રયોજનમ્.

હરિર્યાતિ હરિર્યાતિ દસ્યુવ્યાજેન યો વદેત્
સોઽપિ સદ્ગતિં આપ્નોતિ ગતિં સુકૃતિનો યથા.

વાસુદેવં પરિત્યજ્ય યોઽન્યં દેવં ઉપાસતે
ત્યક્ત્વાઽમૃતં સ મૂઢાત્મા ભુઙ્ક્તે હાલાહલં વિષમ્.

ત્યક્ત્વામૃતં યથા કશ્ચિદન્યપાનં પિબેન્નરઃ
તથા હરિં પરિત્યજ્ય ચાન્યં દેવં ઉપાસતે.

સ્વધર્મં તુ પરિત્યજ્ય પરધર્મં યથા ચરેત્
તથા હરિં પરિત્યજ્ય ચાન્યં દેવં ઉપાસતે.

ગાં ચ ત્યક્ત્વા વિમૂઢાત્મા ગર્દભીં વન્દતે યથા
તથા હરિં પરિત્યજ્ય ચાન્યં દેવં ઉપાસતે.

વાસુદેવં પરિત્યજ્ય યોઽન્યં દેવં ઉપાસતે
તૃષિતો જાહ્નવીતીરે કૂપં ખનતિ દુર્મતિઃ.

યથા ગઙ્ગોદકં ત્યક્ત્વા પિબેત્કૂપોદકં નરઃ
તથા હરિં પરિત્યજ્ય યોઽન્યં દેવં ઉપાસતે.

સ્વમાતરં પરિત્યજ્ય શ્વપાકીં વન્દતે તથા
તથા હરિં પરિત્યજ્ય યોઽન્યં દેવં ઉપાસતે.

યાવત્સ્વસ્થં ઇદં પિણ્ડં નિરુજં કરણાન્વિતમ્
તાવત્કુરુષ્વાઽત્મહિતં પશ્ચાત્તાપેન તપ્યસે.

યાવત્સ્વાસ્થ્યં શરીરેષુ કરણેષુ ચ પાટવમ્
તાવદર્ચય ગોવિન્દં આયુશ્યં સાર્થકં કુરુ.

સ્મર્યતાં તુ હૃષીકેશો હૃષીકેષુ દૃઢેષુ ચ
અદૃઢેષુ હૃષીકેષુ હૃષીકેશં સ્મરન્તિ કે.

યાવચ્ચિન્તયતે જન્તુર્વિષયાન્વિષસન્નિભાન્
તાવચ્ચેત્સ્મરતે વિષ્ણું કો ન મુચ્યેત બન્ધનાત્.

યાવત્પ્રલપતે જન્તુર્વિષયાન્વિષસન્નિભાન્
તાવચ્ચેત્સ્મરતે વિષ્ણું કો ન મુચ્યેત બન્ધનાત્.

સૂત ઉવાચઃ
જ્ઞાત્વા વિપ્રાસ્તિથિં સમ્યગ્દૈવજ્ઞૈઃ સમુદીરિતામ્
કર્તવ્ય ઉપવાસશ્ચ અન્યથા નરકં વ્રજેત્.

ક્ષયે વાઽપ્યથવા વૃદ્ધૌ સમ્પ્રાપ્તે વા દિનક્ષયે
ઉપોષ્યા દ્વાદશી પુણ્યા પૂર્વવિદ્ધાં પરિત્યજેત્.

પૂર્વવિદ્ધાં પ્રકુર્વાણો નરો ધર્માન્નિકૃન્તતિ
સંતતેસ્તુ વિનાશાય સમ્પદો હરણાય ચ.

કલાવેધે તુ વિપ્રેન્દ્રા દશમ્યૈકાદશીં ત્યજેત્
સુરાયા બિન્દુના સ્પૃષ્ટં ગઙ્ગામ્ભ ઇવ સન્ત્યજેત્.

શ્વદૃતૌ પઞ્ચગવ્યં ચ દશમ્યા દૂષિતાં ત્યજેત્
એકાદશીં દ્વિજશ્રેષ્ઠાઃ પક્ષયોરુભયોરપિ.

તસ્માદ્વિપ્રા ન વિદ્ધા હિ કર્તવ્યૈકાદસી ક્વચિત્
વિદ્ધા હન્તિ પુરાપુણ્યં શ્રાદ્ધં ચ વૃષલીપતિઃ.

જપ્તં દત્તં હુતં સ્નાતં તથા પૂજા કૃતા હરેઃ
તત્સર્વં વિલયં યાતિ તમઃ સૂર્યોદયે યથા.

એકાદશ્યાં યદા બ્રહ્મન્દિનક્ષયતિથિર્ભવેત્
ઉપોષ્યા દ્વાદશી તત્ર ત્રયોદશ્યાં તુ પારણમ્.

પ્રતિપત્પ્રભૃતયઃ સર્વા ઉદયાદુદયાદ્રવેઃ
સમ્પૂર્ણા ઇતિ વિજ્ઞેયા હરિવાસરવર્જિતાઃ.

અરુણોદયકાલે તુ દશમી યદિ દૃશ્યતે
પાપમૂલં તદા જ્ઞેયં એકાદશ્યુપવાસનમ્.

અરુણોદયકાલે તુ દશમી યદિ દૃશ્યતે
ન તત્રૈકાદશી કાર્યા ધર્મકામાર્થનાશિની.

ચતસ્ત્રો ઘટિકાઃ પ્રાતરરુણોદય ઉચ્યતે
યતીનાં સ્નાનકાલોઽયં ગઙ્ગામ્ભઃસદૃશઃ સ્મૃતઃ.

ઉદયાત્પ્રાગ્યદા વિપ્રા મુહૂર્તદ્વયસંયુતા
સમ્પૂર્ણૈકાદશી નામ તત્રૈવોપવસેદ્વ્રતી.

ઉદયાત્પ્રાક્ત્રિઘટિકા વ્યાપિન્યેકાદશી યદા
સન્દિગ્ધૈકાદશી નામ વર્જ્યા ધર્માર્થનાશિની.

પુત્રપૌત્રવિવૃદ્ધ્યર્થં દ્વાદશ્યાં ઉપવાસયેત્
તત્ર ક્રતુશતં પુણ્યં ત્રયોદશ્યાં તુ પારણં.

ઉદયાત્પ્રાગ્દ્વિઘટિકાવ્યાપિન્યેકાદશી યદા
સઙ્કીર્ણૈકાદશી નામ વર્જ્યા ધર્માર્થકાઙ્ક્ષિભિઃ.

પુત્રરાજ્યવિવૃદ્ધ્યર્થં દ્વાદશ્યાં ઉપવાસનમ્
તત્ર ક્રતુશતં પુણ્યં ત્રયોદશ્યાં તુ પારણમ્.

દશમીશેષસંયુક્તા ગાન્ધાર્યા સમુપોષિતા
તસ્યાઃ પુત્રશતં નષ્ટં તસ્માત્તાં પરિવર્જયેત્.

બહ્વાગમવિરોધેષુ બ્રાહ્મણેષુ વિવાદિષુ
ઉપોષ્યા દ્વાદશી પુણ્યા ત્રયોદશ્યાં તુ પારઙમ્.

એકાદશ્યાં તુ વિદ્ધાયાં સમ્પ્રાપ્તે શ્રવણે તથા
ઉપોષ્યા દ્વાદશી પુણ્યા પક્ષયોરુભયોરપિ.

ઉપરાગસહસ્રાણિ વ્યતીપાતાયુતાનિ ચ
અમાલક્ષં તુ દ્વાદશ્યાઃ કલાં નાર્હન્તિ ષોડશીમ્.

શુદ્ધાપિ દ્વાદશી ગ્રાહ્યા પરતો દ્વાદશી યદિ
વિષં તુ દશમી જ્ઞેયાઽમૃતં ચૈકાદશી તિથિઃ.
વિષપ્રધાના વર્જ્યા સાઽમૃતા ગ્રાહ્યા પ્રધાનતઃ.

દ્વાદશ્યાં ભોજનં ચૈવ વિદ્ધાયાં હર્યુપોષણમ્
યઃ કુર્યાન્મન્દબુદ્ધિત્વાન્નિરયં સોઽધિગચ્છતિ.

યાનિ કાનિ ચ વાક્યાનિ વિદ્ધોપાસ્યાપરાણિ તુ
ધનદાર્ચાપરાણિ સ્યુર્વૈષ્ણવી ન દશાયુતા.

અથવા મોહનાર્થાય મોહિન્યા ભગવાન્હરિઃ
અર્થિતઃ કારયાં આસ વ્યાસરૂપી જનાર્દનઃ.

ધનદાર્ચાવિવૃદ્ધ્યર્થં મહાવિત્તલયસ્ય ચ
અસુરાણાં મોહનાર્થં પાષણ્ડાનાં વિવૃદ્ધયે
આત્મસ્વરૂપાવિજ્ઞપ્ત્યૈ સ્વરૂપાપ્રાપ્તયે તથા.

એવં વિદ્ધાં પરિત્યજ્ય દ્વાદશ્યાં ઉપવાસને
કોટિજન્માર્જિતં પાપં એકયૈવ વિનશ્યતિ
તતઃ કોટિગુણં વાઽપિ નિષિદ્ધસ્યેતરૈર્જનૈઃ.

યદનાદિકૃતં પાપં તદૂર્ધ્વં યત્કરિષ્યતિ
તત્સર્વં વિલયં યાતિ પરેષાં ઉપવાસનાત્
ન ચ તસ્માત્પ્રિયતમઃ કેશવસ્ય મમાપિ વા.

એકાદશ્યા હ્યવેધે તુ દ્વાદશીં ન પરિત્યજેત્
પારણે મરણે ચૈવ તિથિસ્તાત્કાલિકી સ્મૃતા.

બ્રહ્મચારી ગૃહસ્થો વા વાનપ્રસ્થો યતિસ્તથા
બ્રાહ્મણઃ ક્ષત્રિયો વૈશ્યઃ શૂદ્રો ભર્તૃમતી તથા.

અભર્તૃકા તથાઽન્યે વા સૂતવૈદેહિકાદયઃ
એકાદશ્યાં ન ભુઞ્જીત પક્ષયોરુભયોરપિ.

એકાદશ્યાં તુ યો ભુઙ્ક્તે મોહેનાઽવૃતચેતનઃ
શુક્લાયાં અથ કૃષ્ણાયાં નિરયં યાતિ સ ધ્રુવમ્.

વિવેચયતિ યો મોહાચ્છુક્લા કૃષ્ણેતિ પાપકૃત્
એકાદશીં સ વૈ યાતિ નિરયં નાત્ર સંશયઃ.

યથા ગૌર્નૈવ હન્તવ્યા શુક્લા કૃષ્ણેતિ ભામિનિ
એકદાશ્યાં ન ભુઞ્જીત પક્ષયોરુભયોરપિ.

યાનિ કાનિ ચ વાક્યાનિ કૃષ્ણૈકાદશિવર્જને
ભરણ્યાદિનિષેધેઽપિ તાનિ કામ્યફલાર્થિનામ્.

કામિનોઽપિ હિ નિત્યાર્થં કુર્યુરેવોપવાસનમ્
પ્રીણનાર્થં હરેર્નિત્યં ન તુ કામવ્યપેક્ષયા.

તસ્માચ્છુક્લાં અથો કૃષ્ણાં ભરણ્યાદિયુતાં અપિ
પ્રત્યવાયનિષેધાર્થં ઉપવાસીત નિત્યશઃ
પ્રીણનાર્થં હરેશ્વાપિ વિષ્ણુલોકસ્ય ચાઽપ્તયે.

કલા વા ઘટિકા વાઽપિ અપરે દ્વાદશી યદિ
દ્વાદશદ્વાદશીર્હન્તિ પૂર્વેદ્યુઃ પારણે કૃતે.

અતિરિક્તા દ્વાદશી ચેત્સ તાં નોપોષયેદ્યદિ
દ્વાદશદ્વાદશીર્હન્તિ દ્વાદશી ચાતિલઙ્ઘિતા.

દ્વાદશ્યાં અતિરિક્તાયાં યો ભુઙ્ક્તે પૂર્વવાસરે
દ્વાદશદ્વાદશીર્હન્તિ દ્વાદશીં ન પરિત્યજેત્.

દ્વાદશીં શ્રવણોપેતાં યો નોપોષ્યાત્સુમન્દધીઃ
પઞ્ચસંવત્સરકૃતં પુણ્યં તસ્ય વિનશ્યતિ.

એકાદશીં ઉપોષ્યાથ દ્વાદશીં અપ્યુપોષયેત્
ન તત્ર વિધિલોપઃ સ્યાદુભયોર્દેવતા હરિઃ.

પારયિત્વોદકેનાપિ ભુઞ્જાનો નૈવ દુષ્યતિ
અશિતાનશિતા યસ્માદાપો વિદ્વદ્ભિરીરિતાઃ
અમ્ભસા કેવલેનાથ કરિષ્યે વ્રતપારણમ્.

ન કાશી ન ગયા ગઙ્ગા ન રેવ ન ચ ગૌતમી
ન ચાપિ કૌરવં ક્ષેત્રં સમા ભૂપ હરેર્દિનાત્.

અશ્વમેધસહસ્રાણિ વાજપેયાયુતાનિ ચ
એકાદશ્યુપવાસસ્ય કલાં નાર્હન્તિ ષોડશીમ્.

એકાદશીસમુત્થેન વહ્નિના પાતકેન્ધનમ્
ભસ્મીભવતિ રાજેન્દ્ર અપિ જન્મશતોદ્ભવમ્.

નેદૃશં પાવનં કિઞ્ચિન્નરાણાં ભુવિ વિદ્યતે
યાદૃશં પદ્મનાભસ્ય દિનં પાતકહાનિદમ્.

તાવત્પાપાનિ દેહેઽસ્મિંસ્તિષ્ઠન્તિ મનુજાધિપ
યાવન્નોપોષયેજ્જન્તુઃ પદ્મનાભદિનં શિવમ્.

એકાદશેન્દ્રિયૈઃ પાપં યત્કૃતં ભવતિ પ્રભો
એકાદશ્યુપવાસેન તત્સર્વં વિલયં નયેત્.

એકાદશીસમં કિઞ્ચિત્પાપત્રાણં ન વિદ્યતે
વ્યાજેનાપિ કૃતા રાજન્ન દર્શયતિ ભાસ્કરિમ્.

ઋરી વેદવ્યાસ ઉવાચઃ
સ બ્રહ્મહા સ ગોઘ્નશ્ચ સ્તેનઃ સ ગુરુતલ્પગઃ
એકાદશ્યાં તુ ભુઞ્જાનઃ પક્ષયોરુભયોરપિ.

વરં સ્વમાતૃગમનં વરં ગોમાંસભક્ષણમ્
વરં હત્યા સુરાપાનં એકાદશ્યાં તુ ભોજનાત્.

એકાદશીદિને પુણ્યે ભુઞ્જતે યે નરાધમાઃ
અવલોક્ય મુખં તેષાં આદિત્યં અવલોકયેત્.

પૃથિવ્યાં યાનિ પાપાનિ બ્રહ્મહત્યાદિકાનિ ચ
અન્નં આશ્રિત્ય તિષ્ઠન્તિ સમ્પ્રાપ્તે હરિવાસરે.

઱ઉગ્માઙ્ગદઃઃ
અષ્ટવર્ષાધિકો યસ્તુ અશીતિર્ન હિ પૂર્યતે
યો ભુઙ્ક્તે માનવઃ પાપો વિષ્ણોરહનિ ચાગતે.

પિતા વા યદિ વા પુત્રો ભાર્યા વાઽપિ સુહૃજ્જનઃ
પદ્મનાભદિને ભુઙ્ક્તે નિગ્રાહ્યો દસ્યુવદ્ભવેત્.

ધર્મવિભૂષણઃઃ
પ્રાતર્હરિદિને લોકાસ્તિષ્ઠધ્વં ચૈકભોજનાઃ
અક્ષારલવણાઃ સર્વે હવિષ્યાન્નિષેવિણઃ.

અવનીતપશયનાઃ પ્રિયાસંગવિવર્જિતાઃ
સ્મરધ્વં દેવદેવેશં પુરાણપુરુષોત્તમમ્.

સકૃદ્ભોજનસંયુક્તા હ્યુપવાસે ભવિષ્યથ
અકૃતશ્રાદ્ધનિચયા જલપિણ્ડોદકક્રિયાઃ.

બ્રહ્માઃ
ઉપોષ્ય દ્વાદશીં પુણ્યાં સર્વપાપક્ષયપ્રદામ્
ન પશ્યતિ યમં વાઽપિ નરકાન્ન ચ યાતનામ્.

રટન્તીહ પુરાણાનિ ભૂયો ભૂયો વરાનને
ન ભોક્તવ્યં ન ભોક્તવ્યં સમ્પ્રાપ્તે હરિવાસરે.

દ્વાદશી ન પ્રમોક્તવ્યા યાવદાયુઃ પ્રવર્તતે
અર્ચનીયો હૃષીકેશો વિશુદ્ધેનાન્તરાત્મના.

ભક્ત્યા ગ્રાહ્યો હૃષીકેશો ન ધનૈર્ધરણીસુરાઃ
ભક્ત્યા સમ્પૂજિતો વિષ્ણુઃ ફલં દત્તે સમીહિતમ્.

જલેનાપિ જગન્નાથઃ પૂજિતઃ ક્લેશનાશનઃ
પરિતોષં પ્રયાત્યાશુ તૃષાર્તાસ્તુ યથા જલૈઃ.

આસીનસ્ય શયાનસ્ય તિષ્ઠતો વ્રજતોઽપિ વા
રમસ્વ પુણ્ડરીકાક્ષ હૃદયે મમ સર્વદા.

સર્વગશ્ચૈવ સર્વાત્મા સર્વાવસ્થાસુ ચાચ્યુત
રમસ્વ પુણ્ડરીકાક્ષ નૃસિંહ હૃદયે મમ.

કરાવલમ્બનં દેહિ શ્રી કૃષ્ણ કમલેક્ષણ
ભવપઙ્કાર્ણવે ઘોરે મજ્જતો મમ સર્વદા.

ત્રાહિ ત્રાહિ જગન્નાથ વાસુદેવાચ્યુતાવ્યય
માં સમુદ્ધર ગોવિન્દ દુઃખસંસારસાગરાત્.

એતત્પુણ્યં પરં ગુહ્યં પવિત્રં પાપનાશનમ્
આયુષ્યં ચ યશસ્યં ચ કલિદુઃસ્વપ્નનાશનમ્.

કલૌ પાપં કિયન્માત્રં હત્યાસ્તેયાદિસમ્ભવમ્
સ્મૃતે મનસિ ગોવિન્દે દહ્યતે તૂલરાશિવત્.

કલૌ કેશવભક્તાનાં ન ભયં વિદ્યતે ક્વચિત્
સ્મૃતે સંકીર્તિતે ધ્યાતે સંક્ષયં યાતિ પાતકમ્.

અધ્યેતવ્યં ઇદં શાસ્ત્રં શ્રોતવ્યં અનસૂયયા
ભક્તેભ્યશ્ચ પ્રદાતવ્યં ધાર્મિકેભ્યઃ પુનઃ પુનઃ.

અધીયાન ઇદં શાસ્ત્રં વિષ્ણોર્માહાત્મ્યં ઉત્તમમ્
સર્વપાપવિનિર્મુક્તઃ પ્રાપ્નોતિ પરમં પદમ્.

શ્રુત્વા ધર્મં વિજાનાતિ શ્રુત્વા ત્યજતિ દુર્મતિમ્
શ્રુત્વા જ્ઞાનં અવાપ્નોતિ શ્રુત્વા મોક્ષં ચ ગચ્છતિ.

તસ્માદિદં સમાશ્રાવ્યં શ્રોતવ્યં ચ સદૈવ હિ
કુતર્કદાવદગ્ધેભ્યો ન દાતવ્યં કથઞ્ચન.

સંસારવિષપાનેન યે મૃતાઃ પ્રાણિનો ભુવિ
અમૃતાય સ્મૃતસ્તેષાં કૃષ્ણામૃતમહર્ણવઃ.

ક્લિન્નં પાદોદકેનૈવ યસ્ય નિત્યં કળેબરમ્
તીર્થકોટિસહસ્રૈસ્તુ સ્નાતો ભવતિ પ્રત્યહમ્.

તીર્થકોટિસહસ્રૈસ્તુ સેવિતૈઃ કિં પ્રયોજનમ્
તોયં યદિ પિબેન્નિત્યં સાળગ્રામશિલાચ્યુતમ્.

સાળગ્રામશિલાસ્પર્શં યે કુર્વન્તિ દિને દિને
વાઞ્છન્તિ કરસંસ્પર્શં તેષાં દેવાઃ સવાસવાઃ.

દુઃસહો નારકો વહ્નિર્દુઃસહા યમકિઙ્કરાઃ
વિષમશ્વાન્તકપથઃ પ્રેતત્વં ચાતિદારુણમ્.

વિચિન્ત્ય મનસાઽપ્યેવં પાતકાદ્વિનિવર્ત્તયેત્
સ્મરણં કીર્તનં વિષ્ણોઃ સદૈવ ન પરિત્યજેત્.

ઋરી વેદવ્યાસઃઃ
અચ્યુતાનન્તગોવિન્દનામોચ્ચારણભીષિતાઃ
નશ્યન્તિ સકલા રોગાઃ સત્યં સત્યં વદામ્યહમ્.

સકૃદુચ્ચારિતં યેન હરિરિત્યક્ષરદ્વયમ્
બદ્ધઃ પરિકરસ્તેન મોક્ષાય ગમનં પ્રતિ.

એવં બ્રહ્માદયો દેવા ઋષયશ્ચ તપોધનાઃ
કીર્તયન્તિ સુરશ્રેષ્ઠં દેવં નારાયણં પ્રભુમ્.

કિં તસ્ય દાનૈઃ કિં તીર્થૈઃ કિં તપોભિઃ કિં અધ્વરૈઃ
યો નિત્યં ધ્યાયતે દેવં નારાયણં અનન્યધીઃ.

નિત્યોત્સવો નિત્યતા ચ નિત્યશ્રીર્નિત્યશો જયઃ
યેષાં હૃદિસ્થો ભગવાન્મઙ્ગલાયતનો હરિઃ.

જીવંશ્ચતુર્દશાદૂર્ધ્વં પુરુષો નિયમેન તુ
સ્ત્રી વાઽપ્યનૂનદશકં દેહં માનુષં આર્જતે.

ચતુર્દશોર્ધ્વજીવીનિ સંસારશ્ચાદિવર્જિતઃ
અતોઽવિત્ત્વા પરં દેવં મોક્ષાશા કા મહામુને.

આચતુર્દશમાદ્વર્ષાત્કર્માણિ નિયમેન તુ
દશાવરાણાં દેહાનાં કારણાનિ કરોત્યયમ્
અતઃ કર્મક્ષયાન્મુક્તિઃ કુત એવ ભવિષ્યતિ.

સમાનાં વિષમા પૂજા વિષમાણાં સમા તથા
ક્રિયતે યેન દેવોઽપિ સ્વપદાદ્ભ્રશ્યતે હિ સઃ.

વિત્તં બન્ધુર્વયઃ કર્મ વિદ્યા ચૈવ તુ પઞ્ચમી
એતાનિ માન્યસ્થાનાનિ ગરીયો યદ્યદુત્તરમ્.

ગુણાનુસારિણીં પૂજાં સમાં દૃષ્ટિં ચ યો નરઃ
સર્વભૂતેષુ કુરુતે તસ્ય વિષ્ણુઃ પ્રસીદતિ.

યથા સુહૃત્સુ કર્તવ્યં પિતૃશત્રુસુતેષુ ચ
તથા કરોતિ પૂજાદિ સમબુદ્ધિઃ સ ઉચ્યતે.

તિર્યક્પુણ્ડ્રં ન કુર્વીત સમ્પ્રાપ્તે મરણેઽપિ ચ
ન ચાન્યન્નામ વિબ્રૂયાત્પરં નારાયણાદૃતે.

નૈવેદ્યશેષં દેવસ્ય યો ભુનક્તિ દિને દિને
સિક્થે સિક્થે ભવેત્પુણ્યં ચાન્દ્રાયણશતાધિકમ્.

ઊર્ધ્વપુણ્ડ્રં ઋજું સ્ૐયં લલાટે દૃશ્યતે
સ ચણ્ડાલોઽપિ શુદ્ધાત્મા પૂજ્ય એવ ન સંશયઃ.

અશુચિર્વાઽપ્યનાચારો મનસા પાપં આચરન્
શુચિરેવ ભવેન્નિત્યં ઊર્ધ્વપુણ્ડ્રાન્કિતો નરઃ.

ઊર્ધ્વપુણ્ડ્રવિહીનસ્ય શ્મશાનસદૃશં મુખમ્
અવલોક્ય મુખં તેષાં આદિત્યં અવલોકયેત્.

યજ્ઞો દાનં તપશ્ચૈવ સ્વાધ્યાયઃ પિતૃતર્પણમ્
વ્યર્થં ભવતિ તત્સર્વં ઊર્ધ્વપુણ્ડ્રં વિના કૃતમ્.

ગોપીચન્દનલિપ્તાઙ્ગો યં યં પશ્યતિ ચક્ષુષા
તં તં શુદ્ધં વિજાનીયાન્નાત્ર કાર્યા વિચારણા.

આસ્ફોટયન્તિ પિતરઃ પ્રનૃત્યન્તિ પિતામહાઃ
વૈષ્ણવોઽસ્મત્કુલે જાતઃ સ નઃ સન્તારયિષ્યતિ.

જીવિતં વિષ્ણુભક્તસ્ય વરં પઞ્ચદિનાન્યપિ
ન તુ કલ્પસહસ્રૈસ્તુ ભક્તિહીનસ્ય કેશવે.

કિં તેન જાતમાત્રેણ ભૂભારેણાન્નશત્રુણા
યો જાતો નાર્ચયેદ્વિષ્ણું ન સ્મરેન્નાપિ કીર્તયેત્.

યો દદાતિ દ્વિજાતિભ્યશ્ચન્દનં ગોપિમર્દિતમ્
અપિ સર્ષપમાત્રેણ પુનાત્યાસપ્તમં કુલમ્.

જ્ઞાની ચ કર્માણિ સદોઽદિતાનિ
કુર્યાદકામઃ સતતં ભવેત્.

અતીતાનાગતજ્ઞાની ત્રૈલોક્યોદ્વરણક્ષમઃ
એતાદૃશોઽપિ નાઽચારં શ્રૌતં સ્માર્તં પરિત્યજેત્.

યદેવ વિદ્યયા કરોતિ શ્રદ્ધયોપનિષદા
સદેવ વીર્યવત્તરં ભવતિ.

કુર્વનેવેહ કર્માણિ જિજીવિષેચ્છતં સમાઃ
એવં ત્વયિ નાન્યથેતોઽસ્તિ ન કર્મ લિપ્યતે નરે.

આચારશ્ચૈવ સાધૂનાં આત્મનસ્તુષ્ટિરેવ ચ
વેદપ્રણિહિતો ધર્મો હ્યધર્મસ્તદ્વિપર્યયઃ.

નિષ્કામં જ્ઞાનપૂર્વં તુ નિવૃત્તં ઇહ ચોચ્યતે
નિવૃત્તં સેવમાનસ્તુ બ્રહ્માભ્યેતિ સનાતનમ્.