કોકિલસંદેસ · અધ્યાય 1

સૌધે તુઙ્ગે સહ દયિતયા કો ઽપિ સઙ્ક્રીડમાનઃ પ્રાપ સ્વાપં પરમપુરુષઃ શેષભોગે શ્રિયેવ
ચિત્રા દૈવી ગતિરિયમસૌ શૈલજામણ્ડિતાયાં કાઞ્ચ્યાં કમ્પાતટભુવિ તયાનન્વિતો બુધ્યતે સ્મ ॥

ત્વામાનિન્યુઃ સુભગ શયિતં લીલયા નીલકેશ્યો દ્રષ્ટું દેવં વરુણપુરતઃ સમ્પતન્ત્યો વિમાનૈઃ
અત્રામુઞ્ચન્નપિ ભગવતીકિઙ્કરોક્ત્યા સશઙ્કાઃ શુશ્રાવેત્થં સ પુનરવપુસ્સઙ્ગ્રહાં વ્યોમ્નિ વાણીમ્ ॥

ક્ષેત્રે ચાસ્મિન્ સકલવિપદાં ભઞ્જને પઞ્ચ માસાન્ આસીથાશ્ચેત્ પ્રિયજનવિયોગાર્તિરૂર્ધ્વં ન તે સ્યાત્
આકર્ણ્યેમાં પુનરિતિ તથા સૈષ ચક્રે નિવાસં ક્લેશો ભૂયાનપિ બહુમતઃ શ્લાઘ્યતે ચેદુદર્કઃ ॥

તત્ર દ્વિત્રાન્ પ્રિયસહચરીવિપ્રયોગાતિદીર્ઘાન્ કામાર્તો ઽયં શિવશિવ સમુલ્લઙ્ઘ્ય માસાન્ કથઞ્ચિત્
ચૈત્રારમ્ભે સમુદિતમધુશ્રીકટાક્ષાભિરામં ચૂતાઙ્કૂરાસ્વદનરસિકં કોકિલં સન્દદર્શ ॥

તં કૂજન્તં કલમધુરયા પઞ્ચમસ્વાનભઙ્ગ્યા કાન્તાલાપસ્મરણવિવશઃ કિઞ્ચિદારાદુપેત્ય
દત્વા નેત્રાઞ્જલિપુટભૃતૈરર્ઘ્યમશ્રુપ્રવાહૈર્ જાતાશ્વાસઃ સ્ફુટમિતિ ગિરા શ્રાવ્યયા સન્દિદેશ ॥

અત્રાયાહિ પ્રિયસખ નનુ સ્વાગતં પશ્ય પાર્શ્વે પ્રત્યગ્રોદ્યન્મધુરસકણસ્વેદિનીં ચૂતવલ્લીમ્
ત્વત્સમ્પર્કં સુભગ નિયતં કાઙ્ક્ષતે ઽસૌ વિલોલા લોલમ્બાક્ષી ચલકિસલયૈરાહ્વયન્તી સરાગા ॥

અન્તસ્તોષં મમ વિતનુષે હન્ત જાને ભવન્તં સ્કન્ધાવારપ્રથમસુભટં પઞ્ચબાણસ્ય રાજ્ઞઃ
કૂજાવ્યાજાદ્ધિતમુપદિશન્ કોકિલાવ્યાજબન્ધો કાન્તૈઃ સાકં નનુ ઘટયસે કામિનીર્માનભાજઃ ॥

વાચાલં મા પરભૃત કૃથા માં પ્રિયાવિપ્રયુક્તં પ્રાયઃ પ્રાપ્તં પ્રણયવચનં ત્વાદૃશે માદૃશાનામ્
કિઞ્ચિલ્લીનાં કિસલયપુટે કોકિલામાકુલાત્મા ત્વં ચાપશ્યન્ બત વિરહિણાં યેન જાનાસિ તાપમ્ ॥

યાવત્કાલં મહિતપતગાધીશ કાર્યે નિયોક્તું સઙ્કોચં મે વ્રજતિ રસના સન્દિદિક્ષોર્મૃગાક્ષ્યાઃ
તાવત્કાલં તવ ચ હૃદયં તાન્તિમેતીતિ શઙ્કે દીનાપન્નપ્રણયઘટને દીર્ઘસૂત્રેતરસ્ય ॥

સન્દેશં મે નય ખગપતે સાધય ભ્રાતૃકૃત્યં સન્તાપાર્તાં સુવચન સમાશ્વાસય પ્રેયસીં મે
કાન્તોદન્તઃ સુહૃદુપનતો વિપ્રયોગાર્દિતાનાં પ્રાયઃ સ્ત્રીણાં ભવતિ કિમપિ પ્રાણસન્ધારણાય ॥

ગન્તવ્યસ્તે ત્રિદિવવિજયી મઙ્ગલાગ્રેણ દેશઃ પ્રાપ્તઃ ખ્યાતિં વિહિતતપસઃ પ્રાગ્જયન્તસ્ય નામ્ના
પારે ચૂર્ણ્યાઃ પરિસરસમાસીનગોવિન્દવક્ષો લક્ષ્મીવીક્ષાવિવલનસુધાશીતલઃ કેરલેષુ ॥

તત્ર દ્રક્ષ્યસ્યખિલમહિલામૌલિમાલાયમાનાં બાલામેનાં નિયતમધુના મદ્વિયોગેન દીનામ્
કલ્યાણી સા કનકકદલીકન્દલીકોમલાઙ્ગી કન્દર્પાગ્નિં કથમિવ કુકૂલાગ્નિકલ્પં સહેત ॥

અધ્વાનં તે હિતમુપદિશામ્યશ્રમેણૈવ ગન્તું સ્નિગ્ધચ્છાયૈસ્તરુભિરભિતઃ શાન્તઘર્મપ્રચારમ્
સંસ્કર્તાસિ ધ્રુવમુપગતો યત્ર પત્રીન્દ્ર તેષામ્ ઉદ્દામાનામપિ નવનવોદ્યાનલીલાયિતાનામ્ ॥

શ્રીકામાક્ષ્યા વિનતમમરૈરુત્સવં ફાલ્ગુનાખ્યં દૃષ્ટ્વા યાન્ત્યઃ સ્વભવનમુપારૂઢનાનાવિમાનાઃ
ત્વત્સંલ્લાપશ્રવણતરલાઃ પશ્ચિમામ્ભોધિવેલા પર્યન્તં તે વરુણનગરીમઞ્જુવાચઃ સહાયાઃ ॥

આકર્ષન્તઃ પ્રતિનવલતાપુષ્પગન્ધોપહારાન્ આસિઞ્ચન્તઃ સરણિમભિતઃ શીતલૈઃ શીથુલેશૈઃ
ભૃઙ્ગીનાદૈર્મધુરમધુરં વ્યાહરન્તો વલન્તે કમ્પાકૂલોપવનપવના બન્ધવસ્તે ઽનુકૂલાઃ ॥

વન્દસ્વારાત્ પ્રિયસખ પુનર્દર્શનાયાત્ર શૌરેઃ કાઞ્ચીભર્તુઃ કરિગિરિતટે પુણ્યમેનં વિમાનમ્
આધત્તે યત્ કનકવલભીનીડલીનૈઃ કપોતૈર્ અદ્યાપ્યમ્ભોરુહભવમખાલગ્નધૂમાભિશઙ્કામ્ ॥

પીઠેષ્વષ્ટાદશસુ મહિતં કામપીઠં ભજેથાઃ પારેકમ્પં સ્વયમિહ પરા દેવતા સન્નિધત્તે
સભ્રૂચાપં નયનજલદં પ્રાપ્ય યસ્યાઃ કૃપાપં તુણ્ડીરક્ષ્મા સુલભકવિતાસસ્યવૃદ્ધિઃ સમિન્ધે ॥

ઉડ્ડીયાસ્માદ્ બકુલસરસાત્ સ ત્વમુદ્યાનદેશાત્ પ્રાદક્ષિણ્યાદ્ વ્રજ પરિસરે પુણ્યમેકામ્રવૃક્ષમ્
મૂલે યસ્ય પ્રકૃતિસુભગે મુક્તકૈલાસલોભો દેવઃ સાક્ષાદ્વસતિ વલયાઙ્કાહ્વયશ્ચન્દ્રચૂડઃ ॥

દૃષ્ટ્વા શમ્ભું ગગનસરણાવુજ્જિહાને ત્વયિ દ્રાક્ પક્ષદ્વન્દ્વવ્યજનપવનોચ્ચાલિતાભ્યો લતાભ્યઃ
ઉત્થાસ્યન્તિ ભ્રમરતરુણાઃ સિક્તદેહા મરન્દૈર્ ઉદ્યાનશ્રીપ્રહિતસજલાપાઙ્ગભઙ્ગાનુકારાઃ ॥

સ્પષ્ટાલક્ષ્યસ્ત્વયિ પિક સમાલમ્બમાને ઽમ્બરાન્તં કાઞ્ચીદેશઃ કિમપિ વસુધાં ભૂષયન્ ગૌરવેણ
તત્સૌન્દર્યાપહૃતહૃદયો મા વિલમ્બસ્વ ગન્તું બન્ધુત્રાણાદ્ બહુમતિપદં નાપરં ત્વદ્વિધાનામ્ ॥

આશાં પાશાયુધતિલકિતામાશ્રયન્નાત્તવેગઃ કૂલોન્મીલત્ક્રમુકકુહલીચામરાન્દોલિતોર્મિમ્
દ્રક્ષ્યસ્યગ્રે વિકચકમલોદ્ગન્ધિમાધ્વીકપાનાત્ ક્ષીબક્ષીબભ્રમરતરુણીસેવિતાં ક્ષીરસિન્ધુમ્ ॥

પક્ષોદ્યૌતૈઃ પતગ પુરજિત્કન્ધરાકાણ્ડનીલૈર્ વ્યાપ્તાભોગા વિસૃમરતરૈર્વ્યોમ સીમન્તયન્તી
સુવ્યક્તં તે ગમનસરણિઃ સૂત્રયેદૂર્ધ્વમસ્યાઃ સિન્ધુસ્નેહોપગતયમુનાવેણિવીથીવિલાસમ્ ॥

ચૂતે ચૂતે કુસુમકલિકાં ત્વાં ચ દૃષ્ટ્વા સમેતં બાલાશોકાહનનમરુણૈરઙ્ઘ્રિભિસ્તન્વતીનામ્
તન્વઙ્ગીનાં શ્રવણસુભગૈર્નૂપુરાણાં વિરાવૈર્ વાચાલાઃ સ્યુર્નિયતમભિતઃ કૂલમારામસીમાઃ ॥

સ્નાતોત્તીર્ણાઃ સજલકણિકાસુન્દરોરોજકુમ્ભાઃ શ્યામાપઙ્કૈઃ શુભપરિમલૈઃ સ્પૃષ્ટમાઙ્ગલ્યભૂષાઃ
તીરે તસ્યા દ્રમિડસુદૃશો દર્શનીયા વિલોક્ય પ્રાયો ભાવી ક્ષણમિવ સખે ગચ્છતસ્તે વિલમ્બઃ ॥

ધૂમસ્તોમૈઃ સવનજનિતૈર્ધૂસરોપાન્તવૃક્ષાઃ પ્રૌઢશ્લાઘ્યૈર્મુખરિતમઠાઃ પાવનૈર્બ્રહ્મઘોષૈઃ
રુદ્ધાભોગા દ્વિજવરવિધિસ્નાનપૂતૈસ્તટાકૈર્ દ્રષ્ટવ્યાસ્તે તદનુ સરિતં દક્ષિણેનાગ્રહારાઃ ॥

સા વૈદગ્ધી શ્રુતિષુ સ પુનઃ સર્વશાસ્ત્રાવગાહસ્ તચ્ચામ્લાનપ્રસરસરસં નિષ્કલઙ્કં કવિત્વમ્
તત્રત્યાનાં કિમિહ બહુના સર્વમેતત્ પઠન્તઃ શૃઙ્ગે શૃઙ્ગે ગૃહવિટપિનાં સ્પષ્ટયિષ્યન્તિ કીરાઃ ॥

તાનુલ્લઙ્ઘ્ય સ્મિતકુવલયસ્નિગ્ધમુત્કન્ધરાણાં ચોલસ્ત્રીણામયિ સફલયન્ નેત્રમુત્પક્ષ્મમાલમ્
વિલ્વક્ષેત્રં વિશ પશુપતેર્વેશ્મ નીવાસમીરૈર્ ધૂતાલિન્દધ્વજપટશિખૈર્નૂનમાહૂયમાનઃ ॥

કામઃ સ્વામી કિલ શલભતામાપ નેત્રસ્ફુલિઙ્ગે મા મા ભૈષીરિતિ ભવભિદો દર્શનાચ્ચન્દ્રમૌલેઃ
શ્યામા વર્ણે વચસિ મધુરા ચઞ્ચલા દૃગ્વિલાસે વામોત્સઙ્ગે લસતિ કરુણા કાપિ કામં દુહાના ॥

પક્ષિસ્વાનૈઃ પટુમદકલૈઃ સ્વાગતાનિ બ્રુવાણા વ્યાકીર્ણાર્ઘ્યાઃ કુસુમમધુભિર્વીજયન્તઃ પ્રવાલૈઃ
તત્રારામાઃ સુરભિસચિવં ત્વાં સખે માનયેયુસ્ તુલ્યપ્રીતિર્ભવતિ હિ જનો રાજવદ્રાજમિત્રે ॥

કાલે તસ્મિન્ કરધૃતગલન્નીવયો વારકાન્તાઃ સમ્ભોગાન્તે નિબિડલતિકામન્દિરેભ્યશ્ચલન્ત્યઃ
વીતસ્વેદાસ્તવ વિહરતઃ પક્ષપાલીસમીરૈર્ આખિન્નભ્રૂવલનમલસૈરર્ચયિષ્યન્ત્યપાઙ્ગૈઃ ॥

ભૂયો ગચ્છન્ જનપદમિમં સ ત્વમુલ્લઙ્ઘ્ય ચોલાન્ આલોકેથાસ્તરલહરિણીનેત્રતાપિઞ્છિતાનિ
કાન્તારાણિ પ્રસવશયનૈશ્છિન્નગુઞ્જાકલાપૈઃ કુઞ્જે કુઞ્જે કથિતશબરદ્વન્દ્વલીલાયિતાનિ ॥

તત્રત્યાસ્ત્વાં કુસુમકલિકાશીથુધારાં વમન્તો નીરન્ધ્રેષુ સ્ખલિતગતયો નિર્ઝરીશીકરેષુ
વલ્લીડોલાવિહરદટવીદેવતાલાલનીયાઃ સેવિષ્યન્તે ચપલચમરીબાલભારાસ્સમીરાઃ ॥

ચુમ્બન્ બિમ્બાધરમિવ નવં પલ્લવં શીથુગર્ભં પ્રાપ્તાશ્લેષઃ સ્તન ઇવ નવે કોરકે કામચારી
ભોક્તાસિ ત્વં કમપિ સમયં તત્ર માકન્દવલ્લીઃ કાન્તારાગે સતિ વિકસિતે કઃ પુમાંસ્ત્યક્તુમીષ્ટે ॥

દષ્ટ્વા ચઞ્ચ્વા કનકકપિશા મઞ્જરીશ્ચૂતષણ્ડાત્ પક્ષચ્છાયાશબલિતનભોભાગમુદ્ગત્વરં ત્વામ્
વિદ્યુત્વન્તં નવજલધરં મન્યમાનાઃ સલીલં નર્તિષ્યન્તિ પ્રિયસખ ચલત્પિઞ્છભારા મયૂરાઃ ॥

દૃશ્યા દૂરે તદનુ લહરીસમ્પતદ્રાજહંસા સા કાવેરી મદજલઝરી સહ્યદન્તાવલસ્ય
મેઘશ્યામો ભુજગશયનો મેદિનીહારયષ્ટેર્ મધ્યે યસ્યા મરતક ઇવ પ્રેક્ષ્યતે રઙ્ગનાથઃ ॥

પુણ્યાનસ્યાસ્તટભુવિ પુરીખર્વટગ્રામરુદ્ધાન્ ઉદ્યાનદ્રુપ્રસવસુરભીન્ હોસલાન્ ગાહમાનઃ
લક્ષ્મીનારાયણપુરમિતિ ખ્યાતમન્તર્મુરારેઃ પ્રાપ્યાવાસં ભવ પિકપતે પાવનાનાં પુરોગઃ ॥

તત્રત્યાનાં રુચિરચિકુરન્યસ્તસૌગન્ધિકાનાં તારુણ્યોષ્માઞ્ચિતકુચતટીવિત્રુટત્કઞ્ચુકાનામ્
નાસામુક્તાભરણકિરણોન્મિશ્રમન્દસ્મિતાનાં વેશસ્ત્રીણાં ભવતિ વિવશો વિભ્રમૈર્દર્પકો ઽપિ ॥

તાશ્ચેન્માનગ્રથિતહૃદયાઃ સન્નતાન્ નાદ્રિ યેરન્ કાન્તાઃ કાન્તાન્ પરભૃત કુહૂકારમેકં વિમુઞ્ચ
સન્તુ ત્રસ્યન્નિજનિજવધૂદોર્લતાલિઙ્ગિતાનાં યૂનામાર્દ્રસ્મિતસહચરાસ્ત્વય્યપાઙ્ગાનુષઙ્ગાઃ ॥

ક્રીડન્તીનાં મુખરિતલતામન્દિરં ખેચરીણાં ભૂષાનાદૈર્ભુવનવિદિતં સહ્યશૈલં શ્રયેથાઃ
ક્ષત્રધ્વંસાત્ સ્વયમુપરતો વિપ્રસાત્કૃત્ય કૃત્સ્નં પૃથ્વીચક્રં ભૃગુકુલપતિર્યત્તટે સન્નિધત્તે ॥

ત્વઞ્ચદ્ધૂમાન્ દવહુતભુજો જ્વાલમાલાજટાલાન્ વલ્ગદ્ભૃઙ્ગાન્ વનવિટપિનો ભાસુરાન્ પલ્લવૌઘૈઃ
દૃષ્ટ્વા દૂરાદનુમિનુતમામુષ્ણશીતૈઃ સમીરૈઃ સન્દિગ્ધાયાં વિપદિ સહસાવૃત્તિરાર્તિં હિ સૂતે ॥

દૃષ્ટ્વા તત્રામલકધરણીમન્દિરં શાર્ઙ્ગપાણિં તસ્માચ્છૈલાત્તટમવતરન્ કિઞ્ચિદાકુઞ્ચ્ય પક્ષૌ
કૂલે ઽમ્ભોધેઃ ક્રમુકકલિલાં કેરલક્ષોણિમગ્રે પશ્ય સ્ફીતાં ભૃગુસુતભુજાવિક્રમોપક્રમં યા ॥

પ્રાપ્તવ્યસ્તે યદિ કૃતમહો વાઙ્મયીતીરવાસી દેવો દક્ષાધ્વરવિમથનોડ્ડામરશ્ચન્દ્રચૂડઃ
આસ્તે શાતત્રિશિખશિખયા દારુકં જઘ્નુષી સા યસ્યાદૂરે મૃગપતિશિરસ્તસ્થુષી ભદ્રકાલી ॥

સિક્તઃ સ્વચ્છૈર્ઝરજલકણૈસ્તં ભજ વ્યોમ્નિ તિષ્ઠન્ મુક્તાચ્છન્નાસિતનવપટીકાયમાનાયમાનઃ
ધ્વાઙ્ક્ષભ્રાન્ત્યા યદિ પરિજનાસ્ત્વાં સમુત્સારયેરન્ કૂજાં કિઞ્ચિત્ કુરુ નનુ ગિરા વ્યજ્યતે સન્નસંશ્ચ ॥

ઇત્થં ભક્ત્યા પુરમથનમારાધ્ય લબ્ધપ્રસાદઃ કૃષ્ટઃ કૃષ્ટઃ પથિ પથિ સખે કેરલીનાં કટાક્ષૈઃ
ઉચ્ચૈઃ સૌધૈરુડુગણગતીરૂર્ધ્વમુત્સારયન્તીં ફુલ્લારામાં પ્રવિશ પુરલીક્ષ્માભૃતાં રાજધાનીમ્ ॥

યેષાં વંશે સમજનિ હરિશ્ચન્દ્રનામા નરેન્દ્રઃ પ્રત્યાપત્તિઃ પતગ યદુપજ્ઞં ચ કૌમારિલાનામ્
યુદ્ધે યેષામહિતહતયે ચણ્ડિકા સન્નિધત્તે તેષામેષાં સ્તુતિષુ ન ભવેત્ કસ્ય વક્ત્રં પવિત્રમ્ ॥

પુત્રસ્યાસૌ પ્રિયસખ ઇતિ પ્રીતિગર્ભૈઃ કટાક્ષૈર્ દૃષ્ટસ્તસ્યાં પુરિ વિહરતા રુક્મિણીવલ્લભેન
તસ્યૈવાગ્રે સદયમબલાલૂનસૂનપ્રવાલે બાલોદ્યાને ક્વચન વિહરન્ માર્ગખેદં વિજહ્યાઃ ॥

કેલીયાનક્વણિતરશના કોમલાભ્યાં પદાભ્યામ્ આલીહસ્તાર્પિતકરતલા તત્ર ચેદાગતા સ્યાત્
સ્વાતી નામ ક્ષિતિપતિસુતા સેવિતું દેવમસ્યાઃ સ્વૈરાલાપૈસ્તવ પિક ગિરાં કાપિ શિક્ષા ભવિત્રી ॥

તામાયાન્તીં સ્તનભરપરિત્રસ્તભુગ્નાવલગ્નાં સ્વેદચ્છેદચ્છુરિતવદનાં શ્રોણિભારેણ ખિન્નામ્
કિઞ્ચિચ્ચઞ્ચૂકલિતકલિકાશીથુભારેણ સિઞ્ચેશ્ ચઞ્ચચ્ચિલ્લીચલનસુભગાન્ લપ્સ્યસે ઽસ્યાઃ કટાક્ષાન્ ॥

કઞ્ચિત્કાલં ધુતકિસલયાચ્છાદનં સપ્રકમ્પં પ્રત્યાખ્યાતભ્રમરતરુણા મઞ્જરી ભુજ્યમાના
યાત્રોદ્યુક્તે સુભગ ભવતિ વ્યઞ્જયેદાત્મસાદં મુક્તાશ્ચ્યોતન્મધુરસમિષાન્મુઞ્ચતી બાષ્પલેશમ્ ॥

દિગ્યાતવ્યા યદપિ ભવતો દક્ષિણા રક્ષણાર્થં મત્પ્રાણાનાં પુનરપિ સખે પશ્ચિમામેવ યાયાઃ
ધૂતારામં મુકુટતટિનીમારુતૈસ્તત્ર શમ્ભોઃ સમ્પદ્ગ્રામં યદિ ન ભજસે જન્મના કિં ભૃતેન ॥

સૌધૈસ્તુઙ્ગૈર્હસદિવ સુધાક્ષાલિતૈ રાજતાદ્રિં તેજોરાશેઃ પ્રવિશ ભવનં ધૂર્જટેરૂર્જિતં તત્
પાર્શ્વે પાર્શ્વે પરિચિતનમસ્કારજાતશ્રમાણાં ક્ષ્માદેવાનાં ક્ષણમનુભવંસ્તાલવૃન્તસ્ય લીલામ્ ॥

ઉત્કીર્ણાનાં કનકવલભીષૂદ્ગતો વિષ્કિરાણાં ત્યક્તાશઙ્કં પ્રણમ ગિરિશં ધ્યાનનિષ્કમ્પગાત્રઃ
કણ્ઠચ્છાયા પ્રતિફલતિ કિં ભર્તુરિત્યદ્રિપુત્ર્યા નિધ્યાતઃ સન્ કુતુકનિભૃતૈર્નેત્રપાતૈઃ પવિત્રૈઃ ॥

શ્રીનન્દિભ્રૂનિયમિતમિથોરોધમાબદ્ધસેવાન્ બ્રહ્મેન્દ્રાદ્યાન્ ક્વચન વિબુધાન્ સાદરં વીક્ષમાણઃ
ગાયન્તીનાં ક્વચિદપિ સખે કોમલાન્ કિન્નરીણાં વીણારાવાનુપશૃણુ ભવત્કૂજિતેનાવિશિષ્ટાન્ ॥

દિવ્યૈશ્વર્યં દિશસિ ભજતાં વર્તસે ભિક્ષમાણો ગૌરીમઙ્કે વહસિ ભસિતં પઞ્ચબાણં ચકર્થ
કૃત્સ્નં વ્યાપ્ય સ્ફુરસિ ભુવનં મૃગ્યસે ચાગમાન્તૈઃ કસ્તે તત્ત્વં પ્રભવતિ પરિચ્છેત્તુમાશ્ચર્યસિન્ધો ॥

ઇત્થં સ્તુત્વા બહિરુપવનોપાન્તમાકન્દશૃઙ્ગે યાવદ્ભાનુર્વ્રજતિ ચરમં ભૂધરં તાવદાસ્સ્વ
દ્રક્ષ્યસ્યન્વક્સફલનયનં તાણ્ડવાનીન્દુમૌલેર્ લાસ્યક્રીડાલલિતગિરિજાપાઙ્ગસમ્ભાવિતાનિ ॥

તસ્મિન્ કાલે બલિમહજુષાં વારવામાલકાનાં સ્થાલીચક્રે સ્તનતટધૃતે સાનુરાગે હૃદીવ
બિમ્બવ્યાજાદ્વિશતિ ભવતિ સ્યાદમુષ્યેતિ શઙ્કે સ્પષ્ટાઙ્કસ્ય ક્ષણમુદયગસ્યેન્દુબિમ્બસ્ય લક્ષ્મીઃ ॥

વિષ્વક્કીર્ણૈરિવ પશુપતેઃ કન્ધરાકાન્તિપુઞ્જૈર્ વીતાલોકે જગતિ તિમિરૈર્વ્યોમનીલાબ્જભૃઙ્ગૈઃ
વિશ્રાન્તઃ સન્ ક્વચન વિપુલે વૃક્ષશાખાકુટુમ્બે તાં તત્રૈવ ક્ષપય રજનીં શ્રાન્તવિસ્રસ્તપક્ષઃ ॥

વેલાવાતાશ્ચરમજલધેર્વીચિમાન્દોલયન્તઃ સ્તોકોન્નિદ્રૈઃ કુમુદમુકુલૈઃ પીતમુક્તાઃ સરસ્સુ
સ્વેદાઙ્કૂરાન્ સુરતજનિતાન્ સુભ્રુવાં ચોરયન્તઃ સેવિષ્યન્તે નિશિ પરભૃત ત્વાં સુખેન પ્રસુપ્તમ્ ॥

પ્રાપ્તોન્મેષે પ્રથમશિખરિપ્રસ્થદાવાગ્નિકલ્પે બાલાશોકસ્તબકરુચિરે ભાનવીયે મયૂખે
પ્રસ્થાતું ત્વં પુનરપિ સખે પ્રક્રમેથાઃ પ્રભાતે સ્વાત્મક્લેશઃ સુહૃદુપકૃતૌ ત્વાદૃશાનાં સુખાય ॥

પદ્મોપાન્તાદુષસિ રમણે પ્રાપ્નુવત્યેવ પાર્શ્વં મધ્યે મારજ્વરપરવશાં વીક્ષમાણો રથાઙ્ગીમ્
દૂરં પ્રાપ્તે મયિ વિધિવશાદ્દૂયમાનાં સખીં તે સ્મારં સ્મારં દ્વિગુણગમનોત્સાહ એવ ધ્રુવં સ્યાઃ ॥

દૃષ્ટ્વા દેવં પરિસરજુષં શમ્બરે બાલકૃષ્ણં લોપામુદ્રાસખતિલકિતં દિઙ્મુખં ભૂષયિષ્યન્
કોલાનેલાવનસુરભિલાન્ યાહિ યત્ર પ્રથન્તે વેલાતીતપ્રથિતવચસઃ શઙ્કરાદ્યાઃ કવીન્દ્રાઃ ॥

ઉન્મજ્જદ્ભિઃ પુનરિવ જવાત્ પક્ષવદ્ભિર્ગિરીન્દ્રૈર્ વૃન્દૈર્નાવાં ભુજપટલિકોડ્ડામરૈર્ગાહ્યમાનમ્
લક્ષ્મીજાનેઃ શયનસદનં પુષ્પવાટં પુરારેઃ પાકસ્થાનં નિખિલમરુતાં પશ્ય વારાન્નિધાનમ્ ॥

મુક્તાજાલૈર્ધવલપુલિનં વીચિમાલાવિકીર્ણૈઃ કૂલાધ્વાનં કુસુમિતતરુસ્નિગ્ધમાલમ્બમાનઃ
દેશાદ્દેશં વ્રજસિ કુતુકોત્તાનમુગ્ધાનનાનાં વામાક્ષીણાં નયનચુલકૈઃ સાદરં પીયમાનઃ ॥

કુર્યાત્ પ્રીતિં તવ નયનયોઃ કુક્કુટક્રોડનામ પ્રાસાદાગ્રોલ્લિખિતગગનં પત્તનં તત્ પ્રતીતમ્
યદ્દોર્વીર્યદ્રઢિમકરદીભૂતરાજન્યવીરાઃ શૂરાગ્રણ્યઃ શિખરિજલધિસ્વામિનઃ પાલયન્તિ ॥

ગેહે ગેહે નવનવસુધાક્ષાલિતં યત્ર સૌધં સૌધે સૌધે સુરભિકુસુમૈઃ કલ્પિતં કેલિતલ્પમ્
તલ્પે તલ્પે રસપરવશં કામિનીકાન્તયુગ્મં યુગ્મે યુગ્મે સ ખલુ વિહરન્ વિશ્વવીરો મનોભૂઃ ॥

વ્યર્થં કર્ણે નવકુવલયં વિદ્યમાને કટાક્ષે ભારો હારઃ સ્તનકલશયોર્ભાસુરે મન્દહાસે
યત્ર સ્નિગ્ધેષ્વપિ કચભરેષ્વેણશાબેક્ષણાનાં માદ્યદ્ભૃઙ્ગે સતિ પરિમલે મઙ્ગલાય પ્રસૂનમ્ ॥

યત્ર જ્ઞાત્વા કૃતનિલયનામિન્દિરામાત્મકન્યાં મન્યે સ્નેહાકુલિતહૃદયો વાહિનીનાં વિવોઢા
તત્તદ્દ્વીપાન્તરશતસમાનીતરત્નૌઘપૂર્ણં નૌકાજાલં મુહુરુપહરન્ વીચિભિઃ શ્લિષ્યતીવ ॥

તત્સૌધાગ્રેષ્વરુણદૃષદાં સાન્દ્રસિન્દૂરકલ્પં તેજઃપુઞ્જં કિસલયધિયા ચર્વિતું મારભેથાઃ
દૃષ્ટ્વા વાતાયનવિનિહિતૈર્લોચનાબ્જૈસ્તરુણ્યો વલ્ગદ્વક્ષોરુહમુપચિતૈર્હસ્તતાલૈર્હસેયુઃ ॥

કૃષ્ટ્વા દૃષ્ટિં કથમપિ તતઃ કૌતુકાનાં નિદાનાદ્ ઉડ્ડીયેથાઃ પથિ વિટપિનાં પુષ્પમાધ્વીં લિહાનઃ
હારં હારં મદનપૃતનાકાહલૈઃ કણ્ઠનાદૈર્ ઉત્કણ્ઠાનાં જનપદમૃગીલોચનાનાં મનાંસિ ॥

બ્રહ્માભ્યાસપ્રશમિતકલીન્ પ્રાપ્ય દીપ્રાન્ પ્રકાશાન્ શ્વેતારણ્યં વ્રજ બહુમતં ધામ મૃત્યુઞ્જયસ્ય
દૃષ્ટ્વા દૂરે સકૃદપિ જના યન્ન પશ્યન્ત્યવશ્યં મૃત્યોર્વક્ત્રં નિટિલઘટિતભ્રૂકુટીકં કદાચિત્ ॥

સેવ્યં શમ્ભોરરુણમુરસસ્તાડનાદ્દણ્દપાણેઃ પાદામ્ભોજં શિખરિતનયાપાણિસંવાહયોગ્યમ્
યેનાક્રાન્તે સતિ ગિરિપતૌ લોષ્ટમાનાસ્યચક્રશ્ ચક્રન્દાધઃકૃતભુજવનો રક્ષસાં ચક્રવર્તી ॥

પાર્શ્વે યસ્ય પ્રવહતિ નિલા નામ કલ્લોલિની સા સન્ધ્યાનૃત્તભ્રમિષુ પતિતા મસ્તકાજ્જાહ્નવીવ
નાવાક્ષેત્રપ્રણયિ રમયાક્રાન્તદોર્મધ્યમાસ્તે કૂલે યસ્યાઃ કુવલયદલશ્યામલં ધામ કિઞ્ચિત્ ॥

સાકં કાન્તૈર્મિલતિ લલિતં કેરલીનાં કદમ્બે મત્પ્રેયસ્યાઃ પ્રિયસખ મહામાઘસેવાગતાયાઃ
પાયં પાયં મુખપરિમલં મોહનં યત્ર મત્તાઃ પ્રાયો ઽદ્યાપિ ભ્રમરકલભા નૈવ જિઘ્રન્તિ પદ્માન્ ॥

શૈવાલૌઘચ્છુરિતકમલા સૈકતસ્રંસિહંસા નીતા કાર્શ્યં તપનકિરણૈર્વાસરેષ્વેષુ સિન્ધુઃ
આકીર્ણાસ્યામલકનિકરૈઃ શ્રોણિવિભ્રંશિકાઞ્ચીં મન્યે દીનાં વિરહદશયા પ્રેયસીં મે ઽનુયાયાત્ ॥

શાસ્તા તસ્યા યદિ તટપથૈઃ શમ્બરક્રોડવાસી તિષ્ઠન્નશ્વે જવિનિ મૃગયાકૌતુકી સઞ્ચરેત
લુમ્પેસ્તસ્ય શ્રમજલકણાન્ કોમલૈઃ પક્ષવાતૈર્ ભૂયાત્ પ્રીત્યૈ લઘુ ચ સમયે સેવનં હિ પ્રભૂણામ્ ॥

સર્વોત્કૃષ્ટા જગતિ વિદિતાઃ કેરલેષુ દ્વિજેન્દ્રા વલ્લીકૌણ્યોસ્તદપિ મહિમા કાપિ મધ્યશ્રિતાનામ્
તત્રાપ્યસ્યાઃ સલિલપવના યત્ર યત્ર પ્રથન્તે તેષાં તેષામતિશયજુષઃ શીલવિદ્યાનુભાવાઃ ॥

ઈષ્ટે તેષાં સ્તુતિષુ ન ગુરુઃ કા કથાલ્પીયસાં નો ભ્રાતર્ભૂયઃ શૃણુ પરિમિતં પ્રસ્તુતાદ્યાવશેષમ્
તામુત્તીર્ણઃ સરિતમમૃતસ્યન્દિમાકન્દવૃન્દાન્ દેશાન્ પૂતાન્ પત ગુણગણૈર્નેત્રનારાયણીયૈઃ ॥

યઃ પ્રાક્પાણિગ્રહણસમયે શમ્ભુના સાનુકમ્પં હસ્તે કૃત્વા કથમપિ શનૈરશ્મપૃષ્ઠે ન્યધાયિ
દ્રષ્ટવ્યો ઽસૌ કિસલયમૃદુર્મુક્તિપુર્યાલયાયાઃ કાત્યાયન્યા મહિષમથનોડ્ડામરઃ પાદપદ્મઃ ॥

કિઞ્ચિત્પૂર્વં રણખલભુવિ શ્રીમદધ્યક્ષયેથાસ્ તન્મીમાંસાદ્વયકુલગુરોઃ સદ્મ પુણ્યં મહર્ષેઃ
વિદ્વદ્વૃન્દે વિવદિતુમનસ્યાગતે યત્ર શશ્વદ્ વ્યાખ્યાશાલાવલભિનિલયસ્તિષ્ઠતે કીરસઙ્ઘઃ ॥

શાસ્ત્રવ્યાખ્યા હરિહરકથા સત્ક્રિયાભ્યાગતાનામ્ આલાપો વા યદિ સહ બુધૈરાક્ષિપેદસ્ય ચેતઃ
તદ્વિસ્રબ્ધદ્વિજપરિવૃતે નિષ્કુટાદ્રૌ નિષણ્ણઃ કોકૂયેથાઃ સ ખલુ મધુરાં સૂક્તિમાકર્ણ્ય તુષ્યેત્ ॥

શ્લાઘ્યચ્છન્દસ્થિતિમયિ મયા શોભને ઽર્થે નિયુક્તં શ્રાવ્યં શબ્દૈઃ સરસસુમનોભાજમભ્રાન્તવૃત્તિમ્
દૂરપ્રાપ્ત્યા પ્રશિથિલમિવ ત્વાં સખે કાવ્યકલ્પં ધીમાન્ પશ્યેત્ સ યદિ નનુ તે શુદ્ધ એવ પ્રચારઃ ॥

પાર્શ્વાદસ્ય પ્રચલિતવતઃ પાવનાનાહરન્તઃ કુન્દસ્વચ્છાન્ વૃષપતિમુખાસક્તરોમન્થફેનાન્
છિન્દ્યુસ્તાપં તવ વૃષપુરીસઙ્ગિનઃ શઙ્કરાઙ્ક ક્રીડદ્ગૌરીકચતરલનોદ્ગન્ધયો ગન્ધવાહાઃ ॥

પૂર્વો ભાગઃ સ્તનભરનતઃ પ્રેક્ષ્યતે ચેચ્ચલાક્ષઃ પશ્ચાદ્ભાગો લલિતચિકુરો દૃશ્યતે નો નિતમ્બી
ઇત્થં ગૌર્યા યુગપદુભયં દ્રષ્ટુકામો ઽષ્ટમૂર્તિર્ મૂર્તિદ્વન્દ્વં વહતિ ભગવાન્ યઃ સ મુક્ત્યૈ નિષેવ્યઃ ॥

ભૂષાભોગિશ્વસિતપવનૈઃ ફાલનેત્રે પ્રદીપ્તે સ્વિન્નસ્યેન્દોરમૃતપૃષતૈરૂર્જિતં નિર્ગલદ્ભિઃ
મૌલૌ યસ્ય દ્રુહિણશિરસાં મણ્ડલં મણ્ડપાન્તઃ ક્ષ્માદેવાનાં શ્રુતિપદજુષાં સંશયાનુચ્છિનત્તિ ॥

દ્વારોપાન્તસ્થિતિકૃદણિમાપાઙ્ગદત્તેહિતાર્થૈર્ આશાપાલૈર્નિબિડિતબહિઃપ્રાઙ્ગણં સેવમાનૈઃ
તસ્યાદૂરે કનકભવનં પક્ષપાતાત્ પ્રવિષ્ટઃ સમ્પન્મૂર્તિં પ્રણમ ગિરિજાં સા હિ વિશ્વસ્ય માતા ॥

સંસર્પદ્ભિસ્તનુરુચિભરૈઃ સઙ્ગમગ્રામશૌરેસ્ તાપિઞ્છાભૈઃ સ્તબકિતતલં ગાહમાનો વિહાયઃ
તુલ્યચ્છાયસ્મૃતનવતમાલાવલીવાસસૌખ્યો મન્યે લોકૈઃ ક્ષણમિવ પૃથઙ્નો વિભાવિષ્યસે ત્વમ્ ॥

કાલીવાસં ભજ પથિ મહત્ કાનનં યત્ર શશ્વત્ સેવાયાતે ત્રિદશનિકરે શ્રાદ્ધદેવૌપવાહ્યમ્
ભૂતૈર્ભેદ્યો બલિમહિષ ઇત્યુદ્ભટૈઃ કૃષ્ટશૃઙ્ગે રજ્જુગ્રાહં રુદતિ વિજયા રૂઢહાસં રુણદ્ધિ ॥

રમ્યાં હર્મ્યધ્વજપટમરુદ્વીજિતબ્રધ્નયુગ્યામ્ અગ્રે પશ્યાઞ્જનખલપુરીમાશ્રિતાં શઙ્કરેણ
યત્રાશ્લિષ્ટો વરયુવતિભિશ્ચુમ્બતિ સ્વિન્નગણ્ડં ચૂર્ણીવાતઃ પ્રિય ઇવ રતિશ્રાન્તમાસ્યારવિન્દમ્ ॥

સા ચ પ્રેક્ષ્યા સરિદનુપદં યત્ર કલ્માષિતાયાં મજ્જન્માહોદયપુરવધૂકણ્ઠકસ્તૂરિકાભિઃ
રક્તાઃ પદ્માઃ કુવલયવનીસામ્યમાપદ્યમાના વિજ્ઞાયન્તે સ્ફુટમહિમધામોદયે જૃમ્ભમાણે ॥

ચારુસ્વચ્છા શફરનયના ચક્રવાકસ્તનશ્રીઃ કલ્લોલભ્રૂઃ કમલવદના કમ્રશૈવાલકેશા
સંસેવ્યા સ્યાત્ સરસમધુરા સાનુકૂલાવતીર્ણૈર્ દુર્ગાહાન્યૈરિતિ હિ સરણિઃ કાપિ ગામ્ભીર્યભાજામ્ ॥

ત્વય્યાકાશે સુભગ તટિનીં લમ્બમાને સલીલં બિમ્બં દૃષ્ટ્વા પયસિ મણિભઙ્ગામલે કમ્પમાનમ્
વીચીવેગપ્રચલદસિતામ્ભોજિનીગુચ્છબુદ્ધ્યા કૂજં કૂજં મધુરમલયઃ કોકિલ વ્યાલપેરન્ ॥

તીરં તસ્યાઃ પ્રતિ ગતવતો દક્ષિણં તત્ક્ષણં તે દેશઃ સર્વાતિશયિવિભવો દૃક્પથેતઃ પ્રથેત
તાં જાનીયા દિશિ દિશિ જયન્તાખ્યયા ખ્યાયમાનાં પ્રત્યાદિષ્ટત્રિદિવનગરપ્રાભવાં પ્રાપ્યભૂમિમ્ ॥

બાલોદ્યાનૈઃ સમદમહિલાભુક્તવલ્લીનિકુઞ્જૈઃ કેલીહંસક્ષુભિતનગરભ્રાન્તભૃઙ્ગૈઃ સરોભિઃ
રત્નશ્રેણીઘટિતશિખરૈર્ગોપુરૈઃ સા પુરી તે પ્રાયઃ પ્રજ્ઞાભરણ સુગમા સ્યાદનાવેદિતાપિ ॥