ખાદિરગૃહ્યસૂત્રમ્ · અધ્યાય 1

ખાદિરગૃહ્યસૂત્રમ્
દ્રાહ્યાયણગૃહ્યસૂત્રમ્
અથાતો ગૃહ્યા કર્માણિ ૧ ઉદગયનપૂર્વપક્ષપુણ્યાહેષુ પ્રાગાવર્તનાદહ્નઃ કાલોઽનાદેશે ૨ અપવર્ગે યથોત્સાહં બ્રાહ્મણાનાશયેત્ ૩ યજ્ઞોપવીતમ્ ૪ સૌત્રમ્ ૫ કૌશં વા ૬ ગ્રીવાયાં પ્રતિમુચ્ય દક્ષિણં બાહુમુદ્ધૃત્ય યજ્ઞોપવીતી ભવતિ ૭ સવ્યં પ્રાચીનાવીતી ૮ ત્રિરાચમ્યાપો દ્વિઃ પરિમૃજીત ૯ પાદાવભ્યુક્ષ્ય શિરોઽભ્યુક્ષેત્ ૧૦ ઇન્દ્રિ યાણ્યદ્ભિસ્સંસ્પૃશેત્ ૧૧ અન્તતઃ પ્રત્યુપસ્પૃશ્ય શુચિર્ભવતિ ૧૨ આસનસ્થાનસંવેશનાન્યુદગગ્રેષુ દર્ભેષુ ૧૩ પ્રાઙ્ મુખસ્ય પ્રતીયાત્ ૧૪ પશ્ચાદગ્નેર્યત્ર હોમસ્સ્યાત્ ૧૫ સહશિરસં સ્નાનશબ્દે ૧૬ દક્ષિણેન પાણિના કૃત્યમનાદેશે ૧૭ મન્ત્રાન્તમવ્યક્તં પરસ્યાદિગ્રહણેન વિદ્યાત્ ૧૮ સ્વાહાન્તા મન્ત્રા હોમેષ ૧૯ પાકયજ્ઞ ઇત્યાખ્યા યઃ કશ્ચૈકાગ્નૌ ૨૦ તત્રર્ત્વિગ્બ્રહ્મા સાયંપ્રાતર્હોમવર્જમ્ ૨૧ સ્વયં હૌત્રમ્ ૨૨ દક્ષિણતોઽગ્નેરુદઙ્મુખસ્તૂષ્ણીમાસ્તે બ્રહ્માઽઽહોમાત્પ્રાગગ્રેષુ ૨૩ કામં ત્વધિયજ્ઞં વ્યાહરેત્ ૨૪ અયજ્ઞિયાં વા વ્યાહૃત્ય મહાવ્યાહૃતીર્જપેત્ ૨૫ ઇદં વિષ્ણુરિતિ વા ૨૬ હૌત્રબ્રહ્મત્વે સ્વયં કુર્વન્ બ્રહ્માસનમુપવિશ્ય છત્રમુત્તરાસઙ્ગં કમણ્ડલું વા તત્ર કૃત્વાઽથાન્યત્કુર્યાત્ ૨૭ અવ્યાવૃત્તિં યજ્ઞાઙ્ગૈરવ્યવાયં ચેચ્છેત્

ઇતિ પ્રથમઃ ખણ્ડઃ

પૂર્વે ભાગે વેશ્મનો ગોમયેનોપલિપ્ય તસ્ય મધ્યદેશે લક્ષણં કુર્યાત્ ૧ દક્ષિણતઃ પ્રાચીં લેખામુલ્લિખ્ય ૨ તદારમ્ભાદુદીચીં તદવસાનાત્પ્રાચીં તિસ્રો મધ્યે પ્રાચીઃ ૩ તદભ્યુક્ષ્ય ૪ અગ્નિમુપસમાધાય ૫ ઇમં સ્તોમમિતિ પરિસમૂહ્ય તૃચેન ૬ પશ્ચાદગ્નેર્ભૂમૌ ન્યઞ્ચૌ પાણી કૃત્વેદં ભૂમેરિતિ ૭ વસ્વન્તં રાત્રૌ ૮ પશ્ચાદ્દર્ભાનાસ્તીર્ય દક્ષિણતઃ પ્રાચીં પ્રકર્ષેદુત્તરતશ્ચ ૯ અપ્રકૃષ્ય વા ૧૦ પૂર્વોપક્રમં પ્રદક્ષિણમગ્નિં સ્તૃણુયાન્મૂલાન્યગ્રૈશ્છાદયંસ્ત્રિવૃતં પઞ્ચવૃતં વા ૧૧ ઉપવિશ્ય દર્ભાગ્રે પ્રાદેશમાત્રે પ્રચ્છિનત્તિ ન નખેન પવિત્રે સ્થો વૈષ્ણવ્યાવિતિ ૧૨ અદ્ભિરુન્મૃજ્ય વિષ્ણોર્મનસા પૂતે સ્થ ઇતિ ૧૩ ઉદગગ્રે અઙ્ગુષ્ઠાભ્યામનામિકાભ્યાં ચ સઙ્ગૃહ્ય ત્રિરાજ્યમુત્પુનાતિ દેવસ્ત્વા સવિતોત્પુનાત્વચ્છિદ્રે ણ પવિત્રેણ વસોસ્સૂર્યસ્ય રશ્મિભિરિતિ ૧૪ અભ્યુક્ષ્યૈતે અગ્નાવનુપ્રહરેત્ ૧૫ આજ્યમધિશ્રિત્યોત્તરતઃ કુર્યાત્ ૧૬ દક્ષિણજાન્વક્તો દક્ષિણેનાગ્નિમદિતેઽનુમન્યસ્વેત્યુદકાઞ્જલિં પ્રસિઞ્ચેત્ ૧૭ અનુમતેઽનુમન્યસ્વેતિ પશ્ચાત્ સરસ્વત્યનુમન્યસ્વેત્યુત્તરતઃ ૧૮ દેવ સવિતઃ પ્રસુવેતિ પ્રદક્ષિણમગ્નિં પર્યુક્ષેદભિપરિહરન્ હવ્યમ્ ૧૯ સકૃત્ત્રિર્વા ૨૦ સમિધમાધાય ૨૧ પ્રપદં જપિત્વોપતામ્ય કલ્યાણં ધ્યાયન્ વૈરૂપાક્ષમારભ્યોચ્છ્વસેત્ ૨૨ પ્રતિકામં કામ્યેષુ ૨૩ સર્વત્રૈતદ્ધોમેષુ કુર્યાત્

ઇતિ દ્વિતીયઃ ખણ્ડઃ
બ્રહ્મચારી વેદમધીત્યોપન્યાહૃત્ય ગુરવેઽનુજ્ઞાતો દારાન્ કુર્વીત ૧ આપ્લવનં ચ ૨ તયોરાપ્લવનં પૂર્વમ્ ૩ મન્ત્રાભિવાદાત્તુ પાણિગ્રહણસ્ય પૂર્વં વ્યાખ્યાતમ્ ૪ બ્રાહ્મણસ્સહોદકુમ્ભઃ પ્રાવૃતો વાગ્યતોઽગ્રેણાગ્નિં ગત્વોદઙ્ મુખસ્તિષ્ઠેત્ ૫ સ્નાતામહતેનાચ્છાદ્ય યા અકૃન્તન્નિત્યાનીયમાનાયાં પાણિગ્રાહો જપેત્ સોમોઽદદદિતિ ૬ પાણિગ્રાહસ્ય દક્ષિણત ઉપવેશયેત્ ૭ અન્વારબ્ધાયાં સ્રુવેણોપઘાતં મહાવ્યાહૃતિભિરાજ્યં જુહુયાત્ ૮ સમસ્તાભિશ્ચતુર્થીમ્ ૯ એવં ચૌલોપનયનગોદાનેષુ ૧૦ અગ્નિરેતુ પ્રથમ ઇતિ ષડ્ભિશ્ચ પાણિગ્રહણે ૧૧ નાજ્યભાગૌ ન સ્વિષ્ટકૃદાજ્યાદ્દુતિષ્વનાદેશે ૧૨ સર્વત્રોપરિષ્ટાન્મહાવ્યાહૃતિભિઃ ૧૩ પ્રાજાપત્યયા ચ ૧૪ પ્રાયશ્ચિત્તં જુહુયાત્ ૧૫ હુત્વોપોત્તિષ્ઠતઃ ૧૬ અનુપૃષ્ઠં ગત્વા દક્ષિણતોઽવસ્થાય વધ્વઞ્જલિં ગૃહ્ણીયાત્ ૧૭ પૂર્વા માતા શમીપલાશમિશ્રાલ્લાજાઞ્છૂર્પે કૃત્વા ૧૮ પશ્ચાદગ્નેર્દૃષત્પુત્રમાક્રમયેદ્વધૂં દક્ષિણેન પ્રપદેનેમમશ્માનમિતિ ૧૯ સકૃદ્ગૃહીતમઞ્જલિં લાજાનાં વધ્વઞ્જલાવાવપેદ્ ભ્રાતા ૨૦ સુહૃદ્વા કશ્ચિત્ ૨૧ તં સાઽગ્નૌ જુહુયાદવિચ્છિદ્યાઞ્જલિં ઇયં નારીતિ ૨૨ અર્યમણં પૂષણમિત્યુત્તરયોઃ ૨૩ હુતે તેનૈવ ગત્વા પ્રદક્ષિણમગ્નિં પરિણયેત્ કન્યલા પિતૃભ્ય ૨૪ અવસ્થાનપ્રભૃત્યેવં ત્રિઃ ૨૫ શૂર્પેણ શિષ્ટાનગ્નાવોપ્ય પ્રાગુદીચીમુત્ક્રમયેત્ એકમિષ ઇતિ ૨૬ ઈક્ષકાવેક્ષણરથારોહણદુર્ગાનુમન્ત્રણાન્યભિરૂપાભિઃ ૨૭ અપરેણાગ્નિમૌદકો ગત્વા પાણિગ્રાહં મૂર્ધન્યવસિઞ્ચેત્ ૨૮ બધૂં ચ ૨૯ સમઞ્જન્ત્વિત્યવસિક્તઃ ૩૦ દક્ષિણં પાણિં સાઙ્ગુષ્ઠં ગૃહ્ણીયાત્ ગૃભ્ણામિ ત ઇતિ ષડ્ભિઃ

ઇતિ તૃતીયઃ ખણ્ડઃ
પ્રાગુદીચીમુદ્વહેત્ ૧ બ્રાહ્મણકુલેઽગ્નિમુપસમાધાય પશ્ચાદગ્નેર્લોહિતં ચર્માનડુહમુત્તરલોમ પ્રાગ્ગ્રીવમાસ્તીર્ય વાગ્યતામુપવેશયેત્ ૨ પ્રોક્તે નક્ષત્રેઽન્વારબ્ધાયાં સ્રુવેણોપઘાતં જુહુયાત્ ષડ્ભિર્લેખાપ્રભૃતિભિસ્સમ્પાતાનવનયન્ મૂર્ધનિ વધ્વાઃ ૩ પ્રદક્ષિણમગ્નિં પરિક્રમ્ય ધ્રુવં દર્શયતિ ધ્રુવાદ્યૌરિતિ ૪ અભિવાદ્ય ગુરૂન્ ગોત્રેણ વિસૃજેદ્વાચમ્ ૫ ગૌર્દક્ષિણા ૬ અત્રાર્ઘ્યમ્ ૭ આગતેષ્વિત્યેકે ૮ ત્રિરાત્રં ક્ષારલવણે દુગ્ધમિતિ વર્જયન્તૌ સહ શયીયાતાં બ્રહ્મચારિણૌ ૯ હવિષ્યમન્નં પરિજપ્યાન્નપાશેનેત્યસાવિતિ વધ્વા નામ બ્રૂયાત્ ૧૦ ભુક્ત્વોચ્છિષ્ટં વધ્વૈ દદ્યાત્ ૧૧ ઊર્ધ્વં ત્રિરાત્રાચ્ચતસૃભિરાજ્યં જુહુયાત્ અગ્ને પ્રાયશ્ચિત્તિરિતિ સમસ્ત પઞ્ચમીં સમ્પાતાનવનયન્નુદપાત્રે ૧૨ તેનૈનાં સકેશનખામાપ્લાવયેત્ ૧૩ તતો યથાર્થં સ્યાત્ ૧૪ ઋતુકાલે દક્ષિણેન પાણિનોપસ્થમાલભેદ્વિષ્ણુર્યોનિં કલ્પ યત્વિતિ સમાપ્તાયામ્ ૧૫ સમ્ભવેદ્ગર્ભં ધેહીતિ

ઇતિ ચતુર્થઃ ખણ્ડઃ
યસ્મિન્નગ્નૌ પાણિં ગૃહ્ણીયાત્સ ગૃહ્યઃ ૧ યસ્મિન્વાઽન્ત્યાં સમિધમાદધ્યાત્ ૨ નિર્મન્થ્યો વા પુણ્યસ્સોઽનર્ધુકઃ ૩ અમ્બરીષાદ્વાઽઽનયેત્ ૪ વહુયાજિનો વાઽગારાચ્છૂદ્ર વર્જમ્ ૫ સાયમાહુત્યુપક્રમં પરિચરણમ્ ૬ પ્રાગસ્તમયોદયાભ્યાં પ્રાદુષ્કૃત્ય ૭ અસ્તમિતે હોમઃ ૮ ઉદિતે ચાનુદિતે વા ૯ હવિષ્યસ્યાન્નસ્યાકૃતં ચેત્ પ્રક્ષાલ્ય જુહુયાત્પાણિના ૧૦ દધિ ચેત્પયો વા કંસેન ૧૧ ચરુસ્થાલ્યા વા ૧૨ અગ્નયે સ્વાહેતિ મધ્યે ૧૩ તૂષ્ણીં પ્રાગુદીચીમુત્તરામ્ ૧૪ સૂર્યાયેતિ પ્રાતઃ પૂર્વામ્ ૧૫ નાત્ર પરિસમૂહનાદીનિ પર્યુક્ષણવર્જમ્ ૧૬ પત્ની જુહુયાદિત્યેકે ૧૭ ગૃહાઃ પત્ની ગૃહ્યોઽગ્નિરેષ ઇતિ ૧૮ સિદ્ધે સાયંપ્રાતર્ભૂતમિત્યુક્ત ઓમિત્યુચ્ચૈર્બ્રૂયાત્ ૧૯ માક્ષા નમસ્ત ઇત્યુપાંશુ ૨૦ હવિષ્યસ્યાન્નસ્ય જુહુયાત્ પ્રાજાપત્યં સૌવિષ્ટકૃતં ચ ૨૧ બલીન્નયેત્ ૨૨ બહિરન્તર્વા ચતુર્નિધાય ૨૩ મણિકદેશે ૨૪ મધ્યે ૨૫ દ્વારિ ૨૬ શય્યામનુ ૨૭ વર્ચં વા ૨૮ અથ સસ્તૂપમ્ ૨૯ એકૈકમુભયતઃ પરિષિઞ્ચેત્ ૩૦ શેષમદ્ભિસ્સાર્ધં દક્ષિણા નિનયેત્ ૩૧ ફલીકરણાનામપામાચામસ્યેતિ વિશ્રાણિતે ૩૨ પૃથિવી વાયુઃ પ્રજાપતિર્વિશ્વેદેવા આપ ઓષધિવનસ્પતય આકાશઃ કામો મન્યુર્વા રક્ષોગણાઃ પિતરો રુદ્ર ઇતિ વલિદૈવતાનિ ૩૩ તૂષ્ણીં તુ કુર્યાત્ ૩૪ સર્વસ્ય ત્વન્નસ્યૈતત્કુર્યાત્ ૩૫ અસકૃચ્ચેદેકસ્મિન્ કાલે સિદ્ધે સકૃદેવ કુર્યાત્ ૩૬ બહુધા ચેદ્યદ્ગૃહપતેઃ ૩૭ સર્વસ્ય ત્વન્નસ્યાગ્નૌ કૃત્વાગ્રં બ્રાહ્મણાય દત્વા સ્વયં કુર્યાત્ ૩૮ વ્રીહિપ્રભૃત્યા યવેભ્યો યવેભ્યો વાબ્રીહિભ્યઃ સ્વયં હરેત્ સ્વયં હરેત્ ૩૯ ઇતિ પઞ્ચમઃ ખણ્ડઃ
ઇતિ પ્રથમઃ પટલઃ
પૌર્ણમાસોપક્રમૌ દર્શપૂર્ણમાસૌ ૧ દાર્શં ચેત્પૂર્વમુપપદ્યેત પૌર્ણમાસેનેષ્ટ્વાઽથ તત્કુર્યાત્ ૨ અકુર્વન્ પૌર્ણમાસીમાકાઙ્ક્ષેદિત્યેકે ૩ અપરાહ્ણે સ્નાત્વૌપવસથિકં દમ્પતી ભુઞ્જીયાતામ્ ૪ માનતન્તવ્ય ઉવાચ શ્રેયસીં પ્રજાં વિન્દતે કામ્યો ભવત્યક્ષોધુકી ક્ષોધુકો ય ઔપવસથિકં ભુઙ્ક્તે ૫ તસ્માદ્યત્કામયેત તદ્ભુઞ્જીત ૬ નાવ્રત્યમાચરેત્ ૭ પ્રાતરાહુતિં હુત્વા ૮ હવિનિર્નિર્વપેદમુષ્મૈ ત્વા જુષ્ટં નિર્વપામીતિ દેવતાશ્રયં સકૃદ્યજુર્વા દ્વિસ્તૂષ્ણીમ્ ૯ ત્રિર્દેવેભ્યઃ પ્રક્ષાલયેત્ ૧૦ દ્વિર્મનુષ્યેભ્યઃ ૧૧ સકૃત્પિતૃભ્યઃ ૧૨ મેક્ષણેન પ્રદક્ષિણમુદાયુવં શ્રપયેત્ ૧૩ શૃતમભિઘાર્યોદગુદ્વાસ્ય પ્રત્યભિઘારયેત્ ૧૪ સર્વાણ્યેવં હવીંષિ ૧૫ બર્હિષ્યા સાદ્ય ૧૬ આજ્યભાગૌ જુહુયાચ્ચતુર્ગૃહીતમાજ્યં ગૃહીત્વા પઞ્ચાવત્તં ભૃગૂણાં જામદગ્ન્યાનામગ્નયે સ્વાહેત્યુત્તરતસ્સોમાયેતિ દક્ષિણતઃ ૧૭ વિપરીતમિતરે ૧૮ આજ્યમુપસ્તીર્ય હવિષોઽવદ્યેન્મેક્ષણેન મધ્યાત્પુરસ્તાદિતિ ૧૯ પશ્ચાચ્ચ પઞ્ચાવત્તી ૨૦ અભિઘાર્ય પ્રત્યનક્ત્યવદાનસ્થાનાનિ ૨૧ ન સ્વિષ્ટકૃતઃ ૨૨ અમુષ્મૈ સ્વાહેતિ જુહુયાદ્યદ્દેવત્યં સ્યાત્ ૨૩ સ્વિષ્ટકૃતસ્સકૃદુપસ્તીર્ય દ્વિર્ભૃગૂણાં સકૃદ્ધવિષો દ્વિરભિઘાર્યાગ્નયે સ્વિષ્ટકૃતે સ્વાહેતિ પ્રાગુદીચ્યાં જુહુયાત્ ૨૪ સમિધમાધાય ૨૫ દર્ભાનાજ્યે હવિષિ વા ત્રિરવધાયાગ્રમધ્યમૂલાન્યક્તં રિહાણા વિયન્તુ વય ઇત્યભ્યુક્ષ્યાગ્નાવનુમહરેદ્ યઃ પશૂનામધિપતી રુદ્ર સ્તન્તિચરો વૃષા પશૂનસ્માકં મા હિંસીરેતદસ્તુ હુતં તવ સ્વાહેતિ ૨૬ તદ્યજ્ઞવાસ્તુ ૨૭ સર્વત્ર કુર્યાત્ ૨૮ હવિરુચ્છિષ્ટમુદગુદ્વાસ્ય બ્રહ્મણે દદ્યાત્ ૨૯ પૂર્ણપાત્રં દક્ષિણા ૩૦ યથોત્સાહં વા

ઇતિ પ્રથમઃ ખણ્ડઃ
આગ્નેયસ્થાલીપાકોઽનાહિતાગ્નેર્દર્શપૂર્ણમાસયોઃ ૧ અગ્નીષોમીયઃ પૌર્ણમાસ્યામાહિતાગ્નેઃ ૨ ઐન્દ્રો માહેન્દ્રો વૈન્દ્રા ગ્નો વાઽમાવાસ્યાયામ્ ૩ યથા વાનાહિતાગ્નેઃ ૪ સર્વમહઃ પ્રાતરાહુતેસ્સ્થાનમ્ ૫ રાત્રિસ્સાયમાહુતેઃ ૬ સર્વોઽપરપક્ષઃ પૌર્ણમાસસ્ય ૭ પૂર્વપક્ષો દાર્શસ્ય ૮ અભોજનેન સંતનુયાદિત્યેકે ૯ અવિદ્યમાને હવ્યે યજ્ઞિયાનાં ફલાનિ જુહુયાત્ ૧૦ પલાશાનિ વા ૧૧ અપો વા ૧૨ હુતં હિ ૧૩ પ્રાયશ્ચિત્તમહુતસ્ય ૧૪ આજ્યં જુહુયાદ્ધવિષોઽનાદેશે ૧૫ દેવતા મન્ત્રાનાદેશે ૧૬ પ્રથમગર્ભે તૃતીયે માસિ પુંસવનમ્ ૧૭ સ્નાતામહતેનાચ્છાદ્ય હુત્વા પતિઃ પૃષ્ઠતસ્તિષ્ઠેત્ ૧૮ દક્ષિણમંસમન્વવમૃશ્યાનન્તર્હિતં નાભિદેશમભિમૃશેત્પુમાંસાવિતિ ૧૯ અથાપરં ન્યગ્રોધશુઙ્ગામુભયતઃફલામસ્રામામક્રિમિપરિસૃપ્તાં ત્રિસ્સપ્તૈર્યવૈઃ પરિક્રીયોત્થાપયેન્માષૈર્વા સર્વત્રૌષધયસ્સુમનસો ભૂત્વાઽસ્યાં વીર્યં સમાધત્તેયં કર્મ કરિષ્યતીતિ ૨૦ આહૃત્ય વૈહાયસીં કુર્યાત્ ૨૧ કુમારી બ્રહ્મચારી વ્રતવતી વા બ્રાહ્મણી પેષયેદપ્રત્યાહરન્તી ૨૨ સ્નાતાં સંવેશ્ય દક્ષિણે નાસિકાસ્રોતસ્યાસિઞ્ચેત્ પુમાનગ્નિરિતિ ૨૩ અથાસ્યાશ્ચતુર્થે માસિ ષષ્ઠે વા સીમન્તોન્નયનમ્ ૨૪ સ્નાતામહતેનાચ્છાદ્ય હુત્વા પતિઃ પૃષ્ઠતસ્તિષ્ઠન્નનુપૂર્વયા ફલવૃક્ષશાખયા સકૃત્સીમન્તમુન્નયેત્ ત્રિશ્વેતયા ચ શલલ્યાઽયમૂર્જાવતો વૃક્ષ ઇતિ ૨૫ કૃસરઃ સ્થાલીપાકઃ ૨૬ ઉત્તરઘૃતમવેક્ષન્તીં પૃચ્છેત કિં પશ્યસીતિ ૨૭ પ્રજામિતિ વાચયેત્ ૨૮ પ્રતિષ્ઠિતે વસ્તૌ સોષ્યન્તીહોમઃ ૨૯ યા તિરશ્ચીતિ દ્વાભ્યામ્ ૩૦ અસાવિતિ નામ દધ્યાત્ ૩૧ તદ્ગુહ્યમ્ ૩૨ પ્રાઙ્નાભિકૃન્તનાત્ સ્તનદાનાચ્ચ વ્રીહિયવૌ પેષયેચ્છુઙ્ગાવૃતા ૩૩ અઙ્ગુષ્ઠેનાનામિકયા ચાદાય કુમારં પ્રાશયેદિયમાજ્ઞેતિ ૩૪ સર્પિશ્ચ મેધાં ત ઇતિ

ઇતિ દ્વિતીયઃ ખણ્ડઃ
જનનાજ્જ્યૌત્સ્ને તૃતીયે તૃતીયાયાં પ્રાતઃ સ્નાપ્ય કુમારમસ્તમિતે શાન્તાસુ દિક્ષુ પિતા ચન્દ્ર મસમુપતિષ્ઠેત્ પ્રાઞ્જલિઃ ૧ શુચિનાઽઽચ્છાદ્ય માતા પ્રયચ્છેદુદક્છિરસમ્ ૨ અનુપૃષ્ઠં ગત્વોત્તરતસ્તિષ્ઠેત્ ૩ યત્તે સુસીમ ઇતિ તિસૃભિરુપસ્થાયોદઞ્ચં માત્રે પ્રદાય યદદ ઇત્યપામઞ્જલિમવસિઞ્ચેત્ ૪ દ્વિસ્તૂષ્ણીમ્ ૫ જનનાદૂર્ધ્વં દશરાત્રાચ્છતરાત્રાત્સંવત્સરાદ્વા નામ કુર્યાત્ ૬ સ્નાપ્ય કુમારં કરિષ્યત ઉપવિષ્ટસ્ય શુચિનાઽઽચ્છાદ્ય માતા પ્રયચ્છેદુદક્છિરસમ્ ૭ અનુપૃષ્ઠં ગત્યોત્તરત ઉપવિશેત્ ૮ હુત્વા કોસીતિ તસ્ય મુખ્યાન્ પ્રાણાનભિમૃશેત્ ૯ અસાવિતિ નામ કુર્યાત્તદેવ મન્ત્રાન્તે ૧૦ માત્રે ૧૧ પ્રથમમાખ્યાય ૧૨ વિપ્રોષ્યઙ્ગાદઙ્ગાદિતિ પુત્રસ્ય મૂર્ધાનં પરિગૃહ્ણીયાત્ ૧૩ પશૂનાં ત્વેત્યભિજિઘ્રેત્ ૧૪ તૂષ્ણીં સ્ત્રિયાઃ ૧૫ તૃતીયે વર્ષે ચૌલમ્ ૧૬ તત્ર નાપિત ઉષ્ણોદકમાદર્શઃ ક્ષુરો વૌદુમ્બરઃ પિઞ્જૂલ્ય ઇતિ દક્ષિણતઃ ૧૭ આનડુહો ગોમયઃ કૃસરસ્સ્થાલીપાકો વૃથાપક્વ ઇત્યુત્તરતઃ ૧૮ માતા ચ કુમારમાદાય ૧૯ હુત્વાઽયમાગાદિતિ નાપિતં પ્રેક્ષેત્સવિતારં ધ્યાયન્ ૨૦ ઉષ્ણેનેત્યુષ્ણોદકં પ્રેક્ષેદ્વાયું ધ્યાયન્ ૨૧ આપ ઇત્યુન્દેત્ ૨૨ વિષ્ણોરિત્યાદર્શં પ્રેક્ષેદૌદુમ્બરં વા ૨૩ ઓષધ ઇતિ દર્ભપિઞ્જૂલીસ્સપ્તોર્ધ્વાગ્રા અભિનિધાય ૨૪ સ્વધિત ઇત્યાદર્શેન ક્ષુરેણૌદુમ્બરેણ વા ૨૫ યેન પૂષેતિ દક્ષિણતસ્ત્રિઃ પ્રાઞ્ચં પ્રોહેત્ ૨૬ સકૃદાયસેન પ્રચ્છિદ્યાનડુહે ગોમયે કેશાન્ કુર્યાત્ ૨૭ ઉન્દનપ્રભૃન્યેવં પશ્ચાદુત્તરતશ્ચ ૨૮ ત્ર્યાયુષમિતિ પુત્રસ્ય મૂર્ધાનં પરિગૃહ્ય જપેત્ ૨૯ ઉદઙ્ઙુત્સૃપ્ય કુશલી કારયેદ્યથાગોત્રકુલકલ્પમ્ ૩૦ અરણ્યે કેશાન્નિખનેયુઃ ૩૧ સ્તમ્બે નિદધત્યેકે ૩૨ ગૌર્દક્ષિણા

ઇતિ તૃતીયઃ ખણ્ડઃ
અષ્ટમે વર્ષે બ્રાહ્મણમુપનયેત્ ૧ તસ્યા ષોડશાદનતીતઃ કાલઃ ૨ એકાદશે ક્ષત્રિયમ્ ૩ તસ્યા દ્વાવિંશાત્ ૪ દ્વાદશે વૈશ્યમ્ ૫ તસ્યા ચતુર્વિંશાત્ ૬ કુશલીકૃતમલંકૃતમહતેનાચ્છાદ્ય હુત્વાઽગ્ને વ્રતપત ઇતિ ૭ ઉત્તરતોઽગ્નેઃ પ્રત્યઙ્મુખમવસ્થાપ્યાઞ્જલિં કારયેત્ ૮ સ્વયં ચોપરિ કુર્યાત્ ૯ દક્ષિણતસ્તિષ્ઠન્મન્ત્રવાન્ બ્રાહ્મણ આચાર્યાયોદકાઞ્જલિં પૂરયેત્ ૧૦ આગન્ત્રેતિ જપેત્ પ્રેક્ષમાણે ૧૧ કો નામાસીત્યુક્તો દેવતાશ્રયં નક્ષત્રાશ્રયં વાઽભિવાદનીયં નામ બ્રૂયાદસાવસ્મીતિ ૧૨ ઉત્સૃજ્યાપો દેવસ્ય ત ઇતિ દક્ષિણોત્તરાભ્યાં હસ્તાભ્યામઞ્જલિં ગૃહ્ણીયાદાચાર્યઃ ૧૩ સૂર્યસ્યેતિ પ્રદક્ષિણમાવર્તયેત્ ૧૪ દક્ષિણમંસમન્વવમૃશ્યાનન્તર્હિતાં નાભિમાલભેત્પ્રાણાનામિતિ ૧૫ અથૈનં પરિદદ્યાદન્તકપ્રભૃતિભિઃ ૧૬ દક્ષિણમંસં પ્રજાપતયે ત્વેતિ ૧૭ સવ્યેન સવ્યં દેવાય ત્વેતિ ૧૮ બ્રહ્મચાર્યસીતિ ૧૯ સંપ્રેષ્યોપવિશ્ય દક્ષિણજાન્વક્તમઞ્જલિકૃતં પ્રદક્ષિણં મુઞ્જમેખલામાવધ્નન્વાચયેદિયં દુરુક્તાદિતિ ૨૦ અધીહિ ભો ઇત્યુપસીદેત્ ૨૧ તસ્મા અન્વાહ સાવિત્રીં પચ્છોઽર્ધર્ચશસ્સર્વામિતિ સાવિત્રીં વાચયેત્ ૨૨ મહાવ્યાહૃતીશ્ચૈકૈકશઃ ૨૩ ૐકારં ચ ૨૪ પ્રયચ્છત્યસ્મૈ વાર્ક્ષં દણ્ડમ્ ૨૫ સુશ્રવસ્સુશ્રવસં મેતિ ૨૬ સમિધમાદધ્યાદગ્નયે સમિધમિતિ ૨૭ ભૈક્ષં ચરેત્ ૨૮ માતરમગ્રે ૨૯ અથાન્યાસ્સુહૃદઃ ૩૦ આચાર્યાય ભૈક્ષં નિવેદયેત્ ૩૧ તિષ્ઠેદાઽસ્તમયાત્તૂષ્ણીં ૩૨ ત્રિરાત્રં ક્ષારલવણદુગ્ધમિતિ વર્જયેત્

ઇતિ ચતુર્થઃ ખણ્ડઃ
ગોદાને ચૌલવત્કલ્પઃ ૧ સલોમં વાપયેત્ ૨ ગોઽશ્વાવિમિથુનાનિ દક્ષિણાઃ પૃથગ્વર્ણાનામ્ ૩ સર્વેષાં વા ગૌઃ ૪ અજઃ કેશપ્રતિગ્રહાય ૫ ઉક્તમુપનયનમ્ ૬ નાચરિષ્યન્તં સંવત્સરમ્ ૭ અનિયુક્તં ત્વહતમ્ ૮ તથાલઙ્કારઃ ૯ અધસ્સંવેશી ૧૦ અમધુમાંસાશી સ્યાત્ ૧૧ મૈથુનક્ષુરકૃત્યસ્નાનાવલેખનદન્તધાવનપાદધાવનાનિ વર્જયેત્ ૧૨ નાસ્ય કામે રેતસ્સ્કન્દેત્ ૧૩ ન ગોયુક્તમારોહેત્ ૧૪ નગ્રામૌપાનહૌ ૧૫ મેખલાધારણભૈક્ષચર્યદણ્ડસમિદાધાનોપસ્પર્શનપ્રાતરભિવાદા નિત્યમ્ ૧૬ ગોદાનવ્રાતિકાદિત્યવ્રતૌપનિષદજ્યેષ્ઠસામિકાસ્સંવત્સરાઃ ૧૭ નાદિત્યવ્રતમેકેષામ્ ૧૮ યે ચરન્ત્યેકવાસસો ભવન્તિ ૧૯ આદિત્યં ચ નાન્તર્દધતે ૨૦ નાચાપોઽભ્યુપયન્તિ ૨૧ શક્વરીણાં દ્વાદશ નવ ષટ્ત્રય ઇતિ વિકલ્પાઃ ૨૨ કૃષ્ણવસ્ત્રઃ ૨૩ કૃષ્ણભક્ષઃ ૨૪ આચાર્યાધીનઃ ૨૫ તિષ્ઠેદ્દિવા ૨૬ આસીતનક્તમ્ ૨૭ સંવત્સરમેકેષાં પૂર્વૈઃ શ્રુતાશ્ચેત્ ૨૮ ઉપોષિતાય પરિણદ્ધાક્ષાયાનુગાપયેત્ ૨૯ યથા મા ન પ્રધક્ષ્યતીતિ તં પ્રાતરભિવીક્ષયન્તિ યાન્યપ્રધક્ષ્યન્તિ મન્યન્તેઽપોઽગ્નિં વત્સમાદિત્યમ્ ૩૦ અપોઽભિવ્યખ્યમિત્યપો જ્યોતિરભિવ્યખ્યમિત્યગ્નિં પશૂનભિવ્યખ્યમિતિ વત્સં સુરભિવ્યખ્યમિત્યાદિત્યં વિસૃજેદ્વાચમ્ ૩૧ ગૌર્દક્ષિણા ૩૨ કંસો વાસો રુક્મશ્ચ ૩૩ અનુપ્રવચનીયેષ્વૃચં સામ સદસસ્પતિમિતિ ચાજ્યં જુહુયાત્ ૩૪ ચિત્યયૂપોપસ્પર્શનકર્ણક્રોશાક્ષિવેપનેષુ સૂર્યાભ્યુદિતસ્સૂર્યાભિનિર્મુક્ત ઇન્દ્રિ યૈશ્ચ પાપસ્પર્શૈઃ પુનર્મામિત્યેતાભ્યામાહુતિં જુહુયાત્ ૩૫ આજ્યલિપ્તે વા સમિધૌ ૩૬ જપેદ્વા લઘુષુ જપેદ્વા લઘુષુ

ઇતિ પઞ્ચમઃ ખણ્ડઃ
ઇતિ દ્વિતીયઃ પટલઃ
આપ્લવને પુરસ્તાદાચાર્યકુલસ્ય પરિવૃત આસ્તે ૧ ઉદઙ્મુખ આચાર્યઃ પ્રાગગ્રેષુ ૨ એવં બ્રહ્મવર્ચસકામઃ ૩ ગોષ્ઠે પશુકામઃ ૪ સભાયાં યશસ્કામઃ ૫ સર્વૌષધેનાપઃ ફાણયેત્ ૬ સુરભિભિશ્ચ ૭ તાભિશ્શીતોષ્ણાભિરાચાર્યોઽભિષિઞ્ચેત્ ૮ સ્વયં વા મન્ત્રાભિવાદાત્ ૯ ઉભાવિત્યેકે તેનેમમિત્યાચાર્યો બ્રૂયાત્ ૧૦ યે અપ્સ્વિત્યપામઞ્જલિમવસિઞ્ચેત્ ૧૧ યદપામિતિ ચ ૧૨ તૂષ્ણીં ચ ૧૩ યો રોચન ઇતિ ગૃહ્યાત્માનમભિષિઞ્ચેત્ ૧૪ યેન સ્ત્રિયમિતિ ચ ૧૫ તૂષ્ણીં ચ ૧૬ ઉદ્યન્નિત્યાદિત્યમુપતિષ્ઠેત્ ૧૭ સમસ્યેદ્વા ૧૮ વિહરન્નનુસંહરેચ્ચક્ષુરસીતિ ૧૯ ઉદુત્તમમિતિ મેખલામવમુઞ્ચેત્ ૨૦ પ્રાશ્યવાપયેચ્છિખાવર્જં કેશશ્મશ્રુલોમનખાનિ ૨૧ અલંકૃતોઽહતવાસસા શ્રીરિતિ સ્રજં પ્રતિમુઞ્ચેત્ ૨૨ નેત્ર્યૌ સ્થ ઇત્યુપાનહૌ ૨૩ વૈણવં દણ્ડમાદધ્યાત્ ગન્ધર્વોઽસીતિ ૨૪ ઉપેત્યાચાર્યં પરિષદં પ્રેક્ષેદ્યક્ષમિવેતિ ૨૫ ઉપબિષ્યૌષ્ઠાપિધાનેતિ મુખ્યાન્ પ્રાણાનિભિમૃશેત્ ૨૬ ગોયુક્તં રથમાલભેત્ વનસ્પત ઇતિ ૨૭ આસ્થાતા ત ઇત્યારોહેત્ ૨૮ પ્રાચીં પ્રયાયોદીચીં વા પ્રદક્ષિણમાવર્તયેત્ ૨૯ પ્રત્યાગતાયાર્ઘ્યમિત્યેકે ૩૦ વૃદ્ધશીલી સ્યાદત ઊર્ધ્વમ્ ૩૧ નાજાતલોમ્યોપહાસમિચ્છેત્ ૩૨ નાયુગ્વા ૩૩ ન રજસ્વલયા ૩૪ ન સમાનર્ષ્યા ૩૫ અપરયા દ્વારા પ્રપન્નદ્વિઃપક્વપર્યુષિતાનિ નાશ્નીયાત્ ૩૬ અન્યત્ર શાકમાંસયવપિષ્ટવિકારેભ્યઃ ૩૭ પાયસાચ્ચ ૩૮ ફલપ્રચયનોદપાનાવેક્ષણવર્ષતિધાવનોપાનત્સ્વયંહરણાનિ ન કુર્યાત્ ૩૯ નાગન્ધાં સ્રજં ધારયેન્ન ચેદ્ધિરણ્યસ્રક્ ૪૦ ભદ્ર મિતિ ન વૃથા વ્યાહરેત્ ૪૧ પુષ્ટિકામો ગાઃ પ્રકાલયેતેમા મ ઇતિ ૪૨ પ્રત્યાગતા ઇમા મધુમતીરિતિ ૪૩ પુષ્ટિકામ એવ પ્રથમજાતસ્ય વત્સસ્ય પ્રાઙ્માતુઃ પ્રલેહનાલ્લલાટમુલ્લિહ્ય નિગિરેત્ ગવામિતિ ૪૪ સંપ્રજાતાસુ ગોષ્ઠે નિશાયાં વિલયનં જુહુયાત્ સંગ્રહેણેતિ ૪૫ અથાપરં વત્સમિથુનવોઃ કર્ણે લક્ષણં કુર્યાત્ ભુવનમિતિ ૪૬ પુંસોઽગ્રે ૪૭ લોહિતે નેત્યનુમન્ત્રયેત ૪૮ તન્તીં પ્રસારિતામિયં તન્તીતિ

ઇતિ પ્રથમઃ ખણ્ડઃ
શ્રાવણ્યાં પૌર્ણમાસ્યાં ગૃહ્યાદગ્નિમતિપ્રણીય પ્રતિદિશમુપલિમ્પેદધિકે પ્રક્રમે ૧ સકૃદ્ગૃહીતાન્ સક્તૂન્ દર્વ્યાં કૃત્વા પૂર્વોપલિપ્તે નિનીયાપો યઃ પ્રાચ્યામિતિ વલિં નિર્વપેત્ ૨ નિનયેદપાં શેષમ્ ૩ અપ ઉપસ્પૃશ્યૌવં પ્રતિદિશં યથાલિઙ્ગમ્ ૪ દક્ષિણપશ્ચિમે અન્તરેણાગ્નિં ચ સંચરઃ ૫ શૂર્પેણ શિષ્ટાનગ્નાવોપ્યાતિપ્રણીતાદનતિપ્રણીતસ્યાર્ધં ગત્વા ન્યઞ્ચૌ પાણી કૃત્વા નમઃ પૃથિવ્યા ઇતિ જપેત્ ૬ તત ઉત્થાય સોમો રાજેતિ દર્ભસ્તમ્બમુપસ્થાય ૭ અક્ષતાનાદાય પ્રાઙ્વોદઙ્વા ગ્રામાન્નિષ્ક્રમ્ય જુહુયાદઞ્જલિના હયે રાક ઇતિ ચતસૃભિઃ ૮ પ્રાઙુત્ક્રમ્ય જપેદ્વસુવન એધીતિ ત્રિસ્ત્રિઃ પ્રતિદિશમવાન્તરદેશેષુ ચ ૯ ઊર્ધ્વં પ્રેક્ષન્ દેવજનેભ્યઃ ૧૦ તિર્યઙ્ઙિતરજનેભ્યઃ ૧૧ અવાઙ્પ્રેક્ષન્ પ્રત્યેત્યાનવેક્ષન્નક્ષતાન્ પ્રાશ્નીયાત્ ૧૨ શ્વોભૂતેઽક્ષતસક્તૂન્ કૃત્વા નવે પાત્રે નિધાયાસ્તમિતે બલીન્ હરેદાઽઽગ્રહાયણ્યાઃ ૧૩ પ્રૌષ્ઠપદીં હસ્તેનાધ્યાયાનુપાકુર્યુઃ ૧૪ શ્રાવણીમિત્યેકે ૧૫ હુત્વોપનયનવત્ ૧૬ સાવિત્રીમનુવાચયેત્ ૧૭ સોમં રાજાનં પર્વાદીંશ્ચ ૧૮ ધાના દધિ ચ પ્રાશ્નીયુરભિરૂપાભ્યામ્ ૧૯ શ્વોભૂતે પ્રાધીયીરઞ્શિષ્યેભ્યઃ ૨૦ અનુવાક્યાઃ કુર્યુરૃગાદિભિઃ પ્રસ્તાવૈશ્ચ ૨૧ અનુગાનં રહસ્યાનામ્ ૨૨ વિદ્યુત્સ્તનયિત્નુવર્જમ્ ૨૩ અર્ધપઞ્ચમાન્માસાનધીત્ય પૌષીમુત્સર્ગઃ ૨૪ તત ઊર્ધ્વમભ્રાનધ્યાયઃ ૨૫ વિદ્યુત્સ્તનયિત્નુપૃષિતેષુ ચ ૨૬ ત્રિસન્નિપાતે ત્રિસન્ધ્યમ્ ૨૭ અષ્ટકામમાવાસ્યાં ચાતુર્માસીરુદગયને ચ પક્ષિણીં રાત્રીમ્ ૨૮ સબ્રહ્મચારિણિ ચ પ્રેતે ૨૯ ઉલ્કાપાતે ભૂમિચલે જ્યોતિષોશ્ચોપસર્ગ એતેષ્વાકાલિકં વિદ્યાત્ ૩૦ કાર્ષ્વં તુ કઠકૌથુમાઃ

ઇતિ દ્વિતીયઃ ખણ્ડઃ
આશ્વયુજીં રુદ્રા ય પાયસઃ ૧ મા નસ્તોક ઇતિ જુહુયાત્ ૨ પયસ્યવનયેદાજ્યં તત્પૃષાતકમ્ ૩ તેનાભ્યાગતા ગા ઉક્ષેદા નો મિત્રાવરુણેતિ ૪ વત્સાંશ્ચ માતૃભિસ્સહ વાસયેત્ તાં રાત્રિમ્ ૫ નવયજ્ઞે પાયસ ઐન્દ્રા ગ્નઃ ૬ શતાયુધાયેતિ ચતસૃભિરાજ્યં જુહુયાદુપરિષ્ટાત્ ૭ અગ્નિઃ પ્રાશ્નાત્વિતિ ચ ૮ તસ્ય શેષં પ્રાશ્નીયુર્યાવન્ત ઉપેતાઃ ૯ ઉપસ્તીર્યાપો દ્વિર્નવસ્યાવદ્યેત્ ૧૦ ત્રિર્ભૃગૂણામ્ ૧૧ અપાં ચોપરિષ્ટાત્ ૧૨ ભદ્રા ન્ન ઇત્યસંખાદ્ય પ્રગિરેત્ત્રિસ્ત્રિઃ ૧૩ એતમુ ત્યમિતિ વા યવાનામ્ ૧૪ અમોસીતિ મુખ્યાન્ પ્રાણાનભિમૃશેત્ ૧૫ આગ્રહાયણકર્મ શ્રાવણેન વ્યાખ્યાતમ્ ૧૬ નમઃ પૃથિવ્યા ઇતિ ન જપેત્ ૧૭ પ્રદોષે પાયસસ્ય જુહુયાત્ પ્રથમેતિ ૧૮ ન્યઞ્ચૌ પાણી કૃત્વા પ્રતિક્ષત્ર ઇતિ જપેત્ ૧૯ પશ્ચાદગ્નેઃ સ્વસ્તરમુદગગ્રૈસ્તૃણૈરુદક્પ્રવણમાસ્તીર્ય તસ્મિન્નાસ્તરણે ગૃહપતિરાસ્તે ૨૦ અનુપૂર્વમિતરે ૨૧ અનન્તરા ભાર્યા પુત્રાશ્ચ ૨૨ ન્યઞ્ચૌ પાણી કૃત્વા સ્યોનેતિ ગૃહપતિર્જપેત્ ૨૩ સમાપ્તાયાં દક્ષિણૈઃ પાર્શ્વૈસ્સંવિશેયુસ્ત્રિસ્ત્રિરભ્યાત્મમાવૃત્ય ૨૪ સ્વસ્ત્યયનાનિ કુર્યુઃ ૨૫ તતો યથાર્થં સ્યાત્ ૨૬ ઊર્ધ્વમાગ્રહાયણ્યાસ્તિસ્રસ્તામિસ્રાષ્ટમ્યોઽષ્ટકા ઇત્યાચક્ષતે ૨૭ તાસુ સ્થાલીપાકાઃ ૨૮ અષ્ટૌ ચાપૂપાઃ પ્રયમાયામ્ ૨૯ તાનપરિવર્તયન્ કપાલે શ્રપયેત્ ૩૦ ઉત્તમાયાં શાકમન્વાહાર્યે ૩૧ અષ્ટકાયૈ સ્વાહેતિ જુહુયાત્

ઇતિ તૃતીયઃ ખણ્ડઃ
મધ્યમાયાં ગૌઃ ૧ તાં પુરસ્તાદગ્નેઃ પ્રત્યઙ્મુખીમવસ્થાપ્ય જુહુયાદ્યત્પશવ ઇતિ ૨ હુત્વા ચાનુમન્ત્રયેતાનુ ત્વેતિ ૩ યવમતીભિરદ્ભિઃ પ્રોક્ષેદષ્ટકાયૈ ત્વા જુષ્ટં પ્રોક્ષામીતિ ૪ પ્રોક્ષ્યોલ્મુકેન પરિહૃત્ય પ્રોક્ષણીઃ પાયયેત્ ૫ ઉદઙ્ઙુત્સૃપ્ય પ્રત્યક્છિરસમુદક્પદીં સંજ્ઞપયેત્ ૬ સંજ્ઞપ્તાયાં જુહુયાદ્યત્પશુરિતિ ૭ તસ્યાઃ પત્ની સ્રોતાંસિ પ્રક્ષાલયેત્ ૮ પવિત્રે અન્તર્ધાયોત્કૃત્ય વપામુદ્ધારયેત્ ૯ યજ્ઞિયસ્ય વૃક્ષસ્ય વિશાખાશાખાભ્યાં પરિગૃહ્યાગ્નૌ શ્રપયેત્ ૧૦ પ્રસૃતાયાં વિશસેત્ ૧૧ ઉક્તમુપસ્તરણાભિઘારણં યથા સ્વિષ્ટકૃતઃ ૧૨ અષ્ટકાયૈ સ્વાહેતિ જુહુયાત્ ૧૩ સર્વાઙ્ગેભ્યોઽવદાનાન્યુદ્ધારયેત્ ૧૪ ન સવ્યાત્સક્થ્નઃ ૧૫ ન ક્લોમ્નઃ ૧૬ સવ્યં સક્થિ નિધાય ૧૭ પૃથઙ્મેક્ષણાભ્યામવદાનાનિ સ્થાલીપાકં ચ શ્રપયિત્વા ૧૮ કંસે રસં પ્રસ્રાવ્ય ૨૯ પ્લક્ષશાખાસ્વવદાનાનિ કૃત્વા ૨૦ એકૈકસ્માત્ કંસેઽવદ્યેત્ ૨૧ સ્થાલીપાકાચ્ચ ૨૨ ચતુર્ગૃહીતમષ્ટગૃહીતં વાત્ર જુહુયાદગ્નાવિતિ ૨૩ કંસાત્પરાભિર્દ્વાભ્યાંદ્વાભ્યામેકૈકામાહુતિમ્ ૨૪ સૌવિષ્ટકૃતમષ્ટમ્યા ૨૫ વહ વપામિતિ પિત્ર્યે વપાહોમઃ ૨૬ જાતવેદ ઇતિ દૈવત્યે ૨૭ તદાદેશમનાજ્ઞાતે ૨૮ યથાઽષ્ટકાયા ઇતિ ૨૯ પશુરેવ પશોર્દક્ષિણા ૩૦ સ્થાલીપાકસ્ય પૂર્ણપાત્રમ્

ઇતિ ચતુર્થઃ ખણ્ડઃ
નવમીં દશમીં વાન્વષ્ટક્યમ્ ૧ દક્ષિણપૂર્વભાગે પરિવાર્ય તત્રોત્તરાર્ધે મથિત્વાઽગ્નિં પ્રણયેત્ ૨ સકૃદ્ગૃહીતાન્ વ્રીહીન્ સકૃત્ ફલીકૃતાન્ પ્રસવ્યમુદાયુવં શ્રપયેત્ ૩ અમુષ્માચ્ચ સક્થ્નો માંસમિતિ ૪ દક્ષિણોદ્વાસ્ય ન પ્રત્યભિઘારયેત્ ૫ પશ્ચાદગ્નેર્દક્ષિણતસ્તિસ્રઃ કર્ષૂઃ ખન્યાચ્ચતુરઙ્ગુલમધસ્તિર્યક્ ૬ તાસાં પુરસ્તાદગ્નિં પ્રણયેત્ ૭ સ્તૃણુયાત્ ૮ કર્ષૂશ્ચ ૯ પશ્ચાદગ્નેઃ સ્વસ્તરં દક્ષિણાગ્રૈસ્તૃણૈર્દક્ષિણાપ્રવણમાસ્તીર્ય વૃસીમુપરિનિદધ્યાત્ ૧૦ તસ્મિન્નેકૈકમાહરેત્ ૧૧ કંસે સમવદાય મેક્ષણેનોપઘાતં જુહુયાત્ સ્વાહા સોમાય પિતૃમતે સ્વાહાઽગ્નયે કવ્યવાહનાયેતિ ૧૨ સવ્યેનોલ્મુકં દક્ષિણતઃ કર્ષૂષુ નિદધ્યાદપહતા ૧૩ પૂર્વસ્યાં કર્ષ્યાં પિતુઃ ૧૪ મધ્યમાયાં પિતામહસ્યોત્તમાયાં પ્રપિતામહસ્ય ૧૫ ઉદપાત્રાણ્યપસલવિ કર્ષૂષુ નિનયેદેકૈકસ્ય નામોક્ત્વાસાવવનેનિક્ષ્વ યે ચાત્ર ત્યાનુયાંશ્ચ ત્વમનુ તસ્મૈ તે સ્વધેતિ ૧૬ તથૈવ પિણ્ડાન્નિધાય જપેદત્ર પિતરો માદયધ્વં યથાભાગમાવૃષાયધ્વમિતિ ૧૭ ઉક્ત્વોદઙ્ઙાવર્તેત સવ્યં બાહુમુપસંહૃત્ય પ્રસવ્યમાવૃત્ય ૧૮ ઉપતામ્ય કલ્યાણં ધ્યાયન્નભિપર્યાવર્તમાનો જપેત્ અમી મદન્ત પિતરો યથાભાગમાવૃષાયિષતેતિ ૧૯ તિસ્રો દર્ભપિઞ્જૂલીરઞ્જને નિઘૃષ્ય કર્ષૂષુ નિદધ્યાદ્યથાપિણ્ડમ્ ૨૦ તૈલં સુરભિ ચ ૨૧ પિણ્ડપ્રભૃતિ યથાર્થમૂહેત્ ૨૨ અથ નિહ્નવનમ્ ૨૩ પૂર્વસ્યાં કર્ષ્વાં દક્ષિણોત્તાનૌ પાણી કૃત્વા નમો વઃ પિતરો જીવાય નમો વઃ પિતરશ્શૂષાયેતિ ૨૪ સવ્યોત્તાનૌ મધ્યમાયાં નમો વઃ પિતરો ઘોરાય નમો વઃ પિતરો રસાયેતિ ૨૫ દક્ષિણોત્તાનૌ પશ્ચિમાયાં નમો વઃ પિતરઃ સ્વધાયૈ નમો વઃ પિતરો મન્યવ ઇતિ ૨૬ અઞ્જલિં કૃત્વા નમો વ ઇતિ ૨૭ સૂત્રતન્તૂન્ કર્ષૂષુ નિદધ્યાદ્યથાપિણ્ડમેતદ્વ ઇતિ ૨૮ ઊર્જં વહન્તીરિતિ કર્ષૂરનુમન્ત્રયેત ૨૯ મધ્યમં પિણ્ડં પુત્રકામાં પ્રાશયેદાધત્તેતિ ૩૦ અભૂન્નો દૂત ઇત્યુલ્મુકમગ્નૌ પ્રક્ષિપેત્ ૩૧ દ્વંદ્વં પાત્રાણ્યતિહરેયુઃ ૩૨ એષ એવ પિણ્ડપિતૃયજ્ઞકલ્પઃ ૩૩ ગૃહ્યેઽગ્નૌ હવિઃ શ્રપયેત્ ૩૪ તત એવાતિપ્રણયેત્ ૩૫ એકા કર્ષૂઃ ૩૬ ન સ્વસ્તરઃ ૩૭ ઇન્દ્રા ણ્યા સ્થાલીપાકસ્યૈકાષ્ટકેતિ જુહુયાત્

ઇતિ પઞ્ચમઃ ખણ્ડઃ
ઇતિ તૃતીય પટલઃ
કામ્યેષુ ષડ્ભક્તાનિ ત્રીણિ વા નાશ્નીયાત્ ૧ નિત્યપ્રયુક્તાનામાદિતઃ ૨ ઉપરિષ્ટાત્સાન્નિપાતિકે ૩ એવં યજનીયપ્રયોગેષુ ૪ અર્ધમાસવ્રતી ૫ અશક્તૌ પેયમેકં કાલમ્ ૬ અરણ્યે પ્રપદં જપેદાસીનઃ પ્રાગગ્રેષુ ૭ એવં બ્રહ્મવર્ચસકામઃ ૮ યથોક્તં પશુકામઃ ૯ સહસ્રબાહુરિતિ પશુસ્વસ્ત્યયનકામો વ્રીહિયવૌ જુહુયાત્ ૧૦ યેનેચ્છેત્સહકારં કૌતોમતેનાસ્ય મહાવૃક્ષફલાનિ પરિજપ્ય દદ્યાત્ ૧૧ અર્ધમાસવ્રતી પૌર્ણમાસ્યાં રાત્રૌ નાભિમાત્રં પ્રગાહ્યાવિદાસિનિ હ્રદેઽક્ષતતણ્ડુલાનાસ્યેન જુહુયાદુદકે વૃક્ષ ઇવેતિ પઞ્ચભિઃ પાર્થિવં કર્મ ૧૨ પ્રથમયાદિત્યમુપતિષ્ઠેદ્ભોગકામોઽર્થપતૌ પ્રેક્ષમાણે ૧૩ દ્વિતીયયાઽક્ષતતણ્ડુલાનાદિત્યે પરિવિષ્યમાણે બૃહત્પત્ત્રસ્વસ્ત્યયનકામઃ ૧૪ તૃતીયયા ચન્દ્ર મસિ તિલતણ્ડુલાન્ ક્ષુદ્ર પશુસ્વસ્ત્યયનકામઃ ૧૫ ચતુર્થ્યાદિત્યમુપસ્થાય ગુરુમર્થમભ્યુત્તિષ્ઠેત્ ૧૬ પઞ્ચમ્યાઽઽદિત્યમુપસ્થાય ગૃહાનેયાત્ ૧૭ અનકામમારં નિત્યં જપેત્ ભૂરિતિ ૧૮ યજનીયે જુહુયાન્મૂર્ધ્નોઽધિ મ ઇતિ ષડ્ભિર્વામદેવ્યર્ગ્ભિર્મહાવ્યાહૃતિભિઃ પ્રાજાપત્યયા ચ ૧૯ અલક્ષ્મીનિર્ણોદઃ ૨૦ અક્ષેમે પથ્યપેહીતિ જપેત્ ૨૧ યશોઽહમિત્યાત્યિમુપતિષ્ઠેદ્ યશસ્કામઃ પૂર્વાહ્નમધ્યન્દિના પરાહ્ણેષુ ૨૨ પ્રાતરહ્ણસ્યેતિ યથાર્થમૂહેત્ ૨૩ આદિત્યનાવમિતિ સન્ધ્યોપસ્થાનં સ્વસ્ત્યયનમ્ ૨૪ ઉદ્યન્તં ત્વેતિ પૂર્વાં પ્રતિતિષ્ઠન્તં ત્વેતિ પશ્ચિમામ્

ઇતિ પ્રથમઃ ખણ્ડઃ
અર્ધમાસવ્રતી તામિસ્રાદૌ બ્રાહ્મણાનાશયેત્ વ્રીહિકંસૌદનમ્ ૧ તસ્ય કણાનપરાસુ સન્ધ્યાસુ પ્રત્યગ્ગ્રામાત્ સ્થણ્ડિલમુપલિપ્ય ભલાયેતિ જુહુયાદ્ભલ્લાયેતિ ચ ૨ એવમેવાપરસ્મિંસ્તામિસ્રાદૌ ૩ બ્રહ્મવર્યમાસમાપ્તેઃ ૪ આચિતશતં ભવતિ ૫ ગૌરે ભૂમિભાગે બ્રાહ્મણો લોહિતે ક્ષત્રિયઃ કૃષ્ણે વૈશ્યોઽવ સાનં જોષયેત્ સમં લોમશમનિરિણમશુષ્કમ્ ૬ યત્રોદકં પ્રત્યગુદીચીં પ્રવર્તેત ૭ અક્ષીરિણઃ કણ્ડકિનઃ કટુકાશ્ચાત્રૌષધયો ન સ્યુઃ ૮ દર્ભસંમિતં બ્રહ્મવર્ચસ્યમ્ ૯ બૃહત્તૃણૈર્બલ્યમ્ ૧૦ મૃદુતૃણૈઃ પશવ્યમ્ ૧૧ યત્ર વા સ્વયં કૃતાઃ શ્વભ્રાસ્સર્વતોઽભિમુખાઃ સ્યુઃ ૧૨ પ્રાગ્દ્વારં ધન્યં યશસ્યં ચોદગ્દ્વારં પુત્ર્યં પશવ્યં ચ દક્ષિણાપશ્ચિમદ્વારે સર્વે કામા અનુદ્વારં ગેહદ્વારમ્ ૧૩ અસંલોકી સ્યાત્ ૧૪ પયસો હવિઃ ૧૫ કૃષ્ણા ચ ગૌઃ ૧૬ અજો વા શ્વેતઃ પાયસ એવ વા ૧૭ મધ્યે વેશ્મનો વસાં પાયસં ચાજ્યેન મિશ્રમષ્ટગૃહીતં જુહુયાદ્વાસ્તોષ્પત ઇતિ ૧૮ યાશ્ચ પરાઃ ૧૯ સપ્તાલક્ષ્મીનિર્ણોદે તાભિશ્ચ ૨૦ હુત્વા દિશાં બલીન્ નયેત્ ૨૧ અવાન્તરદિશાં ચોર્ધ્વાવાચિભ્યાં ચ ૨૨ એવં સંવત્સરે સંવત્સરે નવયજ્ઞયોર્વા ૨૩ વશંગમાવિત્યેતાભ્યામાહુતી જુહુયાદ્યમિચ્છેદ્વશમાયાન્તં તસ્ય નામ ગૃહીત્વાઽસાવિતિ વશી હાસ્ય ભવતિ

ઇતિ દ્વિતીયઃ ખણ્ડઃ
અર્ધમાસવ્રતી પૌર્ણમાસ્યાં રાત્રૌ શંકુશતં જુહુયાદેકાક્ષર્યયાયસાન્વયકામઃ ૧ ખાદિરાનાયુષ્કામોઽથાપરમ્ ૨ પ્રાઙ્વોદઙ્વા ગ્રામાન્નિષ્ક્રમ્ય સ્થણ્ડિલં સમૂહ્ય પર્વતે વાઽઽરણ્યૈર્ગોમયૈસ્તાપયિત્વાઽઙ્ગારાનપોહ્યાસ્યેન જુહુયાત્ ૩ દ્વાદશ ગ્રામા જ્વલિતે ૪ ત્ર્યવરા ધૂમે ૫ કમ્બૂકાન્ સાયંપ્રાતર્જુહુયાન્નાસ્ય વૃત્તિઃ ક્ષીયતે ૬ ઇદમહમિમમિતિ પણ્યહોમં જુહુયાત્ ૭ પૂર્ણહોમં યજનીયે જુહુયાત્ ૮ ઇન્દ્રા મવદાદિતિ સહાયકામઃ ૯ અષ્ટરાત્રોપોષિતઃ પ્રાઙ્વોદઙ્વા ગ્રામાચ્ચતુષ્પથે સમિદ્ધ્યાગ્નિમૌદુમ્બર ઇધ્મઃ સ્યાત્ સ્રુવચમસૌ ચ જુહુયાદન્નં વા ઇતિ શ્રીર્વા ઇતિ ૧૦ ગ્રામે તૃતીયામન્નસ્યેતિ ૧૧ આધિપત્યં પ્રાપ્નોતિ ૧૨ ઉપતાપિનીષુ ગોષ્ઠે પાયસં જુહુયાત્ ૧૩ અક્ષેમે પથિ વસ્ત્રદશાનાં ગ્રન્થીન્કુર્યાત્ સહાયિનાં ચ સ્વસ્ત્યયનાનિ ૧૪ ક્ષુધે સ્વાહેત્યેતાભ્યામાહુતિસહસ્રં જુહુયાદાચિતસહસ્રકામઃ ૧૫ વત્સમિથુનયોઃ પુરીષેણ પશુકામોઽવિમિથુનયોઃ ક્ષુદ્ર પશુકામઃ ૧૬ હરિતગોમયેન સાયમ્પ્રાતર્જુહુયાદ્ નાસ્ય વૃત્તિઃ ક્ષીયતે

ઇતિ તૃતીયઃ ખણ્ડઃ
વિષવતા દષ્ટમદ્ભિરભ્યુક્ષન્ જપેન્મા ભૈષીરિતિ ૧ સ્નાતકસ્સવિશન્ વૈણવં દણ્ડમુપનિદધ્યાત્તુરગોપાયેતિ સ્વસ્ત્યયનમ્ ૨ હતસ્ત ઇતિ ક્રિમિવન્તં દેશમદ્ભિરભ્યુક્ષઞ્જપેત્ ૩ પશૂનાં ચેદપરાહ્ને સીતાલોષ્ટમાહૃત્ય તસ્ય પ્રાતઃ પાંસુભિઃ પ્રતિષ્કિરઞ્જપેત્ ૪ મધુપર્કં પ્રતિગૃહીષ્યન્નિદમહમિમામિતિ પ્રતિતિષ્ઠન્ જપેત્ ૫ અર્હયત્સુ વા ૬ વિષ્ટરપાદ્યાર્ઘ્યાચમનીયમધુપર્કાણામેકૈકં ત્રિર્વેદયન્તે ૭ ગાં ચ ૮ ઉદઞ્ચં વિષ્ટરમાસ્તીર્ય યા ઓષધીરિત્યધ્યાસીત ૯ પાદયોર્દ્વિતીયયા દ્વૌ ચેત્ ૧૦ અપઃ પશ્યેત્ યતો દેવીરિતિ ૧૧ સવ્યં પાદમવસિઞ્ચેત્ સવ્યમિતિ ૧૨ દક્ષિણં દક્ષિણમિતિ ૧૩ ઉભૌ શેષેણ ૧૪ અન્નસ્ય રાષ્ટ્રિરસીત્યર્ઘ્યં પ્રતિગૃહ્ણીયાત્ ૧૫ યશોઽસીત્યાચમનીયમ્ ૧૬ યશસો યશોઽસીતિ મધુપર્કમ્ ૧૭ ત્રિઃ પિબેદ્યશસો મહસઃ શ્રિયા ઇતિ ૧૮ તૂષ્ણીં ચતુર્થમ્ ૧૯ ભૂહોઽપિપાય બ્રાહ્મણાયોચ્છિષ્ટં દદ્યાત્ ૨૦ ગાં વેદિતામનુમન્ત્રયેત મુઞ્ચ ગામિત્યમુષ્ય ચેત્યર્હયિતુર્નામબ્રૂયાત્ ૨૧ એવમયજ્ઞે ૨૨ કુરુતેતિ યજ્ઞે ૨૩ આચાર્ય ઋત્વિક્ સ્નાતકો રાજા વિવાહ્યઃ પ્રિય ઇતિ ષડર્ઘ્યાઃ ૨૪ પ્રતિસંવત્સરાનર્હયેત્ ૨૫ પુનર્યજ્ઞવિવાહયોશ્ચ પુનર્યજ્ઞવિવાહયોશ્ચ

ઇતિ ચતુર્થઃ ખણ્ડઃ
ઇતિ ચતુર્થઃ પટલઃ
સમાપ્તં ખાદિરં ગૃહ્યસૂત્રમ્