કૌશિકસૂત્રમ્ · અધ્યાય 1

કૌશિક સૂત્રમ્
કૌશિકસૂત્રસ્ય ચતુર્દશાનાં અધ્યાયાનાં પાઠદ્વયાઃ ઉપલબ્ધાનિ સન્તિ। પ્રથમપાઠઃ વિશ્વાસો વાસુકિજઃ અસ્તિ એવં દ્વિતીયઃ પાઠઃ ડા. ધવલસ્ય [હ્ત્ત્પ્:॥www.સન્સ્ક્રિત્wઓર્લ્દ્.ઇન્।ઇન્દેx।લિસ્ત્વિએw।ચતેગોર્ય્_ઇદ્।ગ્ર્હ્યસુત્ર#।પગે।2 વૈબસાઈટોપરિ] ઉપલબ્ધમસ્તિ। નિમ્નલિખિતેષુ વૈબપૃષ્ઠેષુ દ્વયાનાં પાઠાનાં પુનરુદ્ધરણમસ્તિ।
અધ્યાયઃ ૦૧ (૧-૯)
અધ્યાયઃ ૦૨ (૧૦-૧૭)
અધ્યાયઃ ૦૩ (૧૮-૨૪)
અધ્યાયઃ ૦૪ (૨૫-૩૬)
અધ્યાયઃ ૦૫ (૩૭-૪૬)
અધ્યાયઃ ૦૬ (૪૭-૪૯)
અધ્યાયઃ ૦૭ (૫૦-૫૯)
અધ્યાયઃ ૦૮ (૬૦-૬૮)
અધ્યાયઃ ૦૯ (૬૯-૭૪)
અધ્યાયઃ ૧૦ (૭૫-૭૯)
અધ્યાયઃ ૧૧ (૮૦-૮૯)
અધ્યાયઃ ૧૨ (૯૦-૯૨)
અધ્યાયઃ ૧૩ (૯૩-૧૩૬)
અધ્યાયઃ ૧૪ (૧૩૭-૧૪૧)
કૌશિક સૂત્રમ્
અથ વિધિં વક્ષ્યામઃ

સ પુનરામ્નાયપ્રત્યયઃ

આમ્નાયઃ પુનર્મન્ત્રાશ્ચ બ્રાહ્મણાનિ ચ

તદ્યથા બ્રાહ્મણવિધિરેવં કર્મલિઙ્ગા મન્ત્રાઃ

તથાન્યાર્થાઃ

તથા બ્રાહ્મણલિઙ્ગા મન્ત્રાઃ

તદભાવે સંપ્રદાયઃ

પ્રમુક્તત્વાદ્બ્રાહ્મણાનામ્

યજ્ઞં વ્યાખ્યાસ્યામો દેવાનાં પિતૄણાં ચ

પ્રાઙ્મુખ ઉપાંશુ કરોતિ

યજ્ઞોપવીતી દેવાનામ્

પ્રાચીનાવીતી પિતૄણામ્

પ્રાગુદગ્વા દેવાનામ્

દક્ષિણા પિતૄણામ્

પ્રાગુદગપવર્ગં દેવાનામ્

દક્ષિણપ્રત્યગપવર્ગં પિતૄણામ્

સકૃત્કર્મ પિતૄણાં ત્ર્યવરાર્ધં દેવાનામ્

યથાદિષ્ટં વા

અભિદક્ષિણમાચારો દેવાનાં પ્રસવ્યં પિતૄણામ્

સ્વાહાકારવષટ્કારપ્રદાના દેવાઃ

સ્વધાકારનમસ્કારપ્રદાનાઃ પિતરઃ

ઉપમૂલલૂનં બર્હિ પિતૄણામ્

પર્વસુ દેવાનામ્

પ્ર યચ્છ પર્શુમિતિ દર્ભાહારાય દાત્રં પ્રયચ્છતિ

ઓષધીર્દાન્તુ પર્વન્નિત્યુપરિ પર્વણાં લૂત્વા તૂષ્ણીમાહૃત્યોત્તરતોઽગ્નેરુપસાદયાતિ

નાગ્નિં વિપર્યાવર્તેત

નાન્તરા યજ્ઞાઙ્ગાનિ વ્યવેયાત્

દક્ષિણં જાનુ પ્રભુજ્ય જુહોતિ

યા પૂર્વા પૌર્ણમાસી સાનુમતિર્યોત્તરા સા રાકા

યા પૂર્વામાવાસ્યા સા સિનીવાલી યોત્તરા સા કુહૂઃ

અદ્યોપવસથ ઇત્યુપવત્સ્યદ્ભક્તમશ્નાતિ

મધુલવણમાંસમાષવર્જમ્

મમાગ્ને વર્ચ ઇતિ સમિધ આધાય વ્રતમુપૈતિ

વ્રતેન ત્વં વ્રતપત ઇતિ વા

બ્રહ્મચારી વ્રત્યધઃ શયીત

પ્રાતર્હુતેઽગ્નૌ કર્મણે વાં વેષાય વાં સુકૃતાય વામિતિ પાણી પ્રક્ષાલ્યાપરેણાગ્નેર્દર્ભાનાસ્તીર્ય તેષૂત્તરમાનડુહં રોહિતં ચર્મ પ્રાગ્ગ્રીવમુત્તરલોમ પ્રસ્તીર્ય પવિત્રે કુરુતે

દર્ભાવપ્રચ્છિન્નપ્રાન્તૌ પ્રક્ષાલ્યાનુલોમમનુમાર્ષ્ટિ વિષ્ણોર્મનસા પૂતે સ્થ ઇતિ ૩૭

ત્વં ભૂમિમત્યેષ્યોજસા ત્વં વેદ્યાં સીદસિ ચારુરધ્વરે । ત્વાં પવિત્રમૃષયો ભરન્તસ્ત્વં પુનીહિ દુરિતાન્યસ્મદિતિ પવિત્રે અન્તર્ધાય હવિર્નિર્વપતિ દેવસ્ય ત્વા સવિતુઃ પ્રસવેઽશ્વિનોર્બાહુભ્યાં પૂષ્ણો હસ્તાભ્યામગ્નયે જુષ્ટં નિર્વપામીતિ

એવમગ્નીષોમાભ્યામિતિ

ઇન્દ્રાગ્નિભ્યામિત્યમાવાસ્યાયામ્

નિત્યં પૂર્વમાગ્નેયમ્

નિરુપ્તં પવિત્રાભ્યાં પ્રોક્ષત્યમુષ્મૈ ત્વા જુષ્ટમિતિ યથાદેવતમ્

ઉલૂખલમુસલં શૂર્પં પ્રક્ષાલિતં ચર્મણ્યાધાય વ્રીહીનુલૂખલ ઓપ્યાવઘ્નંસ્ત્રિર્હવિષ્કૃતા વાચં વિસૃજતિ હવિષ્કૃદા દ્રવેહીતિ

અપહત્ય સુફલીકૃતાન્કૃત્વા ત્રિઃ પ્રક્ષાલ્ય તણ્ડુલાનગ્ને ચરુર્યજ્ઞિયસ્ત્વાધ્યરુક્ષદિતિ ચરુમધિદધાતિ

શુદ્ધાઃ પૂતા ઇત્યુદકમાસિઞ્ચતિ

બ્રહ્મણા શુદ્ધા ઇતિ તણ્ડુલાન્

પરિ ત્વાગ્ને પુરં વયમિતિ ત્રિઃ પર્યગ્નિ કરોતિ

નેક્ષણેન ત્રિઃ પ્રદક્ષિણમુદાયૌતિ

અત ઊર્ધ્વં યથાકામમ્

ઉત્તરતોઽગ્નેરુપસાદયતીધ્મમ્

ઉત્તરં બર્હિઃ

અગ્નયે ત્વા જુષ્ટં પ્રોક્ષામીતીધ્મમ્

પૃથિવ્યા ઇતિ બર્હિઃ

દર્ભમુષ્ટિમભ્યુક્ષ્ય પશ્ચાદગ્નેઃ પ્રાગગ્રં નિદધાત્યૂર્ણમ્રદં પ્રથસ્વ સ્વાસસ્થં દેવેભ્ય ઇતિ

દર્ભાણામપાદાય ઋષીણાં પ્રસ્તરોઽસીતિ દક્ષિણતોઽગ્નેર્બ્રહ્માસનં નિદધાતિ

પુરસ્તાદગ્નેરાસ્તીર્ય તેષાં મ્રલાન્યપરેષાં પ્રાન્તૈરવચ્છાદયન્પરિસર્પતિ દક્ષિણેનાગ્નિમા પશ્ચાર્ધાત્

પરિ સ્તૃણીહીતિ સંપ્રેષ્યતિ

દેવસ્ય ત્વા સવિતુઃ પ્રસવેઽશ્વિનોર્બાહુભ્યાં પૂષ્ણો હસ્તાભ્યાં પ્રસૂતઃ પ્રશિષા પરિસ્તૃણામીતિ

એવમુત્તરતોઽયુજો ધાતૂન્કુર્વન્

યત્ર સમાગચ્છન્તિ તદ્દક્ષિણોત્તરં કરોતિ

સ્તીર્ણં પ્રોક્ષતિ હવિષાં ત્વા જુષ્ટં પ્રોક્ષામીતિ

નાનભ્યુક્ષિતં સંસ્તીર્ણમુપયોગં લભેત

નૈધોઽભ્યાધાનમ્

નાનુત્પૂતં હવિઃ

નાપ્રોક્ષિતં યજ્ઞાઙ્ગમ્

તસ્મિન્પ્રક્ષાલિતોપવાતાનિ નિદધાતિ

સ્રુવમાજ્યધાનીં ચ

વિલીનપૂતમાજ્યં ગૃહીત્વાધિશૃત્ય પર્યગ્નિ કૃત્વોદગુદ્વાસ્ય પશ્ચાદગ્નેરુપસાદ્યોદગગ્રાભ્યાં પવિત્રાભ્યામુત્પુનાતિ

વિષ્ણોર્મનસા પૂતમસિ

દેવસ્ત્વા સવિતોત્પુનાતુ

અચ્છિદ્રેણ ત્વા પવિત્રેણ શતધારેણ સહસ્રધારેણ સુપ્વોત્પુનામીતિ તૃતીયમ્

તૂષ્ણીં ચતુર્થમ્

શૃતં હવિરભિઘારયતિ મધ્વા સમઞ્જન્ઘૃતવત્કરાથેતિ

અભિઘાર્યોદઞ્ચમુદ્વાસયત્યુદ્વાસયાગ્નેઃ શૃતમકર્મ હવ્યમા સીદ પૃષ્ઠમમૃતસ્ય ધામેતિ

પશ્ચાદાજ્યસ્ય નિધાયાલંકૃત્ય મમાનેનોત્પુનાતિ

અદારસૃદિત્યવેક્ષતે

ઉત્તિષ્ઠતેત્યૈન્દ્રમ્

અગ્નિર્ભૂમ્યામિતિ તિસૃભિરુપસમાદધાત્યસ્મૈ ક્ષત્રાણ્યેતમિધ્મમિતિ વા ૪૧

યુનજ્મિ ત્વા બ્રહ્મણા દૈવ્યેન હવ્યાયાસ્મૈ વોઢવે જાતવેદઃ
ઇન્ધાનાસ્ત્વા સુપ્રજસઃ સુવીરા જ્યોગ્જીવેમ બલિહૃતો વયં ત ઇતિ

દક્ષિણતો જાઙ્માયનમુદપાત્રમુપસાદ્યાભિમન્ત્રયતે તથોદપાત્રં ધારય યથાગ્રે બ્ર
હ્મણસ્પતિઃ સત્યધર્માં અદીધરદ્દેવસ્ય સવિતુઃ સવ ઇતિ

અથોદકમાસિઞ્ચતિ ઇહેત દેવીરમૃતં વસાના હિરણ્યવર્ણા અનવદ્યરૂપાઃ
આપઃ સમુદ્રો વરુણશ્ચ રાજા સંપાતભાગાન્હવિષો જુષન્તામ્
ઇન્દ્રપ્રશિષ્ટા વરુણપ્રસૂતા અપઃ સમુદ્રાદ્દિવમુદ્વહન્તુ
ઇન્દ્રપ્રશિષ્ટા વરુણપ્રસૂતા દિવસ્પૃથિવ્યાઃ શ્રિયમા વહન્ત્વિતિ

ઋતં ત્વા સત્યેન પરિષિઞ્ચામિ જાતવેદ ઇતિ સહ હવિર્ભિઃ પર્યુક્ષ્ય જીવાભિરાચમ્યોપોત્થાય વેદપ્રપદ્ભિઃ પ્રપદ્યત ૐ પ્રપદ્યે ભૂઃ પ્રપદ્યે ભુવઃ પ્રપદ્યે સ્વઃ પ્રપદ્યે જનત્પ્રપદ્ય ઇતિ

પ્રપદ્ય પશ્ચાત્સ્તીર્ણસ્ય દર્ભાનાસ્તીર્યાહે દૈધિષવ્યોદતસ્તિષ્ઠાન્યસ્ય સદને સીદ યોઽસ્મત્પાકતર ઇતિ બ્રહ્માસનમન્વીક્ષતે

નિરસ્તઃ પરાગ્વસુઃ સહ પાપ્મના નિરસ્તઃ સોઽસ્તુ યોઽસ્માન્દ્વેષ્ટિ યં ચ વયં દ્વિષ્મ ઇતિ દક્ષિણા તૃણં નિરસ્યતિ

તદન્વાલભ્ય જપતીદમહમર્વાગ્વસોઃ સદને સીદામ્યૃતસ્ય સદને સીદામિ સત્યસ્ય સદને સીદામીષ્ટસ્ય સદને સીદામિ પૂર્તસ્ય સદને સીદામિ મામૃષદેવ બર્હિઃ સ્વાસસ્થં ત્વાધ્યાસદેયમૂર્ણમ્રદમનભિશોકમ્

વિમૃગ્વરીમિત્યુપવિશ્યાસનીયં બ્રહ્મજપં જપતિ બૃહસ્પતિર્બ્રહ્મા બ્રહ્મસદન આસિષ્યતે બૃહસ્પતે યજ્ઞં ગોપાય યદુદુદ્વત ઉન્નિવતઃ શકેયમિતિ

દર્ભૈઃ સ્રુવં નિર્મૃજ્ય નિષ્ટપ્તં રક્ષો નિષ્ટપ્તા અરાતયઃ પ્રત્યુષ્ટં રક્ષઃ પ્રત્યુષ્ટા અરાતય ઇતિ પ્રતપ્ય

મૂલે સ્રુવં ગૃહીત્વા જપતિ વિષ્ણોર્હસ્તોઽસિ દક્ષિણઃ પૂષ્ણા દત્તો બૃહસ્પતેઃ
તં ત્વાહં સ્રુવમાદદે દેવાનાં હવ્યવાહનમ્
અયં સ્રુવો વિ દધાતિ હોમાઞ્છતાક્ષરચ્છન્દસા જાગતેન
સર્વા યજ્ઞસ્ય સમનક્તિ વિષ્ઠા બાર્હસ્પત્યેષ્ટિઃ શર્મણા દૈવ્યેનેતિ

ૐ ભૂઃ શં ભૂત્યૈ ત્વા ગૃહ્ણે ભૂતય ઇતિ પ્રથમં ગ્રહં ગૃહ્ણાતિ

ૐ ભુવઃ શં પુષ્ટ્યૈ ત્વા ગૃહ્ણે પુષ્ટય ઇતિ દ્વિતીયમ્

ૐ સ્વઃ શં ત્વા ગૃહ્ણે સહસ્રપોષાયેતિ તૃતીયમ્

ૐ જનચ્છં ત્વા ગૃહ્ણેઽપરિમિતપોષાયેતિ ચતુર્થમ્

રાજકર્માભિચારિકેષ્વમુષ્ય ત્વા પ્રાણાય ગૃહ્ણેઽપાનાય વ્યાનાય સમાનાયોદાનાયેતિ પઞ્ચમમ્

અગ્નાવગ્નિર્હૃદા પૂતં પુરસ્તાદ્યુક્તો યજ્ઞસ્ય ચક્ષુરિતિ જુહોતિ

પશ્ચાદગ્નેર્મધ્યદેશે સમાનત્ર પુરસ્તાદ્ધોમાન્

દક્ષિણેનાગ્નિમુદપાત્ર આજ્યાહુતીનાં સંપાતાનાનયતિ

પુરસ્તાદ્ધોમ આજ્યભાગઃ સંસ્થિતહોમઃ
સંમૃદ્ધિઃ શાન્તાનામિતિ

એતાવાજ્યભાગૌ ૨૦

વૃષ્ણે બૃહતે સ્વર્વિદે અગ્નયે શુલ્કં હરામિ ત્વિષીમતે । સ ન સ્થિરાન્બલવતઃ કૃણોતુ જ્યોક્ચ નો જીવાતવે દધાત્વગ્નયે સ્વાહેત્યુત્તરપૂર્વાર્ધ આગ્નેયમાજ્યભાગં જુહોતિ

દક્ષિણપૂર્વાર્ધ સોમાય ત્વં સોમ દિવ્યો નૃચક્ષાઃ સુગાઁ અસ્મભ્યં પથો અનુ ખ્યઃ અભિ નો ગોત્રં વિદુષ ઇવ નેષોઽછા નો વાચમુશતીં જિગાસિ સોમાય સ્વાહેતિ

મધ્યે હવિઃ

ઉપસ્તીર્યાજ્યં સંહતાભ્યામઙ્ગુલિભ્યાં દ્વિર્હવિષોઽવદ્યતિ મધ્યાત્પૂર્વાર્ધાચ્ચ

અવત્તમભિઘાર્ય દ્વિર્હવિઃ પ્રત્યભિઘારયતિ

યતોયતોઽવદ્યતિ તદનુપૂર્વમ્

એવં સર્વાણ્યવદાનાનિ

અન્યત્ર સૌવિષ્ટકૃતાત્

ઉદેનમુત્તરં નયેતિ પુરસ્તાદ્ધોમસહતાં પૂર્વામ્

એવં પૂર્વાંપૂર્વાં સંહતાં જુહોતિ

સ્વાહાન્તાભિઃ પ્રત્યૃચં હોમાઃ

યામુત્તરામગ્નેરાજ્યભાગસ્ય જુહોતિ રક્ષોદેવત્યા સા યાં દક્ષિણતઃ સોમસ્ય પિતૃદેવત્યા સા

તસ્માદન્તરા હોતવ્યા દેવલોક એવ હૂયન્તે

યાં હુત્વા પૂર્વામપરાં જુહોતિ સાપક્રામન્તી સ પાપીયાન્યજમાનો ભવતિ

યાં પરાંપરાં સંહતાં જુહોતિ સાભિક્રામન્તી સ વસીયાન્યજમાનો ભવતિ

યામનગ્નૌ જુહોતિ સાન્ધા તયા ચક્ષુર્યજમાનસ્ય મીયતે સોઽન્ધંભાવુકો યજમાનો ભવતિ

યાં ધૂમે જુહોતિ સા તમસિ હૂયતે સોઽરોચકો યજમાનો ભવતિ

યાં જ્યોતિષ્મતિ જુહોતિ તયા બ્રહ્મવર્ચસી ભવતિ તસ્માજ્જ્યોતિષ્મતિ હોતવ્યમ્

એવમસ્મૈ ક્ષત્રમગ્નીષોમાવિત્યગ્નીષો
મીયસ્ય ૧૯

અગ્નીષોમા સવેદસા સહૂતી વનતં ગિરઃ
સં દેવત્રા બભૂવથુઃ
યુવમેતાનિ દિવિ રોચનાન્યગ્નિશ્ચ સોમ સક્રતૂ અધત્તમ્
યુવં સિન્ધૂઁ રભિશસ્તેરવદ્યાદગ્નીષોમાવમુઞ્ચતં ગૃભીતાન્
અગ્નીષોમા ય આહુતિં યો વાં દાશાદ્ધવિષ્કૃતિમ્ । સ પ્રજયા સુવીર્યં વિશ્વમાયુર્વ્યશ્નવત્

ઇન્દ્રાગ્ની રોચના દિવઃ પરિ વાજેષુ ભૂષથઃ
તદ્વાં ચેતિ પ્ર વીર્યમ્
શ્નથદ્વૃત્રમુત સનોતિ વાજમિન્દ્રા યો અગ્ની સહુરી સપર્યાત્
ઇરજ્યન્તા વસવ્યસ્ય ભૂરેઃ સહસ્તમા સહસા વાજયન્તા
ઇન્દ્રાગ્ની અસ્માન્રક્ષતાં યૌ પ્રજાનાં પ્રજાવતી
સ પ્રજયા સુવીર્યં વિશ્વમાયુર્વ્યશ્નવત્
ગોમદ્ધિરણ્યવદ્વસુ યદ્વામશ્વાવદીમહે
ઇન્દ્રાગ્ની તદ્વનેમહિ સ્વાહેતિ

ઐન્દ્રાગ્નસ્ય હવિષોઽમાવાસ્યાયામ્

પ્રાક્સ્વિષ્ટકૃતઃ પાર્વણૌ હોમૌ સમૃદ્ધિહોમાઃ કામ્યહોમાશ્ચ

પૂર્ણા પશ્ચાદિતિ પૌર્ણમાસ્યામ્

યત્તે દેવા અકૃણ્વન્ભાગધેયમિત્યમાવાસ્યાયામ્

આકૂત્યૈ ત્વા સ્વાહા । કામાય ત્વા સ્વાહા । સમૃધે ત્વા સ્વાહા । આકૂત્યૈ ત્વા કામાય ત્વા સમૃધે ત્વા સ્વાહા । ઋચા સ્તોમં સમર્ધય ગાયત્રેણ રથંતરમ્ । બૃહદ્ગાયત્રવર્તનિ સ્વાહા

પૃથિવ્યામગ્નયે સમનમન્નિતિ સંનતિભિશ્ચ

પ્રજાપતે ન ત્વદેતાન્યન્ય ઇતિ ચ

ઉપસ્તીર્યાજ્યં સર્વેષામુત્તરતઃ સકૃત્સકૃદવદાય દ્વિરવત્તમભિઘારયતિ

ન હવીંષિ

આ દેવાનામપિ પન્થામગન્મ યચ્છક્નવામ તદનુપ્રવોઢુમ્ । અગ્નિર્વિદ્વાન્સ યજાત્સ ઇદ્ધોતા સોઽધ્વરાન્સ ઋતૂન્કલ્પયાત્યગ્નયે સ્વિષ્ટકૃતે સ્વાહેત્યુત્તરપૂર્વાર્ધેઽવયુતં હુત્વા સર્વપ્રાયશ્ચિત્તીયાન્હોમાઞ્જુહોતિ

સ્વાહેષ્ટેભ્યઃ સ્વાહા । વષડનિષ્ટભ્યઃ સ્વાહા । ભેષજં સ્વિષ્ટ્યૈ
સ્વાહા । નિષ્કૃતિર્દુરિષ્ટ્યૈ સ્વાહા । દૈવીભ્યસ્તનૂભ્યઃ સ્વાહા । અયાશ્ચાગ્નેઽસ્યનભિશસ્તિશ્ચ સત્યમિત્ત્વમયા અસિ । અયાસા મનસા કૃતોઽયાસ્યં હવ્યમૂહિષે । અયા નો ધેહિ ભેષજં સ્વાહેત્યૐ સ્વાહા ભૂઃ સ્વાહા ભુવઃ સ્વાહા સ્વઃ
સ્વાહૐ ભૂર્ભુવઃ સ્વઃ સ્વાહેતિ

યન્મે સ્કન્નં મનસો જાતવેદો યદ્વાસ્કન્દદ્ધવિષો યત્રયત્ર
ઉત્પ્રુષો વિપ્રુષઃ સં જુહોમિ સત્યાઃ સન્તુ યજમાનસ્ય કામાઃ સ્વાહેતિ

યન્મે સ્કન્નં યદસ્મૃતીતિ ચ સ્કન્નાસ્મૃતિહોમૌ

યદદ્ય ત્વા પ્રયતીતિ સંસ્થિતહોમાઃ

મનસસ્પત ઇત્યુત્તમં ચતુર્ગૃહીતેન

બર્હિરાજ્યશેષેઽનક્તિ પૃથિવ્યૈ ત્વેતિ મૂલમન્તરિક્ષાય ત્વેતિ મધ્યં દિવે ત્વેત્યગ્રમ્

એવં ત્રિઃ

સં બર્હિરક્તમિત્યનુપ્રહરતિ યથાદેવતમ્

સ્રુવમગ્નૌ ધારયતિ

યદાજ્યધાન્યાં તત્સંસ્રાવયતિ સંસ્રાવભાગાસ્તવિષા બૃહન્તઃ પ્રસ્તરેષ્ઠા બર્હિષદશ્ચ દેવાઃ । ઇમં યજ્ઞમભિ વિશ્વે ગૃણન્તઃ સ્વાહા દેવા અમૃતા માદયન્તામિતિ

સ્રુવોઽસિ ઘૃતાદનિશિતઃ । સપત્નક્ષયણો દિવિ ષીદ । અન્તરિક્ષે સીદ પૃથિવ્યાં સીદોત્તરોઽહં ભૂયાસમધરે મત્સપત્ના ઇતિ સ્રુવં પ્રાગ્દણ્ડં નિદધાતિ

વિ મુઞ્ચામિ બ્રહ્મણા જાતવેદસમગ્નિં હોતારમજરં રથસ્પૃતમ્ । સર્વા દેવાનાં જનિમાનિ વિદ્વાન્યથાભાગં વહતુ હવ્યમગ્નિરગ્નયે સ્વાહેતિ સમિધમાદધાતિ

એધોઽસીતિ દ્વિતીયાં સમિદસીતિ તૃતીયામ્

તેજોઽસીતિ મુખં વિમાર્ષ્ટિ

દક્ષિણેનાગ્નિં ત્રીન્વિષ્ણુક્રમાન્ક્રમતે વિષ્ણોઃ ક્રમોઽસીતિ દક્ષિણેન પાદેનાનુસંહરતિ સવ્યમ્

સૂર્યસ્યાવૃતમિત્યભિદક્ષિણમાવર્તતે

અગન્મ સ્વરિત્યાદિત્યમીક્ષતે

ઇન્દ્રસ્ય વચસા વયં મિત્રસ્ય વરુણસ્ય ચ । બ્રહ્મણા સ્થાપિતં પાત્રં પુનરુત્થાપયામસીત્યપરેણાગ્નિમુદપાત્રં પરિહૃત્યોત્તરેણાગ્નિમાપો હિ ષ્ઠા મયોભુવ ઇતિ માર્જયિત્વા બર્હિષિ પત્ન્યાઞ્જલૌ નિનયતિ સમુદ્રં વઃ પ્ર હિણોમીતીદં જનાસ ઇતિ વા

વીરપત્ન્યહં ભૂયાસમિતિ મુખં વિમાર્ષ્ટિ

વ્રતાનિ વ્રતપતય ઇતિ સમિધમાદધાતિ

સત્યં ત્વર્તેનેતિ પરિષિચ્યોદઞ્ચિ હવિરુચ્છિષ્ટાન્યુદ્વાસયતિ

પૂર્ણપાત્રં દક્ષિણા

નાદક્ષિણં હવિઃ કુર્વીત યઃ કુરુતે કૃત્યામાત્મનઃ કુરુત ઇતિ બ્રાહ્મણમ્

અન્વાહાર્યં બ્રાહ્મણાન્ભોજયતિ

યદ્વૈ યજ્ઞસ્યાનન્વિતં ભવતિ તદન્વાહાર્યેણાન્વાહ્રિયતે

એતદન્વાહાર્યસ્યાન્વાહાર્યત્વમ્

ઈડ્યા વા અન્યે દેવાઃ સપર્યેણ્યા અન્યે દેવાઃ । ઈડ્યા દેવા બ્રાહ્મણાઃ સપર્યેણ્યાઃ

યજ્ઞેનૈવેડ્યાન્પ્રોણાત્યન્વાહાર્યેણ સપર્યેણ્યાન્

તેઽસ્યોભે પ્રીતા યજ્ઞે ભવન્તીતિ

ઇમૌ દર્શપૂર્ણમાસૌ વ્યાખ્યાતૌ

દર્શપૂર્ણમાસાભ્યાં પાકયજ્ઞાઃ

અથાપ્યપરો હવનયોગો ભવતિ

કુમ્ભીપાકાદેવ વ્યુદ્ધારં જુહુયાત્

અધિશ્રયણપર્યગ્નિકરણાભિઘારણોદ્વાસનાલંકરણોત્પવનૈઃ સંસ્કૃત્ય

અથાપિ શ્લોકૌ ભવતઃ । આજ્યભાગાન્તં પ્રાક્તન્ત્રમૂર્ધ્વં સ્વિષ્ટકૃતા સહ । હવીંષિ યજ્ઞ આવાપો યથા તન્ત્રસ્ય તન્તવઃ । પાકયજ્ઞાન્સમાસાદ્યૈકાજ્યાનેકબર્હિષઃ । એકસ્વિષ્ટકૃતઃ કુર્યાન્નાનાપિ સતિ દૈવતેતિ

એતેનૈવામાવાસ્યો વ્યાખ્યાતઃ

ઐન્દ્રાગ્નોઽત્ર દ્વિતીયો ભવતિ

તયોર્વ્યતિક્રમે ત્વમગ્ને વ્રતપા
અસિ કામસ્તદગ્ને ઇતિ શાન્તાઃ

અશ્નાત્યનાદેશે સ્થાલીપાકઃ

પુષ્ટિકર્મસુ સારૂપવત્સે

આજ્યં જુહોતિ

સમિધમાદધાતિ

આવપતિ વ્રીહિયવતિલાન્

ભક્ષયતિ ક્ષીરૌદનપુરોડાશરસાન્

મન્થૌદનૌ પ્રયચ્છતિ

પૂર્વં ત્રિષપ્તીયમ્

ઉદકચોદનાયામુદપાત્રં પ્રતીયાત્

પુરસ્તાદુત્તરતઃ સંભારમાહરતિ

ગોરનભિપ્રાપાદ્વનસ્પતીનામ્

સૂર્યોદયનતઃ

પુરસ્તાદુત્તરતોઽરણ્યે કર્મણાં પ્રયોગઃ

ઉત્તરત ઉદકાન્તે પ્રયુજ્ય કર્માણ્યપાં સૂક્તૈરાપ્લુત્ય પ્રદક્ષિણમાવૃત્યાપ ઉપસ્પૃશ્યાનવેક્ષમાણા ગ્રામમુદાવ્રજન્તિ

આશ્યબન્ધ્યાપ્લવનયાનભક્ષ્યાણિ સંપાતવન્તિ

સર્વાણ્યભિમન્ત્ર્યાણિ

સ્ત્રીવ્યાધિતાવાપ્લુતાવસિક્તૌ શિરસ્તઃ પ્રક્રમ્યા પ્રપદાત્પ્રમાર્ષ્ટિ

પૂર્વં પ્રપાદ્ય પ્રયચ્છતિ

ત્રયોદશ્યા દયસ્તિસ્રો દધિમધુનિ વાસયિત્વા બધ્નાતિ

આશયતિ

અન્વારબ્ધાયાભિમન્ત્રણહોમાઃ

પશ્ચાદગ્નેશ્ચર્મણિ હવિષાં સંસ્કારઃ

આનુડુહઃ શકૃત્પિણ્ડઃ

જીવઘાત્યં ચર્મ

અકર્ણોઽશ્મા

આપ્લવનાવસેચનાનામાચામયતિ ચ

સંપાતવતામશ્નાતિ ન્યઙ્ક્તે વા

અભ્યાધેયાનાં ધૂમં
નિયચ્છતિ

શુચિના કર્મપ્રયોગઃ

પુરસ્તાદ્ધોમવત્સુ નિશાકર્મસુ પૂર્વાહ્ણે યજ્ઞોપવીતી શાલાનિવેશનં સમૂહયત્યુપવત્સ્યદ્ભક્તમશિત્વા સ્નાતોઽહતવસનઃ પ્રયુઙ્ક્તે

સ્વસ્ત્યયનેષુ ચ

ઇજ્યાનાં દિશ્યાન્બલીન્હરતિ

પ્રતિદિશમુપતિષ્ઠતે

સર્વત્રાધિકરણં કર્તુર્દક્ષિણા

ત્રિરુદકક્રિયા

અનન્તરાણિ સમાનાનિ યુક્તાનિ

શાન્તં સંભારમ્

અધિકૃતસ્ય સર્વમ્

વિશયે યથાન્તરમ્

પ્ર યચ્છ પર્શુમિતિ દર્ભલવનં પ્રયચ્છતિ

અરાતીયોરિતિ તક્ષતિ

યત્ત્વા શિક્વ ઇતિ પ્રક્ષાલયતિ

યદ્યત્કૃષ્ણ ઇતિ મન્ત્રોક્તમ્

પલાશોદુમ્બરજમ્બુકામ્પીલસ્રગ્વઙ્ઘશિરીષસ્રક્ત્યવરણબિલ્વજઙ્ગિડકુટકગર્હ્યગલાવલવેતસશિમ્બલસિપુનસ્યન્દનારણિકાશ્મયોક્તતુન્યુપૂતુદારવઃ શાન્તાઃ

ચિતિપ્રાયશ્ચિત્તિશમીશમકાસવંશાશામ્યવાકાતલાશાપલાશવાશાશિંશપાશિમ્બલસિપુનદર્ભાપામાર્ગાકૃતિલોષ્ટવલ્મીકવપાદૂર્વાપ્રાન્તવ્રીહિયવાઃ શાન્તાઃ

પ્રમન્દોશીરશલલ્યુપધાનશકધૂમા જરન્તઃ

સીસનદીસીસે અયોરજાંસિ કૃકલાસશિરઃ સીસાનિ

દધિ ઘૃતં મધૂદકમિતિ રસાઃ

વ્રીહિયવગોધૂમોપવાકતિલપ્રિયઙ્ગુશ્યામાકા ઇતિ મિશ્રધાન્યાનિ

ગ્રહણમા ગ્રહણાત્

યથાર્થમુદર્કાન્યોજયેત્

ઇહૈવ ધ્રુવામેહ યાતુ યમો મૃત્યુઃ સત્યં બૃહદિત્યનુવાકો વાસ્તોષ્પતીયાનિ

દિવ્યો ગન્ધર્વ ઇમં મે અગ્ને યૌ તે માતેતિ માતૃનામાનિ

સ્તુવાનમિદં હવિર્નિસ્સાલામરાયક્ષયણં શં નો દેવી પૃશ્નિપર્ણ્યા પશ્યતિ
તાન્સત્યૌજાસ્ત્વયા પૂર્વં પુરસ્તાદ્યુક્તો રક્ષોહણમિત્યનુવાકશ્ચાતનાનિ

અમ્બયો યન્તિ શમ્ભુમયોભૂ હિરણ્યવર્ણા નિસ્સાલાં યે અગ્નયો બ્રહ્મ યજ્ઞાનમિત્યેકા તદેવ મૃગારસૂક્તાનિ

ઉત્તમં વર્જયિત્વાપ નઃ શોશુચદઘં પુનન્તુ મા સસ્રુષીર્હિમવતઃ પ્ર સ્રવન્તિ વાયોઃ પૂતઃ પવિત્રેણ શં ચ નો મયશ્ચ નોઽનડુદ્ભ્યસ્ત્વં પ્રથમં મહ્યમાપો વૈશ્વાનરો રશ્મિભિર્યમો મૃત્યુર્વિશ્વજિત્સંજ્ઞાનં નો યદ્યન્તરિક્ષે પુનર્મૈત્વિન્દ્રિયં શિવા નઃ શં નો વાતો વાત્વગ્નિં બ્રૂમો વનસ્પતીનિતિ

પૃથિવ્યૈ શ્રોત્રાયેતિ ત્રિઃ પ્રત્યાસિઞ્ચતિ

અમ્બયો યન્તિ શમ્ભુમયોભૂ હિરણ્યવર્ણાઃ શંતાતીયં શિવા નઃ શં નો વાતો વાત્વગ્નિં બ્રૂમો વનસ્પતીનિતિ

પૃથિવ્યૈ શ્રોત્રાયેતિ ત્રિઃ પ્રત્યાસિઞ્ચતિ

ઇતિ શાન્તિયુક્તાનિ

ઉભયતઃ સાવિત્ર્યુભયતઃ શં નો દેવી

અહતવાસાઃ કંસે શાન્ત્યુદકં કરોતિ

અતિસૃષ્ટો અપાં વૃષભ ઇત્યપોઽતિસૃજ્ય સર્વા ઇમા આપ ઓષધય ઇતિ પૃષ્ટ્વ સર્વા ઇત્યાખ્યાત ૐ બૃહસ્પતિપ્રસૂતઃ કરવાણીત્યનુજ્ઞાપ્યૐ સવિતૃપ્રસૂતઃ ભવાનિત્યનુજ્ઞાતઃ કુર્વીત

પૂર્વયા કુર્વીતેતિ ગાર્ગ્યપાર્થશ્રવસભાગલિકાઙ્કાયનોપરિબભ્રવકૌશિકજાટિકાયનકૌરુપથયઃ

અન્યતરયા કુર્વીતેતિ યુવા કૌશિકો યુવ કૌશિકઃ ૧૧

ઇત્યથર્વવેદે કૌશિકસૂત્રે પ્રથમોઽધ્યાયઃ સમાપ્તઃ

પૂર્વસ્ય મેધાજનનાનિ

શુકસારિકૃશાનાં જિહ્વા બધ્નાતિ

આશયતિ

ઔદુમ્બરપલાશકર્કન્ધૂનામાદધાતિ

આવપતિ

ભક્ષયતિ

ઉપાધ્યાયાય ભૈક્ષં પ્રયચ્છતિ

સુપ્તસ્ય કર્ણમનુમન્ત્રયતે

ઉપસીદઞ્જપતિ

ધાનાઃ સર્પિર્મિશ્રાઃ સર્વહુતાઃ

તિલમિશ્રા હુત્વા પ્રાશ્નાતિ

પુરસ્તાદગ્નેઃ કલ્માષં દણ્ડં નિહત્ય પશ્ચાદગ્નેઃ કૃષ્ણાજિને ધાના અનુમન્ત્રયતે

સૂક્તસ્ય પારં ગત્વા પ્રયચ્છતિ

સકૃજ્જુહોતિ

દણ્ડધાનાજિનં દદાતિ

અહં રુદ્રેભિરિતિ શુક્લપુષ્પહરિતપુષ્પે કિંસ્ત્યનાભિપિપ્પલ્યૌ જાતરૂપશકલેન પ્રાક્સ્તનગ્રહાત્પ્રાશયતિ

પ્રથમપ્રવદસ્ય માતુરુપસ્થે તાલુનિ સંપાતાનાનયતિ

દધિમધ્વાશયતિ

ઉપનીતં વાચયતિ વાર્ષશતિકં કર્મ

ત્વં નો મેધે દ્યૌશ્ચ મ ઇતિ ભક્ષયતિ

આદિત્યમુપતિષ્ઠતે

યદગ્ને તપસેત્યાગ્રહાણ્યાં ભક્ષયતિ

અગ્નિમુપતિષ્ઠતે

પ્રાતરગ્નિં ગિરાવરગરાટેષુ દિવસ્પૃથિવ્યા ઇતિ સંહાય મુખં વિમાર્ષ્ટિ

પૂર્વસ્ય બ્રહ્મચારિસાંપદાનિ

ઔદુમ્બર્યાદયઃ

બ્રહ્મચાર્યાવસથાદુપસ્તરણાન્યાદધાતિ

પિપીલિકોદ્વાપે મેદોમધુશ્યામાકેષીકતૂલાન્યાજ્યં જુહોતિ

આજ્યશેષે પિપીલિકોદ્વાપાનોપ્ય ગ્રામમેત્ય સર્વહુતાન્

બ્રહ્મચારિભ્યોઽન્નં ધાનાસ્તિલમિશ્રાઃ પ્રયચ્છતિ

એતાનિ ગ્રામસાંપદાનિ

વિકાર સ્થૂણામૂલાવતક્ષણાનિ સભાનામુપસ્તરણાનિ

ગ્રામીણેભ્યોઽન્નમ્

સુરાં સુરાપેભ્યઃ

ઔદુમ્બર્યાદીનિ ભક્ષણાન્તાનિ સર્વસાંપદાનિ

ત્રિર્જ્યોતિઃ કુરુતે

ઉપતિષ્ઠતે

સવ્યાત્પાણિહૃદયાલ્લોહિતં રસમિશ્રમશ્નાતિ

પૃશ્નિમન્થઃ

જિહ્વાયા ઉત્સાદ્યમક્ષ્યોઃ પરિસ્તરણમસ્તૃહણં હૃદયં દૂર્શ ઉપનહ્ય તિસ્રો રાત્રીઃ પલ્પૂલને વાસયતિ

ચૂર્ણાનિ કરોતિ

મૈશ્રધાન્યે મન્થ ઓપ્ય દધિ મધુમિશ્રમશ્નાતિ

અસ્મિન્વસુ યદાબધ્નન્નવ પ્રાણાનિતિ યુગ્મકૃષ્ણલં વાસિતં બધ્નાતિ

સારૂપવત્સં પુરુષગાત્રં દ્વાદશરાત્રં સંપાતવન્તં કૃત્વાનભિમુખમશ્નાતિ ૨૦

કથં મહ ઇતિ માદાનકશૃતં ક્ષીરૌદનમશ્નાતિ

ચમસે સરૂપવત્સાયા દુગ્ધે વ્રીહિયવાવવધાય મૂર્છયિત્વા મધ્વાસિચ્યાશયતિ

પૃથિવ્યૈ શ્રોત્રાયેતિ જુહોતિ

વત્સો વિરાજ ઇતિ મન્થાન્તાનિ

સહૃદયં તદૂ ષુ સં જાનીધ્વમેહ યાતુ સં વઃ પૃચ્યન્તાં સં વો મનાંસિ સંજ્ઞાનં ન ઇતિ સાંમનસ્યાનિ

ઉદકુલિજં સંપાતવન્તં ગ્રામં પરિહૃત્ય મધ્યે નિનયતિ

એવં સુરાકુલિજમ્

ત્રિહાયણ્યા વત્સતર્યાઃ શુક્તાનિ પિશિતાન્યાશયતિ

ભક્તં સુરાં પ્રપાં સંપાતવત્કરોતિ

પૂર્વસ્ય મમાગ્ને વર્ચ ઇતિ વર્ચસ્યાનિ

ઔદુમ્બર્યાદીનિ ત્રીણિ

કુમાર્યા દક્ષિણમૂરુમભિમન્ત્રયતે

વપાં જુહોતિ

અગ્નિમુપતિષ્ઠતે

પ્રાતરગ્નિં ગિરાવરગરાટેષુ દિવસ્પૃથિવ્યા ઇતિ દધિમધ્વાશયતિ

કીલાલમિશ્રં ક્ષત્રિયં કીલાલમિતરાન્

હસ્તિવર્ચસમિતિ હસ્તિનમ્

હાસ્તિદન્તં બધ્નાતિ

લોમાનિ જતુના સંદિહ્ય જાતરૂપેણાપિધાપ્ય

સિંહે વ્યાઘ્રે યશો હવિરિતિ સ્નાતકસિંહવ્યાઘ્રબસ્તકૃષ્ણવૃષભરાજ્ઞાં નાભિલોમાનિ

દશાનાં શાન્તવૃક્ષાણાં શકલાનિ

એતયોઃ પ્રાતરગ્નિં ગિરાવરગરાટેષુ દિવસ્પૃથિવ્યા ઇતિ સપ્ત મર્માણિ સ્થાલીપાકે પૃક્તાન્યશ્નાતિ

અકુશલં યો બ્રાહ્મણો લોહિતમશ્નીયાદિતિ ગાર્ગ્યઃ

ઉક્તો લોમમણિઃ

સર્વૈરાપ્લાવયતિ

અવસિઞ્ચતિ

ચતુરઙ્ગુલં તૃણં રજોહરણં બિન્દુનાભિશ્ચોત્યોપમથ્ય

શુનિ કિલાસમજે પલિતં તૃણે જ્વરો યોઽસ્માન્દ્વેષ્ટિ યં ચ વયં દ્વિષ્મસ્તસ્મિન્રાજયક્ષ્મ ઇતિ દક્ષિણા તૃણં નિરસ્યતિ ગન્ધપ્રવાદાભિરલંકુરુતે ૧૨

પૂર્વસ્ય હસ્તિત્રસનાનિ

રથચક્રેણ સંપાતવતા પ્રતિપ્રવર્તયતિ

યાનેનાભિયાતિ

વાદિત્રૈઃ

દૃતિવસ્ત્યોરોપ્ય શર્કરાઃ

તોત્ત્રેણ નગ્નપ્રચ્છન્નઃ

વિદ્મા શરસ્ય મા નો વિદન્નદારસૃત્સ્વસ્તિદા અવ મન્યુર્નિર્હસ્તઃ પરિ વર્ત્માન્યભિભૂરિન્દ્રો જયાત્યભિ ત્વેન્દ્રેતિ સાંયામિકાણિ

આજ્યસક્તૂઞ્જુહોતિ

ધનુરિધ્મે ધનુઃસમિધમાદધાતિ

એવમિષ્વિધ્મે

ધનુઃ સંપાતવદ્વિમૃજ્ય પ્રયચ્છતિ

પ્રથમસ્યેષુપર્યયણાનિ

દ્રુઘ્ન્યાર્ત્નીજ્યાપાશતૃણમૂલાનિ બધ્નાતિ

આરેઽસાવિત્યપનોદનાનિ

ફલીકરણતુષબુસાવતક્ષણાન્યાવપતિ

અન્વાહ

અગ્નિર્નઃ શત્રૂનગ્નિર્નો દૂત ઇતિ મોહનાનિ

ઓદનેનોપયમ્ય ફલીકરણાનુલૂખલેન જુહોતિ

એવમણૂન્

એકવિંશત્યા શર્કરાભિઃ પ્રતિનિષ્પુનાતિ

અપ્વાં યજતે

સંશિતમિતિ શિતિપદીં સંપાતવતીમવસૃજતિ

ઉદ્વૃધત્સુ યોજયેત્

ઇમમિન્દ્રેતિ યુક્તયોઃ પ્રદાનાન્તાનિ

દિગ્યુક્તાભ્યાં નમો દેવવધેભ્ય ઇત્યુપતિષ્ઠતે

ત્વયા મન્યો યસ્તે મન્યો ઇતિ સંરમ્ભણાનિ

સેને સમીક્ષમાણો જપતિ

ભાઙ્ગમૌઞ્જાન્પાશાનિઙ્ગિડાલંકૃતાન્સંપાતવતોઽનૂક્તાન્સેનાક્રમેષુ વપતિ

એવમામપાત્રાણિ

ઇઙ્ગિડેન સંપ્રોક્ષ્ય તૃણાન્યાઙ્ગિરસેનાગ્નિના દીપયતિ

યાં ધૂમોઽવતનોતિ તાં જયન્તિ ૩૧

ઋધઙ્મન્ત્રસ્તદિદાસેત્યાશ્વત્થ્યાં પાત્ર્યાં ત્રિવૃતિ ગોમયપરિચયે હસ્તિપૃષ્ઠે પુરુષશિરસિ વામિત્રાઞ્જુહ્વદભિપ્રક્રમ્ય નિવપતિ

વરાહવિહિતાદ્રાજાનો વેદિં કુર્વન્તિ

તસ્યાં પ્રદાનાન્તાનિ

એકેષ્વાહતસ્યાદહન ઉપસમાધાય દીર્ઘદણ્ડેન સ્રુવેણ રથચક્રસ્ય ખેન સમયા જુહોતિ

યોજનીયાં શ્રુત્વા યોજયેત્

યદિ ચિન્નુ ત્વા નમો દેવવધેભ્ય ઇત્યન્વાહ

વૈશ્યાય પ્રદાનાન્તાનિ

ત્વયા વયમિત્યાયુધિગ્રામણ્યે

નિ તદ્દધિષ ઇતિ રાજ્ઞોદપાત્રં દ્વૌદ્વાવવેક્ષયેત્

યન્ન પશ્યેન્ન યુધ્યેત

નિ તદ્દધિષે વનસ્પતેઽયા વિષ્ઠાગ્ન ઇન્દ્રો દિશશ્ચતસ્ર ઇતિ નવં રથં રાજાનં સસારથિમાસ્થાપયતિ

બ્રહ્મ જજ્ઞાનમિતિ જીવિતવિજ્ઞાનમ્

તિસ્રઃ સ્નાવરજ્જૂરઙ્ગારેષ્વવધાય

ઉત્કુચતીષુ કલ્યાણમ્

સાંગ્રામિકમેતા વ્યાદિશતિ મધ્યે મૃત્યુરિતરે સેને

પરાજેષ્યમાણાન્મૃત્યુરતિવર્તતે જેષ્યન્તો મૃત્યુમ્

અગ્રેષૂત્કુચત્સુ મુખ્યા હન્યન્તે મધ્યેષુ મધ્યા અન્તેષ્વવરે

એવમિષીકાઃ

ઉચ્ચૈર્ઘોષ ઉપ શ્વાસયેતિ સર્વવાદિત્રાણિ પ્રક્ષાલ્ય તગરોશીરેણ સંધાવ્ય સંપાતવન્તિ ત્રિરાહત્ય પ્રયચ્છતિ

વિહૃદયમિત્યુચ્ચૈસ્તરાં હુત્વા સ્રુવમુદ્વર્તયન્

સોમાંશું હરિણચર્મણ્યુત્સીવ્ય ક્ષત્રિયાય બધ્નાતિ

પરિ વર્ત્માનીન્દ્રો જયાતીતિ રાજા ત્રિઃ સેનાં પરિયાતિ

ઉક્તઃ પૂવસ્ય સોમાંશુઃ

સંદાનં વ આદાનેનેતિ પાશૈરાદાનસંદાનાનિ

મર્માણિ ત ઇતિ ક્ષત્રિયં સંનાહયતિ

અભયાનામપ્યયઃ

ઇન્દ્રો મન્થત્વિતિ

પૂતિરજ્જુરિતિ પૂતિરજ્જુમવધાય

અશ્વત્થબધકયોરગ્નિં મન્થતિ

ધૂમમિતિ ધૂમમનુમન્ત્રયતે

અગ્નિમિત્યગ્નિમ્

તસ્મિન્નરણ્યે સપત્નક્ષયણીરાદધાત્યશ્વત્થબધકતાજદ્ભઙ્ગાહ્વખદિરશરાણામ્

ઉક્તાઃ પાશાઃ

આશ્વત્થાનિ કૂટાનિ ભાઙ્ગાનિ જાલાનિ

બાધકદણ્ડાનિ

સ્વાહૈભ્ય ઇતિ મિત્રેભ્યો જુહોતિ

દુરાહામીભ્ય ઇતિ સવ્યેનેઙ્ગિડમમિત્રેભ્યો બાધકે

ઉત્તરતોઽગ્નેર્લોહિતાશ્વત્થસ્ય શાખાં નિહત્ય નીલલોહિતાભ્યાં સૂત્રાભ્યાં પરિતત્ય નીલલોહિતેનામૂનિતિ દક્ષિણા પ્રહાપયતિ

યે બાહવ ઉત્તિષ્ઠતેતિ યથાલિઙ્ગં સંપ્રેષ્યતિ

હોમાથે પૃષદાજ્યમ્

પ્રદાનાન્તાનિ વાપ્યાનિ

વાપ્યૈસ્ત્રિષન્ધીનિ વજ્રરૂપાણ્યર્બુદિરૂપાણિ

શિતિપદીં સંપાતવતીં દર્ભરજ્જ્વા ક્ષત્રિયાયોપાસઙ્ગદણ્ડે બધ્નાતિ

દ્વિતીયામસ્યતિ

અસ્મિન્વસ્વિતિ રાષ્ટ્રાવગમનમ્

આનુશૂકાનાં વ્રીહીણામાવ્રસ્કજૈઃ કામ્પીલૈઃ શૃતં સારૂપવત્સમાશયતિ

અભીવર્તેનેતિ રથનેમિમણિમયઃસીસલોહરજતતામ્રવેષ્ટિતં હેમનાભિં વાસિતં બદ્ધ્વા સૂત્રોતં બર્હિષિ કૃત્વા સંપાતવન્તં પ્રત્યૃચં ભૃષ્ટીરભીવર્તોત્તમાભ્યામાચૃતતિ

અચિક્રદદા ત્વા ગન્નિતિ યસ્માદ્રાષ્ટ્રાદવરુદ્ધસ્તસ્યાશાયાં શયનવિધં પુરોડાશં દર્ભેષૂદકે નિનયતિ

તતો લોષ્ટેન જ્યોતિરાયતનં સંસ્તીર્ય ક્ષીરૌદનમશ્નાતિ

યતો લોષ્ટસ્તતઃ સંભારાઃ

તિસૃણાં પ્રાતરશિતે પુરોડાશે હ્વયન્તે ૩૩

ભૂતો ભૂતેષ્વિતિ રાજાનમભિષેક્ષ્યન્મહાનદે શાન્ત્યુદકં કરોત્યાદિષ્ટાનામ્

સ્થાલીપાકં શ્રપયિત્વા દક્ષિણતઃ પરિગૃહ્યાયા દર્ભેષુ તિષ્ઠન્તમભિષિઞ્ચતિ

તલ્પાર્ષભં ચર્મારોહયતિ

ઉદપાત્રં સમાસિઞ્ચેતે

વિપરિદધાને

સહૈવ નૌ સુકૃતં સહ દુષ્કૃતમિતિ બ્રહ્મા બ્રૂયાત્

યો દુષ્કૃતં કરવત્તસ્ય દુષ્કૃતં સુકૃતં નૌ સહેતિ

આશયતિ

અશ્વમારોહ્યાપરાજિતાં પ્રતિપાદયતિ

સહસ્રં ગ્રામવરો દક્ષિણા

વિપરિધાનાન્તમેકરાજેન વ્યાખ્યાતમ્

તલ્પે દર્ભેષ્વભિષિઞ્ચતિ

વર્ષીયસિ વૈયાઘ્રં ચર્મારોહયતિ

ચત્વારો રાજપુત્રાસ્તાલ્પાઃ પૃથક્પાદેષુ શયનં પરામૃશ્ય સભાં પ્રાપયન્તિ

દાસઃ પાદૌ પ્રક્ષાલયતિ

મહાશૂદ્ર ઉપસિઞ્ચતિ

કૃતસંપન્નાનક્ષાનાતૃતીયં વિચિનોતિ

વૈશ્યઃ સર્વસ્વજૈનમુપતિષ્ઠત ઉત્સૃજાયુષ્મન્નિતિ

ઉત્સૃજામિ બ્રાહ્મણાયોત્સૃજામિ ક્ષત્રિયાયોત્સૃજામિ વૈશ્યાય ધર્મો મે જનપદે ચર્યતામિતિ

પ્રતિપદ્યતે

આશયતિ

અશ્વમારોહ્યાપરાજિતાં પ્રતિપાદયતિ

સભામુદાયાતિ

મધુમિશ્રં બ્રાહ્મણાન્ભોજયતિ

રસાનાશયતિ

માહિષાણ્યુપયાતિ

કુર્યુર્ગામિતિ ગાર્ગ્યપાર્થશ્રવસૌ નેતિ ભાગલિઃ

ઇમમિન્દ્ર વર્ધય ક્ષત્રિયં મ ઇતિ ક્ષત્રિયં પ્રાતઃપ્રાતરભિમન્ત્રયતે

ઉક્તં સમાસેચનં વિપરિધાનમ્

સવિતા પ્રસવાનામિતિ પૌરોહિત્યે વત્સ્યન્વૈશ્વલોપીઃ સમિધ આધાય

ઇન્દ્ર ક્ષત્રમિતિ ક્ષત્રિયમુપનયીત

તદાહુર્ન ક્ષત્રિયં સાવિત્રીં વાચયેદિતિ

કથં નુ તમુપનયીત યન્ન વાચયેત્

વાચયેદેવ વાચયેદેવ ૩૪

ઇત્યથર્વવેદે કૌશિકસૂત્રે દ્વિતીયોઽધ્યાયઃ સમાપ્તઃ

પૂર્વસ્ય પૂર્વસ્યાં પૌર્ણમાસ્યામસ્તમિત ઉદકાન્તે કૃષ્ણચૈલપરિહિતો નિરૃતિકર્માણિ પ્રયુઙ્ક્તે

નાવ્યાયા દક્ષિણાવર્તે શાપેટં નિખનેત્

અપાં સૂક્તૈરવસિઞ્ચતિ

અપ્સુ કૃષ્ણં જહાતિ

અહતવસન ઉપમુચ્યોપાનહૌ જીવઘાત્યાયા ઉદાવ્રજતિ

પ્રોષ્ય તામુત્તરસ્યાં સાંપદં કુરુતે

શાપેટમાલિપ્યાપ્સુ નિબધ્ય તસ્મિન્નુપસમાધાય સંપાતવન્તં કરોતિ

અશ્નાતિ

આધાય કૃષ્ણં પ્રવાહયતિ

ઉપમુચ્ય જરદુપાનહૌ સવ્યેન જરચ્છત્ત્રં દક્ષિણેન શાલાતૃણાન્યાદીપ્ય જીર્ણં વીરિણમભિન્યસ્યતિ

અનાવૃતમાવૃત્ય સકૃજ્જુહોતિ

સવ્યં પ્રહરત્યુપાનહૌ ચ

જીર્ણે વીરિણ ઉપસમાધાયાયં તે યોનિરિતિ જરત્કોષ્ઠાદ્વ્રીહીઞ્છર્કરામિશ્રાનાવપતિ

આ નો ભરેતિ ધાનાઃ

યુક્તાભ્યાં સહ કોષ્ઠાભ્યાં તૃતીયામ્

કૃષ્ણશકુનેઃ સવ્યજઙ્ઘાયામઙ્કમનુબધ્યાઙ્કે પુરોડાશં પ્ર પતેત ઇત્યનાવૃતં પ્રપાદયતિ

નીલં સંધાય લોહિતમાચ્છાદ્ય શુક્લં પરિણહ્ય દ્વિતીયયોષ્ણીષમઙ્કેનોપસાદ્ય સવ્યેન સહાઙ્કેનાવાઙપ્સ્વપવિધ્યતિ

તૃતીયયા છન્નં ચતુર્થ્યા સંવીતમ્

પૂર્વસ્ય ચિત્રાકર્મ

કુલાય શૃતં હરિતબર્હિષમશ્નાતિ

અન્વક્તાઃ પ્રાદેશમાત્રોરાદધાતિ

નાવ્યયોઃ સાંવૈદ્યે પશ્ચાદગ્નેર્ભૂમિપરિલેખે કીલાલં મુખેનાશ્નાતિ

તેજોવ્રતં ત્રિરાત્રમશ્નાતિ

તદ્ભક્ષઃ

શંભુમયોભુભ્યાં બ્રહ્મ જજ્ઞાનમસ્ય વામસ્ય યો રોહિત ઉદસ્ય કેતવો મૂર્ધાહં વિષાસહિમિતિ સલિલૈઃ ક્ષીરૌદનમશ્નાતિ

મન્થાન્તાનિ

દ્વિતીયેન પ્રવત્સ્યન્હવિષામુપદધીત

અથ પ્રત્યેત્ય

અથ પ્રત્યેત્ય

અથ પ્રાર્થયમાણઃ

અથ પ્રાર્થયમાણઃ

ચત્વારો ધાયાઃ પલાશયષ્ટીનાં ભવન્તિ

દર્ભાણામુપોલવાનાં ચત્વારઃ

તં વ્યતિષક્તમષ્ટાવરમિધ્મં સાત્ત્રિકેઽગ્નાવાધાયાજ્યેનાભિજુહુયાત્

ધૂમં નિયછેત

લેપં પ્રાશ્નીયાત્

તમુ ચેન્ન વિન્દેદય સત્ત્રસ્યાયતને યજ્ઞાયતનમિવ કૃત્વા

સમુદ્ર ઇત્યાચક્ષતે કર્મ

અમ્બયો યન્તિ શંભુમયોભુભ્યાં બ્રહ્મ જજ્ઞાનમા ગાવ એકા ચ મ ઇતિ ગા લવણં પાયયત્યુપતાપિનીઃ

પ્રજનનકામાઃ

પ્રપામવરુણદ્ધિ

સં સં સ્રવન્ત્વિતિ નાવ્યાભ્યામુદકમાહરતઃ સર્વત ઉપાસેચમ્

તસ્મિન્મૈશ્રધાન્યં શૃતમશ્નાતિ

મન્થં વા દધિમધુમિશ્રમ્

યસ્ય શ્રિયં કામયતે તતો વ્રીહ્યાજ્યપય આહાર્ય ક્ષીરૌદનમશ્નાતિ

તદલાભે હરિતગોમયમાહાર્ય શોષયિત્વા ત્રિવૃતિ ગોમયપરિચયે શૃતમશ્નાતિ

શેરભકેતિ સામુદ્રમપ્સુ કર્મ વ્યાખ્યાતમ્

અનપહતધાના લોહિતાજાયા દ્રપ્સેન સંનીયાશ્નાતિ

એતાવદુપૈતિ

તૃણાનાં ગ્રન્થીનુદ્ગ્રથ્નન્નપક્રામતિ

તાનુદાવ્રજન્નુદપાત્રસ્યોદપાત્રેણાભિપ્લાવયતિ મુખં વિમાર્ષ્ટિ

એહ યન્તુ પશવઃ સં વો ગોષ્ઠેન પ્રજાવતીઃ પ્રજાપતિરિતિ ગોષ્ઠકર્માણિ

ગૃષ્ટેઃ પીયૂષં શ્લેષ્મમિશ્રમશ્નાતિ

ગાં દદાતિ

ઉદપાત્રં નિનયતિ

સમુહ્ય સવ્યેનાધિષ્ઠાયાર્ધં દક્ષિણેન વિક્ષિપતિ

સારૂપવત્સે શકૃત્પિણ્ડાન્ગુગ્ગુલુલવણે પ્રતિનીય પશ્ચાદગ્નેર્નિખનતિ

તિસૃણાં પ્રાતરશ્નાતિ

વિકૃતે સંપન્નમ્

આયમગન્નયં પ્રતિસરોઽયમ્ મે વરણોઽરાતીયોરિતિ મન્ત્રોક્તાન્વાસિતાન્બધ્નાતિ

ઉત્તમસ્ય ચતુરો જાતરૂપશકલેનાનુસૂત્રં ગમયિત્વાવભુજ્ય ત્રૈધં પર્યસ્યતિ

એતમિધ્મમિત્યુપસમાધાય

તમિમં દેવતા ઇતિ વાસિતમુલ્લુપ્ય બ્રહ્મણા તેજસેતિ બધ્નાતિ

ઉત્તમો અસીતિ મન્ત્રોક્તમ્

અક્ષિતાસ્ત ઇતિ યવમણિમ્

પ્રથમા હ વ્યુવાસ સેત્યષ્ટક્યાયા વપાં સર્વેણ સૂક્તેન ત્રિર્જુહોતિ

સમવત્તાનાં સ્થાલીપાકસ્ય

સહહુતાનાજ્યમિશ્રાન્હુત્વા પશ્ચાદગ્નેર્વાગ્યતઃ સંવિશતિ

મહાભૂતાનાં કીર્તયન્સંજિહીતે

સીરા યુજ્ઞન્તીતિ યુગલાઙ્ગલં પ્રતનોતિ

દક્ષિણમુષ્ટારં પ્રથમં યુનક્તિ

એહિ પૂર્ણકેત્યુત્તરમ્

કીનાશા ઇતરાન્

અશ્વિના ફાલં કલ્પયતામુપાવતુ બૃહસ્પતિઃ
યથાસદ્બહુધાન્યમયક્ષ્મં બહુપૂરુષમિતિ ફાલમતિકર્ષતિ

ઇરાવાનસિ ધાર્તરાષ્ટ્રે તવ મે સત્ત્રે રાધ્યતામિતિ પ્રતિમિમીતે

અપહતાઃ પ્રતિષ્ઠા ઇત્યપૂપૈઃ પ્રતિહત્ય કૃષતિ

સૂક્તસ્ય પારં ગત્વા પ્રયચ્છતિ

તિસ્રઃ સીતાઃ પ્રાચીર્ગમયન્તિ કલ્યાણીર્વાચો વદન્તઃ

સીતે વન્દામહે ત્વેત્યાવર્તયિત્વોત્તરસ્મિન્સીતાન્તે પુરોડાશેનેન્દ્રં યજતે

અશ્વિનૌ સ્થાલીપાકેન

સીતાયાં સંપાતાનાનયન્તિ

ઉદપાત્ર ઉત્તરાન્

શષ્પહવિષામવધાય

સર્વમનક્તિ

યત્ર સંપાતાનાનયતિ તતો લોષ્ટં ધારયન્તં પત્ની પૃચ્છત્યકૃક્ષતેતિ

અકૃક્ષામેતિ

કિમાહાર્ષીરિતિ

વિત્તિં ભૂતિં પુષ્ટિં પ્રજાં પશૂનન્નમન્નાદ્યમિતિ

ઉત્તરતો મધ્યમાયાં નિવપતિ

અભ્યજ્યોત્તરફાલં પ્રાતરાયોજનાય નિદધાતિ

સીતાશિરઃસુ દર્ભાનાસ્તીર્ય પ્લક્ષોદુમ્બરસ્ય ત્રીંસ્ત્રીંશ્ચમસાન્નિદધાતિ

રસવતો દક્ષિણે શષ્પવતો મધ્યમે પુરોડાશવત ઉત્તરે

દર્ભાન્પ્રત્યવભુજ્ય સંવપતિ

સારૂપવત્સે શકૃત્પિણ્ડાન્ગુગ્ગુલુલવણે પ્રતિનીયાશ્નાતિ

અનુડુત્સાંપદમ્

પયસ્વતીરિતિ સ્ફાતિકરણમ્

શાન્તફલશિલાકૃતિલોષ્ટવલ્મીકરાશિવાપં ત્રીણિ કૂદીપ્રાન્તાનિ મધ્યમપલાશે દર્ભેણ પરિવેષ્ટ્ય રાશિપલ્યેષુ કરોતિ

સાયં ભુઞ્જતે

પ્રત્યાવપન્તિ શેષમ્

આ ભક્તયાતનાત્

અનુમન્ત્રયતે

અયં નો નભસસ્પતિરિતિ પલ્યેઽશ્માન સંપ્રોક્ષ્યાન્વૃચં કાશીનોપ્યાવાપયતિ

આ ગાવ ઇતિ ગા આયતીઃ પ્રત્યુત્તિષ્ઠતિ

પ્રાવૃષિ પ્રથમધારસ્યેન્દ્રાય ત્રિર્જુહોતિ

પ્રજાવતીરિતિ પ્રતિષ્ટમાના અનુમન્ત્રયતે

કર્કીપ્રવાદાનાં દ્વાદશદામ્ન્યાં સંપાતવત્યામયં ઘાસ ઇહ વત્સામિતિ મન્ત્રોક્તમ્

યસ્તે શોકાયેતિ વસ્ત્રસાંપદી

તિસ્રઃ કૂદીમયોરૂર્ણનાભિકુલાય પરિહિતા અન્વક્તા આદધાતિ

અત્યન્તેષીકા મૌઞ્જપરિહિતા મધુના પ્રલિપ્ય ચિક્કશેષુ પર્યસ્ય

ઉત પુત્ર ઇતિ જ્યેષ્ઠં પુત્રમવસાયયતિ

મિતશરણઃ સાંપદં કુરુતે

અર્ધમર્ધેનેત્યાર્દ્રપાણી રસં જ્ઞાત્વા પ્રયચ્છતિ

શાન્તશાખયા પ્રાગ્ભાગમપાકૃત્ય

પ્રત્યગ્નિ પરિચૃતતિ

તસ્યા અમાવાસ્યાયાં તિસ્રઃ પ્રાદેશમાત્રીરાદધાતિ

ત્વે ક્રતુમિતિ રસપ્રાશની

રસકર્માણિ કુરુતે

સ્તુષ્વ વર્ષ્મન્નિતિ પ્રાજાપત્યામાવાસ્યાયામસ્તમિતે વલ્મીકશિરસિ દર્ભાવસ્તીર્ણેઽધ્યધિ દીપં ધારયંસ્ત્રિર્જુહોતિ

તણ્ડુલસંપાતાનાનીય રસૈરુપસિચ્યાશ્નાતિ

એવં પૌર્ણમાસ્યામાજ્યોતાન્

ઋધઙ્મન્ત્રસ્તદિદાસેતિ મૈશ્રધાન્યં ભૃષ્ટપિષ્ટં લોહિતાલંકૃતં રસમિશ્રમશ્નાતિ

અભૃષ્ટં પ્લક્ષોદુમ્બરસ્યોત્તરતોઽગ્નેસ્ત્રિષુ ચમસેષુ પૂર્વાહ્ણસ્ય તેજસાગ્રમન્નસ્ય પ્રાશિષમિતિ પૂર્વાહ્ણે

મધ્યન્દિનસ્ય તેજસા મધ્યમન્નસ્ય પ્રાશિષમિતિ મધ્યન્દિને

અપરાહ્ણસ્ય તેજસા સર્વમન્નસ્ય પ્રાશિષમિત્યપરાહ્ણે

ઋતુમત્યા સ્ત્રિયા અઙ્ગુલિભ્યાં લોહિતમ્

યત્ક્ષેત્રં કામયતે તસ્મિન્કીલાલં દધિમધુમિશ્રમ

સંવત્સરં સ્ત્રિયમનુપેત્ય શુક્ત્યાં રેત આનીય તણ્ડુલમિશ્રં સપ્તગ્રામમ્

દ્વાદશીમમાવાસ્યેતિ ક્ષીરભક્ષો ભવત્યમાવાસ્યાયાં દધિમધુભક્ષસ્તસ્ય મૂત્ર ઉદકદ
ધિમધુપલ્પૂલનાન્યાસિચ્ય

ક્રવ્યાદં નાડી પ્ર વિવેશાગ્નિં પ્રજાભાઙ્ગિરતો માયયૈતૌ।
આવાં દેવી જુષાણે ઘૃતાચી ઇમમન્નાદ્યાય પ્ર વિશતં સ્વાહેતિ

નિશાયામાગ્રયણતણ્ડુલાનુદક્યાન્મધુમિશ્રાન્નિદધાત્યા યવાનાં પઙ્ક્તેઃ

એવં યવાનુભયાન્સમોપ્ય

ત્રિવૃતિ ગોમયપરિચયે શૃતમશ્નાતિ

સમૃદ્ધમિતિ કાઙ્કાયનઃ

મમાગ્ને વર્ચ ઇતિ સાત્ત્રિકાનગ્નીન્દર્ભપૂતીકભાઙ્ગાભિઃ પરિસ્તીર્ય ગાર્હપત્યશૃતં સર્વેષુ સંપાતવન્તં ગાર્હપત્યદેશેઽશ્નાતિ

એવં પૂર્વસ્મિન્નપરયોરુપસંહૃત્ય

એવં દ્રોણકલશે રસાનુક્તમ્

યજૂંષિ યજ્ઞ ઇતિ નવશાલાયાં સર્પિર્મધુમિશ્રમશ્નાતિ

દોષો ગાયેતિ દ્વિતીયામ્

યુક્તાભ્યાં તૃતીયામ્

આનુમતીં ચતુર્થીમ્

શાલામઙ્ગુલિભ્યાં સંપ્રોક્ષ્ય ગૃહપત્ન્યાસાદ ઉપવિશ્યોદપાત્રં નિનયતિ

ઇહૈવ સ્તેતિ વાચં વિસૃજતે

ઊર્ધ્વા અસ્યેતિ વાર્ષ્મણમૌદુમ્બરં મન્થપ્રતિરૂપમભિજુહોતિ

અસંખ્યાતા અધિશૃત્ય સપ્તાગમશષ્કુલીઃ

ત્વષ્ટા મ ઇતિ પ્રાતર્વિભુઙ્ક્ષ્યમાણોઽશ્નાતિ

જ્યાયું બધ્નાતિ

દણ્ડં સંપાતવન્તં વિમૃજ્ય ધારયતિ

વાયુરેના ઇતિ યુક્તયોશ્ચિત્રાકર્મનિશાયાં સંભારાન્સંપાતવતઃ કરોતિ

અપરેદ્યુર્વાયુરેના ઇતિ શાખયોદકધારયા ગાઃ પરિક્રામતિ

પ્રથમજસ્ય શકલમવધાયૌદુમ્બરેણાસિના લોહિતેનેતિ મન્ત્રોક્તમ્

યથા ચક્રુરિતીક્ષુકાશકાણ્ડ્યા લોહિતં નિર્મૃજ્ય રસમિશ્રમશ્નાતિ

સર્વમૌદુમ્બરમ્

યસ્યેદમા રજ ઇત્યાયોજનાનામપ્યયઃ

ઉચ્છ્રયસ્વેતિ બીજોપહરણમ્

આજ્યમિશ્રાન્યવાનુર્વરાયાં કૃષ્ટે ફાલેનોદુહ્યાન્વૃચં કાશીન્નિનયતિ નિવપતિ

અભિ ત્યમિતિ મહાવકાશેઽરણ્ય ઉન્નતે વિમિતે પ્રાગ્દ્વારપ્રત્યગ્દ્વારેષ્વપ્સુ સંપાતાનાનયતિ

કૃષ્ણાજિને સોમાંશુન્વિચિનોતિ

સોમમિશ્રેણ સંપાતવન્તમશ્નાતિ

આદીપ્તે સંપન્નમ્

તાં સવિતરિતિ ગૃષ્ટિદામ બધ્નાતિ

સં મા સિઞ્ચન્ત્વિતિ સર્વોદકે મૈશ્રધાન્યમ્

દિવ્યં સુપર્ણમિત્યૃષભદણ્ડિનો વપયેન્દ્રં યજતે

અનુબદ્ધશિરઃપાદેન ગોશાલાં ચર્મણાવચ્છાદ્યાવદાનકૃતં બ્રાહ્મણાન્ભોજયતિ

પ્રોષ્ય સમિધ આદાયોર્જં બિભ્રદિતિ ગૃહસંકાશે જપતિ

સવ્યેન સમિધો દક્ષિણેન શાલાવલોકં સંસ્થભ્ય જપતિ

અતિવ્રજ્ય સમિધ આધાય સુમઙ્ગલિ પ્રજાવતિ સુસીમેઽહં વાં ગૃહપતિર્જીવ્યાસમિતિ સ્થૂણે ગૃહ્ણાત્યુપતિષ્ઠતે

યદ્વદામીતિ મન્ત્રોક્તમ્

ગૃહપત્ન્યાસાદ ઉપવિશ્યોદપાત્રં નિનયતિ

ઇહૈવ સ્તેતિ પ્રવત્સ્યન્નવેક્ષતે

સૂયવસાદિતિ સૂયવસે પશૂન્નિષ્ઠાપયતિ

દૂર્વાગ્રૈરઞ્જલાવપ આનીય દર્શં દાર્શીભિરુપતિષ્ઠતે

ઇન્દ્રસ્ય કુક્ષિઃ સાહસ્ર ઇત્યૃષભં સંપાતવન્તમતિસૃજતિ

રેતોધાયૈ ત્વાતિસૃજામિ વયોધાયૈ ત્વાતિસૃજામિ યૂથત્વાયૈ ત્વાતિસૃજામિ ગણત્વાયૈ ત્વાતિસૃજામિ સહસ્રપોષાયૈ ત્વાતિસૃજામ્યપરિમિતપોષાયૈ ત્વાતિસૃજામિ

એતં વો યુવાનમિતિ પુરાણં પ્રવૃત્ય નવમુત્સૃજતે સંપ્રોક્ષતિ

ઉત્તરેણ પુષ્ટિકામ ઋષભેનેન્દ્રં યજતે

સંપત્કામઃ શ્વેતેન પૌર્ણમાસ્યામ્

સત્યં બૃહદિત્યાગ્રહાયણ્યામ્

પશ્ચાદગ્નેર્દર્ભેષુ ખદાયાં સર્વહુતમ્

દ્વિતીયં સંપાતવન્તમશ્નાતિ

તૃતીયસ્યાદિતઃ સપ્તભિર્ભૂમે માતરિતિ ત્રિર્જુહોતિ

પશ્ચાદગ્નેર્દર્ભેષુ કશિપ્વાસ્તીર્ય વિમૃગ્વરીમિત્યુપવિશતિ

યાસ્તે શિવા ઇતિ સંવિશતિ

યચ્છયાન ઇતિ પર્યાવર્તતે

નવભિઃ શન્તિવેતિ દશમ્યોદાયુષેત્યુપોત્તિષ્ઠતિ

ઉદ્વયમિત્યુત્ક્રામતિ

ઉદીરાણા ઇતિ ત્રીણિ પદાનિ પ્રાઙ્વોદઙ્વા બાહ્યેનોપનિષ્ક્રમ્ય યાવત્ત ઇતિ વીક્ષતે

ઉન્નતાચ્ચ

પુરસ્તાદગ્નેઃ સીરં યુક્તમુદપાત્રેણ સંપાતવતાવસિઞ્ચતિ

આયોજનાનામપ્યયઃ

યસ્યાં સદોહવિર્ધાને ઇતિ જુહોતિ વરો મ આગમિષ્યતીતિ

યસ્યામન્નમિત્યુપતિષ્ઠતે

નિધિં બિભ્રતીતિ મણિં હિરણ્યકામઃ

એવં વિત્ત્વા

યસ્યાં કૃષ્ણમિતિ વાર્ષકૃતસ્યાચામતિ શિરસ્યાનયતે

યં ત્વા પૃષતી રથ ઇતિ દ્યૌઃ પૃષત્યાદિત્યો રોહિતઃ

પૃષતીં ગાં દદાતિ

પૃષત્યા ક્ષીરૌદનં સર્વહુતમ્

પુષ્ટિકર્મણામુપધાનોપસ્થાનમ્

સલિલૈઃ સર્વકામઃ સલિલૈઃ સર્વકામઃ

ઇત્યથર્વવેદે કૌશિકસૂત્રે તૃતીયોઽધ્યાયઃ સમાપ્તઃ

અથ ભૈષજ્યાનિ

લિઙ્ગ્યુપતાપો ભૈષજ્યમ્

વચનાદન્યત્

પૂર્વસ્યોદપાત્રેણ સંપાતવતાઙ્ક્તે

વલીર્વિમાર્ષ્ટિ

વિદ્મા શરસ્યાદો યદિતિ મુઞ્જશિરો રજ્જ્વા બધ્નાતિ

આકૃતિલોષ્ટવલ્મીકૌ પરિલિખ્ય પાયયતિ

સર્પિષાલિમ્પતિ

અપિધમતિ

વિદ્મા શરસ્યેતિ પ્રમેહણં બધ્નાતિ

આખુકિરિપૂતીકમથિતજરત્પ્રમન્દસાવ્રસ્કાન્પાયયતિ

ઉત્તમાભ્યામાસ્થાપયતિ

યાનમારોહયતિ

ઇષું વિસૃજતિ

વસ્તિં વિષ્યતિ

વર્તિં બિભેત્તિ

એકવિંશતિં યવાન્દોહન્યામદ્ભિરાનીય દ્રુઘ્નીં જઘને સંસ્તભ્ય ફલતોઽવસિઞ્ચતિ

આલબિસોલં ફાણ્ટં પાયયતિ

ઉદાવર્તિને ચ

અમ્બયો યન્તિ વાયોઃ પૂત ઇતિ ચ શાન્તાઃ

ઉત્તરસ્ય સસોમાઃ

ચાતનાનામપનોદનેન વ્યાખ્યાતમ્

ત્રપુસમુસલખદિરતાર્ષ્ટાઘાનામાદધાતિ

અયુગ્માન્ખાદિરાઞ્છઙ્કૂનક્ષ્યૌ નિ વિધ્યેતિ પશ્ચાદગ્નેઃ સમં ભૂમિ નિહન્તિ

એવમાયસલોહાન્

તપ્તશર્કરાભિઃ શયનં રાશિપલ્યાણિ પરિકિરતિ

અમાવાસ્યાયાં સકૃદ્ગૃહીતાન્યવાનનપહતાનપ્રતીહારપિષ્ટાનાભિચારિકં પરિસ્તીર્ય તાર્ષ્ટાઘેધ્મ આવપતિ

ય આગચ્છેત્તં બ્રૂયાચ્છણશુલ્બેન જિહ્વાં નિર્મૃજાનઃ શાલાયાઃ પ્રસ્કન્દેતિ

તથા કુર્વન્નનાદ્યે હ્નુવાને

વીરિણતૂલમિશ્રમિઙ્ગિડં પ્રપુટે જુહોતિ

ઇધ્માબર્હિઃ શાલાયામાસજતિ

અપરેદ્યુર્વિકૃતે પિશાચતો રુજતિ

ઉક્તો હોમઃ

વૈશ્રવણાયાઞ્જલિં કૃત્વા જપન્નાચમયત્યભ્યુક્ષતિ

નિશ્યુલ્મુકે સંકર્ષતિ

સ્વસ્ત્યાદ્યં કુરુતે

અયં દેવાનામિત્યેકવિંશત્યા દર્ભપિઞ્જૂલીભિર્વલીકૈઃ સાર્ધમધિશિરોઽવસિઞ્ચતિ

જરાયુજ ઇતિ મેદો મધુ સર્પિસ્તૈલં પાયયતિ

મૌઞ્જપ્રશ્નેન શિરસ્યપિહિતઃ સવ્યેન તિતૌનિ પૂલ્યાનિ ધારયમાણો દક્ષિણેનાવકિરન્વ્રજતિ

સવ્યેન તિતૌપ્રશ્નૌ દક્ષિણેન જ્યાં દ્રુઘ્નીમ્

પ્રૈષકૃદગ્રતઃ

યત્રૈનં વ્યાધિર્ગૃહ્ણાતિ તત્ર તિતૌગ્રશ્નૌ નિદધાતિ

જ્યાં ચ

આવ્રજનમ્

ઘૃતં નસ્તઃ

પઞ્ચપર્વણા લલાટં સંસ્તભ્ય જપત્યમૂર્યા ઇતિ

પઞ્ચપર્વણા પાંસુસિકતાભિઃ પરિકિરતિ

અર્મકપાલિકાં બધ્નાતિ

પાયયતિ

ચતુર્ભિર્દૂર્વાગ્રૈર્દધિપલલં પાયયતિ

અનુ સૂર્યમિતિ મન્ત્રોક્તસ્ય લોમમિશ્રમાચમયતિ

પૃષ્ઠે ચાનીય

શઙ્કુધાનં ચર્મણ્યાસીનાય દુગ્ધે સંપાતવન્તં બધ્નાતિ

પાયયતિ

હરિદ્રૌદનભુક્તમુચ્છિષ્ટાનુચ્છિષ્ટેના પ્રપદાત્પ્રલિપ્ય મન્ત્રોક્તાનધસ્તલ્પે હરિતસૂત્રેન સવ્યજઙ્ઘાસુ બદ્ધ્વાવસ્નાપયતિ

પ્રપાદયતિ

વદત ઉપસ્થાપયતિ

ક્રોડલોમાનિ જતુના સંદિહ્ય જાતરૂપેણાપિધાપ્ય

નક્તંજાતા સુપર્ણો જાત ઇતિ મન્ત્રોક્તં શકૃદા લોહિતં પ્રઘૃષ્યાલિમ્પતિ

પલિતાન્યાચ્છિદ્ય

મારુતાન્યપિહિતઃ

યદગ્નિરિતિ પરશું જપંસ્તાપયતિ ક્વાથયત્યવસિઞ્ચતિ

ઉપ પ્રાગાદિત્યુદ્વિજમાનસ્ય શુક્લપ્રસૂનસ્ય વીરિણસ્ય ચતસૃણામિષીકાણામુભયતઃ પ્રત્યુષ્ટં બધ્નાતિ

ત્રિવિદગ્ધં કાણ્ડમણિમ્

ઉલ્મુકે સ્વસ્ત્યાંદ્યમ્

માતૃનામ્નોઃ સર્વસુરભિચૂર્ણાન્યન્વક્તાનિ હુત્વા શેષેણ પ્રલિમ્પતિ

ચતુષ્પથે ચ શિરસિ દર્ભેણ્ડ્વેઽઙ્ગારકપાલેઽન્વક્તાનિ

તિતૌનિ પ્રતીપં ગાહમાનો વપતીતરોઽવસિઞ્ચતિ પશ્ચાત્

આમપાત્ર ઓપ્યાસિચ્ય મૌઞ્જે ત્રિપાદે વયોનિવેશને પ્રબધ્નાતિ

અઘદ્વિષ્ટા શં નો દેવી વરણઃ પિપ્પલી વિદ્રધસ્ય યા બભ્રવ ઇતિ

ઉપોત્તમેન પલાશસ્ય ચતુરઙ્ગુલેનાલિમ્પતિ

પ્રથમેન મન્ત્રોક્તં બધ્નાતિ

દ્વિતીયેન મન્ત્રોક્તસ્ય સંપાતવતાનુલિમ્પતિ

તૃતીયેન મન્ત્રોક્તં બધ્નાતિ

ચતુર્થેનાશયતિ

પઞ્ચમેન વરુણગૃહીતસ્ય મૂર્ધ્નિ સંપાતાનાનયતિ

ઉત્તમેન શાકલમ્

ઉદગાતામિત્યાપ્લાવયતિ બહિઃ

અપેયમિતિ વ્યુછન્ત્યામ્

બભ્રોરિતિ મન્ત્રોક્તમાકૃતિલોષ્ટવલ્મીકૌ પરિલિખ્ય જીવકોષણ્યામુત્સીવ્ય બધ્નાતિ

નમસ્તે લાઙ્ગલેભ્ય ઇતિ સીરયોગમધિશિરોઽવસિઞ્ચતિ

નમઃ સનિસ્રસાક્ષેભ્ય ઇતિ શૂન્યશાલાયામપ્સુ સંપાતાનાનયતિ

ઉત્તરં જરત્ખાતે સશાલાતૃણે

તસ્મિન્નાચમયત્યાપ્લાવયતિ

દશવૃક્ષેતિ શાકલઃ

દશ સુહૃદો જપન્તોઽભિમૃશન્તિ

ક્ષેત્રિયાત્ત્વેતિ ચતુષ્પથે કામ્પીલશકલૈઃ પર્વસુ બદ્ધ્વા પિઞ્જૂલીભિરાપ્લાવયતિ

અવસિઞ્ચતિ

પાર્થિવસ્યેત્યુદ્યતિ પૃષ્ઠસંહિતાવુપવેશયતિ

પ્રાઙ્મુખં વ્યાધિતં પ્રત્યઙ્મુખમવ્યાધિતં શાખાસૂપવેશ્ય વતસે ચમસ ઉપમન્થનીભ્યાં તૃષ્ણાગૃહીતસ્ય શિરસિ મન્થમુપમથ્યાતૃષિતાય પ્રયચ્છતિ

તસ્મિંસ્તૃષ્ણાં સંનયતિ

ઉદ્ધૃતમુદકં પાયયતિ

સવાસિનાવિતિ મન્ત્રોક્તમ્

ઇન્દ્રસ્ય યા મહીતિ ખલ્વઙ્ગાનલાણ્ડૂન્હનનાન્ઘૃતમિશ્રાઞ્જુહોતિ

બાલાન્કલ્માષે કાણ્ડે સવ્યં પરિવેષ્ટ્ય સંભિનત્તિ

પ્રતપતિ

આદધાતિ

સવ્યેન દક્ષિણામુખઃ પાંસૂનુપમથ્ય પરિકિરતિ

સંમૃદ્નાતિ

આદધાતિ

ઉદ્યન્નાદિત્ય ઇત્યુદ્યતિ ગોનામેત્યાહાસાવિતિ

સૂક્તાન્તે તે હતા ઇતિ

દભૈરભ્યસ્યતિ

મધ્યન્દિને ચ

પ્રતીચીમપરાહ્ણે

બાલસ્તુકામાચ્છિદ્ય ખલ્વાદીનિ

અક્ષીભ્યાં ત ઇતિ વીબર્હમ્

ઉદપાત્રેણ સંપાતવતાવસિઞ્ચતિ

હરિણસ્યેતિ બન્ધનપાયનાચમનશઙ્કુધાનજ્વાલેનાવનક્ષત્રેઽવસિઞ્ચતિ

અમિતમાત્રાયાઃ સકૃદ્ગૃહીતાન્યવાનાવપતિ

ભક્તં પ્રયચ્છતિ

મુઞ્ચામિ ત્વેતિ ગ્રામ્યે પૂતિશફરીભિરોદનમ્

અરણ્યે તિલશણગોમયશાન્તાજ્વાલેનાવનક્ષત્રેઽવસિઞ્ચતિ

મૃગારૈર્મુઞ્ચેત્યાપ્લાવયતિ

બ્રાહ્મણો જજ્ઞ ઇતિ તક્ષકાયાઞ્જલિં કૃત્વા જપન્નાચમયત્યભ્યુક્ષતિ

કૃમુકશકલં સંક્ષુદ્ય દૂર્શજરદજિનાવકરજ્વાલેન

સંપાતવત્યુદપાત્ર ઊર્ધ્વફલાભ્યાં દિગ્ધાભ્યાં મન્થમુપમથ્ય રયિધારણપિણ્ડાનન્વૃચં પ્રકીર્ય ચ્છર્દયતે

હરિદ્રાં સર્પિષિ પાયયતિ

રોહણીત્યવનક્ષત્રેઽવસિઞ્ચતિ

પૃષાતકં પાયયત્યભ્યનક્તિ

આ પશ્યતીતિ સદંપુષ્પામણિં બધ્નાતિ

ભવાશર્વાવિતિ સપ્ત કામ્પીલપુટાનપાં પૂર્ણાન્સંપાતવતઃ કૃત્વા દક્ષિણેનાવસિચ્ય પશ્ચાદપવિધ્યતિ

ત્વયા પૂર્વમિતિ કોશેન શમીચૂર્ણાનિ ભક્તે

અલંકારે

શાલાં પરિતનોતિ

ઉતામૃતાસુરિત્યમતિગૃહીતસ્ય ભક્તં પ્રયચ્છતિ

કુષ્ઠલિઙ્ગાભિર્નવનીતમિશ્રેણાપ્રતીહારં પ્રલિમ્પતિ

લાક્ષાલિઙ્ગાભિર્દુગ્ધે ફાણ્ટાન્પાયયતિ

બ્રહ્મ જજ્ઞાનમિતિ સૂતિકારિષ્ટકૌ પ્રપાદયતિ

મન્થાચમનોપસ્થાનમાદિત્યસ્ય

દિવે સ્વાહેમં યવમિતિ ચતુર ઉદપાત્રે સંપાતાનાનયતિ

દ્વૌ પૃથિવ્યામ્

તૌ પ્રત્યાહૃત્યાપ્લાવયતિ

સયવે ચોત્તરેણ યવં બધ્નાતિ

દદિર્હીતિ તક્ષકાયેત્યુક્તમ્

દ્વિતીયયા ગ્રહણી

સવ્યં પરિક્રામતિ

શિખાસિચિ સ્તમ્બાનુદ્ગ્રથ્નાતિ

તૃતીયયા પ્રસર્જની

ચતુર્થ્યા દક્ષિણમપેહીતિ દંશ્મ તૃણૈઃ પ્રકર્ષ્યાહિમભિનિરસ્યતિ

યતો દષ્ટઃ

પઞ્ચમ્યા વલીકપલલજ્વાલેન

ષષ્ઠ્યાર્ત્નીજ્યાપાશેન

દ્વાભ્યાં મધૂદ્વાપાન્પાયયતિ

નવમ્યા શ્વાવિત્પુરીષમ્

ત્રિઃશુક્લયા માંસં પ્રાશયતિ

દશમ્યાલાબુનાચમયતિ

એકાદશ્યા નાભિં બધ્નાતિ

મધુલાવૃષલિઙ્ગાભિઃ ખલતુલપર્ણી સંક્ષુદ્ય મધુમન્થે પાયયતિ

ઉત્તરાભિર્ભુઙ્ક્રે

દ્વારં સૃજતિ

અગ્નિસ્તક્માનમિતિ લાજાન્પાયયતિ

દાવે લોહિતપાત્રેણ મૂર્ધ્નિ સંપાતાનાનયતિ

ઓતે મ ઇતિ કરીરમૂલં કાણ્ડેનૈકદેશમ્

ગ્રામાત્પાંસૂન્

પશ્ચાદગ્નેર્માતુરુપસ્થે મુસલબુધ્નેન નવનીતાન્વક્તેન ત્રિઃ પ્રતીહારં તાલુનિ તાપયતિ

શિગ્રુભિર્નવનીતમિશ્રૈઃ પ્રદેગ્ધિ

એકવિંશતિમુશિરાણિ ભિનદ્મીતિ મન્ત્રોક્તમ્

ઉશીરાણિ પ્રયચ્છતિ

એકવિંશત્યા સહાપ્લાવયતિ

આ યં વિશન્તીતિ વયોનિવેશનશૃતં ક્ષીરૌદનમશ્નાતિ

પરિ દ્યામિવેતિ મધુ શીભં પાયયતિ

જપંશ્ચ

અસ્થિસ્રંસમિતિ શકલેનાપ્સ્વિટે સંપાતવતાવસિઞ્ચતિ

આબયો ઇતિ સાર્ષપં તૈલસંપાતં બધ્નાતિ

કાણ્ડં પ્રલિપ્ય

પૃક્તં શાકં પ્રયચ્છતિ

ચત્વારિ શાકફલાનિ પ્રયચ્છતિ

ક્ષીરલેહમાઙ્ક્તે

અશ્નાતિ

અગ્નેરિવેત્યુક્તં દાવે

ઇમા યાસ્તિસ્ર ઇતિ વૃક્ષભૂમૌ જાતાજ્વાલેનાવસિઞ્ચતિ

શીર્ષ ફાણ્ટાક્ષૈઃ

નિકટાભ્યામ્

કૃષ્ણં નિયાનમિત્યોષધ્યાભિશ્ચોતયતે

મારુતાનામપ્યયઃ

હિમવત ઇતિ સ્યન્દમાનાદન્વીપમાહાર્ય વલીકૈઃ

પઞ્ચ ચ યા ઇતિ પઞ્ચ પઞ્ચાશતં પરશુપર્ણાન્કાષ્ઠૈરાદીપયતિ

કપાલે પ્રશૃતં કાષ્ઠેનાલિમ્પતિ

કિંસ્ત્યશ્વજામ્બીલોદકરક્ષિકામશકાદિભ્યાં દંશયતિ

નિશ્યવ મા પાપ્મન્નિતિ તિતૌનિ પૂલ્યાન્યવસિચ્યાપવિધ્ય

અપરેદ્યુઃ સહસ્રાક્ષાયાપ્સુ બલીંસ્ત્રીન્પુરોડાશસંવર્તાંશ્ચતુષ્પથેઽવક્ષિપ્યાવકિરતિ

યસ્તે મદ ઇતિ શમીલૂનપાપલક્ષણયોઃ શમીશમ્યાકેનાભ્યુદ્ય વાપયતિ

અધિશિરઃ

અન્તર્દાવ ઇતિ સમન્તમગ્નેઃ કર્ષ્વામુષ્ણપૂર્ણાયાં જપંસ્ત્રિઃ પરિક્રમ્ય પુરોડાશં જુહોતિ

પ્રાગ્નયે પ્રેત ઇત્યુપદધીત

વૈશ્વાનરીયાભ્યાં પાયનાનિ

અસ્થાદ્દ્યૌરિત્યપવાતાયાઃ સ્વયંસ્રસ્તેન ગોશૃઙ્ગેણ સંપાતવતા જપન્

યાં તે રુદ્ર ઇતિ શૂલિને શૂલમ્

ઉત્સૂર્ય ઇતિ શમીબિમ્બશીર્ણપર્ણ્યાવધિ

દ્યૌશ્ચ મ ઇત્યભ્યજ્યાવમાર્ષ્ટિ

સ્થૂણાયાં નિકર્ષતિ

ઇદમિદ્વા ઇત્યક્ષતં મૂત્રફેનેનાભ્યુદ્ય

પ્રક્ષિપતિ

પ્રક્ષાલયતિ

દન્તરજસાવદેગ્ધિ

સ્તમ્બરજસા

અપચિત આ સુસ્રસ ઇતિ કિંસ્ત્યાદીનિ

લોહિતલવણં સંક્ષુદ્યાભિનિષ્ઠીવતિ

અન્તરિક્ષેણેતિ પક્ષહતં મન્ત્રોક્તં ચઙ્ક્રમયા

કીટેન ધૂપયતિ

ગ્લૌરિત્યક્ષતેન

વીહિ સ્વામિત્યજ્ઞાતારુઃ શાન્ત્યુદકેન સંપ્રોક્ષ્ય મનસા સંપાતવતા

યા ઓષધય ઇતિ મન્ત્રોક્તસ્યૌષધીભિર્ધૂપયતિ

મધૂદશ્વિત્પાયયતિ

ક્ષીરોદશ્ચિત્

ઉભયં ચ

દેવા અદુરિતિ વલ્મીકેન બન્ધનપાયનાચમનપ્રદેહનમુષ્ણેન

યથા મનોઽવ દિવ ઇત્યરિષ્ટેન

દેવી દેવ્યાં યાં જમદગ્નિરિતિ મન્ત્રોક્તાફલં જીવ્યલાકાભ્યામમાવાસ્યાયાં કૃષ્ણવસનઃ કૃષ્ણભક્ષઃ પુરા કાકસંપાતાદવનક્ષત્રેઽવસિઞ્ચતિ

યસ્તે સ્તન ઇતિ જમ્ભગૃહીતાય સ્તનં પ્રયચ્છતિ

પ્રિયઙ્ગુતણ્ડુલાનભ્યવદુગ્ધાન્પાયયતિ

અગ્નાવિષ્ણૂ સોમારુદ્રા સિનીવાલિ વિ તે મુઞ્ચામિ શુમ્ભની ઇતિ મૌઞ્જૈઃ પર્વસુ બદ્ધ્વા પિઞ્જૂલીભિરાપ્લાવયતિ

અવસિઞ્ચતિ

તિરશ્ચિરાજેરિતિ મન્ત્રોક્તમ્

આકૃતિલોષ્ટવલ્મીકૌ પરિલિખ્ય

પાયનાનિ

અપચિતામિતિ વૈણવેન દાર્ભ્યૂષેણ કૃષ્ણોર્ણાજ્યેન કાલબુન્દૈ સ્તુકાગ્રૈરિતિ મન્ત્રોક્તમ્

ચતુર્થ્યાભિનિધાયાભિવિધ્યતિ

જ્યાસ્તુકાજ્વાલેન

યઃ કીકસા ઇતિ પિશીલવીણાતન્ત્રીં બધ્નાતિ

તન્ત્ર્યા ક્ષિતિકાં

વીરિણવધૐ સ્વયંમ્લાનં ત્રિઃ સમસ્ય

અપ્સુ ત ઇતિ વહન્ત્યાર્મધ્યે વિમિતે પિઞ્જૂલીભિરાપ્લાવયતિ

અવસિઞ્ચતિ

ઉષ્ણાઃ સંપાતવતીરસંપાતાઃ

નમો રૂરાયેતિ શકુનીનિવેષીકાઞ્જિમણ્ડૂકં નીલલોહિતાભ્યાં સૂત્રાભ્યાં સકક્ષં બદ્ધ્વા

શીર્ષક્તિમિત્યભિમૃશતિ

ઉત્તમાભ્યામાદિત્યમુપતિષ્ઠતે

ઇન્દ્રસ્ય પ્રથમ ઇતિ તક્ષકાયેત્યુક્તમ્

પૈદ્વં પ્રકર્ષ્ય દક્ષિણેનાઙ્ગુષ્ઠેન દક્ષિણસ્યાં નસ્તઃ

અહિભયે સિચ્યવગૂહયતિ

અઙ્ગાદઙ્ગાદિત્યા પ્રપદાત્

દંશ્મોત્તમયા નિતાપ્યાહિમભિનિરસ્યતિ

યતો દષ્ટઃ

ઓષધિવનસ્પતીનામનૂક્તાન્યપ્રતિષિદ્ધાનિ ભૈષજ્યાનામ્

અંહોલિઙ્ગાભિઃ

પૂર્વસ્ય પુત્રકામાવતોકયોરુદકાન્તે શાન્તા અધિશિરોઽવસિઞ્ચતિ

આવ્રજિતાયૈ પુરોડાશપ્રમન્દાલંકારાન્સંપાતવતઃ પ્રયચ્છતિ

વષટ્તે પૂષન્નિતિ ચતુર ઉદપાત્રે સંપાતાનાનીય ચતુરો મુઞ્જાન્મૂર્ધ્નિ વિબૃહતિ પ્રાચઃ

પ્રતીચીરિષીકાઃ

છિદ્યમાનાસુ સંશયઃ

ઉષ્ણેનાપ્લાવયતિ દક્ષિણાત્કેશસ્તુકાત્

શાલાન્ગ્રન્થીન્વિચૃતતિ

ઉભયતઃ પાશં યોક્ત્રમાબધ્નાતિ

યદિ સોમસ્યાસિ રાજ્ઞઃ સોમાત્ત્વા રાજ્ઞોઽધિક્રીણામિ યદિ વરુણસ્યાસિ રાજ્ઞો વરુણાત્ત્વા રાજ્ઞોઽધિક્રીણામીત્યેકવિંશત્યા યવૈઃ સ્રજં પરિકિરતિ

અન્યા વો અન્યામવત્વન્યાન્યસ્યા ઉપાવત
સધ્રીચીઃ સવ્રતા ભૂત્વાસ્યા અવત વીર્યમિતિ સંનયતિ

મા તે રિષન્ખનિતા યસ્મૈ ચ ત્વા ખનામસિ।
દ્વિપાચ્ચતુષ્પાદસ્માકં મા રિષદ્દેવ્યોષધે॥
સ્રજો નામાસિ પ્રજાપતિષ્ટ્વામખનદાત્મને શલ્યસ્રંસનમ્ ।
તાં ત્વા વયં ખનામસ્યમુષ્મૈ ત્વા શલ્યસ્રંસનમિત્યસ્તમિતે છત્ત્રેણ ચાન્તર્ધાય ફાલેન ખનતિ

અત્ર તવ રાધ્યતામિત્યગ્રમવદધાતિ

ઇહ મમેતિ મૂલમુપયચ્છતિ

એકસરેઽનુપલીઢે કુમારઃ

દર્ભેણ પરિવેષ્ટ્ય કેશેષૂપચૃતતિ

એવં હ વિબૃહશાકવૃષે

અવપન્ને જરાયુણ્યુપોદ્ધરન્તિ

સ્રજેનૌષધિખનનં વ્યાખ્યાતમ્

ચત્વાર્યુમાફલાનિ પાણાવદ્ભિઃ શ્ચોતયતે

સંવર્તમાનેષુ કુમારઃ

બ્રાહ્મણાયનોઽઙ્ગાન્યભિમૃશતિ

પુંનામધેયે કુમારઃ

ઇદં જનાસ ઇત્યસ્યૈ શિંશપાશાખાસૂદકાન્તે શાન્તા અધિશિરોઽવસિઞ્ચતિ

આવ્રજિતાયૈ

નિસ્સાલામિત્યવતોકાયૈ કૃષ્ણવસનાયૈ ત્રિષુ વિમિતેષુ પ્રાગ્દ્વારપ્રત્યગ્દ્વારેષ્વપ્સુ સંપાતાનાનયતિ

પલાશે સીસેષૂત્તરાન્

સીસાન્યધિષ્ઠાપ્યાપ્લાવયતિ

નિધાય કૃષ્ણં વ્રજતિ

આદીપ્ય બ્રહ્મા

એવં પૂર્વયોઃ પૃથક્સંભાર્યે

શાખાસૂક્તમ્

પશ્ચાદગ્નેરભિતઃ કાણ્ડે ઇષીકે નિધાયાધ્યધિ ધાયિને ઔદુમ્બરીરાધાપયતિ

ઉત્તમાવ્રજિતાયૈ

પતિવેદનાનિ

આ નો અગ્ન ઇત્યાગમકૃશરમાશયતિ

મૃગાખરાદ્વેદ્યાં મન્ત્રોક્તાનિ સંપાતવન્તિ દ્વારે પ્રયચ્છતિ

ઉદકંસે વ્રીહિયવૌ જામ્યૈ નિશિ હુત્વા દક્ષિણેન પ્રક્રામતિ

પ્રશ્ચાદગ્નેઃ પ્રક્ષાલ્ય સંધાવ્ય સંપાતવતીં ભગસ્ય નાવમિતિ મન્ત્રોક્તમ્

સપ્તદામ્ન્યાં સપાતવત્યાં વત્સાન્પ્રત્યન્તાન્પ્રચૃતન્તો વહન્તિ

અહતેન સંપાતવતા ઋષભમભ્યસ્યતિ

ઉદર્દયતિ યાં દિશમ્

જામ્યૈ પ્ર યદેત ઇત્યાગમકૃશરમ્

ઇમા બ્રહ્મેતિ સ્વસ્રે

અયમા યાતીતિ પુરા કાકસંપાતાદર્યમ્ણે જુહોતિ

અન્તઃસ્રક્તિષુ બલીન્હરન્તિ

આપતન્તિ યતઃ

પુંસવનાનિ

રજૌદ્વાસાયાઃ પુંનક્ષત્રે

યેન વેહદિતિ બાણં મૂર્ધ્નિ વિબૃહતિ બધ્નાતિ

ફાલચમસે સરૂપવત્સાયા દુગ્ધે વ્રીહિયવાવવધાય મૂર્છયિત્વાધ્યણ્ડે બૃહતીપલાશવિદર્યૌ વા પ્રતિનીય પૈદ્વમિવ

પર્વતાદ્દિવ ઇત્યાગમકૃશરમાશયતિ

યુગતર્દ્મના સંપાતવન્તં દ્વિતીયમ્

ખે લૂનાંશ્ચ પલાશત્સરૂન્નિવૃત્તે નિઘૃષ્યાધાય શિશ્ને ગ્રામં પ્રવિશતિ

શમીમશ્વત્થ ઇતિ મન્ત્રોક્તેઽગ્નિં મથિત્વા પુંસ્યાઃ સર્પિષિ પૈદ્વમિવ

મધુમન્થે પાયયતિ

કૃષ્ણોર્ણાભિઃ પરિવેષ્ટ્ય બધ્નાતિ

યન્તાસીતિ મન્ત્રોક્તં બધ્નાતિ

ઋધઙ્મન્ત્ર ઇત્યેકા યથેયં પૃથિવ્યચ્યુતેતિ ગર્ભદૃંહણાનિ

જમ્ભગૃહીતાય પ્રથમાવર્જં જ્યાં ત્રિરુદ્ગ્રથ્ય બધ્નાતિ

લોષ્ટાનન્વૃચં પ્રાશયતિ

શ્યામસિકતાભિઃ શયનં પરિકિરતિ

યામિચ્છેદ્વીરં જનયેદિતિ ધાતર્વ્યાભિરુદ્રમભિમન્ત્રયતે

પ્રજાપતિરિતિ પ્રજાકામાયા ઉપસ્થે જુહોતિ

લોહિતાજાપિશિતાન્યાશયતિ

વ્રપાન્તાનિ

યૌ તે માતેતિ મન્ત્રોક્તૌ બધ્નાતિ

યથેદં ભૂમ્યા અધિ યથા વૃક્ષં વાઞ્ચ મે યથાયં વાહ ઇતિ સંસ્પૃષ્ટયોર્વૃક્ષલિબુજયોઃ શકલાવન્તરેષુસ્થકરાઞ્જનકુષ્ઠમદુઘરેષ્મમથિતતૃણમાજ્યેન સંનીય સંસ્પૃશતિ

ઉત્તુદસ્ત્વેત્યઙ્ગુલ્યોપનુદતિ

એકવિંશતિં પ્રાચીનકણ્ટકાનલંકૃતાનનૂક્તાનાદધાતિ

કૂદીપ્રાન્તાનિ સસૂત્રાણિ

નવનીતાન્વક્તં કુષ્ઠં ત્રિરહ્નઃ પ્રતપતિ ત્રિરાત્રે

દીર્ઘોત્પલેઽવગૃહ્ય સંવિશતિ

ઉષ્ણોદકં ત્રિપાદે પત્તઃ પ્રબદ્ધાઙ્ગુષ્ઠાભ્યામર્દયઞ્છતે

પ્રતિકૃતિમાવલેખનીં દાર્ભ્યૂષેણ ભાઙ્ગજ્યેન કણ્ટકશલ્યયોલૂકપત્ત્રયાસિતાલકાણ્ડયાહૃદયે વિધ્યતિ

સહસ્રશૃઙ્ગ ઇતિ સ્વાપનમ્

ઉદપાત્રેણ સંપાતવતા શાલાં સંપ્રોક્ષ્યાપરસ્મિન્દ્વારપક્ષે ન્યુબ્જતિ

એવં નગ્નઃ

ઉલૂખલમુત્તરાં સ્રક્તિં દક્ષિણશયનપાદં તન્તૂનભિમન્ત્રયતે

અસ્થાદ્દ્યૌરિતિ નિવેષ્ટનમ્

આવેષ્ટનેન વંશાગ્રમવબધ્ય મધ્યમાયાં બધ્નાતિ

શયનપાદમુત્પલે ચ

આકૃષ્ટે ચ

આકર્ષેણ તિલાઞ્જુહોતિ

ઇદં યત્પ્રેણ્ય ઇતિ શિરઃકર્ણમભિમન્ત્રયતે

કેશાન્ધારયતિ

ભગેન મા ન્યસ્તિકેદં ખનામીતિ સૌવર્ચલમોષધિવચ્છુક્લપ્રસૂનં શિરસ્યુપચૃત્ય ગ્રામં પ્રવિશતિ

રથજિતામિતિ માષસ્મરાન્નિવપતિ

શરભૃષ્ટીરાદીપ્તાઃ પ્રતિદિશમભ્યસ્યત્યર્વાચ્યા આવલેખન્યાઃ

ભગમસ્યા વર્ચ ઇતિ માલાનિષ્પ્રમન્દદન્તધાવનકેશમીશાનહતાયા અનુસ્તરણ્યા વા કોશમુલૂખલદરણે ત્રિશિલે નિખનતિ

માલામુપમથ્યાન્વાહ

ત્રીણિ કેશમણ્ડલાનિ
કૃષ્ણમૂત્રેન વિગ્રથ્ય ત્રિશિલેઽશ્મોત્તરાણિ વ્યત્યાસમ્

અથાસ્યૈ ભગમુત્ખનતિ યં તે ભગં નિચખ્નુસ્ત્રિશિલે યં ચતુઃશિલે।
ઇદં તમુત્ખનામિ પ્રજયા ચ ધનેન ચેતિ

ઇમાં ખનામીતિ બાણાપર્ણીં લોહિતાજાયા દ્રપ્સેન સંનીય શયનમનુ પરિકિરતિ

અભિ તેઽધામિત્યધસ્તાત્પલાશમુપચૃતતિ

ઉપ તેઽધામિત્યુપર્યુપાસ્યતિ

કામં વિનેષ્યમાણોઽપાઘેનાસંખ્યાતાઃ શર્કરાઃ પરિકિરન્વ્રજતિ

સંમૃદ્નઞ્જપતિ

અસંમૃદ્નન્

ઈર્ષ્યાયા ધ્રાજિં જનાદ્વિશ્વજનીનાત્ત્વાષ્ટ્રેણાહમિતિ પ્રતિજાપઃ પ્રદાનાભિમર્શનાનિ

પ્રથમેન વક્ષણાસુ મન્ત્રોક્તમ્

અગ્નેરિવેતિ પરશુફાણ્ટમ્

અવ જ્યામિવેતિ દૃષ્ટ્વાશ્માનમાદત્તે

દ્વિતીયયાભિનિદધાતિ

તૃતીયયાભિનિષ્ઠીવતિ

છાયાયાં સજ્યં કરોતિ

અયં દર્ભ ઇત્યોષધિવત્

અગ્ને જાતાનિતિ ન વીરં જનયેત્પ્રાન્યાનિતિ ન વિજાતેતેત્યશ્વતરીમૂત્રમશ્મમણ્ડલાભ્યાં સંઘૃષ્ય ભક્તેઽલંકારે

સીમન્તમન્વીક્ષતે

અપિ વૃશ્ચેતિ જાયાયૈ જારમન્વાહ

ક્લીબપદે બાધકં ધનુર્વૃશ્ચતિ

આશયેઽશ્માનં પ્રહરતિ

તૃષ્ટિક ઇતિ બાણાપર્ણીમ્

આ તે દદ ઇતિ મન્ત્રોક્તાનિ સંસ્પૃશતિ

અપિ ચાન્વાહાપિ ચાન્વાહ

ઇત્યથર્વવેદે કૌશિકસૂત્રે ચતુર્થોઽધ્યાયઃ સમાપ્તઃ

અમ્બયો યન્તીતિ ક્ષીરૌદનોત્કુચસ્તમ્બપાટાવિજ્ઞાનાનિ

સાંગ્રામિકં વેદિવિજ્ઞાનમ્

વેનસ્તદિતિ પઞ્ચપર્વેષુકુમ્ભકમણ્ડલુસ્તમ્બકામ્પીલશાખાયુગેધ્માક્ષેષુ પાણ્યોરેકવિંશત્યાં શર્કરાસ્વીક્ષતે

કુમ્ભમહતેન પરિવેષ્ટ્યાધાય શયને વિકૃતે સંપાતાનતિનયતિ

અનતીકાશમવચ્છાદ્યારજોવિત્તે કુમાર્યૌ યેન હરેતાં તતો નષ્ટમ્

એવં સીરે સાક્ષે

લોષ્ટાનાં કુમારીમાહ યમિચ્છસિ તમાદત્સ્વેતિ

આકૃતિલોષ્ટવલ્મીકૌ કલ્યાણમ્

ચતુષ્પથાદ્બહુચારિણી

શ્મશાનાન્નચિરં જીવતિ

ઉદકાઞ્જલિં નિનયેત્યાહ

પ્રાચીનમપક્ષિપન્ત્યાં કલ્યાણમ્

જરાયુત ઇતિ દુર્દિનમાયન્પ્રત્યુત્તિષ્ઠતિ

અન્વૃચમુદવજ્રૈઃ

અસ્યુલ્મુકકિષ્કુરૂનાદાય

નગ્નો લલાટમુન્મૃજાનઃ

ઉત્સાદ્ય બાહ્યતોઽઙ્ગારકપાલે શિગ્રુશર્કરા જુહોતિ

કેરાર્કાવાદધાતિ

વર્ષપરીતઃ પ્રતિલોમકર્ષિતસ્ત્રિઃ પરિક્રમ્ય ખદાયામર્કં ક્ષિપ્રં સંવપતિ

નમસ્તે અસ્તુ યસ્તે પૃથુ સ્તનયિત્નુરિત્યશનિયુક્તમપાદાય

પ્રથમસ્ય સોમદર્ભકેશાનીકુષ્ઠલાક્ષામઞ્જિષ્ઠીબદરહરિદ્રં ભૂર્જશકલેન પરિવેષ્ટ્ય મન્થશિરસ્યુર્વરામધ્યે નિખનતિ

દધિ નવેનાશ્નાત્યા સંહરણાત્

આશાપાલીયં તૃતીયાવર્જં દૃંહણાનિ

ભૌમસ્ય દૃતિકર્માણિ

પુરોડાશાનશ્મોત્તરાનન્તઃસ્રક્તિષુ નિદધાતિ

ઉભયાન્સંપાતવતઃ

સભાભાગધાનેષુ ચ

અસંતાપે જ્યોતિરાયતનસ્યૈકતોઽન્યં શયાનો ભૌમં જપતિ

ઇયં વીરુદિતિ મદુઘં ખાદન્નપરાજિતાત્પરિષદમાવ્રજતિ

નેચ્છત્રુરિતિ પાટામૂલં પ્રતિપ્રાશિતમ્

અન્વાહ

બધ્નાતિ

માલાં સપ્તપલાશીં ધારયતિ

યે ભક્ષયન્ત ઇતિ પરિષદ્યેકભક્તમન્વીક્ષમાણો ભુઙ્ક્તે

બ્રહ્મ જજ્ઞાનમિત્યધ્યાયાનુપાકરિષ્યન્નભિવ્યાહારયતિ

પ્રાશમાખ્યાસ્યન્

બ્રહ્મોદ્યં વદિષ્યન્

મમાગ્ને વર્ચ ઇતિ વિભુઙ્ક્ષ્યમાણઃ પ્રમત્તરજ્જું બધ્નાતિ

સભા ચ મેતિ ભક્ષયતિ

સ્થૂણે ગૃહ્ણાત્યુપતિષ્ઠતે

યદ્વદામીતિ મન્ત્રોક્તમ્

અહમસ્મીત્યપરાજિતાત્પરિષદમાવ્રજતિ

દૂષ્યા દૂષિરસીતિ સ્રાક્ત્યં બધ્નાતિ

પુરસ્તાદગ્નેઃ પિશઙ્ગં ગાં કારયતિ

પશ્ચાદગ્નેર્લોહિતાજમ્

યૂષપિશિતાર્થમ્

મન્ત્રોક્તાઃ

વાશાકામ્પીલસિતીવારસદંપુષ્પા અવધાય

દૂષ્યા દૂષિરસિ યે પુરસ્તાદીશાનાં ત્વા સમં જ્યોતિરુતો અસ્યબન્ધુકૃત્સુપર્ણસ્ત્વા યાં તે ચક્રુરયં પ્રતિસરો યાં કલ્પયન્તીતિ મહાશાન્તિમાવપતે

નિશ્યવમુચ્યોષ્ણીષ્યગ્રતઃ પ્રોક્ષન્વ્રજતિ

યતાયૈ યતાયૈ શાન્તાયૈ શાન્તિવાયૈ ભદ્રાયૈ ભદ્રાવતિ સ્યોનાયૈ શગ્માયૈ શિવાયૈ સુમઙ્ગલિ પ્રજાવતિ સુસીમેઽહં વામાભૂરિતિ

અભાવાદપવિધ્યતિ

કૃત્યયામિત્રચક્ષુષા સમીક્ષન્કૃતવ્યધનીત્યવલિપ્તં કૃત્યયા વિધ્યતિ

ઉક્તાવલેખનીમ્

દૂષ્યા દૂષિરસીતિ દર્વ્યા ત્રિઃ સારૂપવત્સેનાપોદકેન મથિતેન ગુલ્ફાન્પરિષિઞ્ચતિ

શકલેનાવસિચ્ય યૂષપિશિતાન્યાશયતિ

યષ્ટિભિશ્ચર્મ પિનહ્ય પ્રૈષકૃત્પરિક્રમ્ય બન્ધાન્મુઞ્ચતિ સંદંશેન

અન્યત્પાર્શ્વીં સંવેશયતિ

શકલેનોક્તમ્

અભ્યક્તેતિ નવનીતેન મન્ત્રોક્તમ્

દર્ભરજ્જ્વા સંનહ્યોત્તિષ્ઠૈવેત્યુત્થાપયતિ

સવ્યેન દીપં દક્ષિણેનોદકાલાબ્વાદાય વાગ્યતાઃ

પ્રૈષકૃદગ્રતઃ

અનાવૃતમ્

અગોષ્પદમ્

અનુદકખાતમ્

દક્ષિણાપ્રવણે વા સ્વયંદીર્ણે વા સ્વકૃતે વેરિણેઽન્યાશાયાં વા નિદધાતિ

અલાબુના દીપમવસિચ્ય યથા સૂર્ય ઇત્યાવૃત્યાવ્રજતિ

તિષ્ઠંસ્તિષ્ઠન્તીં મહાશાન્તિમુચ્ચૈરભિનિગદતિ

મર્માણિ સંપ્રોક્ષન્તે

કૃષ્ણસીરેણ કર્ષતિ

અધિ સીરેભ્યો દશ દક્ષિણા

અભિચારદેશા મન્ત્રેષુ વિજ્ઞાયન્તે તાનિ મર્માણિ

યદદઃ સંપ્રયતીરિતિ યેનેચ્છેન્નદી પ્રતિપદ્યેતેતિ પ્રસિઞ્ચન્વ્રજતિ

કાશદિવિધુવકવેતસાન્નિમિનોતિ

ઇદં વ આપ ઇતિ હિરણ્યમધિદધાતિ

અયં વત્સ ઇતીષીકાઞ્જિમણ્ડૂકં નીલલોહિતાભ્યાં સકક્ષં બદ્ધ્વા

ઇહેત્થમિત્યવકયા પ્રચ્છાદયતિ

યત્રેદમિતિ નિનયતિ

મારુતં ક્ષીરૌદનં મારુતશૃતં મારુતૈઃ પરિસ્તીર્ય મારુતેન સ્રુવેણ મારુતેનાજ્યેન વરુણાય ત્રિર્જુહોતિ

ઉક્તમુપમન્થનમ્

દધિમન્થં બલિં હૃત્વા સંપ્રોક્ષણીભ્યાં પ્રસિઞ્ચન્બ્રજતિ

પાણિના વેત્રેણ વા પ્રત્યાહત્યોપરિ નિપદ્યતે

અયં તે યોનિરિત્યરણ્યોરગ્નિં સમારોપયતિ

આત્મનિ વા

ઉપાવરોહ જાતવેદઃ પુનર્દેવો દેવેભ્યો હવ્યં વહ પ્રજાનન્ । આનન્દિનો મોદમાનાઃ સુવીરા ઇન્ધીમહિ ત્વા શરદાં શતાનીત્યુપાવરોહયતિ

યાં ત્વા ગન્ધર્વો અખનદ્વૃષણસ્તે ખનિતારો વૃષા ત્વમસ્યોષધે । વૃષાસિ વૃષ્ણ્યાવતિ વૃષણે ત્વા ખનામસીત્યુચ્છુષ્માપરિષ્યાધાવાયસેન ખનતિ

દુગ્ધે ફાણ્ટાવધિજ્યોપસ્થ આધાય પિબતિ

મયૂખે મુસલે વાસીનો યથાસિત ઇત્યેકાર્કસૂત્રમાર્કં બધ્નાતિ

યાવદઙ્ગીનમિત્યસિતસ્કન્ધમસિતવાલેન

આ વૃષાયસ્વેત્યુભયમપ્યેતિ

સમુત્પતન્તુ પ્ર નભસ્વેતિ વર્ષકામો દ્વાદશરાત્રમનુશુષ્યેત્

સર્વવ્રત ઉપશ્રામ્યતિ

મરુતો યજતે યથા વરુણં જુહોતિ

ઓષધીઃ સંપાતવતીઃ પ્રવેશ્યાભિન્યુબ્જતિ

વિપ્લાવયેત

શ્વશિરણ્ટકશિરઃ કેશજરદુપાનહો વંશાગ્રે પ્રબધ્ય યોધયતિ

ઉદપાત્રેણ સંપાતવતા સંપ્રોક્ષ્યામપાત્રં ત્રિપાદેઽશ્માનમવધાયાપ્સુ નિદધાતિ

અયં તે યોનિરા નો ભર ધીતી વેત્યર્થમુત્થાસ્યન્નુપદધીત

જપતિ

પૂર્વાસ્વષાઢાસુ ગર્તં ખનતિ

ઉત્તરાસુ સંચિનોતિ

આદેવનં સંસ્તીર્ય

ઉદ્ભિન્દતીં સંજયન્તીં યથા પૃક્ષમશનિરિદમુગ્રાયેતિ વાસિતાનક્ષાન્નિવપતિ

અમ્બયો યન્તિ શંભુમયોભૂ હિરણ્યવર્ણા યદદઃ પુનન્તુ મા સસ્રુષીર્હિમવતઃ પ્ર સ્રવન્તિ વાયોઃ પૂતઃ પવિત્રેણ શં ચ નો મયશ્ચ નોઽનડુડ્મસ્ત્વં પ્રથમં મહ્યમાપો વૈશ્વાનરો રશ્મિભિરિત્યભિવર્ષણાવસેચનાનામ્

ઉત્તમેન વાચસ્પતિલિઙ્ગાભિરુદ્યન્તમુપતિષ્ઠતે

સ્નાતોઽહતવસનો નિક્ત્વાહતમાચ્છાદયતિ

દદાતિ

યથા માસમિતિ વનનમ્

વત્સં સંધાવ્ય ગોમૂત્રેણાવસિચ્ય ત્રિઃ પરિણીયોપચૃતતિ

શિરઃકર્ણમભિમન્ત્રયતે

વાતરંહા ઇતિ સ્નાતેઽશ્વે સંપાતાનભ્યતિનયતિ

પલાશે ચૂર્ણેષૂત્તરાન્

આચમયતિ

આપ્લાવયતિ

ચૂર્ણૈરવકિરતિ

ત્રિરેકયા ચેતિ

ભદ્રાદધીતિ પ્રવત્સ્યન્નુપદધીત

જપતિ

યાનં સંપ્રોક્ષ્ય વિમોચયતિ

દ્રવ્યં સંપાતવદુત્થાપયતિ

નિર્મૃજ્યોપયચ્છતિ

ઉભા જિગ્યથુરિત્યાર્દ્રપાદાભ્યાં સાંમનસ્યમ્

યાનેન પ્રત્યઞ્ચૌ ગ્રામાન્પ્રતિપાદ્ય પ્રયચ્છતિ

આયાતઃ સમિધ આદાયોર્જં બિભ્રદિત્યસંકલ્પયન્નેત્ય સકૃદાદધાતિ

ઋચં સામેત્યનુપ્રવચનીયસ્ય જુહોતિ

યુક્તાભ્યાં તૃતીયામ્

આનુમતીં ચતુર્થીમ્

સમાવર્તનીયસમાપનીયયોશ્ચૈષેજ્યા

અપો દિવ્યા ઇતિ પર્યવેતવ્રત ઉદકાન્તે શાન્ત્યુદકમભિમન્ત્રયતે

અસ્તમિતે સમિત્પાણિરેત્ય તૃતીયાવર્જં સમિધ આદધાતિ

ઇદાવત્સરાયેતિ વ્રતવિસર્જનમાજ્યં જુહુયાત્

સમિધોઽભ્યાદધ્યાત્

ઇદાવત્સરાય પરિવત્સરાય સંવત્સરાય પ્રતિવેદયામ એનત્।
યદ્વ્રતેષુ દુરિતં નિજગ્મિમો દુર્હાર્દં તેન શમલેનાઞ્જ્મઃ॥
યન્મે વ્રતં વ્રતપતે લુલોભાહોરાત્રે સમધાતાં મ એનત્।
ઉદ્યન્પુરસ્તાદ્ભિષગસ્તુ ચન્દ્રમાઃ સૂર્યો રશ્મિભિરભિગૃણાત્વેનત્॥
યદ્વ્રતમતિપેદે ચિત્ત્યા મનસા હૃદા।
આદિત્યા રુદ્રાસ્તન્મયિ વસવશ્ચ સમિન્ધતામ્॥
વ્રતાનિ વ્રતપતય ઉપાકરોમ્યગ્નયે।
સ મે દ્યુમ્નં બૃહદ્યશો દીર્ઘમાયુઃ કૃણોતુ મ ઇતિ વ્રતસમાપનીરાદધાતિ

ત્રિરાત્રમરસાશી સ્નાતવ્રતં ચરતિ

નિર્લક્ષ્મ્યમિતિ પાપલક્ષણાયા મુખમુક્ષત્યન્વૃચં દક્ષિણાત્કેશસ્તુકાત્

પલાશેન ફલીકરણાન્હુત્વા શેષં પ્રત્યાનયતિ

ફલીકરણતુષબુસાવતક્ષણાનિ સવ્યાયાં પાદપાર્ષ્ણ્યાં નિદધાતિ

અપનોદનાપાઘાભ્યામન્વીક્ષં પ્રતિજપતિ

દીર્ઘાયુત્વાયેતિ મન્ત્રોક્તં બધ્નાતિ

કર્શફસ્યેતિ પિશઙ્ગસૂત્રમરલુદણ્ડં યદાયુધમ્

ફલીકરણૈર્ધૂપયતિ

અતિ ધન્વાનીત્યવસાનનિવેશનાનુચરણાનિ નિનયનેજ્યા

વાસ્તોષ્પતીયૈઃ કુલિજકૃષ્ટે દક્ષિણતોઽગ્નેઃ સંભારમાહરતિ

વાસ્તોષ્પત્યાદીનિ મહાશાન્તિમાવપતે

મધ્યમે ગર્તે દર્ભેષુ વ્રીહિયવમાવપતિ

શાન્ત્યુદકશષ્પશર્કરમન્યેષુ

ઇહૈવ ધ્રુવામિતિ મીયમાનામુચ્છ્રીયમાણામનુમન્ત્રયતે

અભ્યજ્યર્તેનેતિ મન્ત્રોક્તમ્

પૂર્ણં નારીત્યુદકુમ્ભમગ્નિમાદાય પ્રપદ્યન્તે

ધ્રુવાભ્યાં દૃંહયતિ

શંભુમયોભુભ્યાં વિષ્યન્દયતિ

વાસ્તોષ્પતે પ્રતિ જાનીહ્યસ્માન્સ્વાવેશો અનમીવો ન એધિ।
યત્ત્વેમહે પ્રતિ નસ્તજ્જુષસ્વ ચતુષ્પદો દ્વિપદ આ વેશયેહ।
અનમીવો વાસ્તોષ્પતે વિશ્વા રૂપાણ્યાવિશન્ ।
સખા સુશેવ એધિ ન ઇતિ
વાસ્તોષ્પતયે ક્ષીરૌદનસ્ય જુહોતિ

સર્વાન્નાનિ બ્રાહ્મણાન્ભોજયતિ

મઙ્ગલ્યાનિ

યે અગ્નય ઇતિ ક્રવ્યાદનુપહત ઇતિ પાલાશં બધ્નાતિ

જુહોતિ

આદધાતિ

ઉદઞ્ચનેનોદપાત્ર્યાં યવાનદ્ભિરાનીયોલ્લોપમ્

યે અગ્નય ઇતિ પાલાશ્યા દર્વ્યા મન્થમુપમથ્ય કામ્પીલીભ્યામુપમન્થનીભ્યામ્

શમનં ચ

ય આત્મદા ઇતિ વશાશમનમ્

પુરસ્તાદગ્નેઃ પ્રતીચીં ધારયન્તિ

પશ્ચાદગ્નેઃ પ્રાઙ્મુખ ઉપવિશ્યાન્વારબ્ધાયૈ શાન્ત્યુદકં કરોતિ

તત્રૈતત્સૂક્તમનુયોજયતિ

તેનૈનામાચામયતિ ચ સંપ્રોક્ષતિ ચ

તિષ્ઠંસ્તિષ્ઠન્તીં મહાશાન્તિમુચ્ચૈરભિનિગદતિ

ય ઈશે પશુપતિઃ પશૂનામિતિ હુત્વા વશામનક્તિ શિરસિ કકુદે જઘનદેશે

અન્યતરાં સ્વધિતિધારામનક્તિ

અક્તયા વપામુત્ખનતિ

દક્ષિણે પાર્શ્વે દર્ભાભ્યામધિક્ષિપત્યમુષ્મૈ ત્વા જુષ્ટમિતિ યથાદેવતમ્

નિસ્સાલામિત્યુલ્મુકેન ત્રિઃ પ્રસવ્યં પરિહરત્યનભિપરિહરન્નાત્માનમ્

દર્ભાભ્યામન્વારભતે

પશ્ચાદુત્તરતોઽગ્નેઃ પ્રત્યક્શીર્ષીમુદક્પાદીં નિવિધ્યતિ

સમસ્યૈ તન્વા ભવેત્યન્યતરં દર્ભમવાસ્યતિ

અથ પ્રાણાનાસ્થાપયતિ પ્રજાનન્ત ઇતિ

દક્ષિણતસ્તિષ્ઠન્રક્ષોહણં જપતિ

સંજ્ઞપ્તાયાં જુહોતિ
યદ્વશા માયુમક્રતોરો વા પડ્ભિરાહત ।
અગ્નિર્મા તસ્માદેનસો વિશ્વાન્મુઞ્ચત્વંહસ ઇતિ

ઉદપાત્રેણ પત્ન્યભિવ્રજ્ય મુખાદીનિ ગાત્રાણિ પ્રક્ષલયતે

મુખં શુન્ધસ્વ દેવયજ્યાયા ઇતિ

પ્રાણાનિતિ નાસિકે

ચક્ષુરિતિ ચક્ષુષી

શ્રોત્રમિતિ કર્ણૌ

યત્તે ક્રૂરં યદાસ્થિતમિતિ સમન્તં રજ્જુધાનમ્

ચરિત્રાણીતિ પાદાન્સમાહૃત્ય

નાભિમિતિ નાભિમ્

મેઢ્રમિતિ ભેઢ્રમ્

પાયુમિતિ પાયુમ્

યત્તે ક્રૂરં યદાસ્થિતં તચ્છુન્ધસ્વેત્યવશિષ્ટાઃ પાર્શ્વદેશેઽવસિચ્ય યથાર્થં વ્રજતિ

વપાશ્રપણ્યાવાજ્યં સ્રુવં સ્વધિતિં દર્ભમાદાયાભિવ્રજ્યોત્તાનાં પરિવર્ત્માનુલોમં નાભિદેશે દર્ભમાસ્તૃણાતિ

ઓષધે ત્રાયસ્વૈનં સ્વધિતે મૈનં હિંસીરિતિ શસ્ત્રં પ્રયચ્છતિ

ઇદમહમામુષ્યાયણસ્યામુષ્યાઃ પુત્રસ્ય પ્રાણાપાનાવપકૃન્તામીત્યપકૃત્ય

અધરપ્રવ્રસ્કેન લોહિતસ્યાપહત્ય

ઇદમહમામુષ્યાયણસ્યામુષ્યાઃ પુત્રસ્ય પ્રાણાપાનૌ નિખનામીત્યાસ્યે નિખનતિ

વપયા દ્યાવાપૃથિવી પ્રોર્ણુવાથામિતિ વપાશ્રપણ્યૌ વપયા પ્રચ્છાદ્ય

સ્વધિતિના પ્રકૃત્યોત્કૃત્ય

આવ્રસ્કમભિઘાર્ય

વાયવે સ્તોકાનામિતિ દર્ભાગ્રં પ્રાસ્યતિ

પ્રત્યુષ્ટં રક્ષ ઇતિ ચરુમઙ્ગારે નિદધાતિ

દેવસ્ત્વા સવિતા
શ્રપયત્વિતિ શ્રપયતિ

સુશૃતાં કરોતિ

યદ્યષ્ટાપદી સ્યાદ્ગર્ભમઞ્જલૌ સહિરણ્યં સયવં વા ય આત્મદા ઇતિ ખદાયાં ત્ર્યરત્નાવગ્નૌ સકૃજ્જુહોતિ

વિશસ્ય સમવત્તાન્યવદ્યેત્

હૃદયં જિહ્વા શ્યેનશ્ચ દોષી પાર્શ્વે ચ તાનિ ષટ્।
યકૃદ્વૃક્કૌ ગુદશ્રોણી તાન્યેકાદશ દૈવતાનિ

દક્ષિણઃ કપિલલાટઃ સવ્યા શ્રોણિર્ગુદશ્ચ યઃ।
એતાનિ ત્રીણિ ત્ર્યઙ્ગાનિ સ્વિષ્ટકૃદ્ભાગ એવ

તદવદ્ય પ્રજ્ઞાતાનિ શ્રપયેત્

હોષ્યન્દ્વિર્દ્વિર્દેવતાનામવદ્યેત્

સકૃત્સકૃત્સૌવિષ્ટકૃતાનામ્

વપાયાઃ સમિદ્ધ ઊર્ધ્વા અસ્યેતિ જુહોતિ

યુક્તાભ્યાં તૃતીયામ્

આનુમતીં ચતુર્થીમ્

જાતવેદો વપયા ગચ્છ દેવાંસ્ત્વં હિ હોતા પ્રથમો બભૂથ।
ઘૃતસ્યાગ્ને તન્વા સં ભવ સત્યાઃ સન્તુ યજમાનસ્ય કામાઃ સ્વાહા

ઊર્ધ્વં નભસં મારુતં ગચ્છતમિતિ વપાશ્રપણ્યાવનુપ્રહરતિ

પ્રાચીમેકશૃઙ્ગાં પ્રતીચીં દ્વિશૃઙ્ગામ્

પિત્ર્યેષુ વહ વપાં જાતવેદઃ પિતૃભ્યો યત્રૈતાન્વેત્થ નિહિતાન્પરાકે ।
મેદસઃ કુલ્યા ઉપ તાન્સ્રવન્તુ સત્યા એષામાશિષઃ સન્તુ કામાઃ સ્વાહા સ્વધેતિ વપાયાસ્ત્રિર્જુહોતિ

સમવત્તાનામ્

સ્થાલીપાકસ્ય સમ્રાડસ્યધિશ્રયણં નામ સખીનામભ્યહં વિશ્વા આશાઃ સાક્ષીય।
કામોઽસિ કામાય ત્વા સર્વવીરાય સર્વપુરુષાય સર્વગણાય સર્વકાભાય જુહોમિ
અન્વદ્ય નોઽનુમતિઃ પૂષા સરસ્વતી મહી । યત્કરોમિ તદૃધ્યતામનુમતયે સ્વાહેતિ જુહોતિ

ક ઇદં કસ્મા અદાત્કામસ્તદગ્રે યદન્નં પુનર્મૈત્વિન્દ્રિયમિતિ પ્રતિગૃહ્ણાતિ

ઉત્તમા સર્વકર્મા

વશયા પાકયજ્ઞા વ્યાખ્યાતાઃ

ઉતામૃતાસુઃ શિવાસ્ત ઇત્યભ્યાખ્યાતાય પ્રયચ્છતિ

દ્રુઘણશિરો રજ્જ્વા બધ્નાતિ

પ્રતિરૂપં પલાશાયોલોહહિરણ્યાનામ્

યેન સોમેતિ યાજયિષ્યન્સારૂપવત્સમશ્નાતિ

નિધને યજતે

યં યાચામિ યદાશસેતિ યાચિષ્યન્

મન્ત્રોક્તાનિ પતિતેભ્યો દેવાઃ કપોત ઋચા કપોતમમૂન્હેતિરિતિ મહાશાન્તિમાવપતે

પરીમેઽગ્નિમિત્યગ્નિં ગામાદાય નિશિ કારયમાણસ્ત્રિઃ શાલાં પરિણયતિ

પરોઽપેહિ યો ન જીવ ઇતિ સ્વપ્નં દૃષ્ટ્વા મુખં વિમાર્ષ્ટિ

અતિઘોરં દૃષ્ટ્વા મૈશ્રધાન્યં પુરોડાશમન્યાશાયાં વા નિદધાતિ

પર્યાવર્ત ઇતિ પર્યાવર્તતે

યત્સ્વપ્ન ઇત્યશિત્વા વીક્ષતે

વિદ્મ તે સ્વપ્નેતિ સર્વેષામપ્યયઃ

નહિ તે અગ્ને તન્વ ઇતિ બ્રહ્મચાર્યાચાર્યસ્યાદહન ઉપસમાધાય ત્રિઃ પરિક્રમ્ય પુરોડાશં જુહોતિ

ત્રિરાત્રમપર્યાવર્તમાનઃ શયીત

નોપશયીતેતિ કૌશિકઃ

સ્નાનીયાભિઃ સ્નાયાત્

અપર્યવેતવ્રતઃ પ્રત્યુપેયાત્

અવકીર્ણિને દર્ભશુલ્બમાસજ્ય યત્તે દેવીત્યાવપતિ

એવં સંપાતવતોદપાત્રેણાવસિચ્ય

મન્ત્રોક્તં શાન્ત્યુદકેન સંપ્રોક્ષ્ય

સં સમિદિતિ સ્વયંપ્રજ્વલિતેઽગ્નૌ

અગ્ની રક્ષાંસિ સેધતીતિ સેધન્તમ્

યદસ્મૃતીતિ સંદેશમપર્યાપ્ય

પ્રત્નો હીતિ પાપનક્ષત્રે જાતાય મૂલેન

મા જ્યેષ્ઠં તૃતે દેવા ઇતિ પરિવિત્તિપરિવિવિદાનાવુદકાન્તે મૌઞ્જૈઃ પર્વસુ બદ્ધ્વા પિઞ્જૂલીભિરાપ્લાવયતિ

અવસિઞ્ચતિ

ફેનેષૂત્તરાન્પાશાનાધાય નદીનાં ફેનાનિતિ પ્રપ્લાવયતિ

સર્વૈશ્ચ પ્રવિશ્યાપાં સૂક્તૈઃ

દેવહેડનેન મન્ત્રોક્તમ્

આચાર્યાય

ઉપદધીત

ખદાશયસ્યાવપતે

વૈવસ્વતં યજતે

ચતુઃશરાવં દદાતિ

ઉત્તમર્ણે મૃતે તદપત્યાય પ્રયચ્છતિ

સગોત્રાય

શ્મશાને નિવપતિ

ચતુષ્પથે ચ

કક્ષાનાદીપયતિ

દિવો નુ મામિતિ વીધ્રબિન્દૂન્પ્રક્ષાલયતિ

મન્ત્રોક્તૈઃ સ્પૃશતિ

યસ્યોત્તમદન્તૌ પૂર્વૌ જાયેતે યૌ વ્યાઘ્રાવિત્યાવપતિ

મન્ત્રોક્તાન્દંશયતિ

શાન્ત્યુદકશૃતમાદિષ્ટાનામાશયતિ

પિતરૌ ચ

ઇદં યત્કૃષ્ણ ઇતિ કૃષ્ણશકુનિનાધિક્ષિપ્તમ્ પ્રક્ષાલયતિ

ઉપમૃષ્ટં પર્યગ્નિ કરોતિ

પ્રતીચીનફલ ઇત્યપામાર્ગેધ્મેઽપામાર્ગીરાદધાતિ

યદર્વાચીનમિત્યાચામતિ

યત્તે ભૂમ ઇતિ વિખનતિ

યત્ત ઊનમિતિ સંવપતિ

પ્રેહિ પ્ર હરેતિ કાપિઞ્જલાનિ
સ્વસ્ત્યયનાનિ ભવન્તિ

પ્રેહિ પ્ર હર વા દાવાન્ગૃહેભ્યઃ સ્વસ્તયે।
કપિઞ્જલ પ્રદક્ષિણં શતપત્ત્રાભિ નો વદ॥
ભદ્રમ્ વદ દક્ષિણતો ભદ્રમુત્તરતો વદ।
ભદ્રં પુરસ્તાન્નો વદ ભદ્રં પશ્ચાત્કપિઞ્જલ॥
શુનં વદ દક્ષિણતઃ શુનમુત્તરતો વદ।
શુનં પુરસ્તાન્નો વદ શુનં પશ્ચાત્કપિઞ્જલ॥
ભદ્રં વદ પુત્રૈર્ભદ્રં વદ ગૃહેષુ ચ।
ભદ્રમસ્માકં વદ ભદ્રં નો અભયં વદ॥
આવદંસ્ત્વં શકુને ભદ્રમા વદ તૂષ્ણીમાસીનઃ સુમતિં ચિકિદ્ધિ નઃ।
યદુત્પતન્વદસિ કર્કરિર્યથા બૃહદ્વદેમ વિદથે સુવીરાઃ॥
યૌવનાનિ મહયસિ જિગ્યુષામિવ દુન્દુભિઃ।
કપિઞ્જલ પ્રદક્ષિણં શતપત્ત્રાભિ નો વદેતિ કાપિઞ્જલાનિ સ્વસ્ત્યયનાનિ ભવન્તિ

યો અભ્યુ બભ્રુણાયસિ સ્વપન્તમત્સિ પુરુષં શયાનમગત્સ્વલમ્ ।
અયસ્મયેન બ્રહ્મણાશ્મમયેન વર્મણા પર્યસ્માન્વરુણો દધદિત્યભ્યવકાશે સંવિશત્યભ્યવકાશે સંવિશતિ

ઇત્યથર્વવેદે કૌશિકસૂત્રે પઞ્ચમોઽધ્યાયઃ સમાપ્તઃ

ઉભયતઃ પરિચ્છિન્નં શરમયં બર્હિરાભિચારિકેષુ

દક્ષિણતઃ સંભારમાહરત્યાઙ્ગિરસમ્

ઇઙ્ગિડમાજ્યમ્

સવ્યાનિ

દક્ષિણાપવર્ગાણિ

દક્ષિણાપ્રવણ ઈરિણે દક્ષિણામુખઃ પ્રયુઙ્ક્તે

સાગ્નીનિ

અગ્ને યત્તે તપ ઇતિ પુરસ્તાદ્ધોમાઃ

તથા તદગ્ને કૃણુ જાતવેદ ઇત્યાજ્યભાગૌ

નિરમું નુદ ઇતિ સંસ્થિતહોમાઃ

કૃત્તિકારોકારોધાવાપ્યેષુ

ભરદ્વાજપ્રવ્રસ્કેનાઙ્ગિરસં દણ્ડં વૃશ્ચતિ

મૃત્યોરહમિતિ બાધકીમાદધાતિ

ય ઇમામયં વજ્ર ઇતિ દ્વિગુણામેકવીરાન્સંનહ્ય પાશાન્નિમુષ્ટિતૃતીયં દણ્ડં સંપાતવત્

પૂર્વાભિર્બધ્નીતે

વજ્રોઽસિ સપત્નહા ત્વયાદ્ય વૃત્રં સાક્ષીય।
ત્વામદ્ય વનસ્પતે વૃક્ષાણામુદયુષ્મહિ॥
સ ન ઇન્દ્ર પુરોહિતો વિશ્વતઃ પાહિ રક્ષસઃ।
અભિ ગાવો અનૂષતાભિ દ્યુમ્નં બૃહસ્પતે॥
પ્રાણ પ્રાણં ત્રયસ્વાસો અસવે મૃડ।
નિરૃતે નિરૃત્યા નઃ પાશેભ્યો મુઞ્ચ॥
ઇતિ દણ્ડમાદત્તે

ભક્તસ્યાહુતેન મેખલાયા ગ્રન્થિમાલિમ્પતિ

અયં વજ્ર ઇતિ બાહ્યતો દણ્ડમૂર્ધ્વમવાગગ્રં તિસૃભિરન્વૃચં નિહન્તિ

અન્તરુપસ્પૃશેત્

યદશ્નામીતિ મન્ત્રોક્તમ્

યત્પાત્રમાહન્તિ ફડ્ઢતોઽસાવિતિ

ઇદમહમામુષ્યાયણસ્યામુષ્યાઃ પુત્રસ્ય પ્રાણાપાનાવપ્યાયચ્છામીત્યાયચ્છતિ

યેઽમાવાસ્યામિતિ સંનહ્ય સીસચૂર્ણાનિ ભક્તેઽલંકારે

પરાભૂતવેણોર્યષ્ટ્યા બાહુમાત્ર્યાલંકૃતયાહન્તિ

દ્યાવાપૃથિવી ઉર્વતિ પરશુપલાશેન દક્ષિણા ધાવતઃ પદં વૃશ્ચતિ

અન્વક્ત્રિસ્તિર્યક્ત્રિઃ

અક્ષ્ણયા સંસ્થાપ્ય

આવ્રસ્કાન્યાંશૂન્પલાશમુપનહ્ય ભ્રષ્ટ્રેઽભ્યસ્યતિ

સ્ફોટત્સુ સ્તૃતઃ

પશ્ચાદગ્નેઃ કર્ષ્વાં કૂદ્યુપસ્તીર્ણાયાં દ્વાદશરાત્રમપર્યાવર્તમાનઃ શયીત

તત ઉત્થાય ત્રિરહ્ન ઉદવજ્રાન્પ્રહરતિ

નદ્યા અનામસંપન્નાયા અશ્માનં પ્રાસ્યતિ

ઉષ્ણેઽક્ષતસક્તૂનનૂપમથિતાનનુચ્છ્વસન્પિબતિ

કથં ત્રીંસ્ત્રીન્કાશીં સ્ત્રિરાત્રમ્

દ્વૌદ્વૌ ત્રિરાત્રમ્

એકૈકં ષડ્રાત્રમ્

દ્વાદશ્યાઃ પ્રાતઃ ક્ષીરૌદનં ભોજયિત્વોચ્છિષ્ટાનુચ્છિષ્ટં બહુમત્સ્યે પ્રકિરતિ

સંધાવત્સુ સ્તૃતઃ

લોહિતશિરસં કૃકલાસમમૂન્હન્મીતિ હત્વા સદ્યઃ કાર્યો ભાઙ્ગે શયને

લોહિતાલંકૃતં કૃષ્ણવસનમનૂક્તં દહતિ

એકપદાભિરન્યોઽનુતિષ્ઠતિ

અઙ્ગશઃ સર્વહુતમન્યમ્

પશ્ચાદગ્નેઃ શરભૃષ્ટીર્નિધાયોદગ્વ્રજત્યા સ્વેદશનનાત્

નિવૃત્ય સ્વેદાલંકૃતા જુહોતિ

કોશ ઉરઃશિરોઽવધાય પદાત્પાંસૂન્

પશ્ચાદગ્નેર્લવણમૃડીચીસ્તિસ્રોઽશીતીર્વિકર્ણીઃ શર્કરાણામ્

વિષં શિરસિ

બાધકેનાવાગગ્રેણ પ્રણયન્નન્વાહ

પાશે સ ઇતિ કોશે ગ્રન્થીનુદ્ગ્રથ્નાતિ

આમુમિત્યાદત્તે

મર્મણિ ખાદિરેણ સ્રુવેણ ગર્તં ખનતિ

બાહુમાત્તમતીવ ય ઇતિ શરૈરવજ્વાલયતિ

અવધાય સંચિત્ય લોષ્ટં સ્રુવેણ સમોપ્ય

અમુમુન્નૈષમિત્યુક્તાવલેખનીમ્

છાયાં વા

ઉપનિનયતે

અન્વાહ

ભ્રાતૃવ્યક્ષયણમિત્યરણ્યે સપત્નક્ષયણીરાદધાતિ

ગ્રામમેત્યાવપતિ

પુમાન્પુંસ ઇતિ મન્ત્રોક્તમભિહુતાલંકૃતં બધ્નાતિ

યાવન્તઃ સપત્નાસ્તાવતઃ પાશાનિઙ્ગિડાલંકૃતાન્સંપાતવતોઽનુક્તાન્સસૂત્રાંશ્ચમ્બા મર્મણિ નિખનતિ

નાવિ પ્રૈણાન્નુદસ્વ કામેતિ મન્ત્રોક્તં શાખયા પ્રણુદતિ

તેઽધરાઞ્ચ ઇતિ પ્રપ્લાવયતિ

બૃહન્નેષામિત્યાયન્તં શપ્યમાનમન્વાહ

વૈકઙ્કતેનેતિ મન્ત્રોક્તમ્

દદિર્હીતિ સાગ્નીનિ

દેશકપટુ પ્રક્ષિણાતિ

તેઽવદન્નિતિ નેતૄણાં પદં વૃશ્ચતિ

અન્વાહ

બ્રહ્મગવીભ્યામન્વાહ

ચેષ્ટામ્

વિચૃતતિ

ઊબધ્યે

શ્મશાને

ત્રિરમૂન્હનસ્વેત્યાહ

દ્વિતીયયાશ્માનમૂબધ્યે ગૂહયતિ

દ્વાદશરાત્રં સર્વવ્રત ઉપશ્રામ્યતિ

દ્વિરુદિતે સ્તૃતઃ

અવાગગ્રેણ નિવર્તયતિ

ઉપ પ્રાગાદિતિ શુને પિણ્ડં પાણ્ડું પ્રયચ્છતિ

તાર્છં બધ્નાતિ

જુહોતિ

આદધાતિ

ઇદં તદ્યુજે યત્કિં ચાસૌ મનસેત્યાહિતાગ્નિં પ્રતિનિર્વપતિ

મધ્યમપલાશેન ફલીકરણાઞ્જુહોતિ

નિરમુભિત્યઙ્ગુષ્ઠેન ત્રિરનુપ્રસ્તૃણાતિ

શરં કદ્વિન્દુકોષ્ઠૈરનુનિર્વપતિ

લોહિતાશ્વત્થપલાશેન વિષાવધ્વસ્તં જુહોતિ

ત્વં વીરુધામિતિ મૂત્રપુરીષં વત્સશેષ્યાયાં કકુચૈરપિધાપ્ય સંપિષ્ય નિખનતિ

શેપ્યાનડે

શેપ્યાયામ્

યથા સૂર્ય ઇત્યન્વાહ

ઉત્તરયા યાંસ્તાન્પશ્યતિ

ઇન્દ્રોતિભિરગ્ને જાતાન્યો ન સ્તાયદ્દિપ્સતિ યો નઃ શપાદિતિ વૈદ્યુદ્ધતીઃ

સાંતપના ઇત્યૂર્ધ્વશુષીઃ

ઘ્રંસશૃતં પુરોડાશં ઘ્રંસવિલીનેન સર્વહુતમ્

ઉદસ્ય શ્યાવાવિતીષીકાઞ્જિમણ્ડૂકં નીલલોહિતાભ્યાં સૂત્રાભ્યાં સકક્ષં બદ્ધ્વોષ્ણોદકે વ્યાદાય પ્રત્યાહુતિ મણ્ડૂકમપનુદત્યભિન્યુબ્જતિ

ઉપધાવન્તમસદન્ગાવ ઇતિ કામ્પીલં સંનહ્ય ક્ષીરોત્સિક્તે પાયયતિ લોહિતાનાં ચૈક્કશમ્

અશિશિષોઃ ક્ષીરૌદનમ્

આમપાત્રમભ્યવનેનેક્તિ

સપત્નહનમિત્યૃષભં સંપાતવન્તમતિસૃજતિ

આશ્વત્થીરવપન્નાઃ

સ્વયમિન્દ્રસ્યૌજ ઇતિ પ્રક્ષાલયતિ

જિષ્ણવે યોગાયેત્યપો યુનક્તિ

વાતસ્ય રંહિતસ્યામૃતસ્ય યોનિરિતિ પ્રતિગૃહ્ણાતિ

ઉત્તમાઃ પ્રતાપ્યાધરાઃ પ્રદાયૈનસેનાનધરાચઃ પરાચોઽવાચસ્તપસસ્તમુન્નયત દેવાઃ પિતૃભિઃ સંવિદાનઃ પ્રજાપતિઃ પ્રથમો દેવતાનામિત્યતિસૃજતિ

ઇદમહં યો મા પ્રાચ્યા દિશોઽઘાયુરભિદાસાદપવાદીદિષૂગુહઃ તસ્યેમૌ પ્રાણાપાનાવપક્રામામિ બ્રહ્મણા

દક્ષિણાયાઃ પ્રતીચ્યા ઉદીચ્યા ધ્રુવાયા વ્યધ્વાયા ઊર્ધ્વાયાઃ

ઇદમહં યો મા દિશામન્તર્દેશેભ્ય ઇત્યપક્રામામીતિ

એવમભિષ્ટ્વા

નાપોહનનિવેષ્ટનાનિ સર્વાણિ ખલુ શશ્વદ્ભૂતાનિ

બ્રાહ્મણાદ્વજ્રમુદ્યચ્છમાનાચ્છઙ્કન્તે માં હનિષ્યસિ માં હનિષ્યસીતિ તેભ્યોઽભયં વદેચ્છમગ્નયે શં પૃથિવ્યૈ શમન્તરિક્ષાય શં વાયવે શં દિવે શં સૂર્યાય શં ચન્દ્રાય શં નક્ષત્રેભ્યઃ શં ગન્ધર્વાપ્સરોભ્યઃ શં સર્પેતરજનેભ્યઃ શિવં મહ્યમિતિ

યો વ આપોઽપાં યં વયમપામસ્મૈ વજ્રમિત્યન્વૃચમુદવજ્રાન્

વિષ્ણોઃ ક્રમોઽસીતિ વિષ્ણુક્રમાન્

મમાગ્ને વર્ચ ઇતિ બૃહસ્પતિશિરસં પૃષાતકેનોપસિચ્યાભિમન્ત્ર્યોપનિદધાતિ

પ્રતિજાનન્નાનુવ્યાહરેત્

ઉત્તમેનોપદ્રષ્ટારમ્

ઉદેહિ વાજિન્નિત્યર્ધર્ચેન નાવં મજ્જતીમ્

સમિદ્ધોઽગ્નિર્ય ઇમે દ્યાવાપૃથિવી અજૈષ્મેત્યધિપાશાનાદધાતિ

પદેપદે પાશાન્વૃશ્ચતિ

અધિપાશાન્બાધકાઞ્છઙ્કૂંસ્તાન્સંક્ષુદ્ય સંનહ્ય ભ્રષ્ટ્રેઽભ્યસ્યતિ

અશિશિષોઃ ક્ષીરૌદનાદીનિ ત્રીણિ

ગર્તેધ્માવન્તરેણાવલેખનીં સ્થાણૌ નિબધ્ય દ્વાદશરાત્રં સંપાતાનભ્યતિનિનયતિ

ષષ્ઠચોદવજ્રાન્પ્રહરતિ

સપ્તમ્યાચામતિ

યશ્ચ ગામિત્યન્વાહ

નિર્દુર્મણ્ય ઇતિ સંધાવ્યાભિમૃશતિ

ઇત્યથર્વવેદે કૌશિકસૂત્રે ષષ્ઠોઽધ્યાયઃ સમાપ્તઃ

સ્વસ્તિદા યે તે પન્થાન ઇત્યધ્વાનં દક્ષિણેન પ્રક્રામતિ

વ્યુદસ્યત્યસંખ્યાતાઃ શર્કરાઃ

તૃણાનિ ચ્છિત્વોપતિષ્ઠતે

આરેઽમૂઃ પારે પાતં નો ય એનં પરિષીદન્તિ યદાયુધં દણ્ડેન વ્યાખ્યાતમ્

દિષ્ટ્યા મુખં વિમાય સંવિશતિ

ત્રીણિ પદાનિ પ્રમાયોત્તિષ્ઠતિ

તિસ્રો દિષ્ટીઃ

પ્રેતં પાદાવિત્યવશસ્ય

પાયયતિ

ઉપસ્થાસ્ત ઇતિ ત્રીણ્યોપ્યાતિક્રામતિ

સ્વસ્તિ માત્ર ઇતિ નિશ્યુપતિષ્ઠતે

ઇન્દ્રમહમિતિ પણ્યં સંપાતવદુત્થાપયતિ

નિમૃજ્ય દિગ્યુક્તાભ્યાં દોષો ગાય પાતં ન ઇતિ પઞ્ચાનડુદ્ભ્યો યમો મૃત્યુર્વિશ્વજિચ્છકધૂમં ભવાશર્વાવિત્યુપદધીત

ઉત્તમેન સારૂપવત્સસ્ય રુદ્રાય ત્રિર્જુહોતિ

ઉપોત્તમેન સુહૃદો બ્રાહ્મણસ્ય શકૃત્પિણ્ડાન્પર્વસ્વાધાય શકધૂમં કિમદ્યાહરિતિ પૃચ્છતિ

ભદ્રં સુમઙ્ગલમિતિ પ્રતિપદ્યતે

યુક્તયોર્મા નો દેવા યસ્તે સર્પ ઇતિ શયનશાલોર્વરાઃ પરિલિખતિ

તૃણાનિ યુગતર્દ્મના સંપાતવન્તિ દ્વારે પ્રચૃતતિ

ઊબધ્યં સંભિનત્તિ

નિખનતિ

આદધાતિ

અપામાર્ગપ્રસૂનાન્કુદ્રીચીશફાન્પરાચીનમૂલાન્

ઉદિત ઇતિ ખાદિરં શઙ્કું સંપાતવન્તમુદ્ગૃહ્ણન્નિખનન્ગા અનુવ્રજતિ

નિનયનં સમુહ્ય ચારે સારૂપવત્સસ્યેન્દ્રાય ત્રિર્જુહોતિ

દિશ્યાન્બલીન્હરતિ

પ્રતિદિશમુપતિષ્ઠતે

મધ્યે પઞ્ચમમનિર્દિષ્ટમ્

શેષં નિનયતિ

બ્રહ્મ જજ્ઞાનં ભવાશર્વાવિત્યાસન્નમરણ્યે પર્વતં યજતે

અન્યસ્મિન્ભવશર્વપશુપત્યુગ્રરુદ્રમહાદેવેશાનાનાં પૃથગાહુતીઃ

ગોષ્ઠે ચ દ્વિતીયમશ્નાતિ

દર્ભાનાધાય ધૂપયતિ

ભૂત્યૈ વઃ પુષ્ટ્યૈ વ ઇતિ પ્રથમજયોર્મિથુનયોર્મુખમનક્તિ

તિસ્રો નલદશાખા વત્સાન્પાયયતિ

શાખયોદકધારયા ગાઃ પરિક્રામતિ

અશ્મવર્મ મ ઇતિ ષડશ્મનઃ સંપાતવતઃ સ્રક્તિષુ પર્યધસ્તાન્નિખનતિ

અલસાલેત્યાલભેષજમ્

ત્રીણિ સિલાઞ્જાલાગ્રાણ્યુર્વરામધ્યે નિખનતિ

હતં તર્દમિત્યયસા સીસં કર્ષન્નુર્વરાં પરિક્રામતિ

અશ્મનોઽવકિરતિ

તર્દમવશિરસં વદનાત્કેશેન સમુહ્યોર્વરામધ્યે નિખનતિ

ઉક્તં ચારે

બલીન્હરત્યાશાયા આશાપતયેઽશ્વિભ્યાં ક્ષેત્રપતયે

યદૈતેભ્યઃ કુર્વીત વાગ્યતસ્તિષ્ઠેદાસ્તમયાત્

યે પન્થાન ઇતિ પરીત્યોપદધીત

પ્રયચ્છતિ

યસ્યાસ્તે યત્તે દેવી વિષાણા પાશાનિત્યુન્મોચનપ્રતિરૂપં સંપાતવન્તં કરોતિ

વાચા બદ્ધાય ભૂમિપરિલેખમ્

આયન ઇતિ શમનમન્તરા હ્રદં કરોતિ

શાલે ચ

અવકયા શાલાં પરિતનોતિ

શપ્યમાનાય પ્રયચ્છતિ

નિદગ્ધં પ્રક્ષાલયતિ

મહીમૂ ષ્વિતિ તરણાન્યાલમ્ભયતિ

દૂરાન્નાવં સંપાતવતીં નૌમણિં બધ્નાતિ

પ્રપથ ઇતિ નષ્ટૈષિણાં પ્રક્ષાલિતાભ્યક્તપાણિપાદાનાં દક્ષિણાન્પાણીન્નિમૃજ્યોત્થાપયતિ

એવં સંપાતવતઃ

નિમૃજ્યૈકવિંશતિં શર્કરાશ્ચતુષ્પથેઽવક્ષિપ્યાવકિરતિ

નમસ્કૃત્યેતિ મન્ત્રોક્તમ્

અંહોલિઙ્ગાનામાપો ભોજનહવીંષ્યભિમર્શનોપસ્થાનમાદિત્યસ્ય

સ્વયં હવિષાં ભોજનમ્

વિશ્વે દેવા ઇત્યાયુષ્યાણિ

સ્થાલીપાકે ઘૃતપિણ્ડાન્પ્રતિનીયાશ્નાતિ

અસ્મિન્વસુ યદાબધ્નન્નવ પ્રાણાનિતિ યુગ્મકૃષ્ણલમાદિષ્ટાનાં સ્થાલીપાક આધાય બધ્નાતિ

આશયતિ

આયુર્દા ઇતિ ગોદાનં કારયિષ્યન્સભારાન્સંભરતિ

અમમ્રિમોજોમાનીં દૂર્વામકર્ણમશ્મમણ્ડલમાનડુહશકૃત્પિણ્ડં ષડ્દર્ભપ્રાન્તાનિ કંસમહતે વસને શુદ્ધમાજ્યં શાન્તા ઓષધીર્નવમુદકુમ્ભમ્

બાહ્યતઃ શાન્તવૃક્ષસ્યેધ્મં પ્રાઞ્ચમુપસમાધાય

પરિસમુહ્ય પર્યુક્ષ્ય પરિસ્તીર્ય બર્હિરુદપાત્રમુપસાદ્ય પરિચરણેનાજ્યં પરિચર્ય

નિત્યાન્પુરસ્તાદ્ધોમાન્હુત્વાજ્યભાગૌ ચ

પશ્ચાદગ્નેઃ પ્રાઙ્મુખ ઉપવિશ્યાન્વારબ્ધાય શાન્ત્યુદકં કરોતિ

તત્રૈતત્સૂક્તમનુયોજયતિ

ત્રિરેવાગ્નિં સંપ્રોક્ષતિ ત્રિઃ પર્યુક્ષતિ

ત્રિઃ કારયમાણમાચામયતિ ચ સંપ્રોક્ષતિ ચ

શકૃત્પિણ્ડસ્ય સ્થાલરૂપં કૃત્વા સુહૃદે બ્રાહ્મણાય પ્રયચ્છતિ

તત્સુહૃદ્દક્ષિણતોઽગ્નેરુદઙ્મુખ આસીનો ધારયતિ

અથાસ્મા અન્વારબ્ધાય કરોતિ

આયુર્દા ઇત્યનેન સૂક્તેનાજ્યં જુહ્વન્મૂર્ધ્નિ સંપાતાનાનયતિ

દક્ષિણે પાણાવશ્મમણ્ડલ ઉદપાત્ર ઉત્તરસંપાતાન્સ્થાલરૂપ આનયતિ

અમમ્રિમોજોમાનીં ચોદપાત્રેઽવધાય

સ્થાલરૂપે દૂર્વાં શાન્ત્યુદકમુષ્ણોદકં ચૈકધાભિસમાસિચ્ય

આયમગન્સવિતા ક્ષુરેણેત્યુદપાત્રમનુમન્ત્રયતે

અદિતિઃ શ્મશ્વિત્યુન્દતિ

યત્ક્ષુરેણેત્યુદક્પત્ત્રં ક્ષુરમદ્ભિ શ્ચોત્ય ત્રિઃ પ્રમાર્ષ્ટિ

યેનાવપદિતિ દક્ષિણસ્ય કેશપક્ષસ્ય દર્ભપિઞ્જૂલ્યા કેશાનભિનિધાય પ્રછિદ્ય સ્થાલરૂપે કરોતિ

એવમેવ દ્વિતીયં કરોતિ

એવં તૃતીયમ્

એવમેવોત્તરસ્ય કેશપક્ષસ્ય કરોતિ

અથ નાપિતં સમાદિશત્યક્ષણ્વન્વપકેશશ્મશ્રુરોમ પરિવપ નખાનિ ચ કુર્વિતિ

પુનઃ પ્રાણઃ પુનર્મૈત્વિન્દ્રિયમિતિ ત્રિર્નિમૃજ્ય

ત્વયિ મહિમાનં સાદયામીત્યન્તતો યોજયેત્

અથૈનમુપ્તકેશશ્મશ્રું કૃત્તનખમાપ્લાવયતિ

હિરણ્યવર્ણા ઇત્યેતેન સૂક્તેન ગન્ધપ્રવાદાભિરલંકૃત્ય

સ્વક્તં મ ઇત્યાનક્તિ

અથૈનમહતેન વસનેન પરિધાપયતિ પરિ ધત્તેતિ દ્વાભ્યામ્

એહ્યશ્માનમા તિષ્ઠેતિ દક્ષિણેન પાદેનાશ્મમણ્ડલમાસ્થાપ્ય પ્રદક્ષિણમગ્નિમનુપરિણીય

અથાસ્ય વાસો નિર્મુષ્ણાતિ યસ્ય તે વાસ ઇત્યેતયા

અથૈનમપરેણાહતેન વસનેનાચ્છાદયત્યયં વસ્તે ગર્ભં પૃથિવ્યા ઇતિ પઞ્ચભિઃ

યથા દ્યૌર્મનસે ચેતસે ધિય ઇતિ મહાવ્રીહીણાં સ્થાલીપાકં શ્રપયિત્વા શાન્ત્યુદકેનોપસિચ્યાભિમન્ત્ર્ય પ્રાશયતિ

પ્રાણાપાનાવોજોઽસીત્યુપદધીત

તુભ્યમેવ જરિમન્નિતિ કુમારં માતાપિતરૌ ત્રિઃ સંપ્રયચ્છેતે

ઘૃતપિણ્ડાનાશયતઃ

ચૂડાકરણં ચ ગોદાનેન વ્યાખ્યાતમ્

પરિધાપનાશ્મમણ્ડલવર્જમ્

શિવે તે સ્તામિતિ પરિદાનાન્તાનિ

પાર્થિવસ્ય મા પ્ર ગામેતિ ચતસ્રઃ સર્વાણ્યપિયન્તિ

અમમ્રિમોજોમાનીં ચ દૂર્વાં ચ કેશાંશ્ચ શકૃત્પિણ્ડં ચૈકધાભિસમાહૃત્ય

શાન્તવૃક્ષસ્યોપર્યાદધાતિ

અધિકરણં બ્રહ્મણઃ કંસવસનં ગૌર્દક્ષિણા

બ્રાહ્મણાન્ભક્તેનોપેપ્સન્તિ

ઉપનયનમ્

આયમગન્નિતિ મન્ત્રોક્તમ્

યત્ક્ષુરેણેત્યુક્તમ્

યેનાવપદિતિ સકૃદપિઞ્જૂલિ

લૌકિકં ચ સમાનામા પરિધાનાત્

ઉપેતપૂર્વસ્ય નિયતં સવાન્દાસ્યતોઽગ્નીનાધાસ્યમાનઃ પર્યવેતવ્રતદીક્ષિષ્યમાણાનામ્

સોષ્ણોદકં શાન્ત્યુદકં પ્રદક્ષિણમનુપરિણીય પુરસ્તાદગ્નેઃ પ્રત્યઙ્મુખમવસ્થાપ્ય

આહ બ્રૂહિ

બ્રહ્મચર્યમાગમુપ મા નયસ્વેતિ

કો નામાસિ કિંગોત્ર ઇત્યસ્રાવિતિ યથા નામગોત્રે ભવતસ્તથા પ્રબ્રૂહિ

આર્ષેયં મા કૃત્વા બન્ધુમન્તમુપનય

આર્ષેયં ત્વા કૃત્વા બન્ધુમન્તમુપનયામીતિ

ૐ ભૂર્ભુવઃ સ્વર્જનદોમિત્યઞ્જલાવુદકમાસિઞ્ચતિ

ઉત્તરોઽસાનિ બ્રહ્મચારિભ્ય ઇત્યુત્તમં પાણિમન્વાદધાતિ

એષ મ આદિત્યપુત્રસ્તન્મે ગોપાયસ્વેત્યાદિત્યેન સમીક્ષતે

અપક્રામન્પૌરુષેયાદ્વૃણાન ઇત્યેનં બાહુગૃહીતં પ્રાઞ્ચમવસ્થાપ્ય દક્ષિણેન પાણિના નાભિદેશેઽભિસંસ્તભ્ય જપતિ

અસ્મિન્વસુ વસવો ધારયન્તુ વિશ્વે દેવા વસવ આ યાતુ મિત્રોઽમુત્રભૂયાદન્તકાય મૃત્યવ આ રભસ્વ પ્રાણાય નમો વિષાસહિમિત્યભિમન્ત્રયતે

અથાપિ પરિત્વરમાણ આ યાતુ મિત્ર ઇત્યપિ ખલ્વેતાવતૈવોપનીતો ભવતિ

પ્રચ્છાદ્ય ત્રીન્પ્રાણાયામાન્કૃત્વાવચ્છાદ્ય વત્સતરીમુદપાત્રે સમવેક્ષયેત્

સમિન્દ્ર નઃ સં વર્ચસેતિ દ્વાભ્યામુત્સૃજન્તિ ગામ્

શ્રદ્ધાયા દુહિતેતિ દ્વાભ્યાં ભાદ્રમૌઞ્જીં મેખલાં બધ્નાતિ

મિત્રાવરુણયોસ્ત્વા હસ્તાભ્યાં પ્રસૂતઃ પ્રશિષા પ્રયચ્છામીતિ પાલાશં દણ્ડં પ્રયચ્છતિ

મિત્રાવરુણયોસ્ત્વા હસ્તાભ્યાં પ્રસૂતઃ પ્રશિષા પ્રતિગૃહ્ણામિ । સુશ્રવઃ સુશ્રવસં મા કુર્વવક્રોઽવિથુરોઽહં ભૂયાસમિતિ પ્રતિગૃહ્ણાતિ

શ્યેનોઽસીતિ ચ

અથૈનં વ્રતાદાનીયાઃ સમિધ આધાપયતિ

અગ્ને વ્રતપતે વ્રતં ચરિષ્યામિ તચ્છકેયં તત્સમાપેયં તન્મે રાધ્યતાં તન્મે સમૃધ્યતાં તન્મે મા વ્યનશત્તેન રાધ્યાસં તત્તે પ્રબ્રવીમિ તદુપાકરોમિ અગ્નયે વ્રતપતયે સ્વાહા

વાયો વ્રતપતે । સૂર્ય વ્રતપતે । ચન્દ્ર વ્રતપતે । આપો વ્રતપત્ન્યો । દેવા વ્રતપતયો । વેદા વ્રતપતયો । વ્રતાનાં વ્રતપતયો વ્રતમચારિષં તદશકં તત્સમાપ્તં તન્મે રાદ્ધં તન્મે સમૃદ્ધં તન્મે મા વ્યનશત્તેન રાદ્ધોઽસ્મિ તદ્વઃ પ્રબ્રવીમિ તદુપાકરોમિ વ્રતેભ્યો વ્રતપતિભ્યઃ સ્વાહેતિ

અથૈનં બદ્ધમેખલમાહિતસમિત્કં સાવિત્રીં વાચયતિ

પચ્છઃ પ્રથમમ્

તતોઽર્ધર્ચશઃ

તતઃ સંહિતામ્

અથૈનં સંશાસ્ત્યગ્નેશ્ચાસિ બ્રહ્મચારિન્મમ ચાપોઽશાન કર્મ કુરૂર્ધ્વસ્તિષ્ઠન્મા દિવા સ્વાપ્સીઃ સમિધ આધેહિ

અથૈનં ભૂતેભ્યઃ પરિદદાત્યગ્નયે ત્વા પરિદદામિ બ્રહ્મણે ત્વા પરિદદામ્યુદઙ્ક્યાય ત્વા શૂલ્વાણાય પરિદદામિ શત્રું જયાય ત્વા ક્ષાત્રાણાય પરિદદામિ માર્ત્યુંજયાય ત્વા માર્ત્યવાય પરિદદામ્યઘોરાય ત્વા પરિદદામિ તક્ષકાય ત્વા વૈશાલેયાય પરિદદામિ હાહાહૂહૂભ્યાં ત્વા ગન્ધર્વાભ્યાં પરિદદામિ યોગક્ષેમાભ્યાં ત્વા પરિદદામિ ભયાય ચ ત્વાભયાય ચ પરિદદામિ વિશ્વેભ્યસ્ત્વા દેવેભ્યઃ પરિદદામિ સર્વેભ્યસ્ત્વા દેવેભ્યઃ પરિદદામિ વિશ્વેભ્યસ્ત્વા ભૂતેભ્યઃ પરિદદામિ સર્વેભ્યસ્ત્વા ભૂતેભ્યઃ પરિદદામિ સપ્રજાપતિકેભ્યઃ

સ્વસ્તિ ચરતાદિહેતિ મયિ રમન્તાં બ્રહ્મચારિણ ઇત્યનુગૃહ્ણીયાત્

નાનુપ્રણુદેત્

પ્રણીતીરભ્યાવર્તસ્વેત્યભ્યાત્મમાવર્તયતિ

યથાપઃ પ્રવતા યન્તિ યથા માસા અહર્જરમ્।
એવા મા બ્રહ્મચારિણો ધાતરાયન્તુ સર્વદા॥
સ્વાહેત્યાચાર્યઃ સમિધમાદધાતિ

શ્રાદ્ધાયા દુહિતેતિ દ્વાભ્યાં ભાદ્રમૌઞ્જીં મેખલાં બ્રાહ્મણાય બધ્નાતિ

મૌર્વીં ક્ષત્રિયાય ધનુર્જ્યાં વા

ક્ષૌમિકીં વૈશ્યાય

મિત્રાવરુણયોસ્ત્વા હસ્તાભ્યાં પ્રસૂતઃ પ્રશિષા પ્રયચ્છામીતિ પાલાશં દણ્ડં બ્રાહ્મણાય પ્રયચ્છતિ

આશ્વત્થં ક્ષત્રિયાય

ન્યગ્રોધાવરોહં વૈશ્યાય

યદ્યસ્ય દણ્ડો ભજ્યેત ય ઋતે ચિદભિશ્રિષ ઇત્યેતયાલભ્યાભિમન્ત્રયતે

સર્વત્ર શીર્ણે ભિન્ને નષ્ટેઽન્યં કૃત્વા પુનર્મૈત્વિન્દ્રિયમિત્યાદધીત

અથ વાસાંસિ

ઐણેયહારિણાનિ બ્રાહ્મણસ્ય

રૌરવપાર્ષતાનિ ક્ષત્રિયસ્ય

આજાવિકાનિ વૈશ્યસ્ય

સર્વેષાં ક્ષૌમશાણકમ્બલવસ્ત્રમ્

કાષાયાણિ

વસ્ત્રં ચાપ્યકાષાયમ્

ભવતિ ભિક્ષાં દેહીતિ બ્રાહ્મણશ્ચરેત્

ભિક્ષાં ભવતી દદાત્વિતિ ક્ષત્રિયઃ

દેહિ ભિક્ષાં ભવતીતિ વૈશ્યઃ

સપ્ત કુલાનિ બ્રાહ્મણશ્ચરેત્ત્રીણિ ક્ષત્રિયો દ્વે વૈશ્યઃ

સર્વં ગ્રામં ચરેદ્ભૈક્ષં સ્તેનપતિતવર્જમ્

મય્યગ્ર ઇતિ પઞ્ચપ્રશ્નેન જુહોતિ

સં મા સિઞ્ચન્ત્વિતિ ત્રિઃ પર્યુક્ષતિ

યદગ્ને તપસા તપોઽગ્ને તપસ્તપ્યામહ ઇતિ દ્વાભ્યાં પરિસમૂહયતિ

ઇદમાપઃ પ્રવહતેતિ પાણી પ્રક્ષાલયતે

સં મા સિઞ્ચન્ત્વિતિ ત્રિઃ પર્યુક્ષતિ

અગ્ને સમિધમાહાર્ષમિત્યાદધાતિ ચતસ્રઃ

એધોઽસીત્યૂષ્મભક્ષં ભક્ષયત્યા નિધનાત્

ત્વં નો મેધ ઇત્યુપતિષ્ઠતે

યદન્નમિતિ તિસૃભિર્ભૈક્ષસ્ય જુહોતિ

અહરહઃ સમિધ આહૃત્યૈવં સાયંપ્રાતરભ્યાદધ્યાત્

મેધાજનન આયુષ્યૈર્જુહુયાત્

યથાકામં દ્વાદશરાત્રમરસાશી ભવતિ

ભદ્રાય કર્ણઃ ક્રોશતુ ભદ્રાયાક્ષિ વિ વેપતામ્।
પરા દુઃષ્વપ્ન્યં સુવ યદ્ભદ્રં તન્ન આ સુવ॥
અક્ષિવેપં દુઃષ્વપ્ન્યમાર્તિં પુરુષરેષિણીમ્।
તદસ્મદશ્વિના યુવમપ્રિયે પ્રતિ મુઞ્ચતમ્॥
યત્પાર્શ્વાદુરસો મે અઙ્ગાદઙ્ગાદવવેપતે।
અશ્વિના પુષ્કરસ્રજા તસ્માન્નઃ પાતમંહસ
ઇતિ કર્ણં ક્રોશન્તમનુમન્ત્રયતે

અક્ષિ વા સ્ફુરત્

વિ દેવા જરસોત દેવા આવતસ્ત ઉપ પ્રિયમન્તકાય મૃત્યવ આ રભસ્વ પ્રાણાય નમો વિષાસહિમિત્યભિમન્ત્રયતે

બ્રાહ્મણોક્તમૃષિહસ્તશ્ચ

કર્મણે વાં વેષાય વાં સુકૃતાય વામિતિ પાણી પ્રક્ષાલ્ય

નિર્દુરર્મણ્ય ઇતિ સંધાવ્ય

શુદ્ધા ન આપ ઇતિ નિષ્ઠીવ્ય જીવાભિરાચમ્ય

એહિ જીવમિત્યાઞ્જનમણિં બધ્નાતિ

વાતાજ્જાત ઇતિ કૃશનમ્

નવ પ્રાણાનિતિ મન્ત્રોક્તમ્

ઘૃતાદુલ્લપ્તમા ત્વા ચૃતત્વૃતુભિષ્ટ્વા મુઞ્ચામિ ત્વેતિ દેવા આવતસ્ત ઉપ પ્રિયમન્તકાય મૃત્યવ આ રભસ્વ પ્રાણાય નમો વિષાસહિમિત્યભિમન્ત્રયતે

નિર્દુરર્મણ્ય ઇતિ સર્વસુરભિચૂર્ણૈરરણ્યેઽપ્રતીહારં પ્રલિમ્પતિ

અથ નામકરણમ્

આ રભસ્વેમામિત્યવિચ્છિન્નામુદકધારામાલમ્ભયતિ

પૂતુદારું બધ્નાતિ

પાયયતિ

યત્તે વાસ ઇત્યહતેનોત્તરસિચા પ્રચ્છાદયતિ

શિવે તે સ્તામિતિ કુમારં પ્રથમં નિર્ણયતિ

શિવૌ તે સ્તામિતિ વ્રીહિયવૌ પ્રાશયતિ

અહ્ને ચ ત્વેત્યહોરાત્રાભ્યાં પરિદદાતિ

શરદે ત્વેત્યૃતુભ્યઃ

ઉદસ્ય કેતવો મૂર્ધાહં વિષાસહિમિત્યુદ્યન્તમુપતિષ્ઠતે

મધ્યંદિનેઽસ્તં યન્તં સકૃત્પર્યાયાભ્યામ્

અંહોલિઙ્ગાનામાપો ભોજનહવીંષ્યુક્તાનિ

ઉત્તમાસુ યન્માતલી
રથક્રીતમિતિ સર્વાસાં દ્વિતીયા

વિશ્વે દેવા ઇતિ વિશ્વાનાયુષ્કામો યજતે

ઉપતિષ્ઠતે

ઇદં જનાસ ઇતિ દ્યાવાપૃથિવ્યૌ પુષ્ટિકામઃ

સંપત્કામઃ

ઇન્દ્ર જુષસ્વેતીન્દ્રં બલકામઃ

ઇન્દ્રમહમિતિ પણ્યકામઃ

ઉદેનમુત્તરં નય યોઽસ્માનિન્દ્રઃ સુત્રામેતિ ગ્રામકામઃ

ગ્રામસાંપદાનામપ્યયઃ

યશસં મેન્દ્ર ઇતિ યશસ્કામઃ

મહ્યમાપ ઇતિ વ્યચસ્કામઃ

આગચ્છત ઇતિ જાયાકામઃ

વૃષેન્દ્રસ્યેતિ વૃષકામઃ

આ ત્વાહાર્ષં ધ્રુવા દ્યૌરિતિ ધ્રૌવ્યકામઃ

ત્યમૂ ષુ ત્રાતારમા મન્દ્રૈરિતિ સ્વસ્ત્યયનકામઃ

સામાસ્ત્વાગ્નેઽભ્યર્ચતેત્યગ્નિં સંપત્કામઃ

પૃથિવ્યામિતિ મન્ત્રોક્તમ્

તદિદાસ ધીતી વેતીન્દ્રાગ્ની

યસ્યેદમા રજોઽથર્વાણમદિતિર્દ્યૌર્દિતેઃ પુત્રાણાં બૃહસ્પતે સવિતરિત્યભ્યુદિતં બ્રહ્મચારિણં બોધયતિ

ધાતા દધાતુ પ્રજાપતિર્જનયત્યન્વદ્ય નો યન્ન ઇન્દ્રો યયોરોજસા વિષ્ણોર્નુ કમગ્નાવિષ્ણૂ સોમારુદ્રા સિનીવાલિ બૃહસ્પતિર્નો યત્તે દેવા અકૃણ્વન્પૂર્ણા પશ્ચાત્પ્રજાપતેઽભ્યર્ચત કો અસ્યા ન ઇતિ પ્રજાપતિમ્

અગ્ન ઇન્દ્રશ્ચેતિ મન્ત્રોક્તાન્સર્વકામઃ

ય ઈશે યે ભક્ષયન્ત ઇતીન્દ્રાગ્ની લોકકામઃ

અન્નં દદાતિ પ્રથમમ્

પશૂપાકરણમુત્તમમ્

સવપુરસ્તાદ્ધોમા યુજ્યન્તે

દોષો ગાયેત્યથર્વાણં સમાવૃત્યાશ્નાતિ

અભયં દ્યાવાપૃથિવી શ્યેનોઽસીતિ પ્રતિદિશં સપ્તર્ષીનભયકામઃ

ઉત્તરેણ દીક્ષિતસ્ય વા બ્રહ્મચારિણો વા દણ્ડપ્રદાનમ્

દ્યૌશ્ચ મ ઇતિ દ્યાવાપૃથિવ્યૌ વિરિષ્યતિ

યો અગ્નાવિતિ રુદ્રાન્સ્વસ્ત્યયનકામઃ સ્વસ્ત્યયનકામઃ

ઇત્યથર્વવેદે કૌશિકસૂત્રે સપ્તમોઽધ્યાયઃ સમાપ્તઃ

અગ્નીનાધાસ્યમાનઃ સવાન્વા દાસ્યન્સંવત્સરં બ્રહ્મૌદનિકમગ્નિં દીપયતિ

અહોરાત્રૌ વા

યાથાકામી વા

સંવત્સરં તુ પ્રશસ્તમ્

સવાગ્નિસેનાગ્ની તાદર્થિકૌ નિર્મથ્યૌ વા ભવતઃ

ઔપાસનૌ ચોભૌ હિ વિજ્ઞાયેતે

તસ્મિન્દેવહેડનેનાજ્યં જુહુયાત્

સમિધોઽભ્યાદધ્યાત્

શકલાન્વા

તસ્મિન્યથાકામં સવાન્દદાત્યેકં દ્વૌ સર્વાન્વા

અપિ વૈકૈકમાત્માશિષો દાતારં વાચયતિ

પરાશિષોઽનુમન્ત્રણમનિર્દિષ્ટાશિષશ્ચ

દાતારૌ કર્માણિ કુરુતઃ

તૌ યથાલિઙ્ગમનુમન્ત્રયતે

ઉભયલિઙ્ગૈરુભૌ પુંલિઙ્ગૈર્દાતારં સ્ત્રીલિઙ્ગૈઃ પત્નીમ્

ઉદહૃત્સંપ્રૈષવર્જમ્

અથ દેવયજનમ્

તદ્યત્સમં સમૂલમવિદગ્ધં પ્રતિષ્ઠિતં પ્રાગુદક્પ્રવણમાકૃતિલોષ્ટવલ્મીકેનાસ્તીર્ય દર્ભૈશ્ચ લોમભિઃ પશૂનામ્

અગ્ને જાયસ્વેતિ મન્થન્તાવનુમન્ત્રયતે

પત્ની મન્ત્રં સંનમયતિ

યજમાનં ચ

કૃણુત ધૂમમિતિ ધૂમમ્

અગ્નેઽજનિષ્ઠા ઇતિ જાતમ્

સમિદ્ધો અગ્ન ઇતિ સમિધ્યમાનમ્

પરેહિ નારીત્યુદહૃતં સંપ્રેષ્યત્યનુગુપ્તામલંકૃતામ્

એમા અગુરિત્યાયતીમનુમન્ત્રયતે

ઉત્તિષ્ઠ નારીતિ પત્નીં સંપ્રેષ્યતિ

પ્રતિ કુમ્ભં ગૃભાયેતિ પ્રતિગૃહ્ણાતિ

ઊર્જો ભાગ ઇતિ નિદધાતિ

ઇયં મહીતિ ચર્માસ્તૃણાતિ પ્રાગ્ગ્રીવમુત્તરલોમ

પુમાન્પુંસ ઇતિ ચર્મારોહયતિ

પત્ની હ્વયમાનમ્

તૃતીયસ્યામપત્યમન્વાહ્વયતિ

ઋષિપ્રશિષ્ટેત્યુદપાત્રં ચર્મણિ નિદધાતિ

તદાપસ્પુત્રાસ ઇતિ સાપત્યાવનુનિપદ્યેતે

પ્રાચીંપ્રાચીમિતિ મન્ત્રોક્તમ્

ચતસૃભિરુદપાત્રમનુપરિયન્તિ

પ્રતિદિશં ધ્રુવેયં વિરાડિત્યુપતિષ્ઠન્તે

પિતેવ પુત્રાનિત્યવરોહ્ય ભૂમિં તેનોદકાર્થાન્કુર્વન્તિ

પવિત્રૈઃ સંપ્રોક્ષન્તે

દર્ભાગ્રાભ્યાં ચર્મહવિઃ સંપ્રોક્ષતિ

આદિષ્ટાનાં સાનજાનત્યૈ પ્રયચ્છતિ

તાંસ્ત્રેધા ભાગ ઇતિ વ્રીહિરાશિષુ નિદધાતિ

તેષાં યઃ પિતૄણાં તં શ્રાદ્ધં કરોતિ

યો મનુષ્યાણાં તં બ્રાહ્મણાન્ભોજયતિ

યો દેવાનાં તમગ્ને સહસ્વાનિતિ દક્ષિણં જાન્વાચ્યાપરાજિતાભિમુખઃ પ્રહ્વો વા મુષ્ટિપ્રસૃતાઞ્જલિભિઃ કુમ્ભ્યાં નિર્વપતિ

કુમ્ભ્યા વા ચતુઃ

તાન્સપ્ત મેધાનિતિ સાપત્યાવભિમૃશતઃ

ગૃહ્ણામિ હસ્તમિતિ મન્ત્રોક્તમ્

ત્રયો વરા ઇતિ ત્રીન્વરાન્વૃણીષ્વેતિ

અનેન કર્મણા ધ્રુવાનિતિ પ્રથમં વૃણીતે

યાવપરૌ તાવેવ પત્ની

એતૌ ગ્રાવાણાવયં ગ્રાવેત્યુલૂખલમુસલં શૂર્પં પ્રક્ષાલિતં ચર્મણ્યાધાય

ગૃહાણ ગ્રાવાણાવિત્યુભયં ગૃહ્ણાતિ

સાકં સજાતૈરિતિ વ્રીહીનુલૂખલ આવપતિ

વનસ્પતિરિતિ મુસલમુચ્છ્રયતિ

નિર્ભિન્ધ્યંશૂન્પાહિ પાપ્માનમિત્યવહન્તિ

ઇયં તે ધીતિર્વર્ષવૃદ્ધમિતિ શૂર્પં ગૃહ્ણાતિ

ઊર્ધ્વં પ્રજાં વિશ્વવ્યચા ઇત્યુદૂહન્તીમ્

પરા પુનીહિ તુષં પલાવાનિતિ નિષ્પુનતીમ્

પૃથગ્રૂપાણીત્યવક્ષિણતીમ્

ત્રયો લોકા ઇત્યવક્ષીણાનભિમૃશતઃ

પુનરા યન્તુ શૂર્પમિત્યુદ્વપતિ

ઉપશ્વસ ઇત્યપવેવેક્તિ

પૃથિવીં ત્વા પૃથિવ્યામિતિ કુમ્ભીમાલિમ્પતિ

અગ્ને ચરુરિત્યધિશ્રયતિ

અગ્નિઃ પચન્નિતિ પર્યાદધાતિ

ઋષિપ્રશિષ્ટેત્યુદકમપકર્ષતિ

શુદ્ધાઃ પૂતાઃ પૂતાઃ પવિત્રૈરિતિ પવિત્રે અન્તર્ધાય

ઉદકમાસિઞ્ચતિ

બ્રહ્મણા શુદ્ધાઃ સંખ્યાતા સ્તોકા ઇત્યાપસ્તાસુ નિક્ત્વા તણ્ડુલાનાવપતિ

ઉરુઃ પ્રથસ્વોદ્યોધન્તીતિ શ્રપયતિ

પ્ર યચ્છ પર્શુમિતિ દર્ભાહારાય દાત્રં પ્રયચ્છતિ

ઓષધીર્દાન્તુ પર્વન્નિત્યુપરિ પર્વણાં લુનાતિ

નવં બર્હિરિતિ બર્હિ સ્તૃણાતિ

ઉદેહિ વેદિં ધર્તા ધ્રિયસ્વેત્યુદ્વાસયતિ

અભ્યાવર્તસ્વેતિ કુમ્ભીં પ્રદક્ષિણમાવર્તયતિ

વનસ્પતે સ્તીર્ણમિતિ બર્હિષિ પાત્રીં નિદધાતિ

અંસધ્રીમિત્યુપદધાતિ

ઉપ સ્તૃણીહીત્યાજ્યેનોપસ્તૃણાતિ

ઉપાસ્તરીરિત્યુપસ્તીર્ણામનુમન્ત્રયતે

અદિતેર્હસ્તાં સર્વાન્સમાગા ઇતિ મન્ત્રોક્તમ્

તત ઉદકમાદાય પાત્ર્યામાનયતિ

દર્વ્યા કુમ્ભ્યાં

દર્વિકૃતે તત્રૈવ પ્રત્યાનયતિ

દર્વ્યોત્તમમપાદાય તત્સુહૃદ્દક્ષિણતોઽગ્નેરુદઙ્મુખ આસીનો ધારયતિ

અથોદ્ધરતિ

ઉદ્ધૃતે યદપાદાય ધારયતિ તદુત્તરાર્ધ આદધાતિ

અનુત્તરાધરતાયા ઓદનસ્ય યદુત્તરં તદુત્તરમોદન એવૌદનઃ

ષષ્ટ્યાં શરત્સ્વિતિ પશ્ચાદગ્નેરુપસાદયતિ

નિધિં નિધિપા ઇતિ ત્રીણિ કાણ્ડાનિ કરોતિ

યદ્યજ્જાયેતિ મન્ત્રોક્તમ્

સા પત્યાવન્વારભતે

અન્વારબ્ધેષ્વત ઊર્ધ્વં કરોતિ

અગ્ની રક્ષ ઇતિ પર્યગ્નિ કરોતિ

બભ્રેરધ્વર્યો ઇદં પ્રાપમિત્યુપર્યાપાનં કરોતિ

બભ્રેર્બ્રહ્મન્નિતિ બ્રૂયાદનધ્વર્યુમ્

ઘૃતેન ગાત્રા સિઞ્ચ સર્પિરિતિ સર્પિષા વિષ્યન્દયતિ

વસોર્યા ધારા આદિત્યેભ્યો અઙ્ગિરીભ્ય ઇતિ રસૈરુપસિઞ્ચતિ

પ્રિયં પ્રિયાણામિત્યુત્તરતોઽગ્નેર્ધેન્વાદીન્યનુમન્ત્રયતે

તામત્યાસરત્પ્રથમેતિ યથોક્તં
દોહયિત્વોપસિઞ્ચતિ

અત્યાસરત્પ્રથમા ધોક્ષ્યમાણા સર્વાન્યજ્ઞાન્બિભ્રતી વૈશ્વદેવી।
ઉપ વત્સં સૃજત વાશ્યતે ગૌર્વ્યસૃષ્ટ સુમના હિંકૃણોતિ॥
બધાન વત્સમભિ ધેહિ ભુઞ્જતી નિજ્ય ગોધુગુપ સીદ દુગ્ધિ।
ઇરામસ્મા ઓદનં પિન્વમાના કીલાલં ઘૃતં મદમન્નભાગમ્॥
સા ધાવતુ યમરાજ્ઞઃ સવત્સા સુદુઘાં પથા પ્રથમેહ દત્તા।
અતૂર્ણદત્તા પ્રથમેદમાગન્વત્સેન ગાં સં સૃજ વિશ્વરૂપામિતિ

ઇદં મે જ્યોતિઃ સમગ્નય ઇતિ હિરણ્યમધિદધાતિ

એષા ત્વચામિત્યમોતં વાસોઽગ્રતઃ સહિરણ્યં નિદધાતિ

યદક્ષેષ્વિતિ સમાનવસનૌ ભવતઃ

દ્વિતીયં તત્પાપચૈલં ભવતિ તન્મનુષ્યાધમાય દદ્યાદિત્યેકે

શૃતં ત્વા હવ્યમિતિ ચતુર આર્ષેયાન્ભૃગ્વઙ્ગિરોવિદ ઉપસાદયતિ

શુદ્ધાઃ પૂતા ઇતિ મન્ત્રોક્તમ્

પક્વં ક્ષેત્રાદ્વર્ષં વનુષ્વેત્યપકર્ષતિ

અગ્નૌ તુષાનિતિ તુષાનાવપતિ

પરઃ કમ્બૂકાનિતિ સવ્યેન પાદેન ફલીકરણાનપોહતિ

તન્વં સ્વર્ગ ઇત્યન્યાનાવપતિ

અગ્ને પ્રેહિ સમાચિનુષ્વેત્યાજ્યં જુહુયાત્

એષ સવાનાં સંસ્કારઃ

અર્થલુપ્તાનિ નિવર્તન્તે

યથાસવં મન્ત્રં સંનમયતિ

લિઙ્ગં પરિહિતસ્ય લિઙ્ગસ્યાનન્તરં કર્મકર્માનુપૂર્વેણ લિઙ્ગં પરીક્ષેત

લિઙ્ગેન વા

કર્મોત્પત્ત્યાનુપૂર્વં પ્રશસ્તમ્

અતથોત્પત્તેર્યથાલિઙ્ગમ્

સમુચ્ચયસ્તુલ્યાર્થાનાં વિકલ્પો વા

અથૈતયોર્વિભાગઃ

સૂક્તેન પૂર્વં સંપાતવન્તં કરોતિ

શ્રામ્યત ઇતિ પ્રભૃતિભિર્વા સૂક્તેનાભિમન્ત્રયાભિનિગદ્ય દદ્યાદ્દાતા વાચ્યમાનઃ

અનુવાકેનોત્તરં સંપાતવન્તં કરોતિ

પ્રાચ્યૈ ત્વા દિશ ઇતિપ્રભૃતિભિર્વાનુવાકેનાભિમન્ત્ર્યાભિનિગદ્ય દદ્યાદ્દાતા વાચ્યમાનઃ

યથાસવમન્યાન્પૃથગ્વેતિ પ્રકૃતિઃ

સર્વે યથોત્પત્ત્યાચાર્યાણાં પઞ્ચૌદનવર્જમ્

પ્રયુક્તાનાં પુનરપ્રયોગમ્

એકે સહિરણ્યાં ધેનું દક્ષિણાં

ગોદક્ષિણાં વા કૌરુપથિઃ

સંપાતવતોઽભિમન્ત્ર્યાભિનિગદ્ય દદ્યાદ્દાતા વાચ્યમાનઃ

એતં ભાગમેતં સધસ્થા ઉલૂખલ ઇતિ સંસ્થિતહોમાઃ

આવપતે

અનુમન્ત્રણં ચ

આશાનામિતિ ચતુઃશરાવમ્

યદ્રાજાન ઇત્યવેક્ષતિ

પદસ્નાતસ્ય પૃથક્પાદેષ્વપૂપાન્નિદધાતિ

નાભ્યાં પઞ્ચમમ્

ઉન્નહ્યન્વસનેન સહિરણ્યં સંપાતવન્તમ્

આ નયૈતમિત્યપરાજિતાદજમાનીયમાનમનુમન્ત્રયતે

ઇન્દ્રાય ભાગમિત્યગ્નિં પરિણીયમાનમ્

યે નો દ્વિષન્તીતિ સંજ્ઞપ્યમાનમ્

પ્ર પદ ઇતિ પદઃ પ્રક્ષાલયન્તમ્

અનુ ચ્છ્ય શ્યામેનેતિ યથાપરુ વિશસન્તમ્

ઋચા કુમ્ભીમિત્યધિશ્રયન્તમ્

આ સિઞ્ચેત્યાસિઞ્ચન્તમ્

અવ ધેહીત્યવદધતમ્

પર્યાધત્તેતિ પર્યાદધતમ્

શૃતો ગચ્છત્વિત્યુદ્વાસયન્તમ્

ઉત્ક્રામાત ઇતિ પશ્ચાદગ્નેર્દર્ભેષૂદ્ધરન્તમ્

ઉદ્ધૃતમજમનજ્મીત્યાજ્યેનાનક્તિ

પઞ્ચૌદનમિતિ પન્ત્રોક્તમ્

ઓદનાન્પૃથક્પાદેષુ નિદધાતિ

મધ્યે પઞ્ચમમ્

દક્ષિણં પશ્ચાર્ધં યૂપેનોપસિચ્ય

શૃતમજમિત્યનુબદ્ધશિરઃપાદં ત્વેતસ્ય ચર્મ

અજો હીતિ સૂક્તેન સંપાતવન્તં યથોક્તમ્

ઉત્તરોઽમોતં તસ્યાગ્રતઃ સહિરણ્યં નિદધાતિ

પઞ્ચ રુક્મેતિ મન્ત્રોક્તમ્

ધેન્વાદીન્યુત્તરતઃ સોપધાનમાસ્તરણં વાસો હિરણ્યં ચ

આ નયૈતમિતિ સૂક્તેન સંપાતવન્તમ્

આજ્ઞનાન્તં શતૌદનાયાઃ પઞ્ચૌદનેન વ્યાખ્યાતમ્

અઘાયતામિત્યત્ર મુખમપિનહ્યમાનમનુમન્ત્રયતે

સપત્નેષુ વજ્રં ગ્રાવા ત્વૈષ ઇતિ નિપતન્તમ્

વેદિષ્ટ ઇતિ મન્ત્રોક્તમાસ્તૃણાતિ

વિંશત્યોદનાસુ શ્રયણીષુ શતમવદાનાનિ વધ્રીસંનદ્ધાનિ પૃથગોદનેષૂપર્યાદધતિ

મધ્યમાયાઃ પ્રથમે રન્ધ્રિણ્યામિક્ષાં દશમેઽભિતઃ સપ્તસપ્તાપૂપાન્પરિશ્રયતિ

પઞ્ચદશે પુરોડાશૌ

અગ્રે હિરણ્યમ્

અપો દેવીરિત્યગ્રત ઉદકુમ્ભાન્

બાલાસ્ત ઇતિ સૂક્તેન સંપાતવતીમ્

પ્રદક્ષિણમગ્નિમનુપરિણીયોપવેશનપ્રક્ષાલનાચમનમુક્તમ્

પાણાવુદકમાનીય

અથામુષ્યૌદનસ્યાવદાનાનાં ચ મધ્યાત્પૂર્વાર્ધાચ્ચ દ્વિરવદાયોપરિષ્ટાદુદકેનાભિઘાર્ય જુહોતિ સોમેન પૂતો જઠરે સીદ બ્રહ્મણામાર્ષેયેષુ નિ દધ ઓદન ત્વેતિ

અથ પ્રાશ્નાતિ

અગ્નેષ્ટ્વાસ્યેન પ્રાશ્નામિ બૃહસ્પતેર્મુખેન।
ઇન્દ્રસ્ય ત્વા જઠરે સાદયામિ વરુણસ્યોદરે।
તદ્યથા હુતમિષ્ટં પ્રાશ્નીયાદ્દેવાત્મા ત્વા પ્રાશ્નામ્યાત્માસ્યાત્મન્નાત્માનં મે મા હિંસીરિતિ પ્રાશિતમનુમન્ત્રયતે

યોઽગ્નિર્નૃમણા નામ બ્રાહ્મણેષુ પ્રવિષ્ટઃ।
તસ્મિન્મ એષ સુહુતોઽસ્ત્વોદનઃ સ મા મા હિંસીત્પરમે વ્યોમન્॥
સો અસ્મભ્યમસ્તુ પરમે વ્યોમન્નિતિ દાતારં વાચયતિ

વીક્ષણાન્તં શતૌદનાયાઃ પ્રાતર્જપેન વ્યાખ્યાતમ્

વાઙ્મ આસન્નિતિ મન્ત્રોક્તાન્યભિમન્ત્રયતે

બૃહતા મનો દ્યૌશ્ચ મે પુનર્મૈત્વિન્દ્રિયમિતિ પ્રતિમન્ત્રયતે

પ્રતિમન્ત્રિતે વ્યવદાયાશ્નન્તિ

શતૌદનાયાં દ્વાદશં શતં દક્ષિણાઃ

અધિકં દદતઃ કામપ્રં સંપદ્યતે

બ્રહ્માસ્યેત્યોદને હ્રદાન્પ્રતિદિશં કરોતિ

ઉપર્યાપાનમ્

તદભિતશ્ચતસ્રો દિશ્યાઃ કુલ્યાઃ

તા રસૈઃ પૂરયતિ

પૃથિવ્યાં સુરયાદ્ભિરાણ્ડીકાદિવન્તિ મન્ત્રોક્તાનિ પ્રતિદિશં નિધાય

યમોદનમિત્યતિમૃત્યુમ્

અનડ્વાનિત્યનડ્વાહમ્

સૂર્યસ્ય રશ્મીનિતિ કર્કીં સાનૂબન્ધ્યાં દદાતિ

આયં ગૌઃ પૃશ્નિરયં સહસ્રમિતિ પૃશ્નિં ગામ્

દેવા ઇમં મધુના સંયુતં યવમિતિ પૌનઃશિલં મધુમન્થં સહિરણ્યં સંપાતવન્તમ્

પુનન્તુ મા દેવજના ઇતિ પવિત્રં કૃશરમ્

કઃ પૃશ્નિમિત્યુર્વરામ્

સાહસ્ર ઇત્યૃષભમ્

પ્રજાપતિશ્ચેત્યનડ્વાહમ્

નમસ્તે જાયમાનાયૈ દદામીતિ વશામુદપાત્રેણ સંપાતવતા સંપ્રોક્ષ્યાભિમન્ત્ર્યાભિનિગદ્ય દદ્યાદ્દાતા વાચ્યમાનઃ

ભૂમિષ્ટ્વેત્યેનાં પ્રતિગૃહ્ણાતિ

ઉપમિતામિતિ યચ્છાલયા સહ દાસ્યન્ભવતિ તદન્તર્ભવત્યપિહિતમ્

મન્ત્રોક્તં તુ પ્રશસ્તમ્

ઇટસ્ય તે વિ ચૃતામીતિ દ્વારમવસારયતિ

પ્રતીચીં ત્વા પ્રતીચીન ઇત્યુદપાત્રમગ્નિમાદાય પ્રપદ્યન્તે

તદન્તરેવ સૂક્તેન સંપાતવત્ત્કરોતિ

ઉદપાત્રેણ સંપાતવતા શાલાં સંપ્રોક્ષ્યાભિમન્ત્ર્યાભિનિગદ્ય દદ્યાદ્દાતા વાચ્યમાનઃ

અન્તરા દ્યાં ચ પૃથિવીં ચેત્યેનાં પ્રતિગૃહ્ણાતિ

ઉપમિતામિતિ મન્ત્રોક્તાનિ પ્રચૃતતિ

મા નઃ પાશમિત્યભિમન્ત્ર્ય ધારયતિ

નાસ્યાસ્થીનીતિ યથોક્તમ્

સર્વમેનં સમાદાયેત્યદ્ભિઃ પૂર્ણે ગર્તે પ્રવિધ્ય સંવપતિ

શતૌદનાં ચ

સંભૃતેષુ સાવિકેષુ સંભારેષુ બ્રાહ્મણમૃત્વિજં વૃણીત

ઋષિમાર્ષેયં સુધાતુદક્ષિણમનૈમિત્તિકમ્

એષ હ વા ઋષિરાર્ષેયઃ સુધાતુદક્ષિણો યસ્ય ત્ર્યવરાર્ધ્યાઃ પૂર્વપુરુષા વિદ્યાચરણવૃત્તશીલસંપન્નાઃ

ઉદગયન ઇત્યેકે

અથાત ઓદનસવાનામુપાચારકલ્પં વ્યાખ્યાસ્યામઃ

સવાન્દત્ત્વાગ્નીનાદધીત

સાર્વવૈદિક ઇત્યેકે

સર્વે વેદા દ્વિકલ્પાઃ

માસપરાર્ધ્યા દીક્ષા દ્વાદશરાત્રો વા

ત્રિરાત્ર ઇત્યેકે

હવિષ્યભક્ષા સ્યુર્બ્રહ્મચારિણઃ

અધઃ શયીરન્

કર્તુદાતારાવા સમાપનાત્કામં ન ભુઞ્જીરન્સંતતાશ્ચેત્સ્યુઃ

અહનિ સમાપ્તમિત્યેકે

યાત્રાર્થં દાતારૌ વા દાતા કેશશ્મશ્રુરોમનખાનિ વાપયીત

કેશવર્જં પત્ની

સ્નાતાવહતવસનૌ સુરભિણૌ વ્રતવન્તૌ કર્મણ્યાવુપવસતઃ

શ્વો ભૂતે યજ્ઞોપવીતી શાન્ત્યુદકં કૃત્વા યજ્ઞવાસ્તુ ચ સંપ્રોક્ષ્ય બ્રહ્મૌદનિકમગ્નિં મથિત્વા

યદ્દેવા દેવહેડનં યદ્વિદ્વાંસો યદવિદ્વાંસોઽપમિત્યમપ્રતીત્તમિત્યેતૈસ્ત્રિભિઃ સૂક્તૈરન્વારબ્ધે દાતરિ પૂર્ણહોમં જુહુયાત્

પૂર્વાહ્ણે બાહ્યતઃ શાન્તવૃક્ષસ્યેધ્મં પ્રાઞ્ચમુપસમાધાય

પરિસમુહ્ય પર્યુક્ષ્ય પરિસ્તીર્ય બર્હિરુદપાત્રમુપસાદ્ય પરિચરણેનાજ્યં પરિચર્ય

નિત્યાન્પુરસ્તાદ્ધોમાન્હુત્વાજ્યભાગૌ ચ

પશ્ચાદગ્નેઃ પલ્પૂલિતવિહિતમૌક્ષં વાનડુહં વા રોહિતં ચર્મ પ્રાગ્ગ્રીવમુત્તરલોમ પરિસ્તીર્ય

પવિત્રે કુરુતે

દર્ભાવપ્રચ્છિન્નપ્રાન્તૌ પ્રક્ષાલ્યાનુલોમમનુમાર્ષ્ટિ

દક્ષિણં જાન્વાચ્યાપરાજિતાભિમુખઃ પ્રહ્વો વા મુષ્ટિના પ્રસૃતિનાઞ્જલિના યસ્યાં શ્રપયિષ્યન્સ્યાત્તયા ચતુર્થમ્

શરાવેણ ચતુઃશરાવં દેવસ્ય ત્વા સવિતુઃ પ્રસવ ઋષિભ્યસ્ત્વાર્ષેયેભ્યસ્ત્વૈકર્ષયે ત્વા જુષ્ટં નિર્વપામિ

વસવસ્ત્વા ગાયત્રેણ છન્દસા નિર્વપન્તુ । ઊર્જમક્ષિતમક્ષીયમાણમુપજીવ્યાસમિતિ દાતારં વાચયતિ

રુદ્રાસ્ત્વા ત્રૈષ્ટુભેન ચ્છન્દસા । આદિત્યાસ્ત્વા જાગતેન ચ્છન્દસા । વિશ્વે ત્વા દેવા આનુષ્ટુભેન ચ્છન્દસા નિર્વપન્તુ । ઊર્જમક્ષિતમક્ષીયમાણમુપજીવ્યાસમિતિ દાતારં વાચયતિ

નિરુપ્તં સૂક્તેનાભિમૃશતિ

સ્વર્ગબ્રહ્મૌદનૌ તન્ત્રમ્

સંનિપાતે બ્રહ્મૌદનમિતમુદકમાસેચયેદ્વિભાગમ્

યાવન્તસ્તણ્ડુલાઃ સ્યુર્નાવસિઞ્ચેન્ન પ્રતિષિઞ્ચેત્

યદ્યવસિઞ્ચેન્મયિ વર્ચો અથો યશ ઇતિ બ્રહ્મા યજમાનં વાચયતિ

અથ પ્રતિષિઞ્ચેત્

આ પ્યાયસ્વ સં તે પયાંસીતિ દ્વાભ્યાં પ્રતિષિઞ્ચેત્

આ પ્યાયસ્વ સમેતુ તે વિશ્વતઃ સોમ વૃષ્ણ્યમ્
ભવા વાજસ્ય સંગથે
સં તે પયાંસિ સમુ યન્તુ વાજાઃ સં વૃષ્ણ્યાન્યભિમાતિષાહઃ
આપ્યાયમાનો અમૃતાય સોમ દિવિ શ્રવાંસ્યુત્તમાનિ ધિષ્વેતિ

તત્ર ચેદુપાધિમાત્રાયાં નખેન ન લવણસ્ય કુર્યાત્તેનૈવાસ્ય તદ્વૃથાન્નં સંપદ્યતે

અહતં વાસો દક્ષિણત ઉપશેતે

તત્સહિરણ્યમ્

તત્ર દ્વે ઉદપાત્રે નિહિતે ભવતઃ

દક્ષિણમન્યદન્તરમન્યત્

અન્તરં યતોઽધિચરિષ્યન્ભવતિ

બાહ્યં જાઙ્માયનમ્

તત ઉદકમાદાય પાત્ર્યામાનયતિ

દર્વ્યા કુમ્ભ્યામ્

દર્વિકૃતે તત્રૈવ પ્રત્યાનયતિ

દર્વ્યોત્તમમપાદાય તત્સુહૃદ્દક્ષિણતોઽગ્નેરુદઙ્મુખ આસીનો ધારયતિ

અથોદ્ધરતિ

ઉદ્ધૃતે યદપાદાય ધારયતિ તદુત્તરાર્ધ આધાય રસૈરુપસિચ્ય પ્રતિગ્રહીત્રે દાતોપવહતિ

તસ્મિન્નન્વારબ્ધં દાતારં વાચયતિ

તન્ત્રં સૂક્તં પચ્છઃ સ્નાનેન યૌ તે પક્ષૌ
યદતિષ્ઠઃ

યૌ તે પક્ષાવજરૌ પતત્રિણૌ યાભ્યાં રક્ષાંસ્યપહંસ્યોદન
તાભ્યાં પથ્યાસ્મ સુકૃતસ્ય લોકં યત્ર ઋષયઃ પ્રથમજાઃ પુરાણાઃ
યદતિષ્ઠો દિવસ્પૃષ્ઠે વ્યોમન્નધ્યોદન
અન્વાયન્સત્યધર્માણો બ્રાહ્મણા રાધસા સહ

ક્રમધ્વમગ્નિના નાકં પૃષ્ઠાત્પૃથિવ્યા અહમન્તરિક્ષમારુહં સ્વર્યન્તો નાપેક્ષન્ત ઉરુઃ પ્રથસ્વ મહતા મહિમ્નેદં મે જ્યોતિઃ સત્યાય ચેતિ તિસ્રઃ સમગ્નય ઇતિ સાર્ધમેતયા

અત ઊર્ધ્વં વાચિતે હુતે સંસ્થિતેઽમૂં તે દદામીતિ નામગ્રાહમુપસ્પૃશેત્

સદક્ષિણં કામસ્તદિત્યુક્તમ્

યે ભક્ષયન્ત ઇતિ પુરસ્તાદ્ધોમાઃ

અગ્ને ત્વં નો અન્તમ ઉત ત્રાતા શિવો ભવા વરૂથ્યઃ।
તં ત્વા શોચિષ્ઠ દીદિવઃ સુમ્નાય નૂનમીમહે સખિભ્યઃ॥
ગયસ્ફાનો અમીવહા વસુવિત્પુષ્ટિવર્ધનઃ સુમિત્રઃ સુમનો ભવેત્યાજ્યભાગૌ

પાણાવુદકમાનીયેત્યુક્તમ્

પ્રતિમન્ત્રણાન્તમ્

પ્રતિમન્ત્રિતે વ્યવદાયાશ્નન્તિ

ઇદાવત્સરાયેતિ વ્રતવિસર્જનમાજ્યં જુહુયાત્

સમિધોઽભ્યાદધ્યાત્

તત્ર શ્લોકૌ
યજુષા મથિતે અગ્નૌ યજુષોપસમાહિતે।
સવાન્દત્ત્વા સવાગ્નેસ્તુ કથમુત્સર્જનં ભવેત્॥
વાચયિત્વા સવાન્સર્વાન્પ્રતિગૃહ્ય યથાવિધિ।
હુત્વા સંનતિભિસ્તત્રોત્સર્ગં કૌશિકોઽબ્રવીત્

પ્રાઞ્ચોઽપરાજિતાં વા દિશમવભૃથાય વ્રજન્તિ

અપાં સૂક્તૈરાપ્લુત્ય પ્રદક્ષિણમાવૃત્યાપ ઉપસ્પૃશ્યાનવેક્ષમાણાઃ પ્રત્યુદાવ્રજન્તિ

બ્રાહ્મણાન્ભક્તેનોપેપ્સન્તિ

યથોક્તા દક્ષિણા યથોક્તા દક્ષિણા

ઇત્યથર્વવેદે કૌશિકસૂત્રેઽષ્ટમોઽધ્યાયઃ સમાપ્તઃ

પિત્ર્યમગ્નિં શમયિષ્યઞ્જ્યેષ્ઠસ્ય ચાવિભક્તિન એકાગ્નિમાધાસ્યન્

અમાવાસ્યાયાં પૂર્વસ્મિન્નુપશાલે ગાં દ્વિહાયનીં રોહિણીમેકરૂપાં બન્ધયતિ

નિશિ શામૂલપરિહિતો જ્યેષ્ઠોઽન્વાલભતે

પત્ન્યહતવસના જ્યેષ્ઠમ્

પત્નીમન્વઞ્ચ ઇતરે

અથૈનાનભિવ્યાહારયત્યધ્રિગો શમીધ્વમ્ । સુશમિ શમીધ્વમ્ । શમીધ્વમધ્રિગા૩ ઉ(દ્ર. તૈ.બ્રા. ૩.૬.૬.૪) ઇતિ ત્રિઃ

અયમગ્નિઃ સત્પતિર્નડમા રોહેત્યનુવાકં મહાશાન્તિં ચ શાન્ત્યુદક આવપતે

અગ્ને અક્રવ્યાદિતિ ભ્રષ્ટ્રાદ્દીપં ધારયતિ

ભૂમેશ્ચોપદગ્ધં સમુત્ખાય

આકૃતિલોષ્ટવલ્મીકેનાસ્તીર્ય

શકૃત્પિણ્ડેનાભિલિપ્ય

સિકતાભિઃ પ્રકીર્યાભ્યુક્ષ્ય

લક્ષણં કૃત્વા

પુનરભ્યુક્ષ્ય

પશ્ચાલ્લક્ષણસ્યાભિમન્થનં નિધાય

ગોઽશ્વાજાવીનાં પુંસાં લોમભિરાસ્તીર્ય વ્રીહિયવૈશ્ચ શકૃત્પિણ્ડમભિવિમૃજ્ય પ્રાઞ્ચૌ દર્ભૌ નિદધાતિ

વૃષણૌ સ્થ ઇત્યભિપ્રાણ્યારણ્યૌ

તયોરુપર્યધરારણિમ્

દક્ષિણતો મૂલાન્

પશ્ચાત્પ્રજનનામુર્વશ્યસીત્યાયુરસીતિ

મૂલત ઉત્તરારણિમુપસંધાય

પૃતનાજિતમિત્યાહૂય

અભિદક્ષિણં જ્યેષ્ઠસ્ત્રિરભિમન્થત્યૐ ભૂગાયત્રં છન્દોઽનુપ્રજાયસ્વ ત્રૈષ્ટુભં જાગતમાનુષ્ટુભમૐ ભૂર્ભુવઃ સ્વર્જનદોમિતિ

અત ઊર્ધ્વં યથાકામમ્

મન્થામિ ત્વા જાતવેદઃ સુજાતં જાતવેદસમ્।
સ નો જીવેષ્વા ભજ દીર્ઘમાયુશ્ચ ધેહિ નઃ॥
જાતોઽજનિષ્ઠા યશસા સહાગ્ને પ્રજાં પશૂંસ્તેજો રયિમસ્માસુ ધેહિ।
આનન્દિનો મોદમાનાઃ સુવીરા અનામયાઃ સર્વમાયુર્ગમેમ॥
ઉદ્દીપ્યસ્વ જાતવેદોઽવ સેદિં તૃષ્ણાં ક્ષુધં જહિ।
અપાસ્મત્તમ ઉચ્છત્વપ હ્રીતમુખો જહ્યપ દુર્હાર્દ્દિશો જહિ॥
ઇહૈવૈધિ ધનસનિરિહ ત્વા સમિધીમહિ।
ઇહૈધિ પુષ્ટિવર્ધન ઇહ ત્વા સમિધીમહીતિ

પ્રથમયા મન્થતિ

દ્વિતીયયા જાતમનુમન્ત્રયતે

તૃતીયયોદ્દીપયતિ

ચતુર્થ્યોપસમાદધાતિ

યત્ત્વા ક્રુદ્ધા ઇતિ ચૐ ભૂર્ભુવઃ સ્વર્જનદોમિત્યઙ્ગિરસાં ત્વા દેવાનામાદિત્યાનાં વ્રતેના દધે ।
દ્યૌર્મહ્નાસિ ભૂમિર્ભૂમ્ના તસ્યાસ્તે દેવ્યદિતિરુપસ્થેઽન્નાદાયાન્નપત્યાયા દધદિતિ

લક્ષણે પ્રતિષ્ઠાપ્યોપોત્થાય

અથોપતિષ્ઠતે

અગ્ને ગૃહપતે સુગૃહપતિરહં ત્વયાગ્ને ગૃહપતિના ભૂયસમ્।
સુ ગૃહપતિસ્ત્વં મયાગ્ને ગૃહપતિના ભૂયાઃ।
અસ્થૂરિ ણૌ ગાર્હપત્યાનિ દીદિહિ શતં સમા ઇતિ

વ્યાકરોમીતિ ગાર્હપત્યક્રવ્યાદૌ સમીક્ષતે

શાન્તમાજ્યં ગાર્હપત્યાયોપનિદધાતિ

માષમન્થં ક્રવ્યાદમ્

ઉપ ત્વા નમસેતિ પુરોઽનુવાક્યા

વિશ્વાહા ત ઇતિ પૂર્ણાહુતિં જુહોતિ

યો નો અગ્નિરિતિ સહ કર્ત્રા હૃદયાન્યભિમૃશન્તે

અંશો રાજા વિભજતીમાગગ્ની વિધારયન્
ક્રવ્યાદં નિર્ણુદામસિ હવ્યવાડિહ તિષ્ઠત્વિતિ વિભાગં જપતિ

સુગાર્હપત્ય ઇતિ દક્ષિણેન ગાર્હપત્યે સમિધમાદધાતિ

યઃ ક્રવ્યાત્તમશીશમમિતિ સવ્યેન નડમયીં ક્રવ્યાદિ

અપાવૃત્યેતિ મન્ત્રોક્તં બાહ્યતો નિધાય

નડમા રોહ સમિન્ધત ઇષીકાં જરતીં પ્રત્યઞ્ચમર્કમિત્યુપસમાદધાતિ

યદ્વ્યગ્નિર્યો અગ્નિરવિઃ કૃષ્ણા મા નો રુરોઃ શુચદ્વિદઃ શિવો નો અસ્તુ ભરતો રરાણઃ । અતિવ્યાધી વ્યાધો અગ્રભીષ્ટ કવ્યાદો અગ્નીઞ્છમયામિ સર્વાનિતિ શુક્ત્યા માષપિષ્ટાનિ જુહોતિ

સીસં દર્વ્યામવધાયોદ્ગ્રથ્ય મન્થં જુહ્વઞ્છમયેત્

નડમા રોહેતિ ચતસ્રોઽગ્ને અક્રવ્યાદિમં ક્રવ્યાદ્યો નો અશ્વેષ્વન્યેભ્યસ્ત્વા હિરણ્યપાણિમિતિ શમયતિ

દક્ષિણતો જરત્કોષ્ઠે શીતં ભસ્માભિવિહરતિ

શાન્ત્યુદકેન સુશાન્તંકૃત્વાવદગ્ધં સમુત્ખાય

પરં મૃત્યો ઇત્યુત્થાપયતિ

ક્રવ્યાદમિતિ તિસૃભિર્હ્રીયમાણમનુમન્ત્રયતે

દીપાદ્યાભિનિગદનાત્પ્રતિહરણેન વ્યાખ્યાતમ્

અવિઃ કૃષ્ણેતિ નિદધાતિ

ઉત્તમવર્જં જ્યેષ્ઠસ્યાઞ્જલૌ સીસાનિ

અસ્મિન્વયં સદ્રિપ્રં સીસે મૃડ્ઢ્વમિત્યભ્યવનેજયતિ

કૃષ્ણોર્ણયા પાણિપાદાન્નિમૃજ્ય

ઇમા જીવા ઉદીચીનૈરિતિ મન્ત્રોક્તમ્

ત્રિઃ સપ્તેતિ કૂદ્યા પદાનિ યોપયિત્વા નદીભ્યઃ

મૃત્યોઃ પદમિતિ દ્વિતીયયા નાવઃ

પરં મૃત્યો ઇતિ પ્રાગ્દક્ષિણં કૂદીં પ્રવિધ્ય

સપ્ત નદીરૂપાણિ કારયિત્વોદકેન પૂરયિત્વા

આ રોહત સવિતુર્નાવમેતાં સુત્રામાણં મહીમૂ ષ્વિતિ સહિરણ્યાં સયવાં નાવમારોહયતિ

અશ્વન્વતી રીયત ઉત્તિષ્ઠતા પ્ર તરતા સખાય ઇત્યુદીચસ્તારયતિ

ઉત્તરતો ગર્ત ઉદક્પ્રસ્રવણેઽશ્માન નિદધાત્યન્તશ્છિન્નમ્

તિરો મૃત્યુમિત્યશ્માનમતિક્રામતિ

તા અધરાદુદીચીરિત્યનુમન્ત્રયતે

નિસ્સાલામિતિ શાલાનિવેશનં સંપ્રોક્ષ્ય

ઊર્જં બિભ્રદિતિ પ્રપાદયતિ

વૈશ્વદેવીમિતિ વત્સતરીમાલમ્ભયતિ

ઇમમિન્દ્રમિતિ વૃષમ્

અનડ્વાહમહોરાત્રે ઇતિ તલ્યમાલમ્ભયતિ

આ રોહતાયુરિત્યારોહતિ

આસીના ઇત્યાસીનામનુમન્ત્રયતે

પિઞ્જૂલીરાઞ્જનં સર્પિષિ પર્યસ્યેમા નારીરિતિ સ્ત્રીભ્યઃ પ્રયચ્છતિ

ઇમે જીવા અવિધવાઃ સુજામય ઇતિ પુંભ્ય એકૈકસ્મૈ તિસ્રસ્તિસ્રસ્તા અધ્યધ્યુદધાનં પરિચૃત્ય પ્રયચ્છતિ

પરં મૃત્યો વ્યાકરોમ્યા રોહતાન્તર્ધિઃ પ્રત્યઞ્ચમર્કં યે અગ્નયો નમો દેવવધેભ્યોઽગ્નેઽભ્યાવર્તિન્નગ્ને જાતવેદઃ સહ રય્યા પુનરૂર્જેતિ

અગ્નેઽભ્યાવર્તિન્નભિ ન આ વવૃત્સ્વ
આયુષા વર્ચસા સન્યા મેધયા પ્રજયા ધનેન
અગ્ને જાતવેદઃ શતં તે સહસ્રં ત ઉપાવૃતઃ
અધા પુષ્ટસ્યેશાનઃ પુનર્નો રયિમા કૃધિ
સહ રય્યા નિ વર્તસ્વાગ્ને પિન્વસ્વ ધારયા
વિશ્વપ્સ્વ્યા વિશ્વતસ્પરિ
પુનરૂર્જા વવૃત્સ્વ પુનરગ્ન ઇષાયુષા
પુનર્નઃ પાહ્યંહસઃ

શર્કરાન્સ્વયમાતૃણાઞ્છણરજ્જુભ્યાં વિબધ્ય ધારયતિ

સમયા ખેન જુહોતિ

ઇમં જીવેભ્ય ઇતિ દ્વારે નિદધાતિ

જુહોત્યેતયર્ચા । આયુર્દાવા ધનદાવા બલદાવા પશુદાવા પુષ્ટિદાવા પ્રજાપતયે સ્વાહેતિ

ષટ્સંપાતં માતા પુત્રાનાશયતે

ઉચ્છિષ્ટં જાયામ્

સંવત્સરમગ્નિં નોદ્વાયાન્ન હરેન્નાહરેયુઃ

દ્વાદશરાત્ર ઇત્યેકે

દશ દક્ષિણા

પશ્ચાદગ્નેર્વાગ્યતઃ સંવિશતિ

અપરેદ્યુરગ્નિં ચેન્દ્રાગ્ની ચ યજેત

સ્થાલીપાકાભ્યામગ્નિં ચાગ્નીષોમૌ ચ પૌર્ણમાસ્યામ્

સાયંપ્રાતર્વ્રીહીનાવપેદ્યવાન્વાગ્નયે સ્વાહા પ્રજાપતયે સ્વાહેતિ

સાયં સૂર્યાય સ્વાહા પ્રજાપતયે સ્વાહેતિ

પ્રાતર્દ્વાદશરાત્રેઽગ્નિં પશુના યજેત

સ્થાલીપાકેન વોભયોર્વિરિષ્યતિ

સંવત્સરતમ્યાં શાન્ત્યુદકં કૃત્વા

ઘૃતાહુતિર્નો ભવાગ્ને અક્રવ્યાહુતિર્ઘૃતાહુતિં ત્વા વયમક્રવ્યાહુતિમુપનિષદેમ જાતવેદ ઇતિ ચતુર ઉદપાત્રે સંપાતાનાનીય

તાનુલ્લપ્ય

પુરસ્તાદગ્નેઃ પ્રત્યઙાસીનો જુહોતિ । હુતે રમસ્વ હુતભાગ એધિ મૃડાસ્મભ્યં મોત હિંસીઃ પશૂન્ન ઇતિ

યદ્યુદ્વાયાદ્ભસ્મનારણિં સંસ્પૃશ્ય તૂષ્ણીં મથિત્વોદ્દીપ્ય

પૂર્ણહોમં હુત્વા

સંનતિભિરાજ્યં જુહુયાદ્વ્યાહૃતિભિર્વા

સંસૃષ્ટે ચૈવં જુહુયાત્

અગ્નાવનુગતે જાયમાને

આનડુહેન શકૃત્પિણ્ડેનાગ્ન્યાયતનાનિ પરિલિપ્ય

હોમ્યમુપસાદ્ય

પ્રાણાપાનાભ્યાં સ્વાહા સમાનવ્યાનાભ્યાં સ્વાહોદાનરૂપાભ્યાં સ્વાહેત્યાત્મન્યેવ જુહુયાત્

અથ પ્રાતરુત્થાયાગ્નિં નિર્મથ્ય યથાસ્થાનં પ્રણીય યથાપુરમગ્નિહોત્રં જુહુયાત્

સાયમાશપ્રાતરાશૌ યજ્ઞાવૃત્વિજૌ

પુરોદયાદસ્તમયાચ્ચ પાવકં પ્રબોધયેદ્ગૃહિણી શુદ્ધહસ્તા
સમતીતે સંધિવર્ણેઽથ હાવયેત્સુસમિદ્ધે પાવક આહુતીષહિઃ

અગ્નયે ચ પ્રજાપતયે ચ રાત્રાવાદિત્યશ્ચ દિવા પ્રજાપતિશ્ચ
ઉદકં ચ સમિધશ્ચ હોમેહોમે પુરો વરમ્

હોમ્યૈઃ સમિદ્ભિઃ પયસા સ્થાલીપાકેન સર્પિષા
સાયંપ્રાતર્હોમ એતેષામેકેનાપિ સિધ્યતિ

અભ્યુદ્ધૃતો હુતોઽગ્નિઃ પ્રમાદાદુપશામ્યતિ
મથિતે વ્યાહૃતીર્જુહુયાત્પૂર્ણહોમૌ યથઋત્વિજૌ

વનસ્પતિભ્યો વાનસ્પત્યેભ્ય ઓષધિભ્યો વીરુદ્ભ્યઃ સર્વેભ્યો દેવેભ્યો દેવજનેભ્યઃ પુણ્યજનેભ્ય ઇતિ પ્રાચીનં તદુદકં નિનીયતે

સ્વધા પ્રપિતામહેભ્યઃ સ્વધા પિતામહેભ્યઃ સ્વધા પિતૃભ્ય ઇતિ દક્ષિણતઃ

તાર્ક્ષ્યાયારિષ્ટનેમયેઽમૃતં
મહ્યમિતિ પશ્ચાત્

સોમાય સપ્તર્ષિભ્ય ઇત્યુત્તરતઃ

પરિમૃષ્ટે પરિલિપ્તે ચ પર્વણિ વ્રાતપતં હાવયેદન્નમગ્નૌ
ભૂયો દત્ત્વા સ્વયમલ્પં ચ મુક્ત્વાપરાહ્ણે વ્રતમુપૈતિ યાજ્ઞિકમ્

અનશનં બ્રહ્મચર્યં ચ ભૂમૌ શુચિરગ્નિમુપશેતે સુગન્ધિઃ

અગ્નીષોમાભ્યાં દર્શન ઇન્દ્રાગ્નિભ્યામદર્શને
આગ્નેયં તુ પૂર્વં નિત્યમન્વાહાર્યં પ્રજાપતેઃ

અર્ધાહુતિસ્તુ સૌવિષ્ટકૃતી સર્વેષાં હવિષાં સ્મૃતા
આનુમતી વા ભવતિ સ્થાલીપાકેષ્વથર્વણામ્

ઉભૌ ચ સંધિજૌ યૌ વૈશ્વદેવૌ યથઋત્વિજૌ
વર્જયિત્વા સબર્હિષઃ સાજ્યા યજ્ઞાઃ સદક્ષિણાઃ

યથાશક્તિ યથાબલં હુતાદોઽન્યે અહુતાદોઽન્યે
વૈશ્વદેવં હવિરુભયે સંચરન્તિ

તે સમ્યઞ્ચ ઇહ માદયન્તામિષમૂર્જં યજમાના યમિચ્છત
વિશ્વે દેવા ઇદં હવિરાદિત્યાસઃ સપર્યત
અસ્મિન્યજ્ઞે મા વ્યથિષ્યમૃતાય હવિષ્કૃતમ્

વૈશ્વદેવસ્ય હવિષઃ સાયંપ્રાતર્જુહોતિ
સાયમાશપ્રાતરાશૌ યજ્ઞાવેતૌ સ્મૃતાવુભૌ

અપ્રતિભુક્તૌ શુચિકાર્યૌ ચ નિત્યં વૈશ્વદેવૌ જાનતા યજ્ઞશ્રેષ્ઠૌ
નાશ્રોત્રિયો નાનવનિક્તપાણિર્નામન્ત્રવિજ્જુહુયાન્નાવિપશ્ચિત્

બીભત્સવઃ શુચિકામા હિ દેવા નાશ્રદ્દધાનસ્ય હવિર્જુષન્તે
બ્રાહ્મણેન બ્રહ્મવિદા તુ હાવયેન્ન સ્ત્રીહુતં શૂદ્રહુતં ચ દેવગમ્

યસ્તુ વિદ્યાદ્રાજ્યભાગૌ યજ્ઞાન્મન્ત્રપરિક્રમાન્
દેવતાજ્ઞાનમાવૃત આશિષશ્ચ કર્મ સ્ત્રિયા અપ્રતિષિદ્ધમાહુઃ

તયોર્બલિહરણમ્

અગ્નય ઇન્દ્રાગ્નિભ્યાં વાસ્તોષ્પતયે પ્રજાપતયેઽનુમતય ઇતિ હુત્વા

નિષ્ક્રમ્ય બહિઃ પ્રચીનં બ્રહ્મણે વૈશ્રવણાય વિશ્વેભ્યો દેવેભ્યઃ સર્વેભ્યો દેવેભ્યો વિશ્વેભ્યો ભૂતેભ્યઃ સર્વેભ્યો ભૂતેભ્ય ઇતિ બહુશો બલિં હરેત્

દ્વિઃ પ્રોક્ષન્પ્રદક્ષિણમાવૃત્યાન્તરુપાતીત્ય દ્વારે

દ્વાર્યયોર્મૃત્યવે ધર્માધર્માભ્યામ્

ઉદધાને ધન્વન્તરયે સમુદ્રાયૌષધિવનસ્પતિભ્યો દ્યાવાપૃથિવીભ્યામિતિ

સ્થૂણાવંશયોર્દિગ્ભ્યોઽન્તર્દેશેભ્ય ઇતિ

સ્રક્તિષુ વાસુકયે ચિત્રસેનાય ચિત્રરથાય તક્ષોપતક્ષાભ્યામિતિ

સમન્તમગ્નેરાશાયૈ શ્રદ્ધાયૈ મેધાયૈ શ્રિયૈ હ્રિયૈ વિદ્યાયા ઇતિ

પ્રાચીનમગ્નેઃ ગૃહ્યાભ્યો દેવજામિભ્ય ઇતિ

ભૂયોઽભ્યુદ્ધૃત્ય
બ્રાહ્મણાન્ભોજયેત્

તદપિ શ્લોકો વદતિ
માબ્રાહ્મણાગ્રતઃ કૃતમશ્નીયાદ્વિષવદન્નમન્નકામ્યા
દેવાનાં દેવો બ્રાહ્મણો ભાવો નામૈષ દેવતેતિ

આગ્રયણે શાન્ત્યુદકં કૃત્વા યથર્તુ તણ્ડુલાનુપસાદ્ય

અપ્સુ સ્થાલીપાકં
શ્રપયિત્વા પયસિ વા

સજૂરૃતુભિઃ સજૂર્વિધાભિઃ સજૂરગ્નયે સ્વાહા । સજૂરિન્દ્રાગ્નિભ્યાં સજૂર્દ્યાવાપૃથિવીભ્યાં સજૂર્વિશ્વેભ્યો દેવેભ્યઃ સજૂરૃતુભિઃ સજૂર્વિધાભિઃ સજૂઃ સોમાય સ્વાહેત્યેકહવિર્વા સ્યાન્નાનાહવીંષિ વા

સૌમ્યં તન્વચ્છ્યામાકં શરદિ

અથ યજમાનઃ પ્રાશિત્રં ગૃહ્ણીતે

પ્રજાપતેષ્ટ્વા ગ્રહં ગૃહ્ણામિ । મહ્યં ભૂત્યૈ મહ્યં પુષ્ટ્યૈ મહ્યં શ્રિયૈ મહ્યં હ્રિયૈ મહ્યં યશસે મહ્યમાયુષે મહ્યમન્નાય મહ્યમન્નાદ્યાય મહ્યં સહસ્રપોષાય મહ્યમપરિમિતપોષાયેતિ

અથ પ્રાશ્નાતિ
ભદ્રાન્નઃ શ્રેયઃ સમનૈષ્ટદેવાસ્ત્વયાવસેન સમશીમહિ ત્વા
સ નઃ પિતો મધુમાઁ આ વિવેશ શિવસ્તોકાય તન્વો ન એહીતિ

પ્રાશિતમનુમન્ત્રયતે
અમોઽસિ પ્રાણ તદૃતં બ્રવીમ્યમાસિ સર્વાઙસિ પ્રવિષ્ટઃ
સ મે જરાં રોગમપનુદ્ય શરીરાદનામયૈધિ મા રિષામ ઇન્દો ઇતિ

વત્સઃ પ્રથમજો ગ્રીષ્મે વાસઃ શરદિ દક્ષિણા

શક્ત્યા વા દક્ષિણાં દદ્યાત્

નાતિશક્તિર્વિધીયતે નાતિશક્તિર્વિધીયત ઇતિ

ઇત્યથર્વવેદે કૌશિકસૂત્રે નવમોઽધ્યાયઃ સમાપ્તઃ

અથ વિવાહઃ

ઊર્ધ્વં કાર્ત્તિક્યા આ વૈશાખ્યાઃ

યાથાકામી વા

ચિત્રાપક્ષં તુ વર્જયેત્

મઘાસુ હન્યન્તે ગાવઃ ફલ્ગુનીષુ વ્યુહ્યત ઇતિ વિજ્ઞાયતે મઙ્ગલં ચ

સત્યેનોત્તભિતા પૂર્વાપરમિત્યુપદધીત

પતિવેદનં ચ

યુવં ભગમિતિ સંભલં સાનુચરં પ્રહિણોતિ

બ્રહ્મણસ્પત ઇતિ બ્રહ્માણમ્

તદ્વિવૃહાચ્છઙ્કમાનો નિશિ કુમારીકુલાદ્વલીકાન્યાદીપ્ય

દેવા અગ્ર ઇતિ પઞ્ચભિઃ સકૃત્પૂલ્યાન્યાવાપયતિ

અનૃક્ષરા ઇતિ કુમારીપાલં પ્રહિણોતિ

ઉદાહારસ્ય પ્રતિહિતેષુરગ્રતો જઘનતો બ્રહ્મા

યો અનિધ્મ ઇત્યપ્સુ લોગં પ્રવિધ્યતિ

ઇદમહમિત્યપોહ્ય

યો ભદ્ર ઇત્યન્વીપમુદચ્ય

આસ્યૈ બ્રાહ્મણા ઇતિ પ્રયચ્છતિ

આબ્રજતામગ્રતો બ્રહ્મા જઘનતોઽધિજ્યધન્વા

બાહ્યતઃ પ્લક્ષોદુમ્બરસ્યોત્તરતોઽગ્નેઃ શાખાયામાસજતિ

તેનોદકાર્થાન્કુર્વન્તિ

તતશ્ચાન્વાસેચનમન્યેન

અન્તરુપાતીત્યાર્યમણમિતિ જુહોતિ

પ્ર ત્વા મુઞ્ચામીતિ વેષ્ટં વિચૃતતિ

ઉશતીરિત્યેતયા ત્રિરાધાપયતિ

સપ્તભિરુષ્ણાઃ સંપાતવતીઃ કરોતિ

યદાસન્દ્યામિતિ પૂર્વયોરુત્તરસ્યાં સ્રક્ત્યાં તિષ્ઠન્તીમા
પ્લાવયતિ

યચ્ચ વર્ચો યથા સિન્ધુરિત્યુત્ક્રાન્તામન્યેનાવસિઞ્ચતિ

યદ્દુષ્કૃતમિતિ વાસસાઙ્ગાનિ પ્રમૃજ્ય કુમારીપાલાય પ્રયચ્છતિ

તુમ્બરદણ્ડેન
પ્રતિપાદ્ય નિર્વ્રજેત્

તદ્વન આસજતિ

યા અકૃન્તંસ્ત્વષ્ટા વાસ ઇત્યહતેનાચ્છાદયતિ

કૃત્રિમ ઇતિ શતદતૈષીકેણ કઙ્કતેન સકૃત્પ્રલિખ્ય

કૃતયામમિત્યવસૃજતિ

આશાસાના સં ત્વા નહ્યામીત્યુભયતઃ પાશેન યોક્ત્રેન સંનહ્યતિ

ઇયં વીરુદિતિ મદુઘમણિં લાક્ષારક્તેન સૂત્રેણ વિગ્રથ્યાનામિકાયાં બધ્નાતિ

અન્તતો હ મણિર્ભવતિ બાહ્યો ગ્રન્થિઃ

ભગસ્ત્વેત ઇતિ હસ્તેગૃહ્ય નિર્ણયતિ

શાખાયાં યુગમાધાય દક્ષિણતોઽન્યો ધારયતિ

દક્ષિણસ્યાં યુગધુર્યુત્તરસ્મિન્યુગતર્હ્મનિ દર્ભેણ વિગ્રથ્ય શં ત ઇતિ લલાટે હિરણ્યં સંસ્તભ્ય જપતિ

તર્દ્મ સમયાવસિઞ્ચતિ

ઉપગૃહ્યોત્તરતોઽગ્નેરઙ્ગાદઙ્ગાદિતિ નિનયતિ

સ્યોનમિતિ શકૃત્પિણ્ડેઽશ્માનં નિદધાતિ

તમા તિષ્ઠેત્યાસ્થાપ્ય

ઇયં નારીતિ ધ્રુવાં તિષ્ઠન્તીં પૂલ્યાન્યાવાપયતિ

ત્રિરવિચ્છિન્દતીં ચતુર્થી કામાય

યેનાગ્નિરિતિ પાણિં ગ્રાહયતિ

અર્યમ્ણ ઇત્યગ્નિં ત્રિઃ પરિણયતિ

સપ્ત મર્યાદા ઇત્યુત્તરતોઽગ્નેઃ સપ્ત લેખા લિખતિ પ્રાચ્યઃ

તાસુ પદાન્યુત્ક્રામયતિ

ઇષે ત્વા સુમઙ્ગલિ પ્રજાવતિ સુસીમ ઇતિ પ્રથમમ્

ઊર્જે ત્વા રાયસ્પોષાય ત્વા સૌભાગ્યાય ત્વા સામ્રાજ્યાય ત્વા સંપદે ત્વા જીવાતવે ત્વા સુમઙ્ગલિ પ્રજાવતિ સુસીમ ઇતિ સપ્તમં સખા સપ્તપદી ભવેતિ

આ રોહ તલ્પં ભગસ્તતક્ષેતિ તલ્પ ઉપવેશયતિ

ઉપવિષ્ટાયાઃ સુહૃત્પાદૌ પ્રક્ષાલયતિ

પ્રક્ષાલ્યમાનાવનુમન્ત્રયતે । ઇમૌ પાદૌ સુભગૌ સુશેવૌ સૌભાગ્યાય કૃણુતાં નો અઘાય । પ્રક્ષાલ્યમાનૌ મુભગૌ સુપત્ન્યાઃ પ્રજાં પશૂન્દીર્ઘમાયુશ્ચ ધત્તામિતિ

અહં વિ ષ્યામિ પ્ર ત્વા મુઞ્ચામીતિ યોક્ત્રં વિચૃતતિ

અપરસ્મિન્ભૃત્યાઃ સંરભન્તે

યે જયન્તિ તે બલીયાંસ એવ મન્યન્તે

બૃહસ્પતિનેતિ સર્વસુરભિચૂર્ણાન્યૃચર્ચા કામ્પીલપલાશેન મૂþર્યાવપતિ

ઉદ્યચ્છધ્વં ભગસ્તતક્ષાભ્રાતૃઘ્નીમિત્યેકૈકયોત્થાપયતિ

પ્રતિ તિષ્ઠેતિ પ્રતિષ્ઠાપયતિ

સુકિંશુકં રુક્મપ્રસ્તરણામિતિ યાનમારોહયતિ

એમં પન્થાં બ્રહ્માપરમિત્યગ્રતો બ્રહ્મા પ્રપદ્યતે

મા વિદન્નનૃક્ષરા અધ્વાનમિત્યુક્તમ્

યેદં પૂર્વેતિ તેનાન્યસ્યામૂઢાયાં વાધૂયસ્ય દશાં ચતુષ્પથે દક્ષિણૈરભિતિષ્ઠતિ

સ ચેદુભયોઃ શુભકામો ભવતિ સૂર્યાયૈ દેવેભ્ય ઇત્યેતામૃચં જપતિ

સમૃચ્છત સ્વપથોઽનવયન્તઃ સુસીમકામાવુભે વિરાજાવુભે સુપ્રજસાવિત્યતિક્રમયતોઽન્તરા બ્રહ્માણમ્

ય ઋતે ચિદભિશ્રિષ ઇતિ યાનં સંપ્રોક્ષ્ય વિનિષ્કારયતિ

સા મન્દસાનેતિ તીર્થે લોગં પ્રવિધ્યતિ

ઇદં સુ મ ઇતિ મહાવૃક્ષેષુ જપતિ

સુમઙ્ગલીરિતિ વધ્વીક્ષીઃ પ્રતિ જપતિ

યા ઓષધય ઇતિ મન્ત્રોક્તેષુ

યે પિતર ઇતિ શ્મશાનેષુ

પ્ર બુધ્યસ્વેતિ સુપ્તાં પ્રબોધયેત્

સં કાશયામીતિ ગૃહસંકાશે જપતિ

ઉદ્વ ઊર્મિરિતિ યાનં સંપ્રોક્ષ્ય વિમોચયતિ

ઉત્તિષ્ઠેત ઇતિ પત્ની શાલાં સંપ્રોક્ષતિ

સ્યોનમિતિ દક્ષિણતો વલીકાનાં શકૃત્પિણ્ડેઽશ્માનં નિદધાતિ

તસ્યોપરિ મધ્યમપલાશે સર્પિષિ ચત્વારિ દૂર્વાગ્રાણિ

તમા તિષ્ઠેત્યાસ્થાપ્ય

સુમઙ્ગલી પ્રતરણીહ પ્રિયં મા હિંસિષ્ટં બ્રહ્માપરમિતિ પ્રત્યૃચં પ્રપાદયતિ

સુહૃત્પૂર્ણકંસેન પ્રતિપાદયતિ

અઘોરચક્ષુરિત્યગ્નિં ત્રિઃ પરિણયતિ

યદા ગાર્હપત્યં સૂર્યાયૈ દેવેભ્ય ઇતિ
મન્ત્રોક્તેભ્યો નમસ્કુર્વતીમનુમન્ત્રયતે

શર્મ વર્મેતિ રોહિતચર્માહરન્તમ્

ચર્મ ચોપસ્તૃણીથનેત્યુપસ્તૃણન્તમ્

યં બલ્બજમિતિ બલ્બજં ન્યસ્યન્તમ્

ઉપ સ્તૃણીહીત્યુપસ્તૃણન્તમ્

તદા રોહત્વિત્યારોહયતિ

તત્રોપવિશ્યેત્યુપવેશયતિ

દક્ષિણોત્તરમુપસ્થં કુરુતે

સુજ્યૈષ્ઠ્ય ઇતિ કલ્યાણનામાનં બ્રાહ્મણાયનમુપસ્થ ઉપવેશયતિ

વિ તિષ્ઠન્તામિતિ પ્રમદનં પ્રમાયોત્થાપયતિ

તેન ભૂતેન તુભ્યમગ્રે શુમ્ભની અગ્નિર્જનવિન્મહ્યં જાયામિમામદાત્સોમો વસુવિન્મહ્યં જાયામિમામદાત્પૂષા જાતિવિન્મહ્યં જાયામિમામદાદિન્દ્રઃ સહીયાન્મહ્યં જાયામિમામદાદગ્નયે જનવિદે સ્વાહા સોમાય વસુવિદે સ્વાહા પૂષ્ણે જાતિવિદે સ્વાહેન્દ્રાય સહીયસે સ્વાહેત્યાગચ્છતઃ

સવિતા પ્રસવાનામિતિ મૂર્ધ્નોઃ સંપાતાનાનયતિ

ઉદપાત્ર ઉત્તરાન્

શુમ્ભન્યાઞ્જલ્યોર્નિનયતિ

તેન ભૂતેનેતિ સમશનમ્

રસાનાશયતિ સ્થાલીપાકં ચ

યવાનામાજ્યમિશ્રાણાં પૂર્ણાઞ્જલિં જુહોતિ

સપ્ત મર્યાદા ઇતિ તિમૃણાં પ્રાતરાવપતે

અક્ષ્યૌ નાવિતિ સમાઞ્જાતે

મહીમૂ ષ્વિતિ તલ્પમાલમ્ભયતિ

આ રોહ તલ્પમિત્યારોહયતિ

તત્રોપવિશ્યેત્યુપવેશયતિ

દેવા અગ્ર ઇતિ સંવેશયતિ

અભિ ત્વેત્યભિચ્છાદયતિ

સં પિતરાવિતિ સમાવેશયતિ

ઇહેમાવિતિ ત્રિઃ સંનુદતિ

મદુઘમણિમૌક્ષેઽપનીયેયં વીરુદમોઽહમિતિ સંસ્પૃશતઃ

બ્રહ્મ જજ્ઞાનમિત્યઙ્ગુષ્ઠેન વ્યચસ્કરોતિ

સ્યોનાદ્યોનેરિત્યુત્થાપયતિ

પરિધાપનીયાભ્યામહતેનાચ્છાદયતિ

બૃહસ્પતિરિતિ શષ્પેણાભિઘાર્ય વ્રીહિયવાભ્યામભિનિધાય દર્ભપિઞ્જૂલ્યા સીમન્તં વિચૃતતિ

શણશકલેન પરિવેષ્ટ્ય તિસ્રો રાત્રીઃ પ્રતિ સુપ્તાસ્તે

અનુવાકાભ્યામન્વારબ્ધાભ્યામુપદધીત

ઇહેદસાથેત્યેતયા શુલ્કમપાકૃત્ય

દ્વાભ્યાં નિવર્તયતીહ મમ રાધ્યતામત્ર તવેતિ

યથા વા મન્યન્તે

પરા દેહીતિ વાધૂયં દદતમનુમન્ત્રયતે

દેવૈર્દત્તમિતિ પ્રતિગૃહ્ણાતિ

અપાસ્મત્તમ ઇતિ સ્થાણાવાસજતિ

યાવતીઃ કૃત્યા ઇતિ વ્રજેત્

યા મે પ્રિયતમેતિ વૃક્ષં પ્રતિચ્છાદયતિ

શુમ્ભન્યાપ્લુત્ય

યે અન્તા ઇત્યાચ્છાદયતિ

નવં વસાન ઇત્યાવ્રજતિ

પૂર્વપરં યત્ર નાધિગચ્છેદ્બ્રહ્માપરમિતિ કુર્યાત્

ગૌર્દક્ષિણા પ્રતીવાહઃ

જીવં રુદન્તિ યદીમે કોશન ઇતિ જુહોતિ

એષ સૌર્યો વિવાહઃ

બ્રહ્માપરમિતિ બ્રાહ્મ્યઃ

આવૃતઃ પ્રાજાપત્યાઃ પ્રાજાપત્યાઃ

ઇત્યથર્વવેદે કૌશિકસૂત્રે દશમોઽધ્યાયઃ સમાપ્તઃ

અથ પિતૃમેધં વ્યાખ્યાસ્યામઃ

દહનનિધાનદેશે પરિવૃક્ષાણિ નિધાનકાલ ઇતિ બ્રાહ્મણોક્તમ્

દુર્બલીભવન્તં શાલાતૃણેષુ દર્ભાનાસ્તીર્ય સ્યોનાસ્મૈ ભવેત્યવરોહયતિ

મન્ત્રોક્તાવનુમન્ત્રયતે

યત્તે કૃષ્ણ ઇત્યવદીપયતિ

આહિતાગ્નૌ પ્રેતે સંભારાન્સંભરતિ

આજ્યં ચ પૃષદાજ્યં ચાજં ચ ગાં ચ

વસનં પઞ્ચમમ્

હિરણ્યં ષષ્ઠમ્

શરીરં નાન્વાલભતે

અન્યં ચેષ્ટન્તમનુમન્ત્રયતે

શાન્ત્યુદકં કરોત્યસકલં ચાતનાનાં ચાન્વાવપતે

શાન્ત્યુદકોદકેન કેશશ્મશ્રુરોમનખાનિ સંહારયન્તિ

આપ્લાવયન્તિ

અનુલિમ્પન્તિ

સ્રજોઽભિહરન્તિ

એવંસ્નાતમલંકૃતમહતેનાવાગ્દશેન વસનેન પ્રચ્છાદયત્યેતત્તે દેવ એતત્ત્વા વાસઃ પ્રથમં ન્વાગન્નિતિ

અપેમમિત્યગ્નિષુ જુહોતિ

ઉખાઃ કુર્વન્તિ

તાઃ શકૃદાભ્યન્તરં લિમ્પન્તિ શુષ્કેણ વા પૂરયન્તિ

તાઃ પૃથગગ્નિભિઃ સંતાપયન્ત્યા શકૃદાદીપનાત્

તેષાં હરણાનુપૂર્વમાહવનીયં પ્રથમં તતો દક્ષિણાગ્નિં તતો ગાર્હપત્યમ્

અથ વિદેશે પ્રેતસ્યા રોહત જનિત્રીં જાતવેદસ ઇતિ પૃથગરણીષ્વગ્નીન્સમારોપયન્તિ

તેષુ યથોક્તં કરોતિ

અપિ વાન્યવત્સાયા વા સંધિનીક્ષીરેણૈકશલાકેન વા મન્થેનાગ્નિહોત્રં જુહોત્યા દહનાત્

દર્શપૂર્ણમાસયોઃ કૃષ્ણકતણ્ડુલાનાં તસ્યા આજ્યેન નાન્તં ન બહિઃ

પલાલાનિ બર્હિઃ

તિલ્પિઞ્જ્યા ઇધ્માઃ

ગ્રહાનાજ્યભાગૌ પુરસ્તાદ્ધોમસંસ્થિતહોમાનુદ્ધૃત્ય

પ્રાણાપાનાવરુદ્ધ્યૈ નિધનાભિર્જુહુયાત્

અથોભયોરુત્તિષ્ઠેત્યુત્થાપયતિ

પ્ર ચ્યવસ્વેતિ ત્રિઃ સંહાપયતિ યાવત્કૃત્વશ્ચોત્થાપયતિ

એવમેવ કૂદીં જઘને નિબધ્ય

ઇમૌ યુનજ્મીતિ ગાવૌ યુનક્તિ પુરુષૌ વા

ઉત્તિષ્ઠ પ્રેહિ પ્ર ચ્યવસ્વોદન્વતીત એતેઽગ્નીષોમેદં પૂર્વમિતિ હરિણીભિર્હરેયુરતિ દ્રવેત્યષ્ટભિઃ

ઇદં ત ઇત્યગ્નિમગ્રતઃ

પ્રજાનત્યઘ્ન્ય ઇતિ જઘન્યં ગામેધમગ્નિં પરિણીય

સ્યોનાસ્મૈ ભવેત્યુત્તરતોઽગ્નેઃ શરીરં નિદધાતિ

અધ્વર્યવ ઇષ્ટિં નિર્વપન્તિ

તસ્યાં યથાદેવતં પુરસ્તાદ્ધોમસંસ્થિતહોમાનુદ્ધૃત્ય

પ્રાણાપાનાવરુદ્ધ્યૈ નિધનાભિર્જુહુયાત્

અથોભયોરપેત દદામીતિ શાન્ત્યુદકં કૃત્વા સંપ્રોક્ષણીભ્યાં કામ્પીલશાખયા દહનં સંપ્રોક્ષ્ય

ઉદીરતામિત્યુદ્ધૃત્યાભ્યુક્ષ્ય લક્ષણં કૃત્વા પુનરભ્યુક્ષ્ય પ્રાગ્દક્ષિણમેધશ્ચિન્વન્તિ

ઇયં નારીતિ પત્નીમુપસંવેશયતિ

ઉદીર્ષ્વેત્યુત્થાપયતિ

યદ્ધિરણ્યં બિભર્તિ તદ્દક્ષિણે પાણાવાદાયાજ્યેનાભિઘાર્ય જ્યેષ્ઠેન પુત્રેણાદાપયતીદં હિરણ્યમિતિ

સ્વર્ગં યત ઇતિ દક્ષિણં હસ્તં નિર્માર્જયતિ

દણ્ડં હસ્તાદિતિ મન્ત્રોક્તં બ્રાહ્મણસ્યાદાપયતિ

ધનુર્હસ્તાદિતિ ક્ષત્રિયસ્ય

અષ્ટ્રામિતિ વૈશ્યસ્ય

ઇદં પિતૃભ્ય ઇતિ દર્ભાનેધાન્સ્તૃણાતિ

તત્રૈનમુત્તાનમાદધીતેજાનશ્ચિત્તમારુક્ષદગ્નિમિતિ

પ્રાચ્યાં ત્વા દિશીતિ પ્રતિદિશમ્

નેત્યુપરિબભ્રવઃ

અનુમન્ત્રયતે

અથાસ્ય સપ્તસુ પ્રાણેષુ સપ્ત હિરણ્યશકલાન્યવાસ્યત્યમૃતમસ્યમૃતત્વાયામૃતમસ્મિન્ધેહીતિ

અથાહિતાગ્નેર્દર્ભેષુ કૃષ્ણાજિનમન્તર્લોમાસ્તીર્ય

તત્રૈનમુત્તાનમાધાય

અથાસ્ય યજ્ઞપાત્રાણિ પૃષદાજ્યેન પૂરયિત્વાનુરૂપં નિદધતિ

દક્ષિણે હસ્તે જુહૂમ્

સવ્ય ઉપભૃતમ્

કણ્ઠે ધ્રુવાં મુખેઽગ્નિહોત્રહવણીં નાસિકયોઃ સ્રુવમ્

તાન્યનુમન્ત્રયતે જુહૂર્દાધાર દ્વ્યાં ધ્રુવ આ રોહેતિ

લલાટે પ્રાશિત્રહરણમ્

ઇમમગ્ને ચમસમિતિ શિરસીડાચમસમ્

દેવા યજ્ઞમિત્યુરસિ પુરોડાશમ્

દક્ષિણે પાર્શ્વે સ્ફ્યં સવ્ય ઉપવેષમ્

ઉદરે પાત્રીમ્

અષ્ઠીવતોરુલૂખલમુસલમ્

શ્રોણ્યોઃ શકટમ્

અન્તરેણોરૂ અન્યાનિ યજ્ઞપાત્રાણિ

પાદયોઃ શૂર્પમ્

અપો મૃન્મયાન્યુપહરન્તિ

અયસ્મયાનિ નિદધતિ

અમા પુત્રા ચ દૃષત્

અથોભયોરપશ્યં યુવતિં પ્રજાનત્યઘ્ન્ય ઇતિ જઘન્યાં ગાં પ્રસવ્યં પરિણીયમાનામનુમન્ત્રયતે

તાં નૈરૃતેન જઘનતાઘ્નન્ત ઉપવેશયન્તિ

તસ્યાઃ પૃષ્ઠતો વૃક્કાવુદ્ધાર્ય પાણ્યોરસ્યાદધત્યતિ દ્રવ શ્વાનાવિતિ

દક્ષિણે દક્ષિણં સવ્યે સવ્યમ્

હૃદયે હૃદયમ્

અગ્નેર્વર્મેતિ વપયા સપ્તછિદ્રયા મુખં પ્રચ્છાદયન્તિ

યથાગાત્રં ગાત્રાણિ

દક્ષિણૈર્દક્ષિણાનિ સવ્યૈઃ સવ્યાનિ

અનુબદ્ધશિરઃપાદેન ગોશાલાં ચર્મણાવચ્છાદ્ય

અજો ભાગ ઉત્ત્વા વહન્ત્વિતિ દક્ષિણતોઽજં બધ્નાતિ

અસ્માદ્વૈ ત્વમજાયથા અયં ત્વદધિ જાયતામસૌ સ્વાહેત્યુરસિ ગૃહ્યે જુહોતિ

તથાગ્નિષુ જુહોત્યગ્નયે સ્વાહા કામાય સ્વાહા લોકાય સ્વાહેતિ

દક્ષિણાગ્નાવિત્યેકે

મૈનમગ્ને વિ દહઃ શં તપ આ રભસ્વ પ્રજાનન્ત ઇતિ કનિષ્ઠ આદીપયતિ

આદીપ્તે સ્રુવેણ યામાન્હોમાઞ્જુહોતિ પરેયિવાંસં પ્રવતો મહીરિતિ

યમો નો ગાતું પ્રથમો વિવેદેતિ દ્વે પ્રથમે

અઙ્ગિરસો નઃ પિતરો નવગ્વા ઇતિ સંહિતાઃ સપ્ત

યો મમાર પ્રથમો મર્ત્યાનાં યે નઃ પિતુઃ પિતરો યે પિતામહા ઇત્યેકાદશ

અથ સારસ્વતાઃ

સરસ્વતીં દેવયન્તો હવન્તે સરસ્વતીં પિતરો હવન્તે સરસ્વતિ યા સરથં યયાથ સરસ્વતિ વ્રતેષુ ત ઇદં તે હવ્યં ઘૃતવત્સરસ્વતીન્દ્રો મા મરુત્વાનિતિ

દક્ષિણતોઽન્યસ્મિન્નનુષ્ઠાતા જુહોતિ

સર્વૈરુપતિષ્ઠન્તિ ત્રીણિ પ્રભૃતિભિર્વા

અપિ વાનુષ્ઠાનીભિઃ

એતા અનુષ્ઠાન્યઃ

મૈનમગ્ને વિ દહ ઇતિપ્રભૃત્યવ સૃજેતિ વર્જયિત્વા સહસ્રનીથા ઇત્યાતઃ

આ રોહત જનિત્રીં જાતવેદસ ઇતિ પઞ્ચદશભિરાહિતાગ્નિમ્

મિત્રાવરુણા પરિ મામધાતામિતિ પાણી પ્રક્ષાલયતે

વર્ચસા મામિત્યાચામતિ

વિવસ્વાન્ન ઇત્યુત્તરતોઽન્યસ્મિન્નનુષ્ઠાતા જુહોતિ

યવીયઃપ્રથમાનિ કર્માણિ પ્રાઙ્મુખાનાં યજ્ઞોપવીતિનાં દક્ષિણાવૃતામ્

અથૈષાં સપ્તસપ્ત શર્કરાઃ પાણિષ્વાવપતે

તાસામેકૈકાં સવ્યેનાવાચીનહસ્તેનાવકિરન્તોઽનવેક્ષમાણા વ્રજન્તિ

અપાઘેનાનુમન્ત્રયતે

સર્વેઽગ્રતો બ્રહ્મણો વ્રજન્તિ

મા પ્ર ગામેતિ જપન્ત ઉદકાન્તે વ્યપાદ્યે જપન્તિ

પશ્ચાદવસિઞ્ચતિ

ઉદુત્તમમિતિ જ્યેષ્ઠઃ

પયસ્વતીરિતિ બ્રહ્મોક્તાઃ પિઞ્જૂલીરાવપતિ

શાન્ત્યુદકેનાચમ્યાભ્યુક્ષ્યાશ્વાવતીમિતિ નદીં તારયતે

નક્ષત્રં દૃષ્ટ્વોપતિષ્ઠતે નક્ષત્રાણાં મા સંકાશશ્ચ પ્રતીકાશશ્ચાવતામિતિ

શામ્યાકીઃ સમિધ આધાયાગ્રતો બ્રહ્મા જપતિ

યસ્ય ત્રયા ગતમનુપ્રયન્તિ દેવા મનુષ્યાઃ પશવશ્વ સર્વે । તં નો દેવં મનો અધિ બ્રવીતુ સુનીતિર્નો નયતુ દ્વિષતે મા રધામેતિ શાન્ત્યુદકેનાચમ્યાભ્યુક્ષ્ય

નિસ્સાલામિતિ શાલાનિવેશનં સંપ્રોક્ષ્ય

ઊર્જં બિભ્રદિતિ પ્રપાદયતિ

નદીમાલમ્ભયતિ ગામગ્નિમશ્માનં ચ

યવોઽસિ યવયાસ્મદ્દ્વેષો યવયારાતિમિતિ યવાન્

ખલ્વકાસ્યેતિ ખલ્વાન્ખલકુલાંશ્ચ

વ્યપાદ્યાભ્યાં શામ્યાકીરાધાપયતિ

તાસાં ધૂમં ભક્ષયન્તિ

યદ્યત્ક્રવ્યાદ્ગૃહ્યેદ્યદિ ક્રવ્યાદા નાન્તેઽપરેદ્યુઃ
દિવો નભઃ શુક્રં પયો દુહાના ઇષમૂર્જં પિન્વમાનાઃ
અપાં યોનિમપાધ્વં સ્વધા યાશ્ચકૃષે જીવંસ્તાસ્તે સન્તુ મધુશ્ચુત ઇત્યગ્નૌ સ્થાલીપાકં નિપૃણાતિ

આદહને ચાપિ વાન્યવત્સાં દોહયિત્વા તસ્યાઃ પૃષ્ઠે જુહોતિ વૈશ્વાનરે હવિરિદં જુહોમીતિ

તસ્યાઃ પયસિ

સ્થાલીપાક ઇત્યેકે

યે અગ્નય ઇતિ પાલાશ્યા દર્વ્યા મન્થમુપમથ્ય કામ્પીલીભ્યામુપમન્થનીભ્યાં તૃતીયસ્યામસ્થીન્યભિજુહોતિ

ઉપ દ્યાં શં તે નીહાર ઇતિ મન્ત્રોક્તાન્યવદાય

ક્ષીરત્સિક્તેન બ્રાહ્મણસ્યાવસિઞ્ચતિ મધૂત્સિક્તેન ક્ષત્રિયસ્યોદકેન વૈશ્યસ્ય

અવ સૃજેત્યનુમન્ત્રયતે

મા તે મનો યત્તે અઙ્ગમિતિ સંચિનોતિ પચ્છઃ

પ્રથમં શીર્ષકપાલાનિ

પશ્ચાત્કલશે સમોપ્ય સર્વસુરભિચૂર્ણૈરવકીર્યોત્થાપનીભિરુત્થાપ્ય હરિણીભિર્હરેયુઃ

મા ત્વા વૃક્ષ ઇતિ વૃક્ષમૂલે નિદધાતિ

સ્યોનાસ્મૈ ભવેતિ ભૂમૌ ત્રિરાત્રમરસાશિનઃ કર્માણિ કુર્વતે

દશરાત્ર ઇત્યેકે

યથાકુલધર્મં વા

ઊર્ધ્વં તૃતીયસ્યા વૈવસ્વતં સ્થાલીપાકં શ્રપયિત્વા વિવસ્વાન્ન ઇતિ જુહોતિ

યુક્તાભ્યાં તૃતીયામ્

આનુમતીં ચતુર્થીમ્

શેષં શાન્ત્યુદકેનોપસિચ્યાભિમન્ત્ર્ય પ્રાશયતિ

આ પ્ર ચ્યવેથામિતિ ગાવાવુપયચ્છતિ

એયમગન્નિતિ દશગવાવરાર્ઘ્યા દક્ષિણા

દ્વાદશરાત્રં કર્તા યમવ્રતં ચરેત્

એકચૈલસ્ત્રિચૈલો વા

હવિષ્યભક્ષઃ

સાયંપ્રાતરુપસ્પૃશેત્

બ્રહ્મચારી વ્રત્યધઃ શયીત

સ્વસ્ત્યયનાનિ પ્રયુઞ્જીત

પિતૄન્નિધાસ્યન્સંભારાન્સંભરતિ

એકાદશ ચરૂઞ્ચક્રકૃતાન્કારયતિ

શતાતૃણસહસ્રાતૃણૌ ચ પાશીમૂષં સિકતાઃ શઙ્ખં શાલૂકં સર્વસુરભિશમીચૂર્ણકૃતં શાન્તવૃક્ષસ્ય નાવં ત્રિપાદકમ્

દ્વે નિઃશીયમાને નીલલોહિતે સૂત્રે સવ્યરજ્જું શાન્તવૃક્ષસ્ય ચતુરઃ શઙ્કૂંશ્ચતુરઃ પરિધીન્વારણં શામીલમૌદુમ્બરં પાલાશં વૃક્ષસ્ય શાન્તૌષધીઃ

માઘે નિદધ્યાન્માઘં ભૂદિતિ

શરદિ નિદધ્યાચ્છામ્યત્વઘમિતિ

નિદાઘે નિદધ્યાન્નિદહ્યતામઘમિતિ

અમાવાસ્યાયાં નિદધ્યાદમા હિ પિતરો ભવન્તિ

અથાવસાનમ્

તદ્યત્સમં સમૂલમવિદગ્ધં પ્રતિષ્ઠિતં પ્રાગુદક્પ્રવણમ્

યત્રાકણ્ટકા વૃક્ષાશ્ચૌષધયશ્ચ

ઉન્નતં સ્વર્ગકામશ્ચ

શ્વોઽમાવાસ્યેતિ ગાં કારયતે

તસ્યાઃ સવ્યં ચાપઘનં પ્રપાકં ચ નિધાય

ભિક્ષાં કારયતિ

ગ્રામે યામસારસ્વતાન્હોમાન્હુત્વા

સંપ્રોક્ષણીભ્યાં કામ્પીલશાખયા નિવેશનમનુચર્ય

પ્રાગ્દક્ષિણં શાખાં પ્રવિધ્ય સીરેણ કર્ષયિત્વા શાખાભિઃ પરિવાર્ય

પુનર્દેહીતિ વૃક્ષમૂલાદાદત્તે

યત્તે કૃષ્ણ ઇતિ ભૂમેર્વસને સમોપ્ય સર્વસુરભિચૂર્ણૈરવકીર્યોત્થાપનીભિરુત્થાપ્ય હરિણીભિર્હરેયુઃ

અવિદન્તો દેશાત્પાંસૂન્

અપિ વોદકાન્તે વસનમાસ્તીર્યાસાવિતિ હ્વયેત્

તત્ર યો જન્તુર્નિપતેત્તમુત્થાપનીભિરુત્થાપ્ય હરિણીભિર્હરેયુઃ

અપિ વા ત્રીણિ ષષ્ટિશતાનિ પલાશત્સરૂણામ્

ગ્રામે દક્ષિણોદગ્દ્વારં વિમિતં દર્ભૈરાસ્તારયતિ

ઉત્તરં જીવસંચરો દક્ષિણં પિતૃસંચરઃ

અનસ્તમિત આ યાતેત્યાયાપયતિ

આચ્યા જાન્વિત્યુપવેશયતિ

સં વિશન્ત્વિતિ સંવેશયતિ

એતદ્વઃ પિતરઃ પાત્રમિતિ ત્રીણ્યુદકંસાન્નિનયતિ

ત્રીન્સ્નાતાનુલિપ્તાન્બ્રાહ્મણાન્મધુમન્થં પાયયતિ

બ્રહ્મણે મધુપર્કમાહારયતિ

ગાં વેદયન્તે

કુરુતેત્યાહ

તસ્યા દક્ષિણમર્ધં બ્રાહ્મણાન્ભોજયતિ સવ્યં પિતૄન્

વહ વપાં જાતવેદઃ પિતૃભ્યો યત્રૈતાન્વેત્થ નિહિતાન્પરાકે । મેદસઃ કુલ્યા ઉપ તાન્સ્રવન્તુ સત્યા એષામાશિષઃ સન્તુ કામાઃ સ્વાહા સ્વધેતિ વપાયાસ્ત્રિર્જુહોતિ

ઇમં યમેતિ યમાય ચતુર્થીમ્

એકવિંશત્યા યવૈઃ કૃશરં રન્ધયતિ યુતમન્યત્પ્રપાકં ચ

સયવસ્ય જીવાઃ પ્રાશ્નન્તિ

અથેતરસ્ય પિણ્ડં નિપૃણાતિ

ય તે મન્થમિતિ મન્ત્રોક્તં વિમિતે નિપૃણાતિ

તદુદ્ગતોષ્મહર્તારો દાસા ભુઞ્જતે

વીણા વદન્ત્વિત્યાહ

મહયત પિતૄનિતિ રિક્તકુમ્ભં વિમિતમધ્યે નિધાય તં જરદુપાનહાઘ્નન્તિ

કસ્યે મૃજાના ઇતિ ત્રિઃ પ્રસવ્યં પ્રકીર્ણકેશ્યઃ પરિયન્તિ દક્ષિણાનૂરૂનાઘ્નાનાઃ

એવં મધ્યરાત્રેઽપરરાત્રે ચ

પુરા વિવાહાત્સમાંસઃ પિણ્ડપિતૃયજ્ઞઃ

ઉત્થાપનીભિરુત્થાપ્ય હરિણીભિર્હરેયુઃ

અથાવસાયેતિ પશ્ચાત્પૂર્વકૃતેભ્યઃ પૂર્વાણિ પૂર્વેભ્યોઽપરાણિ યવીયસામ્

પ્રાગ્દક્ષિણાં દિશમભ્યુત્તરામપરાં દિશમભિતિષ્ઠન્તિ

યથા ચિતિં તથા શ્મશાનં દક્ષિણાપરાં દિશમભિ પ્રવણમ્

અથ માનાનિ

દિષ્ટિકુદિષ્ટિવિતસ્તિનિમુષ્ટ્યરત્નિપદપ્રક્રમાઃ

પ્રાદેશેન ધનુષા ચેમાં માત્રાં મિમીમહ ઇતિ

સપ્ત દક્ષિણતો મિમીતે સપ્તોત્તરતઃ પઞ્ચ પુરસ્તાત્ત્રીણિ પશ્ચાત્

નવ દક્ષિણતો મિમીતે નવોત્તરતઃ સપ્ત પુરસ્તાત્પઞ્ચ પશ્ચાત્

એકાદશ દક્ષિણતો મિમીત એકાદશોત્તરતો નવ પુરસ્તાત્સપ્ત પશ્ચાત્

એકાદશભિર્દેવદર્શિનામ્

અયુગ્મમાનાનિ પરિમણ્ડલાનિ ચતુરસ્રાણિ વા શૌનકિનામ્

તથા હિ દૃશ્યન્તે

યાવાન્પુરુષ ઊર્ધ્વબાહુસ્તાવાનગ્નિશ્ચિતઃ

સવ્યાનિ દક્ષિણાદ્વારાણ્યયુગ્મશિલાન્યયુગ્મેષ્ટિકાનિ ચ

ઇમાં માત્રાં મિમીમહ ઇતિ દક્ષિણતઃ સવ્યરજ્જું મીત્વા

વારયતામઘમિતિ વારણં પરિધિં પરિદધાતિ શઙ્કું ચ નિચૃતતિ

પુરસ્તાન્મીત્વા શમેભ્યોઽસ્ત્વઘમિતિ શામીલં પરિધિં પરિદધાતિ શઙ્કું ચ નિચૃતતિ

ઉત્તરતો મીત્વા શામ્યત્વઘમિત્યૌદુમ્બરં પરિધિં પરિદધાતિ શઙ્કું ચ નિચૃતતિ

પશ્ચાન્મીત્વા શાન્તમઘમિતિ પાલાશં પરિધિં પરિદધાતિ શઙ્કું ચ નિચૃતતિ

અમાસીત્યનુમન્ત્રયતે

અક્ષ્ણયા લોહિતસૂત્રેન નિબધ્ય

સ્તુહિ શ્રુતમિતિ મધ્યે ગર્તં ખાત્વા પાશિસિકતોષોદુમ્બરશઙ્ખશાલૂકસર્વસુરભિશમીચૂર્ણાનિ નિવપતિ

નિઃશીયતામઘમિતિ નિઃશીયમાનમાસ્તૃણાતિ

અસંપ્રત્યઘમ્

વિ લુમ્પતામઘમિતિ પરિ ચૈલં દૂર્શં વિલુમ્પતિ

ઉક્તો હોમો દક્ષિણત સ્તરણં ચ

એતદા રોહ દદામીતિ કનિષ્ઠો નિવપતિ

એદં બર્હિરિતિ સ્થિતસૂનુર્યથાપરુ સંચિનોતિ

મા તે મનો યત્તે અઙ્ગમિન્દ્રો મોદપૂરિત્યાતોઽનુમન્ત્રયતે

ધાનાઃ સલિઙ્ગાભિરાવપતિ

ઇદં કસામ્બ્વિતિ સજાતાનવેક્ષયતિ

યે ચ જીવા યે તે પૂર્વે પરાગતા ઇતિ સર્પિર્મધુભ્યાં ચરું પૂરયિત્વા શીર્ષદેશે નિદધાતિ

અપૂપવાનિતિ મન્ત્રોક્તં દિક્ષ્વષ્ટમદેશેષુ નિદધાતિ

મધ્યે પચન્તમ્

સહસ્રધારં શતધારમિત્યદ્ભિરભિવિષ્યન્દ્ય

પર્ણો રાજેતિ મધ્યમપલાશૈરભિનિદધાતિ

ઊર્જો ભાગ ઇત્યશ્મભિઃ

ઉત્તે સ્તભ્નામીતિ લોગાન્યથાપરુ

નિઃશીયતામઘમિતિ નિઃશીયમાનેનાવછાદ્ય દર્ભૈરવસ્તીર્ય

ઇદમિદ્વા ઉ નોપ સર્પાસૌ હા ઇતિ ચિન્વન્તિ

યથા યમાયેતિ સંશ્રિત્ય

શૃણાત્વઘમિત્યુપરિશિર સ્તમ્બમાદધાતિ

પ્રતિષિદ્ધમેકેષામ્

અકલ્માષાણાં કાણ્ડાનામષ્ટાઙ્ગુલીં તેજનીમન્તર્હિતમઘમિતિ ગ્રામદેશાદુચ્છ્રયતિ

પ્રસવ્યં પરિષિચ્ય કુમ્ભાન્ભિન્દન્તિ

સમેતેત્યપરસ્યાં શ્મશાનસ્રક્ત્યાં ધ્રુવનાન્યુપયચ્છન્તે

પશ્ચાદુત્તરતોઽગ્નેર્વર્ચસા માં વિવસ્વાનિન્દ્ર ક્રતુમિત્યાતઃ

સમિન્ધત ઇતિ પશ્ચાત્સંકસુકમુદ્દીપયતિ

અસ્મિન્વયં યદ્રિપ્રં સીસે મૃડ્ઢ્વમિત્યભ્યવનેજયતિ

કૃષ્ણોર્ણયા પાણિપાદાન્નિમૃજ્ય

ઇમે જીવા ઉદીચીનૈરિતિ મન્ત્રોક્તમ્

ત્રિઃ સપ્તેતિ કૂદ્યા પદાનિ યોપયિત્વા શ્મશાનાત્

મૃત્યોઃ પદમિતિ દ્વિતીયયા નાવઃ

પરં મૃત્યો ઇતિ પ્રાગ્દક્ષિણં કૂદીં પ્રવિધ્ય

સપ્ત નદીરૂપાણિ કારયિત્વોદકેન પૂરયિત્વા

આ રોહત સવિતુર્નાવમેતાં સુત્રામાણં મહીમૂ ષ્વિતિ સહિરણ્યાં સયવાં નાવમારોહયતિ

અશ્મન્વતી રીયત ઉત્તિષ્ઠતા પ્ર તરતા સખાય ઇત્યુદીચસ્તારયતિ

શર્કરાદ્યા સમિદાધાનાત્

વૈવસ્વતાદિ સમાનમ્

પ્રાપ્ય ગૃહાન્સમાનઃ પિણ્ડપિતૃયજ્ઞઃ

અથ પિણ્ડપિતૃયજ્ઞઃ

અમાવાસ્યાયાં સાયં ન્યહ્નેઽહનિ વિજ્ઞાયતે

મિત્રાવરુણા પરિ મામધાતામિતિ પાણી પ્રક્ષાલયતે

વર્ચસા મામિત્યાચામતિ

પુનઃ સવ્યેનાચમનાદપસવ્યં કૃત્વા પ્રૈષકૃતં સમાદિશતિ

ઉલૂખલમુસલં શૂર્પં ચરું કંસં પ્રક્ષાલય બર્હિરુદકુમ્ભમા હરેતિ

યજ્ઞોપવીતી દક્ષિણપૂર્વમન્તર્દેશમભિમુખઃ શૂર્પ એકપવિત્રાન્તર્હિતાન્હવિષ્યાન્નિર્વપતિ

ઇદમગ્નયે કવ્યવાહનાય સ્વધા પિતૃભ્યઃ પૃથિવિષદ્ભ્ય ઇતીદં સોમાય પિતૃમતે સ્વધા પિતૃભ્યઃ સોમવદ્ભ્યઃ પિતૃભ્યો વાન્તરિક્ષસદ્ભ્ય ઇતીદં યમાય પિતૃમતે સ્વધા પિતૃભ્યશ્ચ દિવિષદ્ભ્ય ઇતિ ત્રીનવાચીનકાશીન્નિર્વપતિ

ઉલૂખલ ઓપ્ય ત્રિરવહન્તીદં વઃ પિતરો હવિરિતિ

યથા હવિસ્તથા પરિચરતિ

હવિર્હ્યેવ પિતૃયજ્ઞઃ

પ્રૈષકૃતં સમાદિશતિ ચરું પ્રક્ષાલયાધિશ્રયાપ ઓપ્ય તણ્ડુલાનાવપસ્વ નેક્ષણેન યોધયન્નાસ્વ મા શિરો ગ્રહીઃ

શિરોગ્રહં પરિચક્ષતે

બાહ્યેનોપનિષ્ક્રમ્ય યજ્ઞોપવીતી દક્ષિણપૂર્વમન્તર્દેશમભિમુખ ઉદીરતામિતિ કર્ષૂં ખનતિ પ્રાદેશમાત્રીં તિર્યગઙ્ગુરિમ્

અવાગઙ્ગુરિં પર્વમાત્રીમિત્યેકે

અપહતા અસુરા રક્ષાંસિ યે પિતૃષદ ઇતિ પ્રાગ્દક્ષિણં પાંસૂનુદૂહતિ

કર્ષૂં ચ પાણી ચ પ્રક્ષાલ્યૈતદ્વઃ પિતરઃ પાત્રમિતિ કર્ષૂમુદકેન પૂરયિત્વા

અન્તરુપાતીત્ય મસ્તુના નવનીતેન વા પ્રતિનીય દક્ષિણાઞ્ચમુદ્વાસ્ય

દ્વે કાષ્ઠે ગૃહીત્વોશન્ત ઇત્યાદીપયતિ

આદીપ્તયોરેકં પ્રતિનિદધાતિ

ઇહૈવૈધિ ધનસનિરિત્યેકં હૃત્વા

પાંસુષ્વાધાયોપસમાદધાતિ યે નિખાતાઃ સમિન્ધતે યે તાતૃષુર્યે સત્યાસ ઇતિ

સંભારાનુપસાદયતિ

પર્યુક્ષણીં બર્હિરુદકુમ્ભં કંસં દર્વિંમાજ્યમાયવનં ચરું વાસાંસ્યાઞ્જનમભ્યઞ્જનમિતિ

યદત્રોપસમાહાર્યં ભવતિ તદુપસમાહૃત્ય

અતો યજ્ઞોપવીતી પિત્ર્યુપવીતી બર્હિર્ગૃહીત્વા વિચૃત્ય સંનહનં દક્ષિણાપરમષ્ટમદેશમભ્યવાસ્યેત્

બર્હિરુદકેન સંપ્રોક્ષ્ય બર્હિષદઃ પિતર ઉપહૂતા નઃ પિતરોઽગ્નિષ્વાત્તાઃ પિતરો યે નઃ પિતુઃ પિતરો યેઽસ્માકમિતિ પ્રસ્તૃણાતિ

આયાપનાદીનિ ત્રીણિ

ઉદીરતામિતિ તિસૃભિરુદપાત્રાણ્યન્વૃચં નિનયેત્

અતઃ પિત્ર્યુપવીતી યજ્ઞોપવીતી યે દસ્યવ ઇત્યુભયત આદીપ્તમુલ્મુકં ત્રિઃ પ્રસવ્યં પરિહૃત્ય નિરસ્યતિ

પર્યુક્ષ્ય

યે રૂપાણિ પ્રતિમુઞ્ચમાના અસુરાઃ સન્તઃ સ્વધયા ચરન્તિ । ત્વં તાનગ્ને અપ સેધ દૂરાન્સત્યા નઃ પિતૄણાં સન્ત્વાશિષઃ સ્વાહા સ્વધેતિ હુત્વા કુમ્ભીપાકમભિઘારયતિ

અગ્નયે કવ્યવાહનાયેતિ જુહોતિ

યથાનિરુપ્તં દ્વિતીયામ્

યમાય પિતૃમતે સ્વધા પિતૃભ્ય ઇતિ તૃતીયામ્

યદ્વો અગ્નિરિતિ સાયવનાંસ્તણ્ડુલાન્

સં બર્હિરિતિ સદર્ભાંસ્તણ્ડુલાન્પર્યુક્ષ્ય

અતો યજ્ઞોપવીતી પિત્ર્યુપવીતી દર્વ્યોદ્ધરતિ

દ્યૌર્દર્વિરક્ષિતાપરિમિતાનુપદસ્તા સા યથા દ્યૌર્દર્વિરક્ષિતાપરિમિતાનુપદસ્તૈવા પ્રતતામહસ્યેયં દર્વિરક્ષિતાપરિમિતાનુપદસ્તા

અન્તરિક્ષં દર્વિરક્ષિતાપરિમિતાનુપદસ્તા સા યથાન્તરિક્ષં દર્વિરક્ષિતાપરિમિતાનુપદસ્તૈવા તતામહસ્યેયં દર્વિરક્ષિતાપરિમિતાનુપદસ્તા

પૃથિવી દર્વિરક્ષિતાપરિમિતાનુપદસ્તા સા યથા પૃથિવી દર્વિરક્ષિતાપરિમિતાનુપદસ્તૈવા તતસ્યેયં દર્વિરક્ષિતાપરિમિતાનુપદસ્તેતિ

ઉદ્ધૃત્યાજ્યેન સંનીય ત્રીન્પિણ્ડાન્સંહતાન્નિદધાત્યેતત્તે પ્રતતામહેતિ

દક્ષિણતઃ પત્નીભ્ય ઇદં વઃ પત્ન્ય ઇતિ

ઇદમાશંસૂનામિદમાશંસમાનાનાં સ્ત્રીણાં પુંસાં પ્રકીર્ણાવશીર્ણાનાં યેષાં વયં દાતારો યે ચાસ્માકમુપજીવન્તિ । તેભ્યઃ સર્વેભ્યઃ સપત્નીકેભ્યઃ સ્વધાવદક્ષય્યમસ્ત્વિતિ ત્રિઃ પ્રસવ્યં તણ્ડુલૈઃ પરિકિરતિ

પિઞ્જૂલીરાઞ્જનં સર્પિષિ પર્યસ્યાદ્ધ્વં પિતર ઇતિ ન્યસ્યતિ

વદ્ધ્વં પિતરો મા વોઽતોઽન્યત્પિતરો યોયુવતેતિ સૂત્રાણિ

અઞ્જતે વ્યઞ્જત ઇત્યભ્યઞ્જનમ્

આજ્યેનાવિચ્છિન્નં પિણ્ડાનભિઘારયતિ યે ચ જીવા યે તે પૂર્વે પરાગતા ઇતિ

અત્ર પિતરો માદયધ્વં યથાભાગં યથાલોકમાવૃષાયધ્વમિતિ

અત્ર પત્ન્યો માદયધ્વં યથાભાગં યથાલોકમાવૃષાયધ્વમિતિ

યોઽસાવન્તરગ્નિર્ભવતિ તં પ્રદક્ષિણમવેક્ષ્ય તિસ્રસ્તામીસ્તામ્યતિ

પ્રતિપર્યાવૃત્યામીમદન્ત પિતરો યથાભાગં યથાલોકમાવૃષાયિષતેતિ

અમીમદન્ત પત્ન્યો યથાભાગં યથાલોકમાવૃષાયિષતેતિ

આપો અગ્નિમિત્યદ્ભિરગ્નિમવસિચ્ય

પુત્રં પૌત્રમભિતર્પયન્તીરિત્યાચામત મમ પ્રતતામહાસ્તતામહાસ્તતાઃ સપત્નીકાસ્તૃપ્યન્ત્વાચામન્ત્વિતિ પ્રસવ્યં પરિષિચ્ય

વીરાન્મે પ્રતતામહા દત્ત વીરાન્મે તતામહા દત્ત વીરાન્મે પિતરો દત્ત પિતૄન્વીરાન્યાચતિ

નમો વઃ પિતર ઇત્યુપતિષ્ઠતે

અક્ષન્નિત્યુત્તરસિચમવધૂય

પરા યાતેતિ પરાયાપયતિ

અતઃ પિત્ર્યુપવીતી યજ્ઞોપવીતી યન્ન ઇદં પિતૃભિઃ સહ મનોઽભૂત્તદુપાહ્વયામીતિ મન
ઉપાહ્વયતિ

મનો ન્વા હ્વામહે નારશંસેન સ્તોમેન
પિતૄણાં ચ મન્મભિઃ
આ ન એતુ મનઃ પુનઃ ક્રત્વે દક્ષાય જીવસે
જ્યોક્ચ સૂર્યં દૃશે
પુનર્નઃ પિતરો મનો દદાતુ દૈવ્યઃ જનઃ
જીવં વ્રાતં સચેમહિ
વયં સોમ વ્રતે તવ મનસ્તનૂષુ બિભ્રતઃ
પ્રજાવન્તઃ સચેમહિ
યે સજાતાઃ સુમનસો જીવા જીવેષુ મામકાઃ
તેષાં શ્રીમયિ કલ્પતામસ્મિન્ગોષ્ઠે શતં સમા ઇતિ

યચ્ચરુસ્થાલ્યામોદનાવશિષ્ટં ભવતિ તસ્યોષ્મભક્ષં ભક્ષયિત્વા બ્રાહ્મણાય દદ્યાત્

યદિ બ્રાહ્મણો ન લભ્યેતાપ્સ્વભ્યવહરેત્

નિજાય દાસાયેત્યેકે

મધ્યમપિણ્ડં પત્ન્યૈ પુત્રકામાયૈ પ્રયચ્છતિ

આ ધત્ત પિતરો ગર્ભં કુમારં પુષ્કરસ્રજમ્
યથેહ પુરુષોઽસત્
આ ત્વારુક્ષદ્વૃષભઃ પૃશ્નિરગ્રિયો મેધાવિનં પિતરો ગભમા દધઃ
આ ત્વાયં પુરુષો ગમેત્પુરુષઃ પુરુષાદધિ
સ તે શ્રૈષ્ઠ્યાય જાયતાં સ સોમે સામ ગાયત્વિતિ

યદ્યન્યા દ્વિતીયા ભવત્યપરં તસ્યૈ

પ્રાગ્રતમં શ્રોત્રિયાય

અથ યસ્ય ભાર્યા દાસી વા પ્રદ્રાવિણી ભવતિ યેઽમી તણ્ડુલાઃ પ્રસવ્યં પરિકીર્ણા ભવન્તિ
તાંસ્તસ્યૈ પ્રયચ્છતિ

અર્વાચ્યુપસંક્રમે મા પરાચ્યુપ વસ્તથા
અન્નં પ્રાનસ્ય બન્ધનં તેન બધ્નામિ ત્વા મયીતિ

પર્યુક્ષણીં સમિધશ્ચાદાય મા પ્ર ગામેત્યાવ્રજ્યોર્જં બિભ્રદિતિ ગૃહાનુપતિષ્ઠતે

રમધ્વં મા બિભીતનાસ્મિન્ગોષ્ઠે કરીષિણઃ
ઊર્જં દુહાનાઃ શુચયઃ શુચિવ્રતા ગૃહા જીવન્ત ઉપ વઃ સદેમ
ઊર્જં મે દેવા અદદુરૂર્જં મનુષ્યા ઉત
ઊર્જં પિતૃભ્ય આહાર્ષમૂર્જસ્વન્તો ગૃહા મમ
પયો મે દેવા અદદુઃ પયો મનુષ્યા ઉત
પયઃ પિતૃભ્ય આહાર્ષં પયસ્વન્તો ગૃહા મમ
વીર્યં મે દેવા અદદુર્વીર્યં મનુષ્યા ઉત
વીર્યં પિતૃભ્ય આહાર્ષં વીરવન્તો ગૃહા મમેતિ

અન્તરુપાતીત્ય સમિધોઽભ્યાદધાતિ
અયં નો અગ્નિરધ્યક્ષોઽયં નો વસુવિત્તમઃ
અસ્યોપસદ્યે મા રિષામાયં રક્ષતુ નઃ પ્રજામ્
અસ્મિન્સહસ્રં પુષ્યાસ્મૈધમાનાઃ સ્વે ગૃહે
ઇમં સમિન્ધિષીમહ્યાયુષ્મન્તઃ સુવર્ચસઃ
ત્વમગ્ન ઈડિત આ ત્વાગ્ન ઇધીમહીતિ

અભૂહૂત ઇત્યગ્નિં પ્રત્યાનયતિ

યદિ સર્વઃ પ્રણીતઃ સ્યાદ્દક્ષિણાગ્નૌ ત્વેતદાહિતાગ્નેઃ

ગૃહ્યેષ્વનાહિતાગ્નેઃ

ઇદં ચિન્મે કૃતમસ્તીદં ચિચ્છક્નવાનિ । પિતરશ્ચિન્મા વેદન્નિતિ

યો હ યજતે તં દેવા વિદુર્યો દદાતિ તં મનુષ્યા યઃ શ્રાદ્ધાનિ કુરુતે તં પિતરસ્તં પિતરઃ

ઇત્યથર્વવેદે કૌશિકસૂત્ર એકાદશોઽધ્યાયઃ સમાપ્તઃ

મધુપર્કમાહારયિષ્યન્દર્ભાનાહારયતિ

અથ વિષ્ટરાન્કારયતિ

સ ખલ્વેકશાખમેવ પ્રથમં પાદ્યં દ્વિશાખમાસનં ત્રિશાખં મધુપર્કાય

સ યાવતો મન્યેત તાવત ઉપાદાય વિવિચ્ય સંપર્યાપ્ય મૂલાનિ ચ પ્રાન્તાનિ ચ યથાવિસ્તીર્ણ ઇવ સ્યાદિત્યુપોત્કૃષ્ય મધ્યદેશેઽભિસંનહ્યતિ

ઋતેન ત્વા સત્યેન ત્વા તપસા ત્વા કર્મણા ત્વેતિ સંનહ્યતિ

અથ હ સૃજત્યતિસૃષ્ટો દ્વેષ્ટા યોઽસ્માન્દ્વેષ્ટિ યં ચ વયં દ્વિષ્મઃ

અસ્ય ચ દાતુરિતિ દાતારમીક્ષતે

અથોદકમાહારયતિ પાદ્યં ભો ઇતિ

હિરણ્યવર્ણાભિઃ પ્રતિમન્ત્ર્ય દક્ષિણં પાદં પ્રથમં પ્રકર્ષતિ । મયિ બ્રહ્મ ચ તપશ્ચ ધારયાણીતિ

દક્ષિણે પ્રક્ષાલિતે સવ્યં પ્રકર્ષતિ । મયિ ક્ષત્રં ચ વિશશ્ચ ધારયાણીતિ

પ્રક્ષાલિતાવનુમન્ત્રયતે । ઇમૌ પાદાવવનિક્તૌ બ્રાહ્મણં યશસાવતામ્ । આપઃ પાદાવનેજનીર્દ્વિષન્તં નિર્દહન્તુ મે

અસ્ય ચ દાતુરિતિ દાતારમીક્ષતે

અથાસનમાહારયતિ । સવિષ્ટરમાસનં ભો ઇતિ

તસ્મિન્પ્રત્યઙ્મુખ ઉપવિશતિ

વિમૃગ્વરીં પૃથિવીમિત્યેતયા વિષ્ટરે પાદૌ પ્રતિષ્ઠાપ્યાધિષ્ઠિતો દ્વેષ્ટા યોઽસ્માન્દ્વેષ્ટિ યં ચ વયં દ્વિપ્મઃ

અસ્ય ચ દાતુરિતિ દાતારમીક્ષતે

અથોદકમાહારયત્યર્ઘ્યં ભો ઇતિ

તત્પ્રતિમન્ત્રયતે । અન્નાનાં મુખમસિ મુખમહં શ્રેષ્ઠઃ સમાનાનાં ભૂયાસમ્ । આપોઽમતં સ્થામૃતં મા કૃણુત દાસાસ્માકં બહવો ભવન્ત્વશ્વાવઙ્ગોમન્મય્યસ્તુ પુષ્ટમૐ ભૂર્ભુવઃ સ્વર્જનદોમિતિ

તૂષ્ણીમધ્યાત્મં નિનયતિ

તેજોઽસ્યમૃતમસીતિ લલાટમાલભતે

અથોદકમાહારયત્યાચમનીયં ભો ઇતિ

જીવાભિરાચમ્ય

અથાસ્મૈ મધુપર્કં વેદયન્તે દ્વ્યનુચરો મધુપર્કો ભો ઇતિ

દ્વાભ્યાં શાખાભ્યામધસ્તાદેકયોપરિષ્ટાત્સાપિધાનમ્

મધુ વાતા ઋતાયત ઇત્યેતાભિરેવાભિમન્ત્રણમ્

તથા પ્રતિમન્ત્રણમ્

મધુ વાતા ઋતાયતે મધુ ક્ષરન્તિ સિન્ધવઃ
માધ્વીર્ગાવો ભવન્તુ નઃ
મધુ નક્તમુતોષસો મધુમત્પાર્થિવં રજઃ
માધ્વીર્નઃ સન્ત્વોષધીઃ
મધુમાન્નો વનસ્પતિર્મધુમાઁ અસ્તુ સૂર્યઃ
મધુ દ્યૌરસ્તુ નઃ પિતા

તત્સૂર્યસ્ય ત્વા ચક્ષુષા પ્રતીક્ષ ઇતિ પ્રતીક્ષતે

અયુતોઽહં દેવસ્ય ત્વા સ
વિતુરિતિ પ્રતિગૃહ્ય પુરોમુખં પ્રાગ્દણ્ડં નિદધાતિ

પૃથિવ્યાસ્ત્વા નાભૌ સાદયામ્યદિત્યા ઉપસ્થ ઇતિ ભૂમૌ પ્રતિષ્ઠાપ્ય

દ્વાભ્યામઙ્ગુલિભ્યાં પ્રદક્ષિણમાચાલ્યાનામિકયાઙ્ગુલ્યાઙ્ગુષ્ઠેન ચ સંગૃહ્ય પ્રાશ્નાતિ

ૐ ભૂસ્તત્સવિતુર્વરેણ્યં ભૂઃ સ્વાહેતિ પ્રથમમ્

ભર્ગો દેવસ્ય ધીમહિ ભુવઃ સ્વાહેતિ દ્વિતીયમ્

ધિયો યો નઃ પ્રચોદયાત્સ્વઃ સ્વાહેતિ તૃતીયમ્

વયં દેવસ્ય ધીમહિ જનત્સ્વાહેતિ ચતુર્થમ્

તુરં દેવસ્ય ભોજનં વૃધત્સ્વાહેતિ પઞ્ચનમ્

કરત્સ્વાહેતિ ષષ્ઠમ્

રુહત્સ્વાહેતિ સપ્તમમ્

મહત્સ્વાહેત્યષ્ટમમ્

તત્સ્વાહેતિ નવમમ્

શં સ્વાહેતિ દશમમ્

ઓમિત્યેકાદશમ્

તૂષ્ણીં દ્વાદશમ્

તસ્ય ભૂયોમાત્રમિવ ભુક્તા બ્રાહ્યણાય શ્રોત્રિયાય પ્રયછેત્

શ્રોત્રિયાલાભે વૃષલાય પ્રયચ્છેત્

અથાપ્યયં નિગમો ભવતિ । સોમમેતત્પિબત યત્કિં ચાશ્નીત બ્રાહ્મણાઃ । માબ્રાહ્મણાયોચ્છિષ્ટં દાત મા સોમં
પાત્વસોમપ ઇતિ

દધિ ચ મધુ ચ બ્રાહ્મો મધુપર્કઃ

પાયસ ઐન્દ્રો મધુપર્કઃ

મધુ ચાજ્યં ચ સૌમ્યો મધુપર્કઃ

મન્થશ્ચાજ્યં ચ પૌષ્ણો મધુપર્કઃ

ક્ષીરં ચાજ્યં ચ સારસ્વતો મધુપર્કઃ

સુરા ચાજ્યં ચ મૌસલો મધુપર્કઃ

સ ખલ્વેષ દ્વયે ભવતિ સૌત્રામણ્યાં ચ રાજસૂયે ચ

ઉદકં ચાજ્યં ચ વારુણો મધુપર્કઃ

તૈલં ચાજ્યં ચ શ્રાવણો મધુપર્કઃ

તૈલશ્ચ પિણ્ડશ્ચ પારિવ્રાજકો મધુપર્કઃ

ઇતિ ખલ્વેષ નવવિધો મધુપર્કો ભવતિ

અથાસ્મૈ ગાં વેદયન્તે ગૌર્ભો ઇતિ

તાન્પ્રતિમન્ત્રયતે । ભૂતમસિ ભવદસ્યન્નં પ્રાણો બહુર્ભવ । જ્યેષ્ઠં યન્નામ
નામત ૐ ભૂર્ભુવઃ સ્વર્જનદોમિતિ

અતિસૃજતિ
માતાદિત્યાનાં દુહિતા વસૂનાં સ્વસા રુદ્રાણામમૃતસ્ય નાભિઃ
પ્ર ણો વોચં ચિકિતુષે જનાય મા ગામનાગામદિતિં વધિષ્ટ
ૐ તૃણાનિ ગૌરત્ત્વિત્યાહ

સૂયવસાદિતિ પ્રતિષ્ઠમાનામનુમન્ત્રયતે

નાલોહિતો મધુપર્કો ભવતિ

નાનુજ્ઞાનમધીમહ ઇતિ કુરુતેત્યેવ બ્રૂયાત્

સ્વધિતે મૈનં હિંસીરિતિ શસ્ત્રં પ્રયચ્છતિ

પાપ્માનં મેઽપ જહીતિ કર્તારમનુમન્ત્રયતે

આગ્નેયીં વપાં કુર્યુઃ

અપિ વા બ્રાહ્મણ એવ પ્રાશ્નીયાત્તદ્દેવતં હિ તદ્ધવિર્ભવતિ

અથાસ્મૈ સ્નાનમનુલેપનં માલાભ્યઞ્જનમિતિ

યદત્રોપસમાહાર્યં ભવતિ તદુપસમાહૃત્ય

અથોપાસકાઃ પ્રાપ્યોપાસકાઃ સ્મો ભો ઇતિ વેદયન્તે

તાન્પ્રતિમન્ત્રયતે । ભૂયાંસો ભૂયાસ્મ યે ચ નો ભૂયસઃ કાર્ષ્ટાપિ ચ નોઽન્યે ભૂયાંસો જાયન્તામ્

અસ્ય ચ દાતુરિતિ દાતારમોક્ષતે

અથાન્નાહારાઃ પ્રાપ્યાન્નાહારાઃ સ્મો ભો ઇતિ ત્વેદયન્તે

તાન્પ્રતિમન્ત્રયતે । અન્નાદા ભૂયાસ્મ યે ચ નોઽન્નાદાન્કાર્ષ્ટાપિ ચ નોઽન્યેઽન્નાદા ભૂયાંસો જાયન્તામ્

અસ્ય ચ દાતુરિતિ દાતારમીક્ષતે

આહૃતેઽન્ને જુહોતિ યત્કામ કા
મયમાના ઇત્યેતયા

યત્કામ કામયમાના ઇદં કૃણ્મસિ તે હવિઃ
તન્નઃ સર્વં સમૃધ્યતામથૈતસ્ય હવિષો વીહિ સ્વાહેતિ

એષ આચાર્યકલ્પ એષ ઋત્વિક્કલ્પ એષ સંયુક્તકલ્પ એષ વિવાહકલ્પ એષોઽતિથિકલ્પ એષોઽતિથિકલ્પઃ

ઇત્યથર્વવેદે કૌશિકસૂત્રે દ્વાદશોઽધ્યાયઃ સમાપ્તઃ

અથાદ્ભુતાનિ