કાઠકસંહિતા · શ્લોક 7-2

અથ સપ્તમં સ્થાનકમ્ ।
આલોભી ।
અમ્ભસ્થામ્ભો વો ભક્ષીય મહસ્સ્થ મહો વો ભક્ષીયોર્જસ્સ્થોર્જં વો ભક્ષીય રાયસ્પોષસ્સ્થ રાયસ્પોષં વો ભક્ષીય રેવતી રમધ્વમસ્મિન્યોના અસ્મિન્ ગોષ્ઠેઽયં વો બન્ધુરિતો માપગાત મા મા હાસિષ્ટ બહ્વીર્મે ભવત સઁહિતાસિ વિશ્વરૂપા મોર્જા વિશા ગૌપત્યેના પ્રજયા રાયસ્પોષેણ મયિ વો રાયશ્શ્રયન્તાઁ સહસ્રપોષં વઃ પુષેયમ્ ॥
સંપશ્યામિ પ્રજા અહમિડાપ્રજસો માનવીઃ । બહ્વીભવન્તુ નો ગૃહે ॥
ઉપ ત્વાગ્ને દિવે દિવે દોષાવસ્તર્ધિયા વયમ્ । નમો ભરન્ત એમસિ ॥
રાજન્તમધ્વરાણાં ગોપામૃતસ્ય દીદિવિમ્ । વર્ધમાનઁ સ્વે દમે ॥
સ નઃ પિતેવ સૂનવેઽગ્ને સૂપાયનો ભવ । સચસ્વા નસ્સ્વસ્તયે ॥
અગ્ને ત્વં નો અન્તમ ઉત ત્રાતા શિવો ભવા વરૂથ્યઃ ।
તં ત્વા શોચિષ્ઠ દીદિવસ્સુમ્નાય નૂનમીમહે સખિભ્યઃ ॥
વસુરગ્નિર્વસુશ્રવા અચ્છા નક્ષિ દ્યુમત્તમં રયિં દાઃ ॥
સ નો બોધિ શ્રુધી હવમુરુષ્યા ણો અઘાયતસ્સમસ્માત્ ॥
ઊર્જા વઃ પશ્યામ્યૂર્જા મા પશ્યત રાયસ્પોષેણ વઃ પશ્યામિ રાયસ્પોષેણ મા પશ્યતેડાસ્સ્થ મધુકૃતસ્સ્યોના માવિશતેરંમદો મયિ વો રાયશ્શ્રયન્તાઁ સહસ્રપોષં વઃ પુષેયમ્

મહિ ત્રીણામવોઽસ્તુ દ્યુક્ષં મિત્રસ્યાર્યમ્ણઃ । દુરાધર્ષં વરુણસ્ય ॥
નહિ તેષામમા ચન નાધ્વસુ વારણેષુ । ઈશે રિપુરઘશઁસઃ ।
યસ્મૈ પુત્રાસો અદિતેઃ પ્ર જીવસે મર્ત્યાય । જ્યોતિર્યચ્છન્ત્યજસ્રમ્ ॥
સોમાનઁ સ્વરણં કૃણુહિ બ્રહ્મણસ્પતે । કક્ષીવન્તં ય ઔશિજઃ ॥
યો રેવન્યો અમીવહા વસુવિત્ પુષ્ટિવર્ધનઃ । સ નસ્સિષક્તુ યસ્તુરઃ ॥
મા નશ્શઁસો અરરુષો ધૂર્તિઃ પ્રણઙ્ મર્ત્યસ્ય । રક્ષા ણો બ્રહ્મણસ્પતે ॥
કદા ચન સ્તરીરસિ નેન્દ્ર સશ્ચસિ દાશુષે ।
ઉપોપેન્નુ મઘવન્ ભૂય ઇન્નુ તે દાનં દેવસ્ય પૃચ્યતે ॥।
પરિ તે દૂડભો રથોઽસ્માઁ અશ્નોતુ વિશ્વતઃ । યેન રક્ષસિ દાશુષઃ ॥
અચ્છિન્નો દૈવ્યસ્તન્તુર્મા મનુષ્યશ્છેદિ નિમ્રદોઽસીદમહં તં નિમૃણામિ યોઽસ્માન્ દ્વેષ્ટિ યં ચ વયં દ્વિષ્મો વિભૂરસ્યભ્યહં તં ભૂયાસં યોઽસ્માન્ દ્વેષ્ટિ યં ચ વયં દ્વિષ્મઃ પ્રભૂરસિ પ્રાહં તમતિભૂયાસં યોઽસ્માન્ દ્વેષ્ટિ યં ચ વયં દ્વિષ્મઃ પૂષા મા પ્રપથે પાતુ પૂષા મા પશુપાઃ પાતુ પૂષા માધિપતિઃ પાતુ પ્રાચી દિગગ્નિર્દેવતાગ્નિં સ ઋચ્છતુ યો મૈતસ્યા દિશોઽભિદાસતિ દક્ષિણા દિગિન્દ્રો દેવતેદ્રઁ સ ઋચ્છતુ યો મૈતસ્યા દિશોઽભિદાસતિ પ્રતીચી દિક્સોમો દેવતા સોમઁ સ ઋચ્છતુ યો મૈતસ્યા દિશોઽભિદાસત્યુદીચી દિઙ્ મિત્રાવરુણૌ દેવતા મિત્રાવરુણૌ સ ઋચ્છતુ યો મૈતસ્યા દિશોઽભિદાસત્યૂર્ધ્વા દિગ્બૃહસ્પતિર્દેવતા બૃહસ્પતિં સ ઋચ્છતુ યો મૈતસ્યા દિશોઽભિદાસતીયં દિગદિતિર્દેવતાદિતિં સ ઋચ્છતુ યા મૈતસ્યા દિશોઽભિદાસતિ જ્યોતિષે તન્તવ આશિષમાશાસ્તેઽસા અનુ મા તનુ

ધનં મે શઁસ્ય પાહિ તન્મે ગોપાય ॥
મમ નામ પ્રથમં જાતવેદા માતા પિતા ચ દધતુર્ન્વગ્રે ।
તત્ત્વં ગોપાયા પુનર્દદૈ તે વયં બિભરામ તવ નામ ॥
પ્રજાં મે નર્ય પાહિ તાં મે ગોપાય ॥
ઇમાન્ મે મિત્રાવરુણૌ ગૃહાન્ ગોપાયતં યુવમ્ ।
અવિનષ્ટાનવિહ્રુતાન્ પૂષૈનાનભિરક્ષત્વાસ્માકં પુનરાગમાત્ ॥
અન્નં મે પુરીષ્ય પાહિ તન્મે ગોપાય ધનં મે શઁસ્યાજુગુપસ્તન્મે પુનર્દેહિ ॥ અગ્ને સહસ્રાક્ષ શતમૂર્ધઞ્છતતેજશ્શતં તે પ્રાણાસ્સહસ્રં વ્યાનાઃ ॥ ત્વઁ સાહસ્રસ્ય રાય ઈશિષે તસ્ય નો રાસ્વ તસ્ય તે ભક્તિવાનો ભૂયાસ્મ ॥
મમ ચ નામ તવ જાતવેદો વાસસી ઇવ વિવસાનૌ ચરાવઃ ॥
તે બિભૃવો દક્ષસે જીવસે ચ યથાયથં નૌ તન્વૌ જાતવેદઃ ॥
પ્રજાં મે નર્યાજુગુપસ્તાં મે પુનર્દેહ્યગ્ને ગૃહપતે સુગૃહપતિરહં ત્વયા ગૃહપતિના ભૂયાસઁ સુગૃહપતિર્મયા ત્વં ગૃહપતિના ભૂયા અસ્થૂરિ ણૌ ગાર્હપત્યં દીદાયચ્છતઁ હિમાદ્વાયૂ અન્નં મે પુરીષ્યાજુગુપસ્તન્મે પુનર્દેહિ

અગ્નિહોત્રે સ્તોમો યોક્તવ્યો યસ્ય વા અગ્નિહોત્રે સ્તોમો યુજ્યતે વસીયાન્ ભવત્યુપપ્રયન્તો અધ્વરમિતિ પ્રજા વા ઇમા ઉપ તાસ્સત્સત્સ્તોમસ્તા એવોપયુનક્ત્યસ્ય પ્રત્નામનુ દ્યુતમિતિ દેવા વૈ પ્રત્નં તે સત્સત્સ્તોમસ્તાનેવ પ્રાયુક્ત સ્વર્ગાયોપોપેન્નુ મઘવન્ ભૂય ઇન્નુ ત ઇતીયં વા ઉપ સ્વર્ગમેવેત્વાસ્યાં પ્રતિતિષ્ઠતિ યા વૈ પ્રજા આભવિષ્યન્તીસ્તા ઉપ તા એવોપયુનક્તિ પરિ તે દૂડભો રથ ઇતિ સ્તોમમેવૈતયા યુક્તં પરિગૃહ્ણાત્યગ્નિર્મૂર્ધા દિવઃ કકુદિત્યેષા મિથુના રેતસ્વતી પશવ્યા યાસૌ ધુરાં ગાયત્રી પ્રથમા સૈષા ગાયત્ર્યોપાસ્થિતોભા વામિન્દ્રાગ્ની આહુવધ્યા ઇતિ સૂર્યો વા ઇન્દ્રસ્સોઽગ્નિં નક્તં પ્રાવિશત્યુભા એવૈનૌ સહેટ્ટે યાસૌ ધુરાં ત્રિષ્ટુપ્પ્રથમા સૈષા ત્રિષ્ટુભોપાસ્થિતાયામિહ પ્રથમો ધાયિ ધાતૃભિરિત્યગ્નિર્હ્યેવાસ્મિંલ્લોક ઇહ પ્રથમોઽધીયત યાસૌ ધુરાં જગતી પ્રથમા સૈષા જગત્યોપાસ્થિતાયં તે યોનિરૃત્વિય ઇતીયઁ હ્યગ્નેર્યોનિરગ્નિસ્સૂર્યસ્ય યાસૌ ધુરામનુષ્ટુપ્પ્રથમા સૈષાનુષ્ટુભોપાસ્થિત ॥ દધિક્રાવ્ણો અકારિષમિત્યેષા વા અગ્નેઃ પશવ્યા તનૂર્યા દધિક્રાવતી તામેવાસ્ય ગૃહ્ણાત્યુપસ્થાયુકા એનં પશવો ભવન્તિ પશુર્વા અગ્નિર્યથા વૈ ગૌર્જીર્યતિ યથાશ્વો યથા પુરુષ એવમેષ આહિતો જીર્યત્યગ્ન્યાધેયસ્યર્ગ્ભિરુપસ્થેયસ્તન્વો વા અસ્યૈતાસ્તાભિરેવૈનં પુનર્ણવં કરોતિ યચ્છન્દોભિરુપતિષ્ઠતે તૈરેવૈનં પુનર્ણવં કરોતિ યથાગ્ર આહિત એવમસ્ય ભવત્યુપતિષ્ઠતે યોગ એવસ્યૈષ દમ એવાસ્યૈષ યાચ્ઞ એવાસ્યૈષ યથા શ્રેયસ આહૃત્ય નમસ્યત્યેવમેવ તત્

અગ્નીષોમીયયા પૂર્વપક્ષ ઉપતિષ્ઠેતાગ્નીષોમયોર્વા એતદ્ભાગધેયં યત્ પૌર્ણમાસં તાભ્યામેવૈનં પરિદદાતિ તા એનમનપક્રામન્તૌ ગોપાયત ઐન્દ્રાગ્ન્યાપરપક્ષ ઇન્દ્રાગ્ન્યોર્વા એતાદ્ભાગધેયં યદમાવસ્યા તાભ્યામેવૈનં પરિદદાતિ તા એનમનપક્રામન્તૌ ગોપાયતોઽગ્નીષોમા એવૈનં પૂર્વપક્ષાય પરિદત્ત ઇન્દ્રાગ્ની અપરપક્ષાય સંપ્રદાયઁ હ વા એનં દેવા અનપક્રામન્તો ગોપાયન્તિ ય એવં વિદ્વાનગ્નિમુપતિષ્ઠતે કસ્મૈ કમગ્નિરુપસ્થીયત ઇત્યાહુરશિત્રં વા એતદગ્નેર્યદગ્નિમુપતિષ્ઠતેઽગ્નય એવૈતદશિત્રં ક્રિયતે સાયમુપતિષ્ઠતે ન પ્રાતસ્તસ્માત્ સાયમતિથયે પ્રત્યેનસો નોત તથા પ્રાતર્યજ્ઞસ્ય યજ્ઞસ્ય વા આશીરસ્તિ યદગ્નિમુપતિષ્ઠતેઽગ્નિહોત્રસ્યૈવૈતામાશિષમાશાસ્તે પ્રજાપતિઃ પ્રજા અસૃજત સોઽગ્નિમેવાગ્રેઽસૃજત તસ્મા એતદ્ભાગધેયમકલ્પયદ્યદગ્ન્યુપસ્થાનં યદગ્નિમુપતિષ્ઠતે સ્વેનૈવૈનં ભાગધેયેન સમર્ધયત્યગ્નિર્વૈ પ્રયુક્તિમભ્યકામયત યથાશ્વો રથકામ્યતિ યદગ્નિમુપતિષ્ઠતે પ્રૈવૈનં યુઙ્ક્તે કામમસ્યર્ધ્નોતિ મનુષ્યસ્યેન્નુ યઃ કામમૃધ્નોતિ સ વસીયાન્ ભવત્યૃધ્નોતિ વસીયાન્ ભવતિ ય એવં વિદ્વાનગ્નિમુપતિષ્ઠત ઉપેતિ સંભવત્યેવૈતયાગ્નિર્મૂર્ધેતિ રેત એવૈતયા પ્રસિઞ્ચત્યુભા વામિન્દ્રાગ્ની ઇતિ પ્રાણાપાનૌ વા ઇન્દ્રાગ્ની પ્રાણાપાના એવૈતયા દધાત્યયમિહ પ્રથમો ધાયીતિ ગર્ભમેવૈતયા દધાત્યસ્ય પ્રત્નામનુ દ્યુતમિત્યૂધ એવૈતયા કરોત્યયં તે યોનિરૃત્વિય ઇતિ જનયતિ ચૈવૈતયા વર્ધયતિ ચ ક્લૃપ્તા હ વા અસ્ય પ્રજા જાયતે ય એવં વિદ્વાનગ્નિમુપતિષ્ઠતે

અહર્વૈ દેવાનામાસીદ્રાત્ર્યસુરાણાં તે દેવાસ્તમસોઽન્ધસો મૃત્યો રાત્ર્યા અભ્યાપ્લવમાનાદબિભયુસ્તે છન્દોભિરગ્નિમન્વારભન્ત ગાયત્ર્યા વસવસ્ત્રિષ્ટુભા રુદ્રા જગત્યાદિત્યા અમ્ભસ્સ્થેતિ પશવ ઇન્ધાના ઇતિ મનુષ્યાસ્તે દેવાસ્તમસોઽન્ધસો મૃત્યો રાત્ર્યાઃ પારમતરન્યચ્છન્દોભિરગ્નિમુપતિષ્ઠતે તમસ એવૈષાન્ધસો મૃત્યો રાત્ર્યાઃ પારતીર્તિસ્ત્વમગ્ને સૂર્યવર્ચા ઇત્યગ્નય એવૈતામાશિષમાશાસ્તે સં મામાયુષા વર્ચસા સૃજેત્યાત્મન એવૈતામાશિષમાશાસ્તે સં ત્વમગ્ને સૂર્યસ્ય જ્યોતિષાગથા ઇત્યગ્નય એવૈતામાશિષમાશાસ્તે ॥ સમૃષીણાઁ સ્તુતેનેતિ ચ્છન્દાઁસિ વા ઋષીણાઁ સ્તુતં છન્દોભિરેવૈનં સમર્ધયતિ સં પ્રિયેણ ધામ્નેતિ પશવો વા અગ્નેઃ પ્રિયં ધામ પશુભિરેવૈનં સમર્ધયતિ સમહમાયુષા સં વર્ચસા સં પ્રજયા સં રાયસ્પોષેણ ગ્મીયેત્યાત્મન એવૈતામાશિષમાશાસ્ત ઇન્ધાનાસ્ત્વા શતં હિમા ઇત્યેતદ્ધ વૈ દાશર્મ આરુણિમુવાચાગ્નિમાદધિવાઁસમુદ્ગાતઃ કેનાગ્નિરુપસ્થેય ઇતિ તસ્મૈ હૈતદગ્ન્યુપસ્થાનમુવાચ સ હોવાચાનયોપસ્થેય ઇન્ધાનાસ્ત્વા શતઁ હિમા ઇતિ યો વા એતયોપતિષ્ઠતે પાપીયાનસ્માદ્ ભ્રાતૃવ્યો ભવતિ પાપીયાન્ સપત્નસ્સર્વમાયુરેત્યા જીવિતોરન્નમત્ત્યાયુર્ધા અગ્નેઽસ્યાયુર્મે ધેહીત્યાત્મન એવૈતામાશિષમાશાસ્તે વયોધા અગ્નેઽસિ વયો મે ધેહીત્યાત્મન એવૈતામાશિષમાશાસ્તે તનૂપા અગ્નેઽસિ તન્વં મે પાહીત્યાત્મન એવૈતામાશિષમાશાસ્તે યન્મે અગ્ન ઊનં તન્વસ્તન્મ આપૃણેતિ યદેવાસ્યોનમાત્મનસ્તદાપૂરયતેઽગ્નેસ્સમિદસ્યભિશસ્ત્યા મા પાહિ સોમસ્ય યમસ્યેતિ સર્વસ્માદેવૈનમેતાઃ પાન્ત્યગ્ને યત્ તે તપસ્તેન તં પ્રતિતપ યોઽસ્માન્ દ્વેષ્ટિ યં ચ વયં દ્વિષ્મ ઇતિ તેનૈવૈનં પ્રતિતપતિ પ્રતિશોચતિ પ્રતિતિત્યક્તિ પ્રત્યર્ચતિ પ્રતિહરત્યેતદ્ધ વા આરુણિરુવાચૈતેનાહઁ સર્વાન્ સપત્નાન્ સર્વાન્ ભ્રાતૃવ્યાનભ્યભવમિતિ શ્રેયાઞ્છ્રેયાનાત્મના ભવતિ પાપીયાન્ પાપીયાન્ ય એનં દ્વેષ્ટિ યોઽસ્મા અરાતીયતિ ય એવં વિદ્વાનગ્નિમુપતિષ્ઠતેઽગ્ને રુચાં પતે નમસ્તે રુચે મયિ રુચં ધેહીતિ સર્વા એવ શુચશ્શમયિત્વા રુચમાત્મન્ ધત્તે ચિત્રાવસો સ્વસ્તિ તે પારમશીયાર્વાગ્વસો સ્વસ્તિ તે પારમશીયેતિ રાત્રી વૈ ચિત્રાવસુરહરર્વાગ્વસુરહોરાત્રયોરેવૈષા પરીતિર્ન નક્તં ન દિવાર્તિમાર્ચ્છતિ ય એવં વેદ ભઙ્ગે વા એતે યજ્ઞસ્યાગ્ની રાત્ર્યસા આદિત્યોઽહરેતે એવ ભઙ્ગે ઈટ્ટ ઈશ્વરો ભૂતં ચ ભવિષ્યચ્ચાજ્ઞાતોર્ય એવં વેદ

અમ્ભસ્સ્થેત્યમ્ભો હ્યેતા મહસ્સ્થેતિ મહો હ્યેતા ઊર્જસ્સ્થેત્યૂર્જો હ્યેતા રાયસ્પોષસ્સ્થેતિ રાયસ્પોષો હ્યેતા રેવતી રમધ્વમિતિ પશવો વૈ રેવતીઃ પશવ એતદ્યદન્તરાગ્ની સ્વ એવૈના ગોષ્ઠે રમયામકરસ્મિન્ યોના ઇત્યેષ હ્યાસાં યોનિરસ્મિન્ ગોષ્ઠ ઇત્યેષ હ્યાસાં ગોષ્ઠોઽયં વો બન્ધુરિતો માપગાતેત્યુપોપેવૈનં પશવો યન્તિ નાપક્રામન્તિ ય એવં વિદ્વાનગ્નિમુપાતિષ્ઠત એતિ વા એષોઽસ્માલ્લોકાદ્યોઽગ્નિમુપતિષ્ઠતેઽમ્ભસ્સ્થેતિ પશવો વા અમ્ભઃ પશવોઽન્તરિક્ષં પશુષ્વેવ પ્રતિતિષ્ઠતિ બિભ્યતિ વૈ દેવેભ્યઃ પશવો દેવાનામેષ એકો યોઽગ્નિમુપતિષ્ઠતે । તેઽસ્માદીશ્વરાઃ પ્રત્રસસ્સઁહિતાસિ વિશ્વરૂપેત્યેતાનિ વૈ ગોર્નામાનિ સઁહિતા વિશ્વરૂપા ગૌસ્તાન્યેવાસ્ય ગૃહ્ણાત્યપ્રત્રાસાય સઁહિતાસિ વિશ્વરૂપેતિ રૂપેણ રૂપેણ હ્યેષા સઁહિતા મોર્જા વિશા ગૌપત્યેના પ્રજયા રાયસ્પોષેણેત્યેતૈર્હ્યેષા વિશન્ત્યાવિશતિ મયિ વો રાયશ્શ્રયન્તાઁ સહસ્રપોષં વઃ પુષેયમિતિ સાહસ્રીમેવ પુષ્ટિં ન્યઙ્ક્તે વત્સં પરાહન્તિ વત્સનિકાન્તાઃ પશવઃ પશૂનામનુક્શાત્યા અભિકા એનં પશવો ભવન્તિ સપ્ત વૈ બન્ધુમતીરિષ્ટકા અગ્નૌ ચિત્ય ઉપધીયન્તે તાસ્તા અમુષ્મૈ લોકાય સપ્ત ગ્રામ્યાસ્તા અત્રોપધેયા ગૌશ્ચાશ્વશ્ચાવિશ્ચાજા ચાશ્વતરશ્ચ ગર્દભશ્ચ પુરુષો યદ્ગાં પરાહન્તિ તા એવૈતદ્રપધત્તે ઽથો ગવૈવૈનં ચિનુતે ॥ ૭ । ।
સં પશ્યામિ પ્રજા અહમિતિ સર્વા એવ પ્રજા અવરુન્દ્ધ ઇડપ્રજસો માનવીરિત્યૈડીર્હિ પ્રજા માનવીર્યે ચ વૈ ગ્રામ્યાઃ પશવો યે ચારણ્યાસ્ત ઉભયે નક્તઁ સંસૃજ્યન્તે તસ્માદપિ યેઽલ્પાઃ પશવસ્તે નક્તં બહવ ઇવ દૃશ્યન્તે ત ઈશ્વરા અમું લોકમનુપદો યદેતદ્યજુર્વદત્યસ્મિન્નેવૈનાંલ્લોકે યચ્છત્યગ્નિર્વા એતસ્યાસ્મિંલ્લોકેઽગ્રે જાયતે ય આહિતાગ્નિસ્સોઽસ્ય પશૂનુપજાયમાનાન્ હિનસ્ત્યુપ ત્વાગ્ને દિવે દિવ ઇત્યુપૈવૈનં જાયમાનેભ્યશ્શમયતિ દોષાવસ્તર્ધિયા વયં નમો ભરન્ત એમસીતિ નમસ્વત્યોપાસ્થિત રાજન્તમધ્વરાણાં ગોપામૃતસ્ય દીદિવિમ્ । વર્ધમાનઁ સ્વે દમ ઇતિ વૃધદ્વત્યા સ નઃ પિતેવ સૂનવેઽગ્ને સૂપાયનો ભવ સચસ્વા નસ્સ્વસ્તય ઇતિ સ્વસ્તિમત્યાગ્ને ત્વં નો અન્તમ ઇત્યેતદ્ધ વૈ દિવોદાસો ભૈમસેનિરારુણિમુવાચાગ્નિમાદધિવાઁસમુદ્ગાતઃ કેન ગાર્હપત્ય ઉપસ્થેય ઇતિ તસ્મૈ હૈતા ઉવાચ સ હોવાચાભિરુપસ્થેયોઽગ્ને ત્વં નો અન્તમ ઉત ત્રાતા શિવો ભવા વરૂથ્ય ઇત્યેષા વા અગ્નેઃ પ્રિયા તનૂર્યા વરૂથ્યા પ્રિયયૈવૈનં તન્વોપાસ્થિત દ્વિપદાભિર્દ્વિપાત્ પુરુષો ગૃહા ગાર્હપત્યો ગૃહેષ્વેવ પ્રતિતિષ્ઠતિ તિસ્રઃ પૂર્વાશ્ચતસ્ર એતાસ્તાસ્સપ્ત સપ્ત ગ્રામ્યાઃ પશવસ્તાનેવાવરુન્દ્ધ ઊર્જા વઃ પશ્યામ્યૂર્જા મા પશ્યતેત્યૂર્જમેવ ગૃહેષુ પશુષ્વાત્મન્ ધત્તેઽથો યા અમૂરિષ્ટકા ઉપધત્તે તા એવૈતત્ કલ્પયતીડાસ્સ્થ મધુકૃત ઇતીડા હ્યેતા મધુકૃતસ્સ્યોના માવિશતેરંમદ ઇતિ સ્યોના હ્યેતા ઇરયા સહાવિશન્તિ મયિ વો રાયશ્શ્રયન્તાઁ સહસ્રપોષં વઃ પુષેયમિતિ સાહસ્રીમેવ પુષ્ટિં ન્યઙ્ક્તે વત્સં પરાહન્તિ વત્સનિકાન્તાઃ પશવઃ પશૂનામનુક્શાત્યા અભિકા એનં પશવો ભવન્ત્યથો ઇષ્ટકામેવૈતાં ગાર્હપત્ય ઉપાધત્તે

મહિ ત્રીણામવોઽસ્ત્વિત્યેષ પ્રાજાપત્યસ્ત્રિચઃ પ્રાજાપત્યા ઇમાઃ પ્રજાસ્સર્વા એવ પ્રજા અવરુન્દ્ધે પ્રજાપતિર્વા એતાઃ પ્રજાપતિમેવૈતદુપેત્ય સર્વમાપ્ત્વા સર્વમવરુધ્ય સોમાનઁ સ્વરણં કૃણુહિ બ્રહ્મણસ્પત ઇતિ બ્રાહ્મણસ્પત્યા બ્રહ્મવર્ચસમેવૈતયાત્મન્ ધત્તે વૈશ્વદેવીર્વા એતા વૈશ્વદેવીરિમાઃ પ્રજા બ્રહ્મણો યોનેઃ પ્રજાઃ પ્રજાયન્તે યદેષા બ્રાહ્મણસ્પત્યા બ્રહ્મણ એવૈના યોનેઃ પ્રજનયત્યેતાભિર્વા અદિતિઃ પુત્રાનન્વૈક્ષત યત્ સોમમાહરન્નમુષ્માલ્લોકાત્ સ્વસ્તિ પુનરાગચ્છન્ સહ સોમેન યમેવ કામં કામયતે તઁ સ્પૃણોતિ યં કામયેત સ્વસ્તિ પુનરાગચ્છેદિતિ તમેતાભિરન્વીક્ષેત સ્વસ્ત્યેવ પુનરાગચ્છતિ ॥ કદા ચન સ્તરીરસિ પરિ તે દૂડભો રથ ઇતિ સ્તોમસ્યૈવૈતદ્યોગઃ કદા ચન સ્તરીરસીત્યેતદ્ધ વા આરુણિરુવાચ ન તાવદ્રાત્રીઁ સ્તર્યમુવસ યાવદેતામૃચમશૃણવમિતિ ન રાત્રીઁ સ્તર્યં વસતિ ય એવં વેદ ગાયત્રો વા અગ્નિર્ગાયત્રચ્છન્દાસ્તં છન્દસા વ્યર્ધયતિ યદ્વિચ્છન્દોભિરુપતિષ્ઠતે યદેષા ગાયત્ર્યુત્તમા સ્વેનૈવૈનં છન્દસા સમર્ધયતિ સર્વં વા એષ આપ્ત્વા સર્વમવરુધ્ય સ્વર્ગં લોકમેતિ યોઽગ્નિમુપતિષ્ઠતે વ્યસ્ય પ્રજા છિદ્યતે યત્ પુત્રં હ્વયતિ પ્રજામેવાનુસંતનોતિ માનુષમિવ વા એતદુપાવર્તત યત્ પુત્રં હ્વયત્યચ્છિન્નો દૈવ્યસ્તન્તુર્મા મનુષ્યશ્છેદીતિ દેવલોકં ચૈવ મનુષ્યલોકં ચ સંતનોત્યુભૌ લોકા આજયતિ ॥ નિમ્રદોઽસીત્યવ તં ગૃહ્ણાતિ યોઽસ્ય પશ્ચાદ્ ભ્રાતૃવ્યોઽભિભૂરસીત્યભિ તં ભવતિ ય એનેન સદૃઙ્ પ્રભૂરસિ પ્રાહં તમતિભૂયાસમિત્યતિ તં ક્રામતિ ય એવૈનં પૂર્વોઽતિક્રાન્તો ભ્રાતૃવ્યઃ પૂષા મા પ્રપથે પાતુ પૂષા મા પશુપાઃ પાતુ પૂષા માધિપતિઃ પાત્વિતીયં વૈ પૂષા પ્રપથેઽન્તરિક્ષં પશુપા દ્યૌરધિપતિરિમ એવૈનં લોકાઃ પાન્ત્યગ્નિં સમિન્ધેઽનુસંતત્યૈ પ્રાચી દિગગ્નિર્દેવતેત્યેતા એવ સ દેવતા ઋત્વા પરાભવતિ ય એનમેતાભ્યો દિગ્ભ્યોઽભિદાસતિ જ્યોતિષે તન્તવ આશિષમાશાસ ઇત્યાશિષમેવાશાસ્તે યોઽસ્ય પ્રિયઃ પુત્રસ્સ્યાત્ તસ્ય નામ ગૃહ્ણીયાત્ તસ્મિન્નેવ તા આશિષો દધાતિ

અહર્વાવાસીન્ન રાત્રી સા યમી ભ્રાતરં મૃતં નામૃષ્યત તાં યદપૃચ્છન્યમિ કર્હિ તે ભ્રાતામૃતેત્યદ્યેત્યેવાબ્રવીત્ તે દેવા અબ્રુવન્નન્તર્દધામેદં રાત્રીં કરવામેતિ તે રાત્રીમકુર્વઁસ્તે રાત્ર્યાં ભૂતાયાં પશૂન્નાપશ્યન્ સાવેન્ન વૈ પશ્યન્તીતિ સા ન વ્યૌચ્છદરેત્ક્લસ્યત્ પશષુ તાન્ દેવા ઇચ્છન્તઃ પલ્યાયન્ત તાઁશ્છન્દોભિરન્વપશ્યઁસ્તસ્માચ્છન્દોભિર્નક્તમગ્નિરુપસ્થેયઃ પશૂનામનુક્શાત્યૈ નાસ્માત્ પશવસ્તિરોભવન્તિ ય એવં વેદ સાવેદનુ વા અખ્યન્નિતિ સા વ્યૌચ્છત્ તે દેવા અબ્રુવન્નમા વૈ નો વસ્વભૂદિતિ સામાવસ્યામા હ વા અસ્ય વસુ ભવતિ વિન્દતેઽન્યસ્ય વસુ નાસ્યાન્યો વસુ વિન્દતે ય એવં વિદ્વાનગ્નિમુપતિષ્ઠતે॥ દેવા વા અહ્નો રક્ષાઁસિ નિરઘ્નઁસ્તાનિ રાત્રીં પ્રાવિશઁસ્તાં દેવા ન વ્યેતુમધૃષ્ણુવઁસ્ત ઇન્દ્રમબ્રુવઁસ્ત્વં વૈ ન ઓજિષ્ઠોઽસિ ત્વમિમાં વીહીતિ સ્તુત મેત્યબ્રવીન્નાસ્તુતો વીર્યં કર્તુમર્હામીતિ તેઽબ્રુવન્નેષ તેઽગ્નિર્નેદિષ્ઠઁ સ ત્વા સ્તૌત્વિતિ તમગ્નિરસ્તૌત્ સ સ્તુતસ્સર્વા મૃધસ્સર્વા નાષ્ટ્રાસ્સર્વાણિ રક્ષાઁસ્યતરદિન્દ્રો યજમાનો યદગ્નિમુપતિષ્ઠતે સર્વા એવ મૃધસ્સર્વા નાષ્ટ્રાસ્સર્વાણિ રક્ષઁસિ તરતિ નાસ્ય નક્તં રક્ષાઁસીશતે ય એવં વેદ ત્વષ્ટા વૈ ભૂત્વા પ્રજાપતિઃ પ્રજા અસૃજત ત્વષ્ટા યજમાનસ્સ યદ્વાચાવદત્ તદભવદ્યદ્વૈ વાચા વદતિ તદ્ભવતિ યદ્યદેવ વાચા વદતિ તત્ તદ્ભવતિ તત્ તત્ સૃજતે

ધનં મે શઁસ્ય પાહિ તન્મે ગોપાયેતિ પ્રવત્સ્યન્નાહવનીયમુપતિષ્ઠેત ધનસ્ય વા એષ ગોપ્તા તદેવાસ્મૈ પરિદદાતિ મમ નામ પ્રથમં જાતવેદ ઇત્યાગ્નિનૈવૈતત્તન્વં વિપરિધત્તે યથાન્તે સતોઽગ્નિહોત્રઁ હુતં યથેષ્ટમેવમસ્યાપિ પ્રવસતો ભવતિ પ્રજા મે નર્ય પાહિ તાં મે ગોપાયેતિ પ્રજાયા વા એષ ગોપ્તા તામેવાસ્મૈ પરિદદાતીમાન્મે મિત્રાવરુણૌ ગૃહાન્ ગોપાયતં યુવમિતિ મિત્રેણ ચ વા ઇમાઃ પ્રજા ગુપ્તાઃ ક્રૂરેણ ચ મિત્રં મિત્રઃ ક્રૂરં વરુણ ઇયં પૂષૈતાભ્ય એવ દેવતાભ્યો ગૃહાન્ પરિદદાત્યન્નં મે પુરીષ્ય પાહિ તન્મે ગોપાયેત્યન્નસ્ય વા એષ ગોપ્તા તદેવાસ્મૈ પરિદદાતિ ધનં મે શઁસ્યાજુગુપસ્તન્મે પુનર્દેહીતિ ધનમેવ ગુપ્તં પુનરાત્મન્ ધત્તેઽગ્ને સહસ્રાક્ષ શાતમૂર્ધઞ્છતતેજ ઇત્યેતૈર્વા એતૌ વ્યૃધ્યેતે વિપ્રવસન્તૌ પ્રાણૈરપાનૈસ્તેજોભિર્વીયૈર્યદેતૈરુપતિષ્ઠતે તૈરેવ સમૃધ્યેતે મમ ચ નામ તવ ચ જાતવેદ ઇત્યગ્નિનૈવૈતત્ તન્વં યથાયથં કુરુતે પ્રજાં મે નર્યાજુગુપસ્તાં મે પુનર્દેહીતિ પ્રજામેવ ગુપ્તાં પુનરાત્મન્ ધત્તેઽગ્ને ગૃહપત ઇતિ નાર્તિમાર્ચ્છતોઽગ્નિશ્ચ યજમાનશ્ચ ન ભ્રેષં નીતોઽન્નં મે પુરીષ્યાજુગુપસ્તન્મે પુનર્દેહીત્યન્નમેવ ગુપ્તં પુનરાત્મન્ ધત્તે

પ્ર વેધસે કવયે વેદ્યાય વચો વન્દારુ વૃષભાય વૃષ્ણે।
યતો ભયમભયં તન્નો અસ્ત્વવ દેવાનાં યજેહીડ્યાનિ ॥
સમિધાગ્નિં દુવસ્યત ઘૃતૈર્બોધયતાતિથિમ્ । આસ્મિન્ હવ્યા જુહોતન ॥
ઉદગ્ને તવ તદ્ ઘૃતાદર્ચી રોચત આહુતમ્ । નિઁસાનં જુહ્વો મુખે । ।
ઉપ ત્વા જુહ્વો મમ ઘૃતાચીર્યન્તુ હર્યત । અગ્ને હવ્યા જુષસ્વ નઃ ॥
પ્રજા અગ્ને સંવાસયાશાશ્ચ પશુભિસ્સહ । રાષ્ટ્રાણ્યસ્મા આધેહિ યાન્યાસન્ સવિતુસ્સવે ॥
સઁ વસ્સૃજામિ હૃદયઁ સઁસૃષ્ટં મનો અસ્તુ વઃ । સઁસૃષ્ટાસ્તન્વસ્સન્તુ વસ્સઁસૃષ્ટઃ પ્રાણો અસ્તુ વઃ ॥
સં યા વઃ પ્રિયાસ્તન્વસ્સંપ્રિયા હૃદયાનિ વઃ ॥
આત્મા વો અસ્તુ સંપ્રિયસ્સંપ્રિયાસ્તન્વો મમ ॥
યો અશ્વત્થશ્શમીગર્ભ આરુરોહ ત્વય્યપિ ।
તં તે ગૃહ્ણામિ યજ્ઞિયૈઃ કેતુભિસ્સહ ॥
મયિ ગૃહ્ણામ્યહમગ્રે અગ્નિં રાયસ્પોષેણ સહ વર્ચસેહ દેવાઃ ।
મયિ પ્રજાં મયિ પુષ્ટિં દધામિ મદેમ શતહિમાસ્સુવીરાઃ ॥
યો નો અગ્નિઃ પિતરો હૃત્સ્વન્તરમર્ત્યો મર્ત્યાઁ આવિવેશ ॥
તમાત્મનિ પરિગૃહ્ણીમહે વયં મૈષો અસ્માનવહાય પરાગાન્મા વયમેતમવહાય પરાગામ ॥
મહી વિશ્પત્ની સદની ઋતસ્યાર્વાચી એતં ધરુણે રયીણામ્ ।
અન્તર્વતી જન્યં જાતવેદસમધ્વરાણાં જનયતં પુરોગામ્ ॥
ઉત્ સમુદ્રાન્મધુમાઁ ઊર્મિરાગાત્ સામ્રાજ્યાય પ્રતરં દધાનઃ ।
અમી ચ યે મઘવાનો વયં ચેષમૂર્જં મધુમત્ સંભરેમ ॥
ઇયત્યગ્ર આસીરદો દેવિ પ્રથમાના પૃથગ્યત્ ॥
દેવૈર્નુત્તા વ્યસર્પો મહિત્વા અદૃઁહથાશ્શર્કરાભિસ્ત્રિવિષ્ટપિ ।
અજયો લોકાન્ પ્રદિશશ્ચતસ્રઃ ॥
ઉદેહ્યગ્ને અધિ માતુઃ પૃથિવ્યા વિશ આવિશ મહતસ્સધસ્થાત્ ॥
આશું ત્વાજૌ દધિરે દેવયન્તો હવ્યવાહં ભુવનસ્ય ગોપામ્ ॥
યદીદં દિવોં યદિ વા પૃથિવ્યાસ્સંબભૂવ સુકૃતો રરાણયોઃ ॥
તયોઃ પૃષ્ઠે સીદતુ જાતવેદાઃ પ્રજામસ્મભ્યં જનયન્ રયિં ચ ॥
ચન્દ્રમગ્નિં ચન્દ્રરથઁ હરિવ્રતં વૈશ્વાનરમપ્સુષદઁ સ્વર્વિદમ્ ॥
વિગાહં તૂર્ણિં તવિષીભિરાવૃતં ભૂર્ણિં દેવાસ ઇહ સુશ્રિયં દધુઃ ॥
યત્ પૃથિવ્યા અનામૃતઁ સંબભૂવ ત્વે સચા । તદગ્નિરગ્નયે દદત્ તસ્મિન્નાધીયતામયમ્ ॥
યદન્તરિક્ષસ્ય યદ્દિવો અનામૃતઁ સંબભૂવ ત્વે સચા॥
તદગ્નિરગ્નયે દદત્ તસ્મિન્નાધીયતામયમ્

ઇત એવ પ્રથમં જજ્ઞે અગ્નિરેભ્યો યોનિભ્યો અધિ જાતવેદાઃ ॥
સ ગાયત્ર્યાં ત્રિષ્ટુભા જગત્યાનુષ્ટુભા દેવેભ્યો હવ્યં વહતુ પ્રજાનન્ ।
સહાગ્ને અગ્નિના જાયસ્વ સહ રય્યા સહ પુષ્ટ્યા સહ પ્રજયા સહ બ્રહ્મવર્ચસેનાજન્યગ્નિર્હોતા પૂર્વઃ પૂર્વેભ્યઃ પવમાનઃ પાવકશ્શુચિરીડ્યોઽસુરસિ પ્રથમજા અસુર્નામાસુરુચ્યસેઽસુરહમસુસ્ત્વં કિંમદ્યાસુરસું કરદસોરસું પ્રતીતન સંજાનીધ્વં ભૂર્ભુવરઙ્ગિરસાં ત્વા દેવાનાં વ્રતેનાદધ આદિત્યાનાં ત્વા દેવાનાં વ્રતેનાદધે દ્યૌર્મહ્નાસિ ભૂમિર્ભૂમ્ના તસ્યાસ્તે દેવ્યદિત ઉપસ્થેઽન્નાદમનદ્યાયાન્નપત્યાયાદધે ।
આયં ગૌઃ પૃશ્નિરક્રમીદસદન્માતરં પુરઃ । પિતરં ચ પ્રયન્સ્વઃ ॥
અગ્ને ગૃહપતેઽહે બુધ્ન્ય પરિષદ્ય દિવઃ પૃથિવ્યાઃ પર્યન્તરિક્ષાલ્લોકં વિન્દ યજમાનાય પૃથિવ્યા મૂર્ધન્ સીદ યજ્ઞિયે લોકે યો નો અગ્ને નિષ્ટ્યો યોઽનિષ્ટ્યોઽભિદાસતીદમહં તં ત્વયાભિનિદધામિ ।
યાસ્તે શિવાસ્તન્વો જાતવેદો યા અન્તરિક્ષે દિવિ યાઃ પૃથિવ્યામ્ ॥
તાભિસ્સંભૂય સગણસ્સજોષા હિરણ્યયોનિર્વહ હવ્યમગ્ને ॥
સં ત્વમગ્ને દિવ્યેન જ્યોતિષા ભાહિ સમન્તરિક્ષ્યેણ સં પાર્થિવેન વૈશ્વાનર્યા સમિધા દીદિહી ન ઊર્જસ્વત્યા વર્ચસ્વત્યા ભાસ્વત્યા રશ્મિવત્યા જ્યોતિષ્મત્યા ॥
યા વાજિન્નગ્નેઃ પ્રિયા તનૂઃ પશુષુ પવમાના તામાવહ તયા મા જિન્વ યા વાજિન્નગ્નેઃ પ્રિયા તનૂરપ્સુ પાવકા તામાવહ તયા મા જિન્વ યા વાજિન્નગ્નેઃ પ્રિયા તનૂસ્સૂર્યે શુક્રા શુચિમતી તામાવહ તયા મા જિન્વૌજસે બલાય ત્વૌદ્યચ્છે વૃષ્ણે શુષ્માયાશસ્તિતૂરસિ વૃત્રતૂરસ્માન્ પથો જ્યૈષ્ઠ્યાન્મા યોષમ્ ॥
પ્રાચીમનુ પ્રદિશં પ્રેહિ વિદ્વાનગ્નેરગ્ને પુરો અગ્ને ભવેહ ।
વિશ્વા આશા દીદ્યદ્વિભાહ્યૂર્જં નો ધેહિ દ્વિપદે ચતુષ્પદે ॥
ભુવરઙ્ગિરસાં ત્વા દેવાનાં વ્રતેનાદધ આદિત્યાનાં ત્વા દેવાનાં વ્રતેનાદધે દ્યૌરમહ્નાસિ ભૂમિર્ભૂમ્ના તસ્યાસ્તે દેવ્યદિત ઉપસ્થેઽન્નાદમન્નાદ્યાયાન્નપત્યાયાદધે ॥
અસ્ય પ્રાણાદપાનત્યન્તશ્ચરતિ રોચના । વ્યખ્યન્મહિષો દિવમ્ ॥
અગ્ને નય મયોભો સુશેવ દિવઃ પૃથિવ્યાઃ પર્યન્તરિક્ષાલ્લોકં વિન્દ યજમાનાય પૃથિવ્યા મૂર્ધન્ સીદ યજ્ઞિયે લોકે યો નો અગ્ને નિષ્ટયો યોઽનિષ્ટ્યોઽભિદાસતીદમહં તં ત્વયાભિનિદધામિ ॥
યાસ્તે શિવાસ્તન્વો જાતવેદો યા અન્તરિક્ષે દિવિ યાઃ પૃથિવ્યામ્ ॥
તાભિસ્સંભૂય સગણસ્સજોષા હિરણ્યયોનિર્વહ હવ્યમગ્ને ।
સં ત્વમગ્ને દિવ્યેન જ્યોતિષા ભાહિ સમન્તરિક્ષ્યેણ સં પાર્થિવેન વૈશ્વાનર્યા સમિધા દીદિહી ન ઊર્જસ્વત્યા વર્ચસ્વત્યા ભાસ્વત્યા રશ્મિવત્યા જ્યોતિષ્મત્યા નાકોઽસિ બ્રધ્નઃ પ્રતિષ્ઠા સંક્રમણં ભૂર્ભુવસ્સ્વરઙ્ગિરસાં ત્વા દેવાનાં વ્રતેનાદધ આદિત્યાનાં ત્વા દેવાનાં વ્રતેનાદધે દ્યૌર્મહ્નાસિ ભૂમિર્ભૂમ્ના તસ્યાસ્તે દેવ્યદિત ઉપસ્થેઽન્નાદમન્નાદ્યાયાનપત્યાયાદધે ॥
ત્રિંશદ્ધામ વિરાજતિ વાક્પતઙ્ગા અશિશ્રયુઃ । પ્રતિ વસ્તોરહ દ્યુભિઃ ॥
અગ્ને સંરાડજૈકપાદાહવનીય દિવઃ પૃથિવ્યાઃ પર્યન્તરિક્ષાલ્લોકં વિન્દ યજમાનાય પૃથિવ્યા મૂર્ધન્ સીદ યજ્ઞિયે લોકે યો નો અગ્ને નિષ્ટ્યો યોઽનિષ્ટ્યોઽભિદાસતીદમહં તં ત્વયાભિનિદધામિ ॥
યાસ્તે શિવાસ્તન્વો જાતવેદો યા અન્તરિક્ષે દિવિ યા પૃથિવ્યામ્ ॥
તાભિસ્સંભૂય સગણસ્સજોષા હિરણ્યયોનિર્વહ હવ્યમગ્ને ।
સં ત્વમગ્ને દિવ્યેન જ્યોતિષા ભાહિ સમન્તરિક્ષ્યેણ સં પાર્થિવેન વૈશ્વાનર્યા સમિધા દીદિહી ન ઊર્જસ્વત્યા વર્ચસ્વત્યા ભાસ્વત્યા રશ્મિવત્યા જ્યોતિષ્મત્યા ॥
યસ્તે અપ્સુ મહિમા યો વનેષુ ય ઓષધીષુ પશુષ્વાવિવેશ ।
યત્ર યત્ર બિભ્રતો જાતવેદા અગ્ને તતો દ્રવિણોદા ન એહિ ॥
મનુષ્વત્ ત્વા નિધીમહિ મનુષ્વત્ સમિધીમહિ ।
અગ્ને મનુષ્વદઙ્ગિરો દેવાન્ દેવયતે યજ

સપ્ત તે અગ્ને સમિધસ્સપ્ત જિહ્વાસ્સપ્તર્ષયસ્સપ્ત ધામ પ્રિયાણિ સપ્ત હોત્રા અનુવિદ્વાન્ સપ્ત યોનીઁરાપૃણસ્વા ઘૃતેન યા તે અગ્ને પવમાના તનૂઃ પૃથિવીમન્વાવિવેશ યાગ્નૌ યા રથન્તરે યા ગાયત્રે છન્દસિ યા ત્રિવૃતિ સ્તોમે યાન્ને તાં ત એતદવરુન્ધે તસ્યૈ સ્વાહા યા તે અગ્ને પાવકા તનૂરન્તરિક્ષમન્વાવિવેશ યા વાતે યા વામદેવ્યે યા ત્રૈષ્ટુભે છન્દસિ યા પઞ્ચદશે સ્તોમે યા પશુષુ તાં ત એતદવરુન્ધે તસ્યૈ સ્વાહા યા તે અગ્ને શુચિસ્તનૂર્દિવમન્વાવિવેશ યા સૂર્યે યા બૃહતિ યા જાગતે છન્દસિ યા સપ્તદશે સ્તોમે યાપ્સુ તાં ત એતદવરુન્ધે તસ્યૈ સ્વાહા ॥ વાતઃ પ્રાણસ્તદયમાત્મા પુરીષમસિ સંપ્રિયઃ પશુભિર્યચ્છા તોકાય તનયાય શં યોઃ પ્રજાં મે યચ્છ ઘર્મશ્શિરસ્તદયમગ્નિઃ પુરીષમસિ સંપ્રિયઃ પશુભિસ્સ્વદિતં નઃ પિતું પચ પશૂન્ મે યચ્છાર્કશ્ચક્ષુસ્તદસૌ સૂર્યઃ પુરીષમસિ સંપ્રિયઃ પશુભિર્યત્ તે શુક્ર શુક્રં ધામ શુક્રા તનૂશ્શુક્રં જ્યોતિરજસ્રં યત્ તેઽનાધૃષ્ટં નામાનાધૃષ્યં તેન ત્વાદધે વર્ચો મે યચ્છ યેઽગ્નયો દિવો યેઽન્તરિક્ષાદ્યે પૃથિવ્યાસ્સમાજગ્મુરિષમૂર્જં વસાનાસ્તેઽસ્મા અગ્નયે દ્રવિણાનિ દત્ત્વા તૃપ્તાઃ પ્રીતાઃ પુનરસ્તં પરેત ॥
કલ્પેતાં દ્યાવાપૃથિવી કલ્પન્તામપિ ઓષધયઃ ॥
કલ્પન્તામગ્નયઃ પૃથઙ્ મમ જ્યૈષ્ઠ્યાય સવ્રતાઃ ॥
યેઽગ્નયસ્સમનસસ્સચેતસ ઔષધીષ્વપ્સુ પ્રવિષ્ટાઃ ।
તે સમ્રાજમભિસંયન્તુ સર્વ ઊર્જં નો ધત્ત દ્વિપદે ચતુષ્પદે ॥
અયમગ્નિશ્શ્રેષ્ઠતમોઽયમસ્તુ યશસ્તમઃ ।
અયઁ સહસ્રસાતમસ્સુકૃતં યોનિમાસદત્ તતો વરાન્ વૃણીમહે ॥
નિષસાદ ધૃતવતો વરુણઃ પસ્ત્યાસ્વા । સામ્રાજ્યાય સુક્રતુઃ ॥
પ્ર નૂનં બ્રહ્મણસ્પતિર્મન્ત્રં વદત્યુક્થ્યમ્ ।
યસ્મિન્નિન્દ્રો વરુણો મિત્રો અર્યમા દેવા ઓકાઁસિ ચક્રિરે

અદિતિર્વૈ પ્રજાકામૌદનમપચત્ તસ્યોચ્છિષ્ટમાશ્નાત્ સા ગર્ભમધત્ત તત આદિત્યા અજાયન્ત ય એષ ઓદનઃ પચ્યત આરમ્ભણમેવૈતત્ ક્રિયત આક્રમણમેવ પ્રાદેશમાત્રીસ્સમિધો ભવન્ત્યેતાવાન્ હ્યાત્મા પ્રજાપતિના સંમિતોઽગ્નેર્વૈ યા યજ્ઞિયા તનૂરશ્વત્થે તયા સમગચ્છતૈષાસ્ય ઘૃત્યા તનૂર્યદ્ ઘૃતં યદ્ ઘૃતેન સમિધોઽનક્તિ તાભ્યામેવૈનં તનૂભ્યાઁ સંગમયતિ નિર્માર્ગસ્યાદધાત્યપગૂર્ત્યા વૈ વીર્યં ક્રિયતે યન્નિર્માર્ગસ્યાદધાત્યપગૂર્ત્યા એવ સંવત્સરો વૈ પ્રજનનમગ્નિઃ પ્રજનયિતા તત્ પ્રજનનં યત્ પુરા સંવત્સરાદગ્નૌ સમિધ આદધાતિ પ્રજનનાદેવૈનં પ્રજનયિતા પ્રજનયત્યભક્તર્તુર્વૈ પુરુષો ન હિ તદ્વેદ યમૃતુમભિજાયતે યન્નક્ષત્રં યત્ સમિધ આદધાતિ ય એવાસ્યર્તુર્યન્નક્ષત્રં તદાપ્નોતિ ય એષ ઓદનઃ પચ્યતે યોનિરેવૈષ ક્રિયતે યત્ સમિધ આધીયન્તે રેતસ્તદ્ધીયતે સંવત્સરે વૈ રેતો હિતં પ્રજાયતે યત્ સંવત્સરે પર્યેતેઽગ્નિમાધત્તે પ્રજાતમેવૈનમાધત્તે દ્વાદશસુ રાત્રીષુ પુરાધેયાસ્તા હિ સંવત્સરસ્ય પ્રતિમાથો તિસૃષ્વથો દ્વયોરથો પૂર્વેદ્યુરાધેયાસ્ત એવાગ્નિમાદધાનેનાદિત્યા વા ઇત ઉત્તમા અમું લોકમાયઁસ્તે પથિરક્ષયસ્ત ઇયક્ષમાણં પ્રતિનુદન્ત તચ્છેષણભાગા વા આદિત્યા યદુચ્છિષ્ટેન સમિધોઽનક્તિ તેભ્ય એવ પ્રાવોચત તેભ્ય એવં પ્રોચ્ય સ્વર્ગં લોકમારોહતિ

અ વો રાજાનમધ્વરસ્ય રુદ્રં હોતારઁ સત્યયજં રોદસ્યોઃ ।
અગ્નિં પુરા તનયિત્નોરચિત્તાદ્ધિરણ્યરૂપમવસે કૃણુધ્વમ્ ॥
કદ્ધિષ્ણ્યાસુ વૃધસાનો અગ્ને કદ્વાતાય પ્રતવસે શુભંયે ॥
પરિજ્મને નાસત્યાય ક્ષે બ્રવઃ કદગ્ને રુદ્રાય નૃઘ્ને ॥
અગ્નિર્હોતા સાધ્વીમકરગ્ન આયૂઁષિ પવસે ॥
અગ્ને પવસ્વ સ્વપા અસ્મે વર્ચસ્સુવીર્યમ્ । દધદ્રયિં મયિ પોષમ્ ॥
યો અશ્વસ્ય દધિક્રાવ્ણો અકારીત્ સમિદ્ધે અગ્ના ઉષસો વ્યુષ્ટૌ ।
અનાગસં તમદિતિઃ કૃણોતુ સ મિત્રેણ વરુણેના સજોષાઃ ॥
મહશ્ચર્કર્મ્યર્વતઃ ક્રતુપ્રા દધિક્રાવ્ણઃ પુરુવારસ્ય વૃષ્ણઃ ।
યં પૂરુભ્યો દીદિવાઁસં નાગ્નિં દદથુર્મિત્રાવરુણા તતુરિમ્ ॥
ઋતાવાનં વૈશ્વાનરં વૈશ્વાનરસ્ય સુમતૌ સ્યામ ॥
ઉક્ષાન્નાય વશાન્નાય સોમપૃષ્ઠાય વેધસે । સ્તોમૈર્વિધેમાગ્નયે ॥
તૃષુ યદન્ના તૃષુણા વવક્ષ તૃષુ દૂતં કૃણુતે યહ્વો અગ્નિઃ ॥
વાતસ્ય મેડિં સચતે નિજૂર્વન્નાશું ન વાજયતે હિન્વે અર્વા ।
અગ્નિરીશે વસવ્યસ્યાગ્નિર્મહઃ સૌભગસ્ય । તાન્યસ્મભ્યં રાસતે ॥
ત્વામગ્ને વસુપતિં વસૂનામભિ પ્રમન્દે અધ્વરેષુ રાજન્ ।
ત્વયા વાજં વાજયન્તો જયેમાભિષ્યામ પૃત્સુતીર્મર્ત્યાનામ્ ॥
ત્વં યવિષ્ઠ દાશુષો નૄઁ પાહિ શૃણુધી ગિરઃ । રક્ષા તોકમુત ત્મના ॥
તુભ્યં ભરન્તિ ક્ષિતયો યવિષ્ઠ બલિમગ્ને અન્તિત ઓત દૂરાત્ ।
આ ભન્દિષ્ઠસ્ય સુમતિં ચિકિદ્ધિ બૃહત્ તે અગ્ને મહિ શર્મ ભદ્રમ્ ॥
કૃષ્ણા રજાઁસિ પત્સુતઃ પ્રયાણે જાતવેદસઃ । અગ્નિર્યદ્રોધતિ ક્ષમિ ॥
ત્વે વસૂનિ પૂર્વણીક હોતર્દોષા વસ્તોરેરિરે યજ્ઞિયાસઃ ॥
ક્ષામેવ વિશ્વા ભુવનાનિ યસ્મિન્ સઁ સૌભગાનિ દધિરે પાવકે ।
પ્ર વસ્સખાયો અગ્નયે સ્તોમં યજ્ઞં ચ ધૃષ્ણુયા । અર્ચ ગાય ચ વેધસે ॥
પ્ર વશ્શુક્રાય ભાનવે ભરધ્વઁ હવ્યં મતિં ચાગ્નયે સુપૂતમ્ ॥
યો દૈવ્યાનિ માનુષા જનૂઁષ્યન્તર્વિશ્વાનિ વિદ્મના જિગાતિ ॥
વિ જ્યોતિષા વિ પાજસા ॥
સ ત્વમગ્ને પ્રતીકેન પ્રત્યોષ યાતુધાન્યઃ । ઉરુક્ષયેષુ દીદ્યત્ ॥
તઁ સુપ્રતીકઁ સુદૃશઁ સ્વઞ્ચમવિદ્વાઁસો વિદુષ્ટરઁ સપેમ ॥
સ યક્ષદ્વિશ્વા વયુનાનિ વિદ્વાન્ પ્ર હવ્યમગ્નિરમૃતેષુ વોચત્

યુક્ષ્વા હિ દેવહૂતમાઁ અશ્વાઁ અગ્ને રથીરિવ ।
નિ હોતા પૂર્વ્યસ્સદઃ ।
ઉત નો દેવ દેવાઁ અચ્છા વોચો વિદુષ્ટરઃ । શ્રદ્વિશ્વા વાર્યા કૃધિ ॥
ત્વં હ યદ્યવિષ્ઠ્ય સહસસ્સૂન આહુત । ઋતાવા યજ્ઞિયો ભુવઃ ॥
અયમગ્નિસ્સહસ્રિણઃ ॥
તં નેમિમૃભવો યથા નમસ્વ સહૂતિભિઃ । નેદીયો યજ્ઞમઙ્ગિરઃ ॥
કસ્મૈ નૂનમભિદ્યવે વાચા વિરૂપ નિત્યયા । વૃષ્ણે ચોદસ્વ સુષ્ટુતિમ્ ॥
કમુ ષ્વિદસ્ય સેનયાગ્નેરપાકચક્ષસઃ । પણિં ગોષુ સ્તરામહે ॥
મા નો દેવાનાં વિશઃ પ્રસ્નાતીરિવોસ્રાઃ । કૃશં ન હાસુરઘ્ન્યાઃ ।
મા નસ્સમસ્ય દૂઢ્યઃ પરિદ્વેષસો અઁહતિઃ ।
ઊર્મિર્ન નાવમા વધીત્ ॥
નમસ્તે અગ્ન ઓજસે ગૃણન્તિ દેવ કૃષ્ટયઃ । અમૈરમિત્રમર્દય ॥
કુવિત્સુ નો ગૈષ્ટયેઽગ્ને સંવેષિષો રયિમ્ । ઉરુકૃદુરુ ણસ્કૃધિ ॥
મા નો અસ્મિન્ મહાધને પરાવર્ભા રભૃદ્યથા । સંવર્ગઁ સં રયિં જય ॥
પરસ્યા અધિ સંવત એહ્યૂ ષુ બ્રવાણિ તે

ઇતિ શ્રીયજુષિ કાઠકે ચરકશાખાયામિઠિમિકાયામાલોભી નામ સપ્તમં સ્થાનકં સંપૂર્ણમ્