કાલિકારહસ્યમ્ · અધ્યાય 1

કાલિકારહસ્ય
શુભમસ્તુ
॥ અવિભમસ્તુ ॥
શ્રી કૈલાસધરાગ્રસૌધનિલયં શીતાંશુ બિમ્બસ્ફુરન્માણિક્ય
સ્ફુટસત્કિરીટમભવન્ મન્દારમાલાન્વિતમ્ ।
શોભન્તં પ્રમદૈર્મહાબલયુતૈ શેષાસુરાશ્ચાસુરૈઃ
ગૌરીમન્ત્રરહસ્ય વિત્તમમજં પઞ્ચાનનં શઙ્કરમ્ ।
વ્યેષુ મન્ત્રકોટિષુ વરદાં ફલદાયકમ્ । જપતાં
શૃણ્વતાં ચાપિ મનોભીષ્ટફલપ્રદાઃ । સન્ત્યાગમોક્તા
નિગમચોદિતા મોક્ષદાયકાઃ । ગાયત્રી બગલા બલા શ્યામલા
નકુલી તથા ।
ધેનુવાગેશ્વરી ચૈવ વારાહી કવિરાજરાજેશ્વરી ચૈવ તથા
ત્રિપુરસુન્દરી ધૂમાવતિ તથેન્દ્રાક્ષિ યક્ષિણીતિ પ્રકીર્તિતા
શાક્તેયમન્ત્રરાજશ્ચ । કાર્તવીર્યસ્ય સિંહ્વકા દક્ષિણે
મૂર્તિમન્ત્રશ્ચ તથા પઞ્ચાક્ષરી સ્મૃતમ્ ।
દ્વાદશાક્ષરમન્ત્રઞ્ચ તથા ષોડશકં તથા । સુદર્શનં
વૈનતેયં હનુમન્તં ચ ભૈરવમ્ । અષ્ટાક્ષરં ચૈકવર્ણં
તથા પ્રત્યંગિરાદયઃ । એતે બહુવિધા મન્ત્રાઃ શિવ વૈષ્ણવ
દેવતાઃ । તેષુ તેષુ મન્ત્રેષુ ભુક્તે મુક્તિ ફલપ્રદમ્ ।
પ્. ૨)
સર્વપાતકનિર્ઘાતં સર્વશત્રુનિવારણમ્ । દુસ્વપ્નનાશનં
ચૈવ સર્વલોકવશીકરમ્ । સ્તંભનં મોહનઞ્ચૈવ
વાગ્ભવબલાન્વિતમ્ । પાવનં ફલદં શ્રેષ્ઠં ભક્તાનાઞ્ચ
વશીકરમ્ । મારણાકર્ષણઞ્ચૈવ કલિદોષ નિવારણમ્ ।
યચ્છીઘ્રફલદં શ્રેષ્ઠં તન્મે બ્રૂહિ મહેશ્વર ।
ઈશ્વરઃ -
શૃણુ દેવિ પ્રવક્ષ્યામિ મન્ત્રાણામુત્તમોત્તમમ્ । વક્ષ્યે
ચાયુષ્કરં સર્વસમ્પત્કરમનુત્તમમ્ । ન દેયં મૂઢચિત્તાય
ગુરુવિત્તાપહારિણે । ભક્તિહીનાય હિંસ્રાય પ્રાણત્યાગેપિ
પાર્વતિ । સિદ્ધસાધ્યસુસિદ્ધારીન્ ચક્રં સુપરિશોધ્ય ચ ।
વાશિકોષ્ઠઞ્ચ નક્ષત્ર કોષ્ઠં ઋણ ઋણી તથા ।
ભૂકોષ્ઠઞ્ચ વિજ્ઞેય દેયં શિષ્યાય દીયતે । શુભે દિને શુભે
નક્ષત્રે મુહૂર્તે તુ તથાવિધે । ચન્દ્રતારાબલયુતે માતે શૂન્યે
વિવર્જિતે । માઘે વા કાર્તિકે વાપિ વૈશાખે વા વિમૂઢકે ।
ઉપદેશઞ્ચ કર્તવ્યં ગુરુપરમ ધાર્મિકઃ । રહસ્યં
સર્વમન્ત્રેષુ વેદવેદાંગ સમ્મતમ્ । ગોપનીયં પ્રયત્નેન
ત્મવાઙ્મનસ ગોચરમ્ । સદ્ગુરું પૂજયિત્વા તુ ભક્તિપૂર્વં
સદક્ષિણમ્ ।
પ્. ૩)
ઉપોષ્ય રજસમેકાં પઞ્ચગવ્યાદિકૈશ્શુચિઃ । દિગ્બન્ધનાદિકં
કૃત્વા અષ્ટશક્તિરનુસ્મરન્ । ગુરુત્રપઞ્ચ સંસ્કૃત્ય ગણેશં
ભૈરવં તથા । પીઠત્રવાદિ સંયુક્તં નત્વા ચ ગુરુમણ્ડલમ્
। ભૂશુદ્ધિં ભૂતશુદ્ધિઞ્ચ માતૃકાન્યાસમાચરેત્ ।
અંગન્યાસં કરન્યાસં દેહન્યાસં તતઃ પરમ્ । મન્ત્રાદૌ
નિયતઃ કૃત્વા સ્થિતિ ન્યાસં સમાચરેત્ મધ્યાન્હેર્વાર્ધરાત્રે વા
નદ્યાં દેવાલયેપિ વા । અશ્વત્થમૂલમાશ્રિત્ય ગ્રહણેષુ ચ
સર્વસુ । એતન્મન્ત્રં સુસંગૃહ્ય દાસસોપરિસંસ્થિતાઃ । કલશં
સન્નિધૌ સ્થાપ્ય યથાસંસ્કારપૂર્વકમ્ ।
વિમલૈર્વારુણૈર્મન્ત્રૈર્માર્જયિત્વા તદમ્બુના । ખડ્ગમુણ્ડઞ્ચ
વરદં અભયઞ્ચ કિરીટકમ્ । મકરઞ્ચેતિ વિખ્યાતાઃ
મુદ્રાષટ્કં પ્રદર્શયેત્ । ઉષ્ણિક્છન્દોભિસંજ્ઞાતં
ભૈરવોર્ષિસમન્વિતમ્ । માયાબીજાનુ બીજંશ્ચ
ગગનાક્ષરશક્તિકમ્ । દ્વેષબીજ પરિસ્પષ્ટં કીલકં
મોક્ષદાયકમ્ । દક્ષિણા કાલિકા મન્ત્રક્રમં વક્ષ્યે પ્રયત્નતઃ
। વામાક્ષીવન્હ્યનુસ્વારમાદ્યા ત્રિગરલં ક્રમાત્ ।
પ્. ૪)
દ્વેષદ્વયં દ્વિતીયં સ્યાત્ ત્રિમૂર્તિર્બિન્દુસંયુતમ્ । અષ્ટાદશં
ચતુર્થં સ્યાત્ પઞ્ચાશત્પઞ્ચમં સ્મૃતમ્ । તદ્ગોવિન્દ સમાયુક્તં
બ્રહ્માદિપરિસેવિતમ્ । પૂષ્ણોપરિસ્થ વર્ણં સ્યાત્
ત્રિમૂર્તિયુતમષ્ટમમ્ । આદિમદશમજ્ઞેયં પુરાપ્રોક્તં
વિધાનતઃ । એકાદશં દ્વિતીયવત્ દ્વાદશન્તુ તૃતીયવત્ । અન્તે
સ્વાહા સમાયુક્તં એતન્મન્ત્રં મનોહરમ્ । બ્રહ્માદિભિરનુદ્ધેયં
વેદવેદાંગ સંયુતમ્ । સપ્તકોટિમહામન્ત્રરાજ * તત્પ્રકીર્તિતમ્ ।
તવ સ્નેહાત્પ્રવક્ષ્યામિ ગુહ્યાદ્ગુહ્યતરં મહત્ । ત્રિષુ લોકેષુ
વિખ્યાતં નાન્યમન્ત્રમિતઃ પરમ્ । શીઘ્રમારસ્વતઃ પ્રાપ્તિઃ
પાણ્ડિત્યં ચ સખાન્તરે । યો નિત્યં જપતે મર્ત્યઃ
સોપ્યતત્ફલમશ્નુતે ।
ઇતિ શ્રી મહાભૈરવતન્ત્રે કાલિકારહસ્યે ઉમામહેશ્વરસંવાદે
ઈશ્વરપ્રોક્તો નામ તૃતીયઃ પટલઃ ॥
પાર્વત્યુવાચ -
વિભો શંકર મન્નાથ ત્વન્મુખબ્જવિનિસ્સૃતમ્ । અસ્ય મન્ત્રસ્ય
માહાત્મ્યં ધૃત્વા સમોદમાપ્નુયાત્ ।
પ્. ૫)
ધ્યાનં કથં મહાદેયાઃ પુનશ્ચરણાદિકં કથમ્ । હોમઞ્ચ
તર્પણવિધિં વિપ્રભોજનમેવ ચ । પૂજાવિધાનં કે પુષ્પૈઃ
કથં કુર્યાત્કિયત્કિયત્ । એતન્મે બ્રૂહિ વિસ્તાર્ય સર્વમન્ત્રવિધાં
વર ।
ઈશ્વરોવાચ -
ધ્યાનક્રમં પ્રવક્ષ્યામિ શૃણુ શૈલેન્દ્ર નન્દને ।
કરાલવદનાં ઘોરાં મુક્તકેશીં ચતુર્ભુજામ્ । કાલિકાં
દક્ષિણાં દિવ્યાં મુણ્ડમાલાવિભૂષિતામ્ ।
સવ્યછિન્નશિરખડ્ગવામોર્ધ્વજ કરામ્બુજામ્ । અભયં
વરદઞ્ચૈવ દક્ષિણા દોર્ધપાણિકામ્ । મહામેઘપ્રભાં
શ્યામાં તથૈવ ચ દિગમ્બરામ્ ।
કણવલિસક્તમુણ્ડાલિંગલદ્દધિરચર્ચિતામ્ । કર્ણાવતંસતાં
નીતા શવયુગ્મ ભયાનકમ્ । ઘોરદંષ્ટ્રા કરાલાઞ્ચ
પીનોન્નતપયોધરામ્ । સબાણકરસંધાતૈ કૃતકાંચિહસન્મુખી
। સૃક્દ્વયગલાદ્યુક્તા ધારા વિસ્ફુરિતાનતામ્ । ઘોરાખાં
મહારૌદ્રીં શ્મશાનાલય વાસિનીમ્ । દક્ષિણાકાલિકાં દિવ્યાં
મુક્તલમ્બકચ્ચોચ્ચયામ્ ।? શવરૂપમહાદેવ હૃદયોપરિ સંસ્થિતામ્ ।
શવાભિઘોરારવાભિશ્ચ ચતુર્દિક્ષુસમન્વિતામ્ ।
પ્. ૬)
મહાકાલેન ચ સમં વિપરીતરતાતુરામ્ । મુખપ્રસન્નવદનાં
ઘોરાનન વરોરુહામ્ । યોગિની ચક્રસહિતાં કાલિકાં ધ્યાયેત્સદા
। એવં પ્રવક્ષ્યામિ મન્ત્રાણા મુત્તમોત્તમમ્ । વક્ષ્યે ચાયુત્પરં
સર્વસમ્પત્કરમનુત્તમમ્ । ન દેયં મૂઢચિત્તાય
ગુરુવિત્તાપહારિણે । ભક્તિહીનાય હિંસ્રાય પ્રાણત્યાગેપિ
પાર્વતિ એવં સઞ્ચિન્તયેત્કાલીં શ્મશાનાલય વાસિનીમ્ ।
ઇતિ શ્રી મહાભૈરવતન્ત્રે કાલિકારહસ્યે ઈશ્વરપ્રોક્તો નામ
ચતુર્થોધ્યાયઃ ॥
એવમાદૌ પરં ધ્યાત્વા તતો મન્ત્રં સમુચ્ચરેત્ । શ્મશાને
વેદિકાં કૃત્વા દિગ્ ચદ * * વિધાનતઃ । તસ્યામેકાગ્રચિત્તસ્સન્
એકાકી વિજિતેન્દ્રિયઃ । દિગમ્બરો મુક્તકેશઃ બાહ્યદૃષ્ટિવિસર્જયેત્
। મરિચ્વ સર્ષપાઞ્ચૈવ પલમેકં દિને દિને । ગોક્ષીરં સહિતં
ભુઞ્જન્ ગોઘૃતં ચ તતઃ પરમ્ । પિબન્ પલદ્વયં નિત્યં
કુંકુમાગરુલેપનમ્ । જપેન્મણ્ડલપર્યન્તં નિશ્ચલં કંબલાનલે
।
પ્. ૭)
ચતુસ્સહસ્સ્રં નિત્યં વૈ વીરાસન પરિગ્રહ । તતો દેવિ કૃપાયુક્તો
પ્રત્યેકં ભવતિ ધ્રુવમ્ । જપસ્ય દશમાંશન્તુ
હોમતર્પણમાચરેત્ । ક્ષીરાન્નેનાર્ક સમિધૈઃ માલામન્ત્ર
મનુસ્મરન્ । ઘૃતેન મધુના ચૈવ જુહુયાદ્વેદિકાનલે । ભોજનં
વિપ્રસંખ્યાનાં દશાંશં કારયેત્સુધીઃ । સુવાસિની મુ
મમુચ્ચાર્ય યથા વિત્તં સમાચરેત્ । ઇદં તે દેવિં સમાવાહ્ય
શક્તિ મન્ત્રવિધાનતા । રક્તાસિતૈશ્ચ કુસુમૈઃ નીલગન્ધાક્ષતૈ
સ્તથા । સમ્યક્ પૂજાં પ્રકુર્વીત નિત્યં ભક્તિરતંદ્રિતઃ ।
સહસ્રનામં કવચં પઞ્જરન્તુ ભુજંગકમ્ ।
અષ્ટોત્તરશતઞ્ચૈવ પરંસ્તવમકારયેત્ । એવં સંપૂજિતા દેવિ
પ્રસન્ના વરદા ભવેત્ । ય ઇદં પઠતે નિત્યં શ્રાવયેદ્વા
સમાહિતાઃ । દક્ષિણા કાલિકા દેવ્યાઃ સભક્તો ભવતિ ધ્રુવમ્ ।
યાચષ્ટે ચાશૃતંશાસ્ત્ર તનુતે કાવ્યવાટકમ્ । તસ્ય ગેહે
મહાલક્ષ્મી સાન્નિધ્યં કુરુતે સદા । તસ્ય કાત્યાયની દેવિ
પ્રસન્ના વરદા ભવેત્ । આન્ધ યો વ્યાધયશ્ચૈવ ન ભવન્તિ
કદાચન ।
પ્. ૮)
ન તુ નાશયતે ક્ષિપ્રં કાલમૃત્યુમપિ ધ્રુવમ્ । જપેદવશ્યં
કામ્યાર્થી ગ્રહણે ચન્દ્રસૂર્યયોઃ । અનેન સ્તવરાજેન
પાપનિર્માલકારિણઃ । દક્ષિણા કાલિકા દેવિ દતુષ્ટાન્ભિષ્ટાન્
દદાતિ ચ ।
ઇતિ શ્રી મહાભૈરવતન્ત્રે શ્રી કાલિકારહસ્યે
ઉમામહેશ્વરસંવાદે ઈશ્વરપ્રોક્તો નામ પઞ્ચમઃ પટલઃ ॥