કાલિકાપુરાણમ્ · અધ્યાય 90

માર્કણ્ડેય ઉવાચ
વેતાલસ્ય ચ સન્તાનં શૃણ્વન્તુ મુનિસત્તમાઃ।
યચ્છ્રુત્વા સર્વપાપેભ્યસ્તત્ક્ષણાદેવ હીયતે

દક્ષસ્ય તનયા ચાભૂત્ સુરભિર્નામ નામતઃ।
ગવાં માતા મહાભાગા સર્વલોકોપકારિણી

તસ્યાં તુ તનયા જજ્ઞે કશ્યપાત્ તુ પ્રજાપતેઃ।
નામ્ના સા રોહિણી શુભ્રા સર્વકામદુઘા નૃણામ્

તસ્યાં જજ્ઞે શુનઃશેફાન્મુનેરતિતપોધનાત્।
કામધેનુરિતિ ખ્યાતા સર્વલક્ષણસંયુતા

સા સિતાભ્રપ્રતીકાશા ચતુર્વેદચતુષ્પદા।
સ્તનૈશ્ચતુર્ભિર્ધર્માર્થકામપ્રસવકારિણી

સા સુવર્ણશરીરા તુ કાલેન મહતા સતી।
નિર્મલં યૌવનં પ્રાપ કામધેનુર્મનોહરમ્

તાં ચરન્તીં મેરુપૃષ્ઠે ચારુરૂપાં સુલભણામ્।
દદર્શ સ તુ વેતાલઃ કામુકશ્ચાભ્યપદ્યત

તં કામુકં ચ વેતાલં વિદિત્વા કામધેનુકા।
પશુધર્માત્ સ્વયં ભેજે તં પુત્રં શશભૃદ્ભૃતઃ

સોઽવાપ તસ્યાં પરમમામોદં શઙ્કરાત્મજઃ।
સા ચાપિ પરમાં તસ્મિન્ મુદમાપાતિહર્ષિતા

તયોઃ પ્રવૃત્તે સુરતે તસ્યાં ગર્ભોઽભવત્ તદા।
કાલે પ્રાપ્તે તુ સુષુવે કામધેનુર્મહાવૃષમ્

સોઽચિરેણૈવ કાલેન સુમહાન્ વૃષભોઽભવત્।
મહાકકુદસંયુક્તશ્ચારુશૃઙ્ગસમન્વિતઃ

ઉત્ક્ષિપ્ય વિચલત્-કર્ણયુગલો દીર્ઘબાલધિઃ।
કકુદેન ચ શૃઙ્ગાભ્યાં કર્ણાભ્યાં સ સિતાભ્રવત્

વિચલન્ દદૃશે દેવૈઃ શૃઙ્ગૈરિવ સિતાચલઃ।
વેતાલસ્ત્વકરોત્ તસ્ય નામ શૃઙ્ગ ઇતિ દ્વિજાઃ

સ તુ શૃઙ્ગો જ્ઞાનશાલી સમારાધયદીશ્વરમ્।
સોઽપિ તુષ્ટો વરં તસ્મૈ દદાવિષ્ટં હરઃ પ્રભુઃ

તમેવ વાહનં ચક્રે કૃત્વા દેવતનું વૃષમ્।
સુચિરાયુશ્ચ બલવાન્ પૃથિવીધારણે ક્ષમઃ

શૃઙ્ગો નામ મહાતેજાઃ કેતુઃ સોઽપ્યભવત્ પ્રભોઃ।
શૃઙ્ગો ભૂત્વા મતો યસ્માચ્છઙ્કરસ્ય મહાત્મનઃ

અતઃ શૃઙ્ગ ઇતિ ખ્યાતિમથ પ્રાહ મહેશ્વરઃ।
સ તુ શૃઙ્ગો મહાદેવે ધ્યાનાસક્તે ક્વચિત્ ક્વચિદ્

વરુણસ્ય ગૃહં ગત્વા સુરભેસ્તનયાસ્તુ યાઃ।
રૂપયૌવનસમ્પન્ના ભેજેઽલં સુરતેન તાઃ

વરુણસ્ય ગૃહે ગાવઃ સર્વલક્ષણસંયુતાઃ।
તિષ્ઠન્તિ સતતં વિપ્રાસ્તાસુ તાસ સુતાઃ પુનઃ

વહ્વ્યસ્તુ ચ સમુત્પન્નાસ્તેષાં સૂતિપ્રસૂતિભિઃ।
સર્વં જગદિદં વ્યાપ્તં તેભ્યો યજ્ઞં પ્રવર્તતે

આજ્યેન દેવાસ્તુષ્યન્તિ યજ્ઞા આજ્યે પ્રતિષ્ઠિતાઃ।
યજ્ઞાઘીનમિદં સર્વં જગત્ સ્થાવરજઙ્ગમમ્

તદાજ્યં તુ ગવાધીનં તતઃ સર્વં ગવિ સ્થિતમ્।
તદિદં સકલં વિશ્વં ગવાધીનં દ્વિજોત્તમાઃ

વેતાલસ્ય ચ તા ગાવો વંશ્યાઃ સર્વપ્રિયાઃ સદા।
ય ઇદં શૃણુયાન્નિત્યં વેતાલસ્ય મહાત્મનઃ

વંશાનાં જન્મ વિપ્રેન્દ્રાઃ સ સુખી બલવાન્ ભવેત્।
ન ગાવો નાપિ વિભવાસ્તસ્યં નશ્યન્તિ વૈ ક્વચિત્

ન ચ ભૂતપિશાચાદ્યાસ્તં પશ્યન્તિ કદાચન।
વેતાલઃ સતતં તસ્ય રક્ષામાચરતિ સ્વયમ્

ઇતિ વઃ કથિતં વિપ્રા યથા વેતાલભૈરવૌ।
જનયામાસતુઃ પુત્રાન્ વિચ્છિન્નાઃ સંશયાશ્ચ વઃ

યથા ચ કાલિકા દેવી મોહયામાસ શંકરમ્।
યથોત્પન્ના શરીરાર્ધં કૃતં શમ્ભોર્યથા તથા

કાલિકાયૈ નમસ્તુભ્યમિતિ યો ભાષતે સ્વયમ્।
તસ્ય હસ્તે સ્થિતા મુક્તિસ્ત્રિવર્ગસ્તુ વશાનુગઃ

ઇતિ વઃ કથિતં પુણ્યં પુરાણં કાલિકાહ્વયમ્।
મન્ત્રયન્ત્રમયં શુદ્ધં જ્ઞાનદં કામદં પરમ્

ઇતિ ગુહ્યતમં લોકે વેદેષુ ચ તથા દ્વિજાઃ।
દેવગન્ધર્વસિદ્ધાદ્યૈઃ સ્પૃહણીયમિદં સદા

અધીતં ચ શ્રુતં મત્તો વસિષ્ઠેન મહાત્મના।
ઇદં પુરાણમમૃતં કાલિકાહ્વયમુત્તમમ્

તેન ગુપ્તમિદં સર્વં કામરૂપે સુરાલયે।
તમિદાનીં સમાખ્યાતં વ્યક્તીકત્ય મહર્ષયઃ

યુસ્માભિરપિ નો દેય ગોપ્યં લોકેષુ સર્વદા।
શઠાય ચલચિંત્તાય નાસ્તિકાયાજિતાત્મને

ભક્તિશ્રદ્ધાવિહીનાય ન દાતવ્યં કદાચન।
ઇદં સકૃત્ પઠેદ્ યસ્તુ પુરાણં કાલિકાહ્વયમ્

સ કામાનખિલાન્ પ્રાપ્ય શેષેઽમૃતમવાપ્નુયાત્।
મન્દિરે લિખિતં યસ્ય પુરાણમિદમુત્તમમ્

સદા તિષ્ઠતિ નો તસ્ય વિઘ્નઃ સંજાયતે દ્વિજાઃ।
યોઽધીતેઽહન્યહન્યેતદ્ ગુહ્યં તન્ત્રમિદં પરમ્

અધીતાઃ સકલા વેદાસ્તેનેહ દ્વિજસત્તમાઃ।
તસ્માન્નૈવાધિકોઽન્યોઽસ્તિ કૃતકૃત્યો વિચક્ષણઃ

સ સુખી બલ્લવાઁલ્લોકે દીર્ઘાયુરપિ જાયતે

યો લોકમીશઃસતતં બિભર્તિ યઃ પાલયત્યન્તકર સ્તથાન્તે।
ઇદં સમસ્તં ભ્રમમભ્રમં વાયદીયરૂપં ચ નમોસ્તુ તસ્મૈ

પ્રધાનપુરુષો યસ્ય પ્રપઞ્ચો યોગિનાં હૃદિ।
યઃ પુરાણાધિપો વિષ્ણુઃ પ્રસીદતુ સ વઃ શિવઃ

યો હેતુરુગ્રઃ પુરુષઃ પુરાણઃ સનાતનઃ શાશ્વત ઈશ્વરઃ પરઃ।
પુરાણકૃદ્ વેદપુરાણવેદ્યઃ પ્રસ્તૌમિ તન્નૌમિ પુરાણશેષે

ઇતિ સકલજગદ્ બિભર્તિ યાસાં મધુરિપુમોહકરી રમાસ્વરૂપા।
રમયતિ ચ હરં શિવાસ્વરૂપા વિતરતુ વો વિભવં શુભાનિ માયા

॥ ઇતિ શ્રીકાલિકાપુરાણે નવતિતમોઽધ્યાય