જાતકમાલા · શ્લોક 9-28

કેનાપ્ય્ અનર્થરુચિના કપટં પ્રયુક્તમ્ એતત્ સુહૃત્સ્વજનબન્ધુમયં વિચિત્રમ્ ।
કસ્યાત્ર કઃ કથમ્ ઇહ સ્વજનો જનો વા સ્વપ્નેન્દ્રજાલસદૃશઃ ખલુ જીવલોકઃ

સાલોકં ભુવનત્રયં નરપતે સદ્ધર્મવાગંશુભિર્
યાવદ્ બુદ્ધદિવાકરસ્ય વિલસત્કીર્તિપ્રભામાલિનઃ ।
નિર્યાતું વ્યસનાન્ધકારપટલચ્છન્નાન્તરાલાદ્ ભવાત્
તાવન્ ન્યાય્યમ્ અતઃ પુરા હ્ય્ અતિમહત્ પર્યેતિ ઘોરં તમઃ

વાતાસ્ફાલનચઞ્ચલાનલશિખાજ્વાલાવલીઢાદ્ ગૃહાન્
નિર્યાન્તં ન નિવારયન્તિ પુરુષં તચ્છાન્તિકામા યથા ।
એવં દુઃખમહાહુતાશનશિખાગ્રસ્તાત્ સમસ્તાદ્ ભવાન્
નિષ્ક્રામન્તમ્ અનર્થજાલપિહિતાત્ સન્તો વિવૃણ્વન્તિ ન

અથ સ પાર્થિવસ્ તાસાં તેન સુહૃત્સ્વજનબન્ધુનિરપેક્ષરૂક્ષાક્ષરેણ સ્વકાયજીવિતાશાવિધુરેણ વચસા સુતરાં સમુપજાતશોકદૈન્યમાનસઃ પુનર્ વ્યાહ ॥
તપાંસ્ય્ અકાલેષ્વ્ અભિવાઞ્છિતાનિ પુષ્ણન્તિ નાર્થાન્ મનસો ઽનુકૂલાન્
અકાલગર્ભા ઇવ કન્યકાનામ્ અજાતસારાવયવાઙ્ગશોભાઃ

ભવન્ત્ય્ અકાલે તપસઃ પ્રયોગાશ્ ચન્દ્રોપરાગા ઇવ સોપસર્ગાઃ ।
તસ્માદ્ ઇતો બુદ્ધિર્ ઇયં કુમાર્યો નિવર્ત્યતામ્ ઉત્પથચારિણીવ

સોઢું ન દુઃખાનિ વપૂંષિ શક્તાન્ય્ અદૃષ્ટદુઃખાનિ સુખોચિતાનિ ।
દન્તાભિઘાતા દ્વિરદાધિપાનામ્ અબદ્ધમૂલા ઇવ ચૂતવૃક્ષાઃ

સવહ્નિગર્ભૈર્ અશિવૈઃ શિવારુતૈર્ વિનાદિતં ભીષણરાવગહ્વરમ્ ।
ભયં ભયસ્યાપ્ય્ ઉપસંહરેદ્ ભૃશં શ્મશાનમ્ આક્રન્દવિરાવદારુણમ્

ક્વ વો વપુર્ બાલમૃણાલકોમલં મતિઃ ક્વ ચેયં કરપત્ત્રનિષ્ઠુરા ।
પરોપકારવ્યતિષક્તચેતસો વિધેર્ અહો મય્ય્ અનપેક્ષરૂક્ષતા

વૈડૂર્યનીલમૃદુશાદ્વલકઞ્ચુકાનિ નાનાપ્રકારકુસુમપ્રકરોત્કરાણિ ।
એતાનિ વો મદકલાલિકુલાકુલાનિ ક્રીડાવનાન્ય્ અભિમતાનિ ભવન્તુ કન્યાઃ

ગૃહોપવનદીર્ઘિકાસ્ તટવિલમ્બિપુષ્પદ્રુમાઃ
સમીરણચલત્તરઙ્ગરુચકાવલીમેખલાઃ ।
વિબુદ્ધકમલોત્પલાકરનિલીનહંસસ્વના
રતેર્ ઉપનિબન્ધનં મઘવતો ઽપ્ય્ અલં કન્યકાઃ

ઉપવીજિતા જલતરઙ્ગલાસકૈર્ નવમાલિકાકુસુમગન્ધગન્ધિભિઃ ।
પવનૈર્ ઇહૈવ ગૃહકાનને રતિં કુરુતાઙ્ગનાઃ પરભૃતોપકૂજિતે

એતે જાલગવાક્ષપક્ષવિવરપ્રોદ્વાન્તપુષ્પાસવા
નાનામોદવિદિગ્ધવાસવિકસન્નિઃશ્વાસવાતા ઇવ ।
પ્રાસાદા વલભીવિટઙ્કવલયપ્રસ્વસ્થસુપ્તાણ્ડજા
યુષ્માકં રતયે ભવન્તુ વનિતાઃ સંગીતતૂર્યસ્વનાઃ

અથ તાઃ કુમાર્યસ્ તત્ પિતુર્ વચનમ્ અમૃષ્યમાણાઃ પુનર્ વ્યાહુઃ ॥
ન હિ તત્ સુખમ્ અસ્તિ કિં ચિદ્ અન્યન્ નરલોકાધિપતે દિવિ ક્ષિતૌ વા ।
શતશશ્ ચ સહસ્રધા ચ ભુક્તં ન યદ્ અસ્માભિર્ અનર્થપણ્ડિતાભિઃ

વિષયૈર્ ન હિ તૃપ્તિર્ ઇન્દ્રિયાણાં વિષયાભ્યાસવિશેષઘસ્મરાણામ્ ।
ભવતીતિ વિચિન્ત્ય બુદ્ધિમન્તઃ પ્રયતન્તે ભવબન્ધનક્ષયાય

ચપલાન્ય્ અનવસ્થિતસ્વભાવાન્ય્ અનિલોદ્ધૂતતરઙ્ગભઙ્ગુરાણિ ।
વિનિવૃત્તપુનર્ભવાભિલાષા વિજયન્તે યતયઃ ષડિન્દ્રિયાણિ

ભવચારકસૂકરાસ્ તુ બાલાશ્ છલિતાશ્ ચિત્તકલેર્ વિચેષ્ટિતેન ।
પ્રપતન્તિ સુખાભિલાષલુબ્ધા વ્યસનેષ્વ્ એવ દુરન્તભૈરવેષુ

અહમ્ ઇત્ય્ ઉપજાતવિભ્રમેયં જનતા પ્રજ્વલિતાસ્ત્રયન્ત્રકલ્પાન્ ।
વિષયાન્ ઉપસેવતે હતાશા પરિણામાયતતીવ્રદુઃખહેતૂન્

જગદ્ અધ્રુવમ્ એતદ્ અસ્વતન્ત્રં વિષયાશીવિષપૂગસંનિરુદ્ધમ્ ।
અવગમ્ય ભવેષુ યે રમન્તે પશવસ્ તે નરવિગ્રહોપનીતાઃ

ચમરા ઇવ વૃક્ષલગ્નવાલા નિધનં કાપુરુષા વ્રજન્તિ ગેહે ।
વિષયૈર્ ઉપરુદ્ધબુદ્ધિમાર્ગા વિતથસ્નેહલતાનિબદ્ધચિત્તાઃ

રતિકારણમ્ અત્ર જીવલોકે વ્યસનોદ્ભેદનિરન્તરાન્તરાલે ।
વદ તાત કિમ્ અસ્તિ યેન નઃ સ્યાદ્ ભવનેષ્વ્ એવ રતિર્ બહુચ્છલેષુ