જાતકમાલા · શ્લોક 87-106

અપિ ચ મહારાજ ॥
યેષામ્ અસ્મીત્ય્ અયમ્ અપગતશ્ ચેતસો વિપ્રલમ્ભો
યૈર્ અધ્યસ્તંગમિતમ્ અશિવં સ્કન્ધસંતાનબીજં ।
યે પશ્યન્તિ વ્યસનદહનૈર્ આ ભવાગ્રાત્ પ્રદીપ્તં
લોકં તેષાં ન ભવતિ મનો લોકચિત્રાનુપાતિ

નિત્યસ્રાવિણમ્ અગ્નિમધ્યનિહિતં કુમ્ભં યથા મેદસાં
યે લોકાર્થમ્ અનર્થભારવિરસં સન્તો વહન્ત્ય્ આશ્રયં ।
તેષાં રત્નશિલાલવાલવલયાઃ કલ્પદ્રુમા નન્દને
લૂતાતન્તુવિતાનધૂમશિખરૈઃ કાન્તારવૃક્ષૈઃ સમાઃ

આવિર્ ભવન્તિ તનવો ઽપિ પરોપકારા યસ્મિંસ્ તદ્ એવ રમણીયમ્ ઉપૈતિ સાધુઃ ।
દુઃખેષ્વ્ અનાત્મસુ ચલેષ્વ્ અપરાયણેષુ કિં વા ભવેષુ રતિકારણમ્ અસ્તિ રાજન્

સ્વાર્થાનુરાગકૃપણા મતયો નરાણાં તુચ્છે ઽપિ વસ્તુનિ રતિં પરિકલ્પયન્તિ ।
ઉત્પાદ એવ મહતાં હિ જગદ્ધિતાય યેષાં પુરન્દરપુરે ઽપિ ન તે રમન્તે

પ્રકૃતિચઞ્ચલાકુલપ્રસરં યૈશ્ ચિત્તમ્ એતદ્ વશીકૃતં ।
રતિર્ ઉદેતિ નાન્યતસ્ તેષાં અધ્યાત્મચિન્તાવિહારિણામ્

રમયન્ત્ય્ અનુદ્ધૃતવિકલ્પસાયકાન્ સરિતઃ સરાંસિ ગિરયો વનાનિ ચ ।
અવિકલ્પગોચરવિચારિણો યતેર્ વનમ્ એવ શાન્તમ્ ઇતિ નિશ્ચિતા મતિઃ

અજિતાત્મનામ્ અનુપતન્તિ બુદ્ધયો વિવિધાન્ બહિર્મુખમનોનિબન્ધનાન્ ।
અધિચિત્તયોગવિદુષાં તુ યોગિનાં અતિમાનુષે ચરતિ ગોચરે મતિઃ

રજસાં વિપૂયપરિણાહિમણ્ડલં પરમામ્ અવાપ્ય વશિતાં સ્વચેતસિ ।
અનપાયિનીમ્ અનુભવન્તિ યે રતિં ભવનં વનં ચ સમમ્ એવ તાન્ પ્રતિ

વિષયાન્તરાન્તરિતવિભ્રમં મનઃ પ્રશમે રમેત કથમ્ ઇત્ય્ અતો યતેઃ ।
ઉપદિશ્યતે વનતરુપ્રતિશ્રયો મહતાં સમં તુ વિષયં મનઃસુખં

રમણીયમ્ એતદ્ ઇતિ વિકૃતં મતેઃ પ્રવદન્ત્ય્ અ વન્ધ્ય વચસઃ પુરાતનાઃ ।
કૃતિનાં મનો હતવિકલ્પવાસનં ન સમાધિજેષ્વ્ અપિ સુખેષુ રજ્યતે

જગતાં હિતેષુ ચરતાં મહીપતે કરુણૈકતાનમનસાં મનસ્વિનામ્ ।
ભવતિ વ્યથાતનુપરિશ્રમૈસ્ તનોર્ ન ચ કાયજીવિતનિકાન્તિવિદ્વિષામ્

ગગનોપમાનમનસાં સ્પૃશન્ત્ય્ અમી ન મનઃ સુખારતિવિકલ્પરેણવઃ ।
સુખમ્ અન્યદ્ એવ તદ્ અપાકૃતોપમં યદ્ ઉપાસતે સુકૃતિનો રણંજહાઃ

વ્રતિનામ્ અદૂરપરિસર્પિણી મનઃસ્થિતિર્ એવ નામ જનનીવ વત્સલા ।
સુખમ્ આદધાતિ તદ્ અતીતમાનુષં ન મરુત્પતેર્ અપિ યદ્ અસ્તિ વજ્રિણઃ

વિહતપ્રિયાપ્રિયવિકલ્પવિભ્રમઃ પૃથિવીસમેન વિહરન્તિ ચેતસા ।
નૃપ યત્ર તત્ર ભવભોગનિઃસ્પૃહા મુનયો ઽતિશાન્તસુખમૌનલાભિનઃ

અનિકેતસંસ્તવપરિગ્રહાગ્રહાઃ સ્વજને જને ચ સમતાવિહારિણઃ ।
ત્રિભવોપપત્તિગહનાન્તદર્શિનો હિમવદ્વનેષુ રતિમ્ આપ્નુયુઃ કથં

સુખદુઃખયોર્ અવિષમપ્રવૃત્તયો નૃપ યેન તેન પરિતુષ્ટમાનસાઃ ।
સતતં મૃગા ઇવ નિસર્ગતાપસા વિહરન્ત્ય્ અનાવૃતવિહારગોચરાઃ

વિસૃતાં ભવદ્રુમશિખાવલમ્બિનીં વિવિધોપતાપપરુષાં વિષક્તિકાં ।
ઉપહાત્ય યે પદમ્ ઉપાસતે શિવં ત્રિદિવે ઽપિ તે નરકવાસસંજ્ઞિનઃ

અનુબન્ધિનિં પ્રતિનિવાર્ય સંહતિં તમસાં કિમ્ અપ્ય્ અનુભવન્તિ યે સુખં ।
ન સનત્કુમારભવને ઽપિ તે રતિં વિરતોપસર્ગરતયઃ પ્રકુર્વતે

વનરાજયઃ કુસુમચિત્રપાદપાઃ ગિરયઃ કદમ્બતરુચુમ્બિતામ્બુદાઃ ।
સરિતશ્ ચ હંસકુલભિન્નવીચયઃ પરિદુર્બલે મનસિ લબ્ધપ્રવૃત્તયઃ

શિરઃકંપોલ્લસચ્ચારુકુણ્ડલઃ સ મહીપતિઃ ।
સાધુ સાધ્વ્ ઇતિ સંરાધ્ય પ્રતિજગ્રાહ તદ્વચઃ