જાતકમાલા · શ્લોક 69-88

યેન નિષ્ક્રિયમ્ અપ્ય્ એતત્ ક્રિયાવદ્ ઇવ લક્ષ્યતે ।
કલેવરમ્ અનાત્મીયં ક્વ સ ચિત્તવિદૂષકઃ

અન્તરાત્માનમ્ ઇચ્છન્તિ યમ્ અવિદ્યાન્ધબુદ્ધયઃ ।
વિજ્ઞાનધૂર્તકઃ ક્વાસૌ ગતસ્ તીર્થવિમોહકઃ

ચિરં વ્યામોહિતં યેન ન તત્ત્વેષુ પ્રતિષ્ઠિતમ્ ।
જગત્ ક્વ નુ પ્રયાતો ઽસ્માચ્ ચિત્તચિત્રેન્દ્રજાલિકઃ

ન જાનન્તિ ગતિં યસ્ય કપિલાદ્યાસ્ તપોધનાઃ ।
ચિત્તવિદ્યાધરઃ ક્વાસૌ વિષયામ્બરગોચરઃ

ચચાર યો ઽસ્મિન્ન્ અશુચૌ નવદ્વારે ચલાચલે ।
શરીરપઞ્જરે સો ઽદ્ય ક્વ નુ ચિત્તવિહઙ્ગમઃ

યેનાવિષ્ટા ભવજલનિધૌ ક્લેશસંસર્પિસર્પે
તીવ્રચ્છિદ્રવ્યસનનિવહક્ષારવારિપ્રપૂર્ણે ।
મજ્જન્ત્ય્ અજ્ઞા મરણમકરક્ષોભચઞ્ચત્તરઙ્ગે
યાતસ્ ત્યક્ત્વા ક્વ નુ તનુમ્ ઇમાં ચિત્તનક્તંચરો ઽસૌ

અદાન્તત્વાદ્ યો ઽસૌ ક્ષિપતિ નરકે વ્યાર્તમ્ અવશમ્
સ્ફુરદ્વહ્નિજ્વાલાવલયકપિલદ્વારવિવરે ।
યમોપાયં યસ્ય વ્યપગતમદો વેત્તિ ભગવાન્
ક્વ યાતો ઽસાવ્ અસ્માત્ પ્રકૃતિચપલશ્ ચિત્તતુરગઃ

અથ કુલિશમરીચિશ્યામપીનપ્રકોષ્ઠઃ
સવિનયમ્ ઉપગમ્ય પ્રીતિવિસ્પન્દિતાક્ષઃ ।
અનુનયરમણીયં સાધુ સાધ્વ્ ઇત્ય્ ઉવાચ
પ્રકૃતિસુભગવાચા વાસવઃ કન્યકાસ્ તાઃ

નવવયસિ ભગિન્યો મન્મથાવાસભૂતે
નૃપતિકુલવિભૂતિશ્રીસુખં પર્યુદસ્ય ।
ઋષિભિર્ અપિ પુરાણૈર્ દુષ્કરં સંપ્રપન્ના
વ્રતમ્ ઇદમ્ ઇતિ તુષ્ટો ઽસ્મ્ય્ અદ્ય વઃ કિં વૃણીધ્વમ્

કરતલ ઇવ મન્યે કામધાત્વીશ્વરત્વં
ત્રિદશપતિસુખં વા નિશ્ચયસ્યાસ્ય વો ઽદ્ય ।
લઘુ વદત ભગિન્યઃ કિં કરોમ્ય્ એષ વશ્યઃ
સ્ફુરતિ મનસિ યદ્ વો દેવરાજો ઽસ્મિ શક્રઃ

અથ વિષયસુખેભ્યો નિઃસ્પૃહાસ્ તાઃ કુમાર્યઃ
પ્રકૃતિરુચિરભાવાસ્ તિર્યગ્ આલોક્ય શક્રમ્ ।
જગુર્ ઇદમ્ અનવદ્યં સુષ્ઠુ ચિત્રાર્થવાચઃ
સ્વકુશલપરિપાકાઙ્ગારધીરસ્વભાવઃ

ન વયમ્ અમરબન્ધો જન્મદુઃખાતુરત્વાદ્
ભવસુખલવલોલાત્ તન્તુસંતાનનેયાઃ । (?)
વ્રતમ્ ઇદમ્ અનુબદ્ધાઃ શોકબાષ્પામ્બુલેશૈઃ
કલુષવદનશોભાન્ બાન્ધવાન્ અપ્ય્ અપાસ્ય

અપિ તુ જગદ્ અશેષં દુર્નયાવિદ્ધતીવ્ર-
વ્યસનશતસહસ્રાઘાતનિર્ભિદ્યમાનમ્ ।
કૃપણમ્ અભિસમીક્ષ્ય ક્ષીણદોષાનુજાતં
પદમ્ અભયમ્ અશોકં પ્રાપ્તુમ્ અભ્યુદ્યતાઃ સ્મઃ

પ્રભવસિ શતમન્યો ત્વં વરં સંપ્રદાતું
યદિ જગદનુકમ્પાપેશલાધ્યાશયત્વાત્ ।
પદમ્ અજરમ્ અહાર્યં બ્રહ્મશાન્તં તદાર્યં
ભવભયપરિતપ્તાઃ પ્રાપયાસ્માન્ વિમોક્ષમ્

કાયાવસ્કરનિર્ઝરસ્રુતમલક્લેદોપદિગ્ધાશ્રયો
નિર્યાણાસ્થિકટાહકાર્પિતશિરા મૂર્ચ્છાતુરો નિષ્પતન્ ।
ગર્ભાન્ માતુર્ અમેધ્યપઙ્કગહનાદ્ યામ્ અપ્રહાયાશ્નુતે
દુઃખં દુઃખપરંપરાં ચ પરતસ્ તાં છિન્દ્ધિ જાતિં હિ નઃ

જગન્ નિર્મર્યાદા દશતિ શિરસિ વ્યાવૃતમુખી
જરા રક્ષોયોષિત્ પલિતસિતદંષ્ટ્રાઙ્કુરવતી ।
નૃણાં યાસૌ વીર્યસ્મૃતિધૃતિમતિશ્રીપ્રમથિની
તતસ્ ત્રાયસ્વાસ્માન્ પ્રભવસિ યદિ ત્વં સુરપતે

શ્વાસોત્ક્ષેપચલત્કઠોરજઠરો વ્યાપાણ્ડુરૂક્ષચ્છવિઃ
સંપ્રાપ્તાન્ અપિ ભોક્તુમ્ અપ્રતિબલો ભોગાન્ વિચિત્રોજ્જ્વલાન્ ।
યેનાદષ્ટવપુઃ સુરેશ્વર તતો રોગાભિધાનાદ્ ભયાત્
ત્રાતા નો ભવ મૃત્યુદૂતપુરુષાદ્ દિત્સુર્ વરં ચેદ્ ભવાન્

પ્રત્યાવૃત્તસ્તિમિતનયનો મર્મવિચ્છેદદુઃખ-
ક્ષોભાયાસપ્રતિહતતનુઃ શીતવિષ્ટબ્ધગાત્રઃ ।
પશ્યન્ બન્ધૂન્ નયનસલિલસ્નાતગણ્ડાધરાન્તાન્
યેનાઘ્રાતો વ્રજતિ વિલયં પાહિ મૃત્યોસ્ તતો ઽસ્માન્

યેનાલિઙ્ગિતમાનસઃ પશુર્ ઇવ વ્યાપ્નોતિ શોચ્યાં દશાં
કાર્યાકાર્યવિભાગપેલવમતિર્ નિન્દાસ્પદં જાયતે ।
હ્લાદં નૈતિ તમાલશીકરમુચાપ્ય્ આલિઙ્ગિતો વાયુના
તન્ નો રાગહુતાશનં વરદ હે નિર્વાપયાપાયિકમ્

યસ્યાવેશાત્ સ્ફુરિતનયના દષ્ટદન્તચ્છદાન્તાઃ
પાપાઃ પાપં નરકમ્ અશિવં કુર્વતે તત્ક્ષણેન ।
નૈવોત્ખાતો મુનિભિર્ અપિ યઃ શીર્ણપર્ણામ્બુભક્ષૈસ્
તન્ નઃ શક્ર વ્યપનય મનઃકોટરાત્ ક્રોધસર્પમ્