જૈમિનીયગૃહ્યસૂત્ર · અધ્યાય 1

જૈમિનીયગૃહ્યસૂત્રમ્
જૈમ્ગ્સ્ 1.1:
અથાતો ઽગ્નિં પ્રણોષ્યન્પ્રાગુદક્પ્રવણમભ્યુક્ષ્ય સ્થણિડલં લક્ષણં કુર્યાન્મધ્યે પ્રાચીં રેખામુલ્લિખ્યોદીચીં ચ સંહિતાં પશ્ચાત્તિસ્રો મધ્યે પ્રાચ્યો ઽભ્યુક્ષ્યાગ્નિં પ્રતિષ્ઠાપયેદ્ભૂર્ભુવઃ સ્વરિતિ લક્ષણાવૃદેષા સર્વત્રાથાતઃ પાકયજ્ઞાન્વ્યાખ્યાસ્યામો હુતો ઽહુતઃ પ્રહુતઃ પ્રાશિત ઇતિ તેષામેકાગ્નૌ હોમો નિત્યે યજ્ઞોપવીતોદકાચમને દર્શપૂર્ણમાસતન્ત્રાઃ સ્નતન્ત્રા વા દક્ષિણતો ઽગ્નેઃ પૂર્ણપાત્રમુપનિદધાતિ સ્રુવં ચાપાં પૂર્ણમુત્તરતો ઽગ્નેરિધ્માબહિર્દેવસ્ય ત્વા સવિતુઃ પ્રસવે ઽશ્વિનોર્બાહુભ્યાં પૂષ્ણો હસ્તાભ્યાં પ્રોક્ષામિતિ પ્રોક્ષિતમુપકૢપ્તં ભવતિ સકૃદ્યજુષાદ્વિસ્તૂષણિં ખાદિરઃ પાલાશો વેધ્મસ્તદલાભે વિભીતકતિલ્વકબાધકનિમ્બરાજવૃજ્ઞશલ્મલ્યરલુદધિત્થકોવિદારશ્ર્લેષ્માતકવર્જં સર્વવનસ્પતીનામિધ્મઃ કુશાલાભે શૂકતૃણશરશીર્યબલ્બજમુતવનલશુણ્ઠવર્જં સર્વતૃણાનિશુક્લાઃ સુમનસસ્તાસામલાભે જપારુપકાકુત્થાભણ્ડીકુરણ્ડકવર્જં ગન્ધવત્યો વા સર્વવર્ણાશ્ચતસ્ર્ આજ્યપ્રકૃતયો ભવન્ત્યૂધન્યં વા વાહ્યં વા પયો વા પશ્ચાદગ્નેરાચમનં ત્રિરાચામેદ્દ્વિઃ પરિમૃજેત્સપૃદુપસ્પૃશેત્પાદાવભ્યુક્ષ્ય શિરશ્ચ શીષણ્યાન્પ્રાણાનુપસ્પૃશેદર્પૌપસ્પૃશ્ય પશ્ચાદગ્નેરુપસમાહિતસ્યોપવિશ્ય દક્ષિણેન પાણિનાભૂમિમારભ્ય જપતીદં ભૂમેર્ભજામહ ઇદં ભદ્રં સુમઙ્ગલં પરા સપન્તાન્બાધસ્વાન્યેષાં વિન્દ તે ધનમિતિ વસ્વન્તં રાત્રિશ્ચેદિમંસ્તોમ્યેન તૃચેનાગ્નિં પરિસમૂહેદાદ્યયા વા ત્રિઃ પ્રસ્તરમુપસંગૃહ્ય પ્રતિદિશં પરિસ્તૃણાતિ દક્ષિણપુરસ્તાદુપક્રમ્યાગ્રૈર્મૂલાનિ છાદયન્પશ્ચાદ્વોપસ્તીર્યોલપરાજિભ્યામુપહરેદ્દક્ષિણોત્તરઃ સન્ધિઃ

જૈમ્ગ્સ્ 1.2:
પ્રસ્તરાત્પવિત્રે ગૃહ્ણાતિ પ્રાદેશમાત્રે સમે અપ્રશીર્ણાગ્રે અનન્તર્ગર્ભે અઙ્ગુષ્ઠેનોપકાનિષ્ઠિકયા ચ ધારયન્નનખેન છિનત્તિ પવિત્રે સ્થો વૈષ્ણવ્યાવિતિ ત્રિરુર્ધવમદ્ભિરનુમાર્જયેદ્વિષણોર્મનસા પૂતે સ્થ ઇતિ સકૃદ્યજુષા દ્વિસ્તૂષ્ણીં પાત્રસ્યોપરિષ્ટાત્પવિત્રે ધારયન્નાજ્યમાસિચ્યોત્તરેણાગ્નિમઙ્ગારાત્રિરુહ્ય તેષ્વધિશ્રિત્યાવદ્યોત્ય દર્ભતરુણાભ્યાં પ્રત્યસ્ય ત્રિઃપર્યગ્નિ કૃત્વોદગુદ્વાસ્ય પ્રત્યૂહ્યાઙ્ગારાનુદગગ્રાભ્યાં પવિત્રાભ્યાં ત્રિરુત્પુનાત્યાજ્યં ચ હવિશ્ચ પ્રણીતાશ્ચ સ્રુવં ચ દેવસ્ત્વા સવિતોત્પુનાત્વચ્છિદ્રેણ પવિત્રેણ વસોઃ સૂર્યસ્ય રશ્મિભિરિતિ દેવો વ ઇતિ પ્રણીતાઃ પુનરાહારમાજ્યસ્ય સકૃદ્યજુષા દ્વિસ્તૂષ્ણીમુત્તરતો ઽગ્નેઃ પ્રણીતાઃ પ્રણીય દર્ભૈઃ પ્રચ્છાદ્ય દક્ષિણતો ઽગ્નેઃ પ્રસ્તરં નિધાય પ્રસ્તરસ્યોપરિષ્ટાત્પવિત્રે નિધાય વિરુપાક્ષં જપત્યોં તપશ્ચ સત્યં ચાત્મા ચ ધૃતિશ્ચ ધર્મશ્ચ સત્તવં ચ ત્યાગશ્ચ બ્રહ્મ ચ બ્રહ્મ ચ તાનિ પ્રપદ્યે તાનિ મામવન્તુ ભૂર્ભુવઃ સ્વરોં મહાન્તમાત્માનમધ્યારોહામિ વિરુપાક્ષો ઽસિ દન્તાજ્જિસ્તસ્ય તે શય્યા પર્ણે ગૃહા અન્તરિક્ષે તે વિમિતં હિરણ્મયં તદ્દેવાનાં હૃદયાન્યયસ્મયે કુમ્ભે અન્તઃ સંનિહિતાનિ તાનિ બલભૂશ્ચ બલધા ચ રક્ષણો મા પ્રમદઃ સત્યં તે દ્વાદશ પુત્રાસ્તે ત્વા સંવત્સરેસંવત્સરે કામપ્રેણ યજ્ઞેન યાજયિત્વા પુનર્બ્રહ્મચર્યમુપયન્તિ ત્વં દેવાનાં બ્રાહ્મણો ઽસ્યહં મનુષ્યાણાં બ્રાહ્મણો વૈ બ્રાહ્મણામુપધાવતિ તં ત્વોપધાવામિ જપન્તં મા મા પ્રતિજાપ્સીર્જુહ્વન્તં મા મા પ્રતિહૌષીઃ કુર્વન્તં મા મા પ્રતિકાર્ષીસ્ત્વાં પ્રપદ્દે ત્વયા પ્રસૂત ઇદં કર્મ કરિષ્યામિ તન્મે સમૃધ્યતાં વિરુપાક્ષાય દન્તાજ્જયે બ્રહ્મણાઃ પુત્રાય જ્યેષ્ઠાય શ્રેષ્ઠાયામોધાય કર્માધિપતયે નમ ઇતિ

જૈમ્ગ્સ્ 1.3:
સ્રુવં પ્રણીતાસુ પ્રણીય નિષ્ટપ્ય દર્ભૈઃ સંમૃજ્ય સંમાર્ગાનભ્યુક્ષ્યાગ્નાવાધાય દક્ષિણાં જાન્વાચ્યામેધ્યં ચેત્કિંચિદાજ્યે ઽવપદ્યેત ઘુણાસ્ત્ર્યમ્બુકા મક્ષિકા પિપીલિકેત્યા પઞ્ચભ્ય ઃદ્ધત્યાભ્યુક્ષ્યોત્પૂય જૂહુયાત્પરિતધિન્પરિદધાતિ મધ્યમં સ્થવીયસં પશ્ચાદ્દીર્ધં મધ્યમં દક્ષિણાતઃ કનીયસમુત્તરતઃ સંસ્પૃષ્ટાન્દક્ષિણાતો ઽગ્નેરપાં કોશં નિનયત્યદિતે ઽનુમન્યસ્વેત્યનુમતે ઽન્મન્યસ્વેતિ પશ્ચાત્સરસ્વતે ઽનુમન્યસ્વેત્યુત્તરતો દેવ સવિતઃ પ્રસુવેતિ ત્રિઃ પ્રદક્ષિણમગ્નિં પરિષિઞ્ચેદ્દેવ સવિતઃ પ્રસુવ યજ્ઞં પ્રસુવ યજ્ઞપતિં ભગાય દિવ્યો ગન્ધર્વઃ કેતપૂઃ કેતં નઃ પુનાતુ વાચસ્પતિર્વાચં નઃ સ્વદત્વિતિ સકૃદ્યજુષા દ્વિસ્તૂષ્ણીમથેધ્મમાદાય સ્રુવેણાજ્યં ગૃહીત્વાભિઘાર્યાગ્નાવભ્યાદધાત્યયં ત ઇધ્મ આત્મા જાતવેદસ્તેન વર્ધસ્વ ચેધ્યસ્વ ચેન્દ્વિ વર્ધય ચાસ્માન્પ્રજયા પશુભિર્બ્રહ્મવર્ચસેનાન્નાદ્યેન સમેધય સ્વાહેતિ મનસાઘારૌ જુહોતિ સંતતમક્ષ્ણાયા પ્રજાપતયે સ્વાહેત્યુત્તરં પરિધિસન્ધિમન્વવહૃત્ય સ્રુવમુન્દ્રાય સ્વાહેતિ દક્ષિણાં પરિધિસન્ધિમન્વવહૃત્યાઘારૌ હુત્વાજ્યભાગૌ જુહોત્યગ્નયે સ્વાહેત્યત્તરતઃ સોમાય સ્વાહેતિ દક્ષિણતસ્તાવન્તરેણાહુતિલોકો ભૂઃ સ્વાહા ભુવઃ સ્વાહા સ્વઃ સ્વાહા ભૂર્ભુવઃ સ્વઃ સ્વાહેત્યગ્નયે ઽગ્નીષોમાભ્યામિતિ પૌર્ણમાસાસ્યામગ્નય ઇન્દ્રાગ્નિભ્યામિત્યમાવાસ્યાયામુત્તરપૂર્વામ ઉત્તરપૂર્વામાહુતિં જુહોત્યનભિજુહ્વદાહુત્યાહુતિં પ્રત્યક્ સૌવિષ્ટકૃતસ્થાનાન્નિત્યો ઽગ્નિઃ પુરસ્તાત્સ્વિષ્ટકૃદન્તે ઽન્યત્ર વપાહોમાજ્યહોમાભ્યાં ન સ્વિષ્ટકૃતં પ્રત્યભિઘારયતિ સ્રુવે સકૃદાજ્યમુપસ્તૃણાતિ દ્વિર્હવિષો ઽવદ્યતિ દ્વિસકૃદાજ્યોનાભિઘાર્ય પ્રત્યભિધા રયત્યાઙ્ગુષ્ઠેનાઙ્ગુલિભ્યાં ચ માંસસંહિતાભ્યાં દ્વર્હવિષો ઽવદ્યતિ દ્વિરાજ્યેનાભિધાર્ય પ્રત્યભિઘારયતિ જામદગ્ન્યાનાં તદ્વિ પન્ચાવત્તં ભવત્યઙ્ગુલ્યા તૃણકૂર્ચેન વા એષા હોમાવૃત્સર્વત્ર

જૈમ્ગ્સ્ 1.4:
સપવિત્રં પ્રસ્તરમાદત્તે તસ્યાગ્રાણિ સ્રુવે ઽનક્તિ દિવ્યઙ્ક્ષ્વેતિ મધ્યમાજ્યે ઽન્તરિક્ષે ઽઙ્ક્ષ્વેતિ મૂલાનિ હવિષિ પૃથિવ્યામઙ્ક્ષ્વવતિ પ્રસ્તરાત્તૃણં નિરસ્યત્યાયુષે ત્વેતિ પ્રસ્તરમગ્નાવનુપ્રહરત્યગ્નયે ઽનુમતયે સ્વાહેતિ પશ્ચાત્તૃણમનુપ્રહરતિ દ્વિષન્તં મે ઽભિધેહિ તં ચૈવ પ્રદહ સ્વાહેતિ ઘૃતેનાક્તાઃ સમિધ આદધાતિ સમૃદ્ધ્યૈ સ્વાહેતિ ભૂમિમારભ્ય શીર્ષણ્યાન્પ્રાણાનુપસ્પૃશેદપ ઉપસ્પૃશ્ય દ્વાદશ પ્રાયશ્ચિત્તાહુતીર્જુહોત્યાકૂત્યૈ સ્વાહા ॥
કામાય સ્વાહા ॥
સમૃદ્ધયૈ સ્વાહા ॥
ઋચા સ્તોમં સમર્ધય ગાયત્રેણ રથંતરં બૃહદ્ગાયત્રવર્તનિ સ્વાહા ॥
ઉદુ ત્યં જાતવેદસં દેવં વહન્તિ કેતવઃ ।
દ્ દશે વિશ્વાય સૂર્યં સ્વાહા ॥
ચિત્રં દેવાનામુદગાદનીકં ચક્ષુર્મિત્રસ્ય વરુણસ્યાગ્નેઃ ।
આપ્રા દ્યાવાપૃથિવી અન્તરિક્ષં સૂર્ય આત્મા જગતસ્તસ્થુષશ્ચ સ્વાહા ॥
ઉદ્વયં તમસસ્પરિ સ્વઃ પશ્યન્તો જ્યોતિરૂત્તરમ્ ।
દેવં દેવત્રા સૂર્યમગન્મ જ્યોતિરૂત્તમં સ્વાહા ॥
પ્રજાપતે ન ત્વદેતાન્યન્યો વિશ્વા જાતાનિ પરિ તા બભૂવ ।
યત્કામાસ્તે જુહુમસ્તન્નો ઽસ્તુ વયં સ્યામ પતયો રયીણાં સ્વાહા ॥
ભૂઃ સ્વાહા ॥
ભુવઃ સ્વાહા ॥
સ્વઃ સ્વાહા ॥
ભૂર્ભુવઃ સ્વઃ સ્વાહેત્યથાસ્તીર્ણાન્દર્ભાનાનીય પ્રણીતાનાં ચ સ્રુવસ્ય ચોપરિષ્ટાત્કૃત્વાપસ્ત્રાવયઞ્જપતિ સદસિ સન્મે ભૂયાઃ સર્વમસિ સર્વં મે ભૂયાઃ પૂર્ણમસિ પૂર્ણં મે ભૂયા અક્ષિતમસિ મા મે ક્ષેષ્ઠા ઇતિ પ્રતિદિશમપ ઉત્સિઞ્ચતિ પ્રાચ્યાં દિશિ દેવા ઋત્વિજો માર્જયન્તામિતિ પ્રાચીનાવીતી દક્ષિણાસ્યાં દિશિ માસાઃ પિતરો માર્જયન્તામિતિ યજ્ઞોપવીતી ભૂત્વાપ ઉપસ્પૃશ્ય પ્રતીચ્યાં દિશિ ગૃહાઃ પશવો માર્જયન્તામિત્યુદીચ્યાં દિશ્યાપ ઓષધયો વનસ્પતયો માર્જયન્તામિત્યૂધ્વાયાં દિશિ યજ્ઞઃ સંવત્સરો યજ્ઞપતિર્માર્જયન્તામિતિ સમુદ્રં વઃ પ્રહિણોમીત્યપો નિનીય સમુદ્રં વઃ પ્રહિણોભ્યક્ષિતાઃ સ્વાં યોનિમપિ ગચ્છત ।
અરિષ્ટા અસ્માકં વીરાઃ સન્તુ મા પરાસેચિ નઃ સ્વમિતિ યદપ્સુ તે સરસ્વતીત્યઙ્ગુષ્ઠેનોપકનિષ્ઠિકયા ચાક્ષિણી વિમૃજેદ્યદપ્સુ તે સરસ્વતિ ગોષ્વશ્વેષુ યન્મધુ ।
તેન મે વાજિનાવતિ મુખમઙ્ધિ સરસ્વતીતિ દર્ભાન્પરિધીંશ્ચાગ્નાવાધાય વામદેવ્યેન શાન્તિં કૃત્વા ત્રિઃ પર્યુક્ષેત્સહવિષ્કં પ્રદક્ષિણમન્વમંસ્થાઃ પ્રાસાવીરિતિ મન્ત્રાન્સંનમયેત્પૂર્ણપાત્રમુપનિહિતં સા દક્ષિણા યથાશ્રદ્ધદક્ષિણાઃ પાકયજ્ઞાઃ પૂર્ણપાત્રં વા

જૈમ્ગ્સ્ 1.5:
પુંસવનં તૃતીયો માસ્યન્યત્ર ગૃષ્ટેર્ઘૃતે ચરું શ્રપયિત્વા પૃષદાજ્યં વા સ્થાલીપાકવત્સંસ્કૃત્ય પૂરુષસૂક્તેન જુહુયાન્માષૌ ચ યવં ચ પુલ્લિઙ્ગં કૃત્વા દધિદ્રપ્સેનૈનાં પ્રાશયેત્પ્રજાપતિઃ પુરુષઃ પરમેષ્ઠિ સ મે પુત્રં દદાત્વાયુષ્મન્તં યષસ્વિનં સહ પત્યા જીવસૂર્ભૂયાસમિતિ ન્યગ્રોધશુઙ્ગં ફલાભ્યામુપહિતં શુક્લરત્કાભ્યાં સૂત્રાભ્યાં ગ્રથિત્વા કણ્ઠે ધારયેદ્ધ્રુવકુમારાયેત્યાચક્ષતે વાસો દક્ષિણા

જૈમ્ગ્સ્ 1.6:
અથાતો નાન્દીમુખેભ્યઃ પિતૃભ્યઃ પૂર્વેદ્દુર્વ્યાખ્યાસ્યામ આપૂર્યમાણપક્ષે પુણ્યે નક્ષત્રે શ્વઃ કરિષ્યમીતિ શ્વો ભૂતે વાન્નં સંસ્કૃત્યશુચીન્ શ્રોત્રિયાન્બ્રાહ્મણાનનુમન્ત્રયતે શુચિઃ શુક્લમનાર્દ્રમાચ્છાદ્ય યજ્ઞોપવીત્યપ આચમ્ય ચતુઃશુક્લાન્બલીન્હરતી દધિ તણ્ડુલાઃ સુરભિ શુક્લાઃ સુમનસ ઇત્યગ્ન્યાયતને પ્રાગગ્રાન્દર્ભાન્સંસ્તીર્યાગ્નયે સોમાય પ્રજાપતયે વિશ્વેભ્યો દેવેભ્ય ઋષિભ્યો ભૂત્યેભ્યઃ પિતૃભ્યઃ સર્વાભ્યો દેવતાભ્યો નમ ઇતિ હવિષ્યમન્નં બ્રાહ્મણોભ્યઃ પ્રદાય દધ્રા માષમત્સ્યમાંસભક્ષ્યાશનૈરિત્યપરમથ ચતુષ્ટયમાદાય વ્રીહિયવપુષ્પસર્ષપાણીતિ સહ તૈરેવોદકુમ્ભમાદાય મનઃ સમાધીયંતાં પ્રસીદન્તુ ભવન્ત ઇત્યુત્કા સપ્રણવં નાન્દીમુખાઃ પિતરઃ પ્રીયન્તામિત્યેવં યથાર્થમિતરે પ્રતિબ્રૂયુઃ

જૈમ્ગ્સ્ 1.7:
સીમન્તોન્નયનં ચતુર્થે માસિ ષષ્ઠે ઽષ્ટમે વા પૂર્વપક્ષે પુણ્યે નક્ષત્રે હસ્તોત્તરાભિર્વા કુર્યાત્તિલમુદ્ગમિશ્રં સ્થાલીપાકં શ્રપયિત્વાન્વારબ્ધાયાં જુહુયાન્મહાવ્યાહૃતિભિર્હુત્વા પ્રાજાપત્યયા ચાથૈનાં પશ્ચાદગ્નેર્ભદ્રપીઠ ઉપવેશ્યૈરકાયાં વાહતોત્તરાયાં તસ્યૈ ત્રિઃ શુક્લયા શલલ્યા પ્રાણસંમિતં સીમંન્તં કુર્યાચ્છુક્લેના મૂર્ધ્રઃ પ્રાણાય ત્વાપાનાય ત્વેત્યથાસ્યા દક્ષિણં કેશાન્તં સ્રગ્ભિરલંકૃત્ય તથોત્તરં હિરણ્યવતીનામપાં કાંસ્યં પૂરયિત્વા તત્રૈનામવેક્ષયન્પૃચ્છેદ્ધિં ભૂર્ભુવઃ સ્વઃ કિં પશ્યસીતિ પરા પ્રત્યાહ પ્રજાં પશૂન્સૌભાગ્યં મહ્યં દીર્ઘમાયુઃ પત્યુરિતિ વાસો દક્ષિણા હિરણ્યં વા

જૈમ્ગ્સ્ 1.8:
કુમારે જાતે જાતકર્મ પ્રાક્સ્તનપ્રાશનાહ્રીહિં ચ યવં ચ જાતરૂપેણાવઘૃષ્યેદમન્નમિતિ પ્રાશયેદિદમન્નમયં રસ ઇદં પ્રાણેનામૃતં સહ પૃથિવી તે માતા દ્યૌઃ પિતા જીવાહિ શરદઃ શતં પશ્યાહિ શરદઃ શતમિત્યથૈનમભિમન્ત્રયતે ઽઙ્ગાદઙ્ગાત્સંભવસિ હૃદયાદધિ જાયસે ।
આત્મા વૈ પુત્રનામાસિ સ જીવ શરદઃ શતં પશ્યાહિ શરદઃ શતમિત્યથૈનં પરિદદાત્યહ્નો ત્વા પરિદદામ્યહસ્ત્વા રાત્ર્યૈ પરિદદાતુ રાત્રિસ્ત્વાહોરાત્રાભ્યાં પરિદદાત્વહોરાત્રૌ ત્વાર્ધમાસેભ્યઃ પરિદત્તામર્ધમાસાસ્ત્વા માસેભ્યઃ પરિદદતુ માસાસ્ત્વર્તુભ્યઃ પરિદદત્ત્વૃતસ્ત્વા સંવત્સરાય પરિદદતુ સંવત્સરસ્ત્વા જરાયૈ મૃત્યવે પરિદદાત્વિતિ કો ઽસિ કતમો ઽસીત્યાહ સં માસં પ્રવિશાસાવિત્યથાસ્ય ગુહ્યં નામ દદાતિ વેદો ઽસીત્યથાસ્ય મૂર્ધાનમુપજિઘ્રત્યશ્મા ભવ પરશુર્ભવ હિરણયમસ્તૃતં ભવ પશૂનાં ત્વા હિંકારેણાભિજિઘ્રામીત્યેવમેવ પ્રવાસાદેત્ય પુત્રાણાં મૂર્ધાનમુપજિઘ્રતિ ફલીકરણમિશ્રાન્સર્ષપાન્દશરાત્રમગ્નૌ જુહુયાત્ શણડાયેતિ દ્વાભ્યાં શણડાય મર્કાયોપવીરાય શૌણ્ડિકેર ઉલૂખલો મલિમ્લુચો દુણાશિ ચ્યવનો નશ્યતાદિતઃ સ્વાહા ।
આલિખન્વિલિખન્નનિમિષન્ કિંવદન્ત ઉપશ્રુતિરર્યમ્ણઃ કુમ્ભી શત્રુઃ પાત્રપાણિર્નિપુણહાન્ત્રીમુખઃ સર્ષપારૂણો નશ્યતાદિતઃ સ્વાહેતિ દશરાત્રં દમ્પતિ સૂતકૌ ભવતસ્તસ્યાન્તે સ્નાત્વોત્થાનમ્

જૈમ્ગ્સ્ 1.9:
અથાતો નામકર્મ પૂર્વપક્ષે પુણ્યે નક્ષત્રે દ્વાદશયાં વા પિતા નામ કુર્યાદાચાર્યો વા પિતા નામ કુર્યાદાચાર્યો વા તમહતેન વાસસા સમનુપરિગૃહ્ય પિતાઙ્ગેનાસીત તસ્ય નામધેયં દદ્યાદ્ દ્વ્યક્ષરં ચતુરક્ક્ષરં વા ઘોષવદાદ્યન્તરન્તસ્થમનુનક્ષત્રમનુદૈવતનુનામાતદ્ધિતમાકારાન્તં સ્ત્રિયૈ યથાર્થં વા કુમારયજ્ઞેષુ ચ નક્ષત્રં નક્ષત્રદૈવતં તિથિમિતિ યજતે ઽષ્ટાવન્યા જુષ્ટા દેવતા યજતે ઽગ્નિ ધન્વન્તરિ પ્રજાપતિમિન્દ્રં વસૂન્ત્રુદ્રાનાદિત્યાન્વિશ્વાન્દેવાનિત્યેતાસુ સ્વિષ્ટાસુ સર્વા દેવતા અભીષ્ટા ભવન્તિ

જૈમ્ગ્સ્ 1.10:
અથાતઃ પ્રાશનકર્મ પૂર્વપક્ક્ષે પુણ્યે નક્ષત્રે બ્રાહ્મણાન્ભોજયિત્વા હવિષ્યમન્નં પ્રાશયેદન્નપતે ઽન્નસ્ય નો દેહ્યનમીવસ્ય શુષ્મિણઃ ।
પ્ર પ્રદાતારં તારિષ ઊર્જં નો ધેહિ દ્વિપદે શં ચતુષ્પદ ઇતિ

જૈમ્ગ્સ્ 1.11:
તૃતીયે સંવત્સરે જટાઃ કુર્વીત ગર્ભતૃતીય ઇત્યેક ઉદગયને પૂર્વપક્ષે પુણ્યે નક્ષત્રે બ્રાહ્મણાન્સ્વસ્તિવાચ્યાપરાહ્ને ઽગ્નં પ્રણયિત્વા દક્ષિણતો ઽગ્નેશ્ચત્વારિ પૂર્ણપાત્રાણિ નિદધ્યાહ્રીહિયવાનામભિતો મધ્યે તિલમાષાણામાચાન્તોદકે ઽન્વારબ્ધે જુહુયાન્મહાવ્યાહૃતિભિર્હુત્વા વિરૂપાક્ષેણાત્ર પઞ્ચમીં જુહોતિ સર્વૌષધિભિ સ્ફાણ્ટમુદકમાનયન્તિ વ્રીહિયવાસ્તલમાષા ઇત્યેતત્સર્વૌષધમાયમગાત્સવિતા ક્ષુરેણેતિ ક્ષુરમાદત્ત આયમગાત્સવિતા ક્ષુરેણ વિશ્વૈર્દેવૈરનુમતો મરુદ્ભિઃ ।
સ નઃ શિવો ભવતુ વિશ્વકર્મા યૂયં પાત સ્વસ્તિભિઃ સદા ન ઇત્યુષ્ણેન વાય ઉદકેનેહીત્યુદકમાદત્ત ઉષ્ણેન વાય ઉદકેનેહ્યદિતિઃ કેશાન્વપત્વિત્યાપ ઉન્દન્તુ જીવસ ઇતિ દક્ષિણં કેશાન્તમભ્યુન્દ્યાદાપ ઉન્દન્તુ જીવસે દીર્ઘાયુષ્ટ્વાય વર્ચસ ઇતિ તસ્મિંસ્તિસ્રો દર્ભપીઞ્જૂલીરુપદધાત્યેકાં વા ધારયતુ પ્રજાપતિરિતિ ધારયેદ્ધારયતુ પ્રજાપતિઃ પુનઃ પુનઃ સુવપ્તવા ઇત્યૂર્ધ્વં ત્રિરાદર્શેન સ્પૃષ્ટ્વા યેન ધાતેતિ ક્ષુરેણ છિન્દ્યાદ્યેન ધાતા બૃહસ્પતેરગ્નેરિદ્રસ્ય ચાયુષે ઽવપત્ ।
તેન ત આયુષે વપામિ સુશ્લોક્યાય સ્વસ્તય ઇતિ યેન તત્પ્રજાપતિર્મરુદ્ભ્યો ગૃહમેધિભ્યો ઽવપત્ ।
તેન ત આયુષે વપામિ સુશ્લોક્યાય સ્વસ્તય ઇતિ યેન ભૂયશ્ચરાત્યયં જ્યોક્ ચ પશ્યતિ સૂર્યમ્ ।
તેન ત આયુષે વપામિ સુશ્લોક્યાય સ્વસ્ત્ય ઇત્યેવં પશ્ચાત્તથોત્તરતઃ પ્રતિમન્ત્રં કેશાંશ્ચ દર્ભપિઞ્જૂલીશેષાંશ્ચાનડુહે ગોમયે ઽભૂમિસ્પૃષ્ટે નિદધ્યાહ્બ્રહ્મણસ્ય પુરસ્તાત્પશ્ચાદિતરયોર્વર્ણયોર્યત્ક્ક્ષુરેણેતિ નાપિતાય ક્ષુરં પ્રયચ્છેદ્યત્ક્ક્ષુરેણ મમ્લા વપ્ત્રા વપસિ નાપિતાઙ્ગાનિ શુદ્ધાનિ કુર્વાયુર્વર્ચો મા હિંસીર્નાપિતેતિ યથૈષાં ગોત્રકલ્પઃ કુલકલ્પો વાપ્લુતે પ્રાયશ્ચિત્તીર્જુહુયાદાવૃતૈવ સ્ત્રિયાઃ કુર્યાદમન્ત્રં સમન્ત્રં ચેત્પશ્ચજ્જુહુયાદથાસ્ય મૂર્ધાનમારભ્ય જપતિ ત્રિયાયુષં કશ્યપસ્ય જમદગ્નેસ્ત્રિયાયુષં યદ્દેવાનાં ત્રિયાયુષં તત્તે અસ્તુ ત્રિયાયુષમિતિ ધાન્યપલ્વલે ગોષ્ઠે વા કેશાન્નિખનેત્કુશલીકર્તા પૂર્ણપાત્રાણિ હરેદ્ગૌર્દક્ક્ષિણા

જૈમ્ગ્સ્ 1.12:
સપ્તમે બ્રાહ્મણામુપનયીત પઞ્ચમે બ્રહ્મવર્ચસકામં નવમે ત્વાયુષ્કામમેકાદશે ક્ક્ષત્રિયં દ્વાદશે વૈશ્યં નાતિ ષોડશમુપનયીત પ્રસૃષ્ટવૃષણો હ્યેષ વૃષલીભૂતો ભવતીતિ તત એનં સ્નાતમલંકૃતમાક્તાક્ષં કૃતનાપિતકૃત્યમાનયન્તિ તમહતેન વાસસા પરિદધીત પરીમં સોમેતિ યથાવર્ણં પરીમં સોમબ્રહ્મણા મહે શ્રોત્રાય દધ્મસિ ।
યથેમં જરિમાણ યાજ્જ્યોક્ શ્રોત્રે અધિ જાગરાજ્જીવાહિ શરદ શતં પશ્યાહિ શરદઃ શતમિતિ પરીમમિન્દ્ર બ્રહ્મણા મહે રાષ્ટ્રાય દધ્મસિ ।
યથેમં જરિમાણ યાજ્જ્યોગ્રાષ્ટ્રે અધિ જાગરાજ્જીવાહિ શરદઃ શતં પશ્યાહિ શરદઃ શતમિતિ પરીમં પોષ બ્રાહ્મણા મહે પોષાય દધ્મસિ ।
યથેમં જરિમાણ યાજ્જ્યોક્ પોષે અધિ જાગરાજ્જીવાહિ શરદઃ શતં પશ્યાહિ શરદઃ શતમિત્યથૈનં પશ્ચાદગ્નેઃ પ્રાઙ્ભુખમુપવેશ્ય યજ્ઞોપવીતિનમાચાર્ય આચામયત્યાચાન્તમુત્થાપ્યોત્તરતો ઽગ્નેઃ પ્રાચો દર્ભાનાસ્તીર્ય તેષ્વક્ષતમશ્માનમત્યાધાય તત્રૈનં દક્ષિણેન પાદેનાશ્માનમ્ અધિષ્ઠાપયેદિમમશ્માનમારોહારશ્મેવ ત્વં સ્થિરો ભવ દ્વિષન્તમપબાધસ્વ મા ચ ત્વા દ્વિષતો વધીદિત્યથૈનં પશ્ચાદગ્નેઃ પ્રાઙ્મુખમુપવેશ્યોત્તરત આચાર્યો ઽન્વારબ્ધે જુહુયાન્મહાવ્યાહૃતિભિર્હુત્વા વેદાહુતિભિશ્ચ સંપાતમાસ્યે ભૂરૃચઃ સ્વાહેતિ પ્રતિમન્ત્રં ભૂરૃચઃ સ્વાહા ભુવો યજૂંષિ સ્વાહા સ્વઃ સામાનિ સ્વાહંતિ પ્રાશિતમાચાન્તમુત્થાપ્ય નમો વાતાયેત્યેનં પ્રદક્ષિણમગ્નિં પરિણયેન્નમો વાતાય નમો અસ્ત્વગ્નયે નમઃ પૃથિવ્યૈ નમ ઓષધીભ્યો નમો વો ઽદૃષ્ટાય બૃહતે કરોમીત્યધિગન્તરધિગચ્છ પ્રદાતઃ પ્રયચ્છાસાવમુષ્મૈ વેદમિત્યથૈનં પશ્ચાદગ્નેઃ પ્રાઙ્મુખમવસ્થાપ્ય પુરસ્તાદાચાર્યઃ પ્રત્યઙ્મુખસ્તાવજ્જલી કુરુત ઉત્તરત આચાર્યસ્તમન્યો ઽદ્ભિઃ પૂરયેન્નિસ્રાવેણેતરસ્ય પૂરણમથૈનં સંશાસ્તિ બ્રહ્મચર્યમગામુપ મા નયસ્વેતિ કો નામાસીત્યસાવિતિ નામધેયં દદ્યાત્તત્રાચાર્યો જપતિ હિં ભૂર્ભુવઃ સ્વારાગન્ત્રા સમગન્મહિ પ્ર સુ મર્ત્યં યુયોતન ।
અરિષ્ટાઃ સંચરેમહિ સ્વસ્તિ ચરતાદયમિત્યથાસ્ય દક્ષિણેન હસ્તેન દક્ષિણં હસ્તં ગૃહ્ણાતીન્દ્રસ્તે હસ્તમગ્રભીદ્ધાતા હસ્તમગ્રભીત્પૂષા હસ્તમગ્રભીત્સવિતા હસ્તમગ્રભીર્યમા હસ્તમગ્રભીન્મિત્રસ્ત્વમસિ ધર્મણાગ્નિરાચાર્યસ્તેવેતિ પ્રાણાનાં ગ્રન્થિરસીતિ નાભિદેશમારભ્ય જપતિ પ્રાણાનાં ગ્રન્થિરસિ મા વિસ્રસામૃત મૃત્યોરન્તરં કુર્વિતિ દક્ષિણમંસમન્વવમૃશ્ય મયિ વ્રતે ઇતિ હૃદયં તે અસ્તુ મમ ચિત્તમનુચિત્તં તે અસ્તુ ।
મમ વાચમેકવ્રતો જુપસ્વ બૃહસ્પતિસ્ત્વા નિયુનક્તુ મયીત્યથૈનં પરિદદાત્યગ્રયે ત્વા પરિદદામિ વાયવે ત્વા પરિદદામિ દવાય ત્વા સવિત્રે પરિદદામ્યદ્ભ્યસ્ત્વૌષધીભ્યઃ પરિદદામિ સર્વેભ્યસ્ત્વા દેવેભ્યઃ પરિદદામિ સર્વેભ્યસ્ત્વા ભૂતેભ્યઃ પરિદદામ્યરિષ્ટ્યા ઇત્યથૈનં સંશાસ્તિ બ્રહ્મચાર્યસિ સમિધ આધેહ્યાપો ઽશાન કર્મ કુરુ મા દિવા સ્વાપ્સીરિત્યગ્નયે સમિધમાહાર્ષમિતિ ઘૃતેનાક્તાઃ સમિધ આદધાત્યગ્નયે સમિધમાહાર્ષ બૃહતે જાતવેદસે ।
યથા ત્વમગ્ને સમિધા સમિધ્યસ એવમહમાયુષા વર્ચસા તેજસા સન્યા મેધયા પ્રજ્ઞયા પ્રજયા પશુભિર્બ્રહ્મવર્ચસેનાન્નાદ્યેન ધનેન સમેધિછીય સ્વાહા ॥
અપ્સરાસુ યા મેધા ગન્ધર્વેષુ ચ યન્મનઃ ।
દૈવી મેધા મનુષ્યજા સા માં મેધા સુરભિર્જુષતાં સ્વાહા ॥
ભૂઃ સ્વાહા ભુવઃ સ્વાહા સ્વઃ સ્વાહા ભૂર્ભુવઃ સ્વઃ સ્વાહેતીયં દુરુક્તાદિતિ મેખલામાબધ્નીત ઇયં દુરિક્તાત્પરિબાધમાના વર્ણં પવિત્રં પુનતી મ આગાત્ ।
પ્રાણાપાનાભ્યાં બલમાભરન્તી સ્વસા દેવી સુભગા મેખલેયમ્ ।
ઋતસ્ય ગોપ્ત્રી તપસઃ પરસ્પીઘ્નતી રક્ષઃ સહમાના અરાતીઃ ।
સા મા સમન્તાદભિર્યેહિ ભદ્રે ભર્તારસ્તે મેખલે મા રિષામેતિ મૌઞ્જીં બ્રાહ્મણસ્ય મૌર્વીં રાજન્યસ્ય મુઞ્જમિશ્રાં તામલીં વૈશ્યસ્ય મૌઞ્જીં વા સર્વેષામથ પરિધનાનિ ક્ષૌમં વા શાણં વાન્તરં બ્રાહ્મણસ્યૈણેયમુત્તરં રૌરવં રાજન્યસ્યાજં વૈશ્યસ્યૈણેયં વા સર્વેષાં સ્વસ્ત્યયનો ઽસીતિ દણ્ડં પ્રયચ્છેત્પ્રાણસંમિતં પાલાશં બ્રાહ્મણસ્ય બૈલ્વં બ્રહ્મવર્ચસકામસ્ય નૈયગ્રોધં રાજન્યસ્યૌદુમ્બરં વૈશ્યસ્ય પાલાશં વા સર્વેષાં માતરં પ્રથમં ભિક્ષેતાથાન્યાઃ સુહૃદો ભવત્પૂર્વયા બ્રાહ્મણો ભિક્ષેત ભવતિ ભિક્ષાં દેહીતિ ભવન્મધ્યમયા રાજન્યો ભિક્ષાં ભવતિ દેહીતિ ભવદન્ત્યવૈશ્યો દેહિ ભિક્ષાં ભવતીતિ ક્ષાં ચ હિં ચ ન વર્ધયેદ્ભવત્પૂર્વયા વા સર્વે પ્રાયશ્ચિત્તં ચેદુત્પદ્યેત જીવા સ્થ જીવયત મેત્યેનમપ આચામયેજ્જીવા સ્થ જીવયત માપો નામ સ્થામૃતા નામ સ્થ સ્વધા નામ સ્થ તાસાં વો ભુક્ષિષીય સુમતૌ મા ધત્ત શિવા મે ભવત નમો વો ઽસ્તુ મા મા હિંસિષ્ટેતિ ભૈક્ષમુપન્યાહૃતમૂર્ધ્વં ત્રિરાત્રાત્સાવિત્રીં પ્રબ્રૂયાત્તદહર્વા પશ્ચાદગ્નેઃ પચ્છોર્ઽધર્ચશઃ સર્વામિત્યનૂચ્ય વેદમારભ્યાગ્ને વ્રતપત ઇતિ ઘૃતેનાક્તાઃ સમિધ આદધાત્યગ્રે વ્રતપત વ્રતં ચરિષ્યામિ તચ્છકેયં તન્મે રાધ્યતાં સ્વાહા ।
વાયો વ્રતપતે વ્રતં ચરિષ્યામિ તચ્છકેયં તન્મે સાધ્યતાં સ્વાહા ।
આદિત્ય વ્રતપતે વ્રતં ચરિષ્યામિ તચ્છકેયં તન્મે રાધ્યતાં સ્વાહા ।
વ્રતાનાં વ્રતપતે વ્રતં ચરિષ્યામિ તચ્છકેયં તન્મે રાધ્યતાં સ્વાહેતિ તદેતદ્દૃતાદેશનં સર્વત્ર વ્રતસમાપ્તાવગ્રે વ્રતપતે વ્રતમચારિષં તદશકં તન્મે ઽરાધિ સ્વાહેતિ મન્ત્રાન્સંનમયેદથૈનં સંશાસ્તિ બ્રહ્મચાર્યાચાર્યાધીનઃ પ્રશાન્તો ઽધઃશાયી દણ્ડમેખલાજિનજટાધારી સ્વ્યનૃતમધુમાંસગન્ધમાલ્યવર્જી ભવેતિ ત્રિરાત્રમક્ષારાલવણાશ્યૂર્ધ્વં ત્રિરાત્રાત્પ્રાચીં વોદીચીં વા દિશમુપનિષ્ક્રમ્ય પલાશં ગત્વા વ્યાહૃતિભિરભ્યજ્ય સ્થાલીપાકેનેષ્ટ્વા યજ્ઞોપવીતં દણ્ડમિત્યુદસ્ય પ્રત્યેયાદ્ગૌર્દક્ષિણા

જૈમ્ગ્સ્ 1.13:
સાયંપ્રાતરુદકાન્તે પૂતો ભૂત્વા સપવિત્રો ઽજદ્ભિર્માર્જયેતાપોહિષ્ઠીયાભિસ્તિસૃભિસ્તરત્સ મન્દી ધાવતીતિ ચતસૃભિર્વામદેવ્યમન્તે શુચૌ દેશે દર્ભેષ્વાસીનો દર્ભાન્ધારયમાણઃ પ્રત્યઙ્મુખો વાગ્યતઃ સન્ધ્યાં મનસા ધ્યાયેદા નક્ષત્રાણામુદયાદુદિતેષુ નક્ષત્રેષુ ત્રીન્પ્રાણાયામાન્ધારયિત્વા સાવિત્રીં સહસ્રકૃત્વ આવર્તયેચ્છતકૃત્વો વા દશાવરમથાગ્નિમુપતિષ્ઠતે ઽગ્ને ત્વં નો અન્તમ ઇત્યથ વરુણમુપતિષ્ઠતે ત્વં વરુણ ઉત મિત્ર ઇત્યેતયૈવાવૃતા પ્રાતઃ પ્રાઙ્મુખસ્તિષ્ઠન્નથાદિત્યમુપતિષ્ઠત ઉદ્વયં તમસસ્પરીત્યથ મિત્રમુપતિષ્ઠતે પ્ર મિત્રાય પ્રાર્યમ્ણ ઇતિ સ યદિ સૂર્યાભ્યુદિતઃ સૂર્યાભિનિમુક્તો વા તચ્છેષં સાવિત્રીં મનસા ધ્યાયેત્સૈવ તત્ર પ્રાયશ્ચિત્તિઃ

જૈમ્ગ્સ્ 1.14:
શ્રવણ્યામુપાકરણં પ્રૌષ્ઠપદ્યાં વા હસ્તેન ત્રીન્પ્રાણાયામાનાયમ્યચમ્ય સર્વે પુરસ્તાજ્જપં જપન્તિ સહ નો ઽસ્તુ સહ નો ભુનક્તુ સહ નો વીર્યવદસ્તુ મા વિદ્વિષામહે સર્વેષાં નો વીર્યવદસ્ત્વિતિ તેભ્યઃ સાવિત્રીં પ્રબ્રયાદ્યથોપનયને મનસા સામસાવિત્રીં ચ સોમં રાજાનમિત્યાદિતશ્છન્દાંસ્યધીત્ય યથાર્થમક્ષતધાનાનં દધ્રશ્ચ નવાહુતિર્ જુહોત્યષીન્વાંશ્છન્દાંસ્યૃચો યજૂંષિ સામન્યૃજં સામ યજામહે સદસસ્પતિમદ્ભુતં મેધાકારમિત્યેતાસામેવ પૂર્વાભિ ષડ્ભિઃ પૂર્વં તર્પયેદાચાર્યમાચાર્યાંશ્તચ જૈમિનિં તલવકારં સાત્યમુગ્રં રાણાયનિં દુર્વાસસં ચ ભાગુરિં ગૌરુણિડં ગૌર્ગુલવિં ભગવન્તમૌપમન્યવં કારડિં સાવર્ણિં ગાર્ગ્ય વાર્ષગણ્યં દૈવન્ત્યમિત્યેતાંસ્ત્રયોદશ ધાનાવન્તં દધિક્રાવ્ણ ઇત્યેતાભ્યામભિમન્ત્ર્ય હવિઃશેષં પ્રાશ્ય પ્રાહ્ને પ્રધીયત આગ્નેયે સમાપ્તે ઽજ ઐન્દ્રે મેષો ગૌઃ પાવમાને પર્વદક્ષિણા સબ્રહ્મચારિણશ્ચોપસમેતાન્ભોજયેત્સાવિત્રમહઃ કાઙ્ક્ષન્ત ઉત્સર્ગે ચ પક્ષિણીં રાત્રિં ન માંસમશ્નીયાન્ન શ્રાદ્ધં ન લોમાનિ સંહારયેન્ન સ્ત્રિયમુપેયાદૃતૌ જાયામુપેયાદ્વર્ષાશરદિકમેતહ્રતમર્ધમાસમિત્યેકે

જૈમ્ગ્સ્ 1.15:
તૈષીમુત્સર્ગો વેદેષુ યથાસ્વં વિશ્રમન્તાં છન્દાંસિ ચતુરત્તરાણિ શિવેન નો ધ્યાયન્ત્વિત્યુત્સૃજ્યાધ્યાયનધ્યાસૌ વ્રતાનિ ચાનુપાલયન્તો યથાસ્વં વેદમધીયીરન્નત ઊર્ધ્વમભ્રેષુ નાધીયતે

જૈમ્ગ્સ્ 1.16:
ગૌદાનિકવ્રાતિકૌપનિષદાઃ સંવત્સરાસ્તેષુ સાયંપ્રાતરુદકોપસ્પર્શનં નાનુપસ્પૃશ્ય ભોજનં પ્રાતઃ સાયમુપસ્પૃશ્યા સમિદાધાનાદરણ્યાત્સમિધમાહૃત્યાદધ્યાદાદિત્યવ્રાતિકઃ સંવત્સર એકવાસા ન યુક્તમારોહેદાદિત્યં નાન્તર્દધીત છત્રેણ મહીમાસનશયાનાભ્યામુપાનદ્ભ્યાં ચ નોર્ધ્વં જાન્વોરપઃ પ્રસ્નાયાદન્યત્રાચાર્યવચનાહ્રાતિકે વ્રતપર્વાદિત્યવ્રાતિકે શુક્રિયાણ્યૌપનિષદ ઉપનિષદં શ્રાવયેત્

જૈમ્ગ્સ્ 1.17:
દ્વાદશ મહાનામ્નિકાઃ સંવત્સરા નવ ષટ્ ત્રય ઇતિ વિકલ્પાઃ સંવત્સરમિત્યેકે પિત્રા ચેચ્છ્રુતા મહાનામ્ન્યઃ સંવત્સરં બ્રહ્મચર્યં ચરેચ્છુક્લૈકવાસા વ્રતં તુ ભૂયસ્તિષ્ઠેદ્દિવાથાસીત નક્તં તસ્ય કૃષ્ણે ભોજનાચ્છાદને ભવત ઇત્યેકે શુક્લં ચૈવ પરિદધ્યાદ્રાગદોષાન્ન કૃષ્ણં સર્વાસ્વપ્સૂપસ્પૃશેદબુક્તાઃ શક્વર્ય ઇતિ નાવા ન પ્રસ્નાયાત્પ્રાણસંશયે તૂપસ્પૃશેદુભયત અપિ વા ગાઃ પાયયેત્પશુક્તાઃ શક્વર્ય ઇતિ વર્ષં નાન્તર્દધીત છત્રેણ પ્રતિ વર્ષં નિષ્ક્રામેદેવમસ્ય ચરતઃ કામવર્ષી પર્જન્યો ભવતિ બ્રહ્મચર્યાન્ત એકરાત્રમુપોષિત અરણ્યં ગત્વા શૈવલમિશ્રાણામપાં કાંસં પૂરયિત્વા તમુપવેશ્ય સમનુપરિગૃહ્ય નિમીલિતં તિસ્ર સ્તોત્રિયા ઉપગાયેત્સપુરીષા ઉપોત્થાયાચાર્યો ઽહતેન વાસસા મુખમસ્ય પરિણહ્યેત્પ્રદક્ષિણમુદપાત્રં ધારયંસ્તિષ્ઠેદહઃશેષં રાત્રિમાસીત વાગ્યતઃ શ્વો ભતે ઽરણ્યં ગત્વાગ્નિમુપસમાધાય વત્સમુપાન્વાનીયે વાસ ઉદ્વેષ્ટયેદુદ્યમ્ય કાંસમપો ઽભિવીક્ષ ઇતિ વીક્ષેત્સ્વરભિવીક્ષ ઇત્યાદિત્યં જ્યોતિરભિવીક્ષ ઇત્યગ્નિં પશુમભિવીક્ષ ઇતિ વત્સં સમન્યા યન્તીત્યપઃ પ્રસિચ્ય વાસઃ કાંસં વત્સમિત્યચાર્યાયોપહરેત્સ્થાલીપાકાદ્વિશ્વામિત્રેન્દ્રૌ મહાનામ્નીશ્ચ યજત ઇત્યાચાર્યં સપરિષટ્કં ભોજયેદ્ગૌર્દક્ષિણા

જૈમ્ગ્સ્ 1.18:
દ્વાદશ વર્ષાણિ વેદબ્રહ્મચર્યં જનનાત્પ્રભૃતીત્યેકે યાવદધ્યયનં વા સદા સાયે સમિદાધાનં સાયંપ્રાતર્ભૈક્ષચરણં દ્વે ત્રિવૃતી વર્જયેત્રિવૃતં ચ મણિં ત્રિગુણે ચોપાનહૌ ષોડશે ગોદાનકરણં તત્કેશાન્તકરણમિત્યાચક્ષતે ચૌડકરણેન મન્ત્રા વ્યાખ્યાતા ઉપનયનેન વ્રતાદેશનં ન ત્વિહ નિયુક્તમહતં વાસઃ સર્વાણિ લોમનખાનિ વાપયેચ્છિખાવર્જમિત્યૌદ્ગાહમનિરુપ્તકેશઃ સ્નાયાદ્વનસ્પતેરિતિ વનસ્પતીનાં સ્નાનીયેન ત્વચમુન્મૃદ્ગીતે વનસ્પતેસ્ત્વગસિ શોધનિ શોધય મા તાં ત્વાભિહરં દીર્ઘાયુષ્ટ્વા વર્ચસ ઇતિ વનસ્પતીનાં ગન્ધો ઽસીતિ સ્નાત્વાનુલેપનેન કુરુતે વનસ્પતીનાં ગન્ધો ઽસિ પુણ્યગન્ધ પુણ્યં મે ગન્ધં કુરુ દેવમનુષ્યેષુ તં ત્વાભિહરે દીર્ઘાયુષ્ટ્વાય વર્ચસ ઇતિ વનસ્પતીનાં પુષ્પમસીતિ સ્રજમાબધ્નીતે વનસ્પતીનાં પુષ્પમસિ પુણ્યગન્ધ પુણ્યં મે ગન્ધં કુરુ દેવમનુષ્યેષુ તં ત્વાભિહરે દીર્ઘાયુષ્ટ્વાય વર્ચસ ઇત્યાદર્શો ઽસીત્યાદર્શ આત્માનં વીક્ષેતાદર્શો ઽસ્યા મા દૃશ્યાસન્દેવમનુષ્યા ઉભયે શોભો ઽસિ શોભાસમહં દેવમનુષ્યેષુ રોચો ઽસિ રોચાસમહં દેવમનુષ્યેષ્વિત્યપોદ્ધૃત્ય સ્રજમાદેશયેતોક્તા ધર્માઃ સંવત્સરેષુ ગૌર્દક્ષિણા

જૈમ્ગ્સ્ 1.19:
વેદમધીત્ય વ્રતાનિ ચરિત્વા બ્રાહ્મણઃ સ્નાસ્યન્સંભારાનુપકલ્પયતે ઽહતં વાસ એરકાં સ્નાનમનુલેપનં સુમનસ આઞ્જનમાદર્શમહતે વાસસી ત્રિવૃતં મણિં વૈણવં દણ્ડં શુક્લે ઉપાનહૌ નાપિત ઉપકૢપ્ત ઉત્તરત ઉપતિષ્ઠત્યેરકામાસ્તીર્યાહતેન વાસસોદગ્દશેન પ્રચ્છાદ્ય તત્રૈનં પ્રાઙ્મુખમુપવેશ્ય દણ્ડમપ્સુ ષાદયેદ્દવિષતાં વજ્રો ઽસીતિ મેખલાં વિસ્રંસયેદુદુત્તમમિતિ તાં ચૈવાપ્સુ ષાદયેત્કેશાન્તકરણેન મન્ત્રા વ્યાખ્યાતાઃ પરિવાપનં ચ શિરો ઽગ્રે વપતે તતઃ શ્મશ્રૂણિ તત ઇતરાણ્યઙ્ગાન્યાનુપૂર્વેણ કેશશ્મશ્રુલોમનખાન્યશ્વન્થસ્ય મૂલે નિખનેદુદુમ્બરસ્ય વાપહતો મે પાપ્મેતિ શીતોષ્ણાભિરદ્ભિર્હિરણ્યાન્તર્હિતાભિરેનં સ્રાપયેચ્છિવા નઃ શંતમા ભવ સુમડીકા સરસ્વતિ મા તે વ્યોમ સંદૃશીતિ રોહિણ્યાં સ્રાયાત્પ્રજાપતેર્વા એતન્નક્ષત્રં પ્રજાવાન્ભૂયાસમિતિ મૃગશિરસિ સ્રાયાત્સોમસ્ય વા એતન્નક્ષત્રં સોમેજ્યા મોપનમેદિતિ તિષ્યે સ્રાયાબૃહસ્પતેર્વા એતન્નક્ષત્રં બ્રહ્મ બૃહસ્પતિર્બ્રહ્મવર્ચસી ભૂયાસમિતિ હસ્તે સ્નાયાત્સવિતુર્વા એતન્નક્ષત્રં સવિતૃપ્રસૂતો ભૂયાસમિત્યનૂરાધાસુ સ્નાયાન્મિત્રસ્ય વા એતન્નક્ષત્રં મિત્રાણાં પ્રિયો ભૂયાસમિતિ શ્રવણે સ્નાયાદ્વિષ્ણોર્વા એતન્નક્ષત્રં યજ્ઞો વૈ વિષ્ણુર્યજ્ઞો મોપનમેદિતિ તમહતેન વાસસા પરિદધીત પરીમં સોમેતિ સવ્યમગ્રે ઽક્ષ્યઞ્જીત યશસા મેત્યથ દક્ષિણં ત્રિવૃતં મણિં કણ્ઠે પ્રતિમુઞ્ચતે પાલાશં સ્વસ્ત્યયનકામઃ સ્વસ્ત્યયનો ઽસીતિ બૈલ્વં બ્રહ્વવર્ચસકામો બ્રહ્મવર્ચસી ભૂયાસમિત્યર્ખમન્નાદ્યકામોર્ઽકવાનન્નાદો ભૂયાસમિતિ ગન્ધર્વો ઽસિ વિશ્વાવસુઃ સ મા પાહિ સ મા ગોપાયેતિ વૈણવં દણ્ડમુપાદત્ત ઉપાનહાવાદધીત નેત્રે સ્થો નયતં મામિતિ દક્ષિણમગ્રે પ્રતિમુઞ્ચતે તસ્ય વ્રતાનિ ભવન્તિ નાજાતલોમ્ન્યોપહાસમિચ્છેદ્વર્ષતિ ન ધાવેન્નોપાનહૌ સ્વયં હરેન્ન ફલાનિ સ્વયં પ્રચિન્વીત ન પ્રતિસાયં ગ્રામાન્તરં વ્રજેન્નૈકો ન વૃષલૈઃ સહ નોદપાનમવેક્ષેન્ન વૃક્ષમારોહેન્ન સંક્રમમારોહેન્નાનન્તર્ધાયાસીત નાપરયા દ્વારા પ્રપન્નમન્નમશ્નીયાન્ન શુક્તં ન દ્વિઃપક્વં ન પર્યુષિતમન્યત્ર શાકમાંસયવપિષ્ટાન્નપૃથુકફાણિતદધિમધુઘૃતેભ્યો નાનર્મણિ હસેન્ન નગ્રઃ સ્નાયાચ્છુક્રા વાચો ન ભાષેત જનવાદં કલહાંશ્ચ વર્જયેત્ત્ર્યઃ સ્નાતકા ભવન્તીતિ હ સ્માહારુણિર્ગૌતમો વિદ્યાસ્નાતકો વ્રતસ્નાતકો વિદ્યાવ્રતસ્નાતક ઇતિ તેષામુત્તમઃ શ્રેષ્ઠસ્તુલ્યૌ પૂર્વૌ સ્નાત્વાચાર્યં બ્રૂયાન્મધુપર્કં મે ભવાનાનયત્વિત્યાચાર્યકલ્પો વા તસ્મૈ પ્રાઙ્મુખાયાસીનાય મધુપર્કમાહરેદ્વિષ્ટરપાદ્યાર્ધ્યાચમનીયાન્યેકૈકમનુપૂર્વેણ વિષ્ટરમધ્યાસ્તે પાદ્યેન પાદૌ પ્રક્ષાલયતે મયિ શ્રીઃ શ્રયતામિતિ સવ્યં પાદમગ્રે શૂદ્રા ચેન્મયિ પદ્યાવિરાડિત્યથ દક્ષિણં મયિ વર્ચ ઇત્યર્ધ્યં પ્રતિગૃહ્ણીયાદાચમનીયાભિરાચામેત્ પાત્રચમસં વિષ્ટરોપહિતમધસ્તાદ્વિષ્ટરૌ સંહિતાગ્રૌ ભવત એકવિષ્ટર ઉત્તરતસ્તયોર્મધ્યે દધિ મધુ સંનિહિતે ભવતો દધ્ના ચેદ્દધિમન્થો ઽદ્ભિશ્ચેદિદમન્થઃ પયસા ચેત્પયસ્યસ્તં પ્રતિગૃહ્ણીયાદ્દેવસ્ય ત્વેતિ તં પ્રતિગૃહ્ય ભૂમૌ પ્રતિષ્ઠાપ્યાવધૃષ્યાઙ્ગુષ્ઠેનોપકનિષ્ઠકયા ચ મહ્યં ત્વા યશસે શ્રિયૈઽન્નાદ્યાપ્ય બ્રહ્મવર્ચસાયેતિ ત્રિઃ પ્રાશ્નીયાચ્છેષમુત્તરતઃ પ્રતિગૃહ્ય બ્રાહ્મણાય દદ્યાદભ્યુક્ષ્ય વા બ્રાહ્મણાય ગર્તે વા નિખનેત્પરઃ સ્વધિતિપાણિર્ગાં દૃષ્ટ્વાહ ગૌર્ગૌરિતિ તામભિમન્ત્રયતે ગૌર્ધેનુરિત્યોમુત્સૃજતેતિ બ્રૂયાત્કર્તવ્યા ચેત્કુરુતેતિ બ્રૂયાદ્ગોર્ધનુર્હવ્યા ।
માતા રુદ્રાણાં દુહિતા વસૂનાં સ્વસાદિત્યાનામમૃતસ્ય નાભિઃ ।
પ્ર નુ વોચં ચિકિતુષે જનાય મા ગામનાગામદિતિં વધિષ્ટ પિબતૂદકં તૃણાન્યત્ત્વિત્યથ ષડર્ધ્યાર્હા ભવન્ત્યૃત્વિગાચાર્યઃ સ્નાતકો રાજાભિષિક્તઃ પ્રિયઃ સખા શ્રોત્રિયશ્ચેતિ તેભ્ય આતિથ્યં ગાં કુર્યાત્તામતિથય ઇતિ પ્રોક્ષેત્

જૈમ્ગ્સ્ 1.20:
સ્નાત્વા માતાપિતરૌ પરિચરેત્તદધીનઃ સ્યાત્તાભ્યામનુજ્ઞાતો જાયાં વિન્દેતાનગ્નિકાં સમાનજાતીયામસગોત્રાં માતુરસપિણ્ડાં જ્યાયસઃ કનીયસીં દૂતમનુમન્ત્રયતે ઽનૃક્ષરા ઋજવઃ સન્તુ પન્થા એભિઃ સખાયો યન્તિ નો વરેયમ્ ।
સમર્યમા સં ભગો નો ઽનુનીયાત્સં જાસ્પત્યં સુયમમસ્તુ દેવા ઇતિ પાણિગ્રહણે ઽગ્નિમાહ્રિયમાણમનુમન્ત્રયતે ઽગ્નિરૈતુ પ્રથમો દેવતાનાં સો ઽસ્યૈ પ્રજાં મુઞ્ચતુ મૃત્યુપાશાત્ ।
તદયં રાજા વરુણો ઽનુમન્યતાં યથેયં સ્ત્રી પૌત્રમઘં ન રોદાદિતિ પ્રજ્વલિતમુપતિષ્ઠત ઇમામગ્નિસ્ત્રાયતાં ગાર્હપત્યઃ પ્રજામસ્યૈ નયતુ દીર્ઘમાયુઃ ।
અશૂન્યોપસ્થા જીવતામસ્તુ માતા પૌત્રમાનન્દમભિ પ્રબુધ્યતામિયમિતિ પુરસ્તાદગ્રેર્બ્રાહ્મણો વાગ્યતઃ પ્રત્યઙ્મુખ ઉદકુમ્ભં ધારયંસ્તિષ્ઠેદ્દક્ષિણતો ઽગ્નેઃ શમીપલાશમિશ્રાન્લાજાઞ્છૂર્પે માતા ધારયેન્માતુરભાવે તન્માત્રી પ્રત્યગગ્નેરેરકાં તેજનીં વાન્યદ્વૈવંજાતીયં સંવેષ્ટ્ય નિદધ્યાદ્યથા પ્રસાર્યમાણં પશ્ચાર્ધં બર્હિષઃ પ્રાપ્નોત્યથાસ્યૈ વાસસી પ્રોક્ષ્યાનુમન્વ્ય દદાતિ યા અકૃન્તન્નવયન્યા અતન્વત યાશ્ચ દેવીરન્તામભિતો ઽદદન્ત ।
તાસ્ત્વા દેવીર્જરસા સંવ્યયન્ત્વાયુષ્મતીદં પરિધત્સ્વ વાસ ઇતિ તાં બ્રૂયાદિમામેરકાં દક્ષિણેન પાદેનાભિજહીતિ પ્ર મે પતિયાનઃ પન્થાઃ કલ્પતામિત્યજપત્યાં સ્વયં જપેત્પ્રાસ્યા ઇતિ દક્ષિણત એરકાયાં ભાર્યામુપવેશ્યોત્તરતઃ પતિરુભાવન્વારભેયાતાં સ્વયમુચ્ચૈર્જુહુયાઞ્જાયાયામન્વારબ્ધાયાં મહાવ્યાહૃતિભિર્હુત્વા યા તિરશ્ચીતિ સપ્તભિર્જુહોતિ સંપાતં પ્રથમયા મૂર્ધન્યાસિઞ્ચેદ્યા તિરશ્ચી નિપદ્યસે ઽહં વિધરણી ઇતિ ।
તાં ત્વા ધૃતસ્ય ધારયા સંરાધા રાધયામસિ સંરાધાયૈ સ્વાહા ॥
મા તે ગૃહે નિશિ ઘોષ ઉત્થાદન્યત્ર ત્વદ્રુદત્યઃ સંવિશન્તુ ।
મા ત્વં વિકેશ્યુર આવધિષ્ઠા જીવપત્ની પતિલોકે વિરાજ પ્રજાં પશ્યન્તી સુમનસ્યમાના સ્વાહા ।
અન્વદ્ય નો ઽનુમતિર્યજ્ઞં દેવેષુ મન્યતામ્ ।
અગ્નિશ્ચ હવ્યવાહનસ્તત્કરોતુ સમૃધ્યતાં સ્વાહા ॥
દ્યૌસ્તે પૃષ્ઠં રક્ષતુ વાયુરૂરૂ અશ્વિનૌ ચ સ્તનં ધયતસ્તે પુત્રાન્સવિતાભિરક્ષન્તુ ।
આ વાસસઃ પરિધાનાદ્બૃહસ્પતિર્વિશ્વે દેવા અભિરક્ષન્તુ પશ્ચાત્સ્વાહા ॥
અપ્રજસ્તાં પૌત્રમૃત્યું પાપ્માનમુત વાધમ્ ।
શીર્ષ્ણઃ સ્રજમિવોન્મુચ્ય દ્વિષદ્ભ્ય પ્રતિમુઞ્ચામિ પાશં સ્વાહા ॥
યાનિ કાનિ ચ પાપાનિ સર્વાઙ્ગેષુ તવાભવન્ ।
પૂર્ણાહુતિભિરાજ્યસ્ય સર્વાણિ તાન્યશીશમં સ્વાહા ॥
પ્રજાપત ઇત્યેકા

જૈમ્ગ્સ્ 1.21:
અથાસ્યા દક્ષિણેન પાણિના દક્ષિણં પાણિં ગૃહ્ણાતિ પ્રહસ્તં પુંસ અઙ્ગુલી સ્ત્રિયઃ સાઙ્ગુષ્ઠં મિથુનકામો ગૃહ્ણામિ તે સૌભગત્વાય હસ્તં મયા પત્યા જરદષ્ટિર્યથાસત્ ।
ભગો ઽયેમા સવિતા પુરન્ધિર્મહ્યં ત્વાદુર્ગાર્હપત્યાય દેવાઃ ॥
સોમો ઽદદદ્ગન્ધર્વાય ગન્ધર્વો ઽદદગ્નયે ।
રયિં ચ પુત્રાંશ્ચાદાદગ્નિર્મહ્યમથો ઇમામ્ ॥
સોમઃ પ્રથમો વિવિદે ગન્ધર્વો વિવિદ ઉત્તરઃ ।
તૃતીયો ઽગ્નિષ્ટે પતિસ્તુરીયો ઽહં મનુષ્યજા ઇત્યુપનયનાવૃતાશ્માનમધિષ્ઠાપયેત્સ્રીવત્ ઉત્તરપુરસ્તાદગ્નેર્ભાર્યયા સંપ્રેક્ષ્યમાણો જપત્યઘોરચક્ષુરપતિઘ્ની મ એધિ શિવા પતિભ્યઃ સુમનાઃ સુવર્ચાઃ ।
જીવસૂર્દેવકામા સ્યોના શં નો ભવ દ્વિપદે શં ચતુષ્પદે ॥
આ નઃ પ્રજાં જનયતુ પ્રજાપતિરાજરસાય સમનત્કર્યમા ।
અદુર્મઙ્ગલીઃ પતિલોકમાવિશ શં ન એધિ દ્વિપદે શં ચતુષ્પદે ॥
તાં પૂષઞ્છિવતમામેરયસ્વ યસ્યાં બીજં મનુષ્યા વપન્તિ ।
યા ન ઊરૂ ઉશતી વિસ્ત્રયાતૈ યસ્યામુશન્તઃ પ્રહરેમ શેફમ્ ॥
અમો ઽહમસ્મિ સા ત્વં સામાહમસ્મ્યૃત્કં મનો ઽહમસ્મિ વાક્ત્વં દ્યૌરહં પૃથિવી ત્વં તાવેહિ સંભવાવ સહ રેતો દધાવહૈ પુંસે પુત્રાય વેત્તવૈ મામનુવ્રતા ભવ સદૃશય્યા મયા ભવાસાવિત્યથાસ્યા નામ ગૃહીત્વાગ્નિં પરિક્રમેયાતામીર્ત્વમસ્યૂક્તે માતા નામ સા મામેહિ સહ પ્રજયા સહ રાયસ્પોપેણેતિ તસ્યાં પ્રત્યાવ્રજિતાયાં ભ્રાતાન્યો વા સૂહૃદભિધારિતાન્લાજાઞ્છૂર્પાદઞ્જલિનોપઘાતમઞ્જલાવાવપેદુપસ્તીર્ણાભિધારિતાન્કૃત્વા તાનિતરાગ્નૌ જુહુયાત્કન્યલેયં નાર્યર્યમ્ણમિતિ કન્યલા પિતૃભ્યઃ પતિલોકં યતીયમવ દીક્ષામયક્ષત સ્વાહા ॥
ઇયં નાર્યુપબ્રૂતે ઽગ્નૌ લાજાનાવપન્તી ।
દીર્ઘાયુરસ્તુ મે પતિરેધન્તાં જ્ઞાતયો મમ સ્વાહા ॥
અર્યમ્ણં નુ દેવં કન્યાગ્નિમયક્ષત ।
સ ઇમાં દેવો અર્યમા પ્રેતો મુઞ્ચાતુ મામુતઃ સ્વાહેતિ હોમાન્તેષુ જપતિ ચતુર્વિશ્વા ઉત ત્વયા વયં ધારા ઉદન્યા ઇવ ।
અતિગાહેમહિ દ્વિષ ઇતિ તૂષ્ણીં ધારિકા કામાયાવપેચ્ચતુર્થં દક્ષિણં શૂર્પપુટં કામ ઇત્યાચક્ષત ઉત્તરપુરસ્તાદગ્રનેઃ સપ્ત પદાન્યભ્યુત્ક્રમયેદેકમિષ ઇતિ પ્રતિમન્ત્રમેકમિષે વિષ્ણુસ્ત્વાન્વેતુ ।
દ્વે ઊર્જે વિષ્ણુસ્ત્વાન્વેતુ ।
ત્રીણિ રાયસ્પોષાય વિષ્ણુસ્ત્વાન્વેતુ ।
ચત્વારિ મયોભવાય વિષ્ણુસ્તાન્વેતુ ।
ષડૃતુભ્યો વિષ્ણુસ્તાન્વેતુ ।
સખા સપ્તપદી ભવેતિ સપ્તમે પ્રાચીમવસ્થાપ્યોદકુમ્ભેન માર્જયેરન્નાપોહિષ્ઠીયાભિસ્તિસૃભિઃ પ્રેક્ષકાનનુમન્ત્રયતે સુમઙ્ગલીરિયં વધૂરિમાં સમેત પશ્યત ।
સૌભાગ્યમસ્યૈ દત્ત્વાયાથાસ્તં વિપરેતનેતિ પ્રેક્ષયેદ્ધ્રુવમરુન્ધતીં સપ્ત ઋષીન્પશ્યાનીતિ પ્રતિજાનાનાં ધ્રુવો ઽસીતિ ધ્રુવમુપતિષ્ઠતે ધ્રુવો ઽસિ ધ્રુવાહં પતિકુલે ભૂયાસમમુષ્યેતિ પતિનામ ગૃહ્ણીયાદસાવિત્યાત્મનો ઽરુન્ધતીમરુન્ધત્યરુદ્ધાહં પત્યા ભૂયાસમમુનેતિ પતિનામ ગૃહ્ણીયાદસાવિત્યાત્મનઃ

જૈમ્ગ્સ્ 1.22:
પૂષા ત્વેત ઇતિ પ્રસ્થિતામનુમન્ત્રયતે પૂષા ત્વેતો નયતુ હસ્તગૃહ્યાશ્વિનૌ ત્વા પ્રવહતાં રથેન ।
ગૃહાન્ગચ્છ ગૃહપત્ની યથાસો વશિની ત્વં વિદથમાવદાસીતિ સ્વં કુલં પ્રાપ્તાં કલ્યાણશીલાઃ કલ્યાણપ્રજાઃ સમવજીર્ણાઃ પ્રત્યવરોપયન્તીહ પ્રિયં પ્રજયા તે સમૃધ્યતામસ્મિન્ગૃહે ગાર્હપત્યાય જાગૃહિ ।
એના પત્યા તન્વં સંસૃજસ્વાથાજીવ્રી વિદથમાવદાસીતિ પ્રત્યવરોપ્યાનડુહે ચર્મણ્યુત્તરલોમન્યુપવેશયેદિહ ગાવો નિષીદન્ત્વિહાશ્વા ઇઙ પુરુષાઃ ।
ઇહો સહસ્રદક્ષિણો ઽભિ પૂષા નિષીદત્વિતિ કુમારમુપસ્થ આધાય શકલોટાનાવપેત્ફલાનિ યોત્થાપ્ય કુમારમન્વારબ્ધાયાં જુહુયાદિહ ધૃતિરિત્યષ્ટાભિઃ સ્વાહાકારાન્તૈરિહ ધૃતિરિહ સ્વધૃતિરિહ રન્તિરિહ રમસ્વ ।
મયિ ધૃતિર્મયિ સ્વધૃતિર્મયિ રમો મયિ રમસ્વેતિ ત્રિરાત્રમક્ષારાલવણાશિનૌ બ્રહ્મચારિણાવધઃ સંવેશિનાવસંવર્તમાનૌ સહ શયાતામૂર્ધ્વં ત્રિરાત્રાત્સંભવો નિશાયાં જાયાપતિકર્મણ્યં પ્રાયશ્ચિત્તીર્જુહુયાદગ્રે પ્રાયશ્ચિત્તે ત્વં દેવાનાં પ્રાયશ્ચિત્તિરસિ બ્રાહ્મણસ્ત્વા નાથકામ ઉપધાવામિ યાસ્યૈ પ્રજાઘ્ની તનૂસ્તામસ્યા અપજહિ સ્વાહા ।
વાયો પ્રાયશ્ચિત્તે ત્વં દેવાનાં પ્રાયશ્ચિત્તિરસિ બ્રાહ્મણસ્ત્વા નાથકામ ઉપધાવામિ યાસ્યૈ પશુઘ્ની તનૂસ્તામસ્યા અપજહિ સ્વાહા ।
સૂર્ય પ્રયશ્ચિત્તે ત્વં દેવાનાં પ્રાયશ્ચિત્તિરસિ બ્રાહ્મણસ્ત્વા નાથકામ ઉપધાવામિ યાસ્યૈ પતિઘ્નિ તનૂસ્તામસ્યા અપજહિ સ્વાહા ।
ચન્દ્ર પ્રાયશ્ચિત્તે ત્વં દેવાનાં પ્રાયાશ્ચિત્તરસિ બ્રહ્મણસ્ત્વા નાથકામ ઉપધાવામિ યાસ્યૈ ગૃહઘ્નિ તનૂસ્તામસ્યા અપજહિ સ્વાહા ।
અગ્ને વાયો સૂર્ય ચન્દ્ર પ્રાયશ્ચિત્તયો યૂયં દેવાનાં પ્રાયશ્ચિત્તય સ્થ બ્રાહ્મણો વો નાથકામ ઉપધાવામિ યાસ્યૈ યશોઘ્નીતનૂસ્તામસ્યા અપહત સ્વાહેતિ સ્થાલીપાકાદગ્નિં પ્રજાપતિં ચેષ્ટ્વા સંપાતાંશ્ચમસ આનીય સ્રોતાંસ્યાઙ્ક્ષ્વેત્યેનાં બ્રૂયાન્નાભિં પ્રથમં તતો યાન્યૂર્ધ્વં તતો યાન્યર્વાઞ્ચૂર્ધ્વમર્ધરાત્રાત્સંવેશનં વિષ્ણુર્યોનિં કલ્પયત્વિત્યેતેન તૃચેન વિષ્ણુર્યોનિં કલ્પયતુ ત્વષ્ટા રૂપાણિ પિંશતુ ।
આસિઞ્ચતુ પ્રજાપતિર્ધાતા ગર્ભં દધાતુ તે ॥
ગર્ભં ધેહિ સિનીવાલિગર્ભં ધેહિ સરસ્વતિ ।
ગર્ભં તે અશ્વિનૌ દેવાવાધત્તાં પુષ્કરસ્રજૌ ॥
હિરણ્યયી અરણી યં નિર્મન્થતામાશ્વિનૌ ।
તં તે ગર્ભં દધામ્યહં દશમે માસિ સૂતવા ઇત્યૃતાવૃતાવેવમેવ સંવેશને હુત્વાચાર્યાય ગાં દદ્યાદદર્શને બ્રાહ્મણેભ્યો ગાં દદ્યાતિ

જૈમ્ગ્સ્ 1.23:
સાયંપ્રાતર્હેમે ઽગ્નય ઇતિ પ્રથમામાહુતિં જુહોતિ પ્રજાપતય ઇત્યુત્તરામેવં પ્રાતરગ્નિસ્થાને સૂર્યઃ સાયંપ્રાતરશનસ્ય બલી વર્ધયિત્વા પૂર્વસ્માદગ્નૌ જુહોત્યગ્નયે સ્વાહા સોમાય સ્વાહા ધન્વન્તરયે સ્વાહા દ્યાવાપૃથ્વીભ્યાં સ્વાહા વિશ્વેભ્યો દેવેભ્યઃ સ્વાહા સર્વાભ્યો દેવતાભ્યઃ સ્વાહા પ્રજાપતેય સ્વાહેતિ મનસોત્તરાં તત એવોત્તરતો ઽગ્નેર્બલિં હરતિ યે હર્ષણા વેપના સ્ફાતિમાહરા વાતસ્ય ભ્રાજમનુસંચરન્તિ ।
તેભ્યો બલિમન્નકામો હરામ્યન્નં પયસ્વદ્બહુલં મે અસ્ત્વિત્યેવમશનાયત્યાયસ્થાને મૃત્યોરધિષ્ઠાનાય સ્વાહેતિ શેષસ્ય બલિહરણં પ્રદક્ષિણં ગૃહ્યાભ્યો દેવતાભ્યો બલિં નયામિ તન્મે જુષન્તાં તા મા પાન્તુ તા મા ગોપાયન્તુ તા મા રક્ષન્તુ તાભ્યો નમસ્તાભ્યઃ સ્વાહેત્યુદધાને મધ્યે ઽગારસ્યૌત્તરપૂર્વાર્ધે શયને દેહલ્યાં સંવરણે બ્રહ્માયતન એતેષ્વાયતનેષુ શેષં ધન્વન્તરયે નિનયેત્સદા ગૃહેષુ સ્વસ્તિવાચનં સા મહાશાન્તિરિત્યાચક્ષતે

જૈમ્ગ્સ્ 1.24:
નવેન યક્ષ્યમાણઃ પુરાણેનાગ્રે યજેતાગ્નિધન્વન્તરી પ્રજાપતિમિન્દ્રં તિસ્રશ્ચ નવાહુતીર્નવેન યજેત શરદિ વ્રીહીણાં વસન્તે યવાનાં વર્ષાસુ શ્યામાકાનામૈન્દ્રાગ્નૌ વૈશ્વદેવો દ્યાવાપૃથિવ્યશ્ચરવ એકચરુર્વોક્તે એવોપસ્તરણાભિધારણે દ્વિર્હવિષે ઽવદ્યત્યથ પ્રાશ્નીયાદ્ભદ્રાન્નઃ શ્રેયઃ સમનૈષ્ટ દેવાસ્ત્વયાવસેન સમશીમહિ ત્વા ।
સ નો મયોભૂઃ પિતો આવિશ્સ્વ શં તોકાય તનુષે સ્યો ઇત્યેતમુ ત્યં મધુના સંયુતં યવં સરસ્વત્યા અધિ મનાવચર્કૃષુઃ ।
ઇન્દ્ર આસીત્સીરપતિઃ શતક્રતુઃ કીનાશા આસન્મરુતઃ સુદાનવ ઇતિ યવસ્ય પ્રાશ્નીયાદગ્નિઃ પ્રથમઃ પ્રાશ્નાતુ સ હિ વેદ યથા હવિઃ ।
શિવા અસ્મભ્યમોષધીઃ કૃણોતુ વિશ્વચર્ષણીરિતિ શ્યામાકસ્ય પ્રાશ્નીયાત્પ્રાશ્નીયાત્