હર્ષચરિત, પરિશિષ્ટ · અધ્યાય 1

પરિશિષ્ટમ્
બાણ-પ્રશસ્તયઃ
શ્લેષે કેચન શબ્દગુમ્ફવિષયે કેચિદ્ રસે ચાપરે
ઽલઙ્કારે કતિચિત્સદર્થવિષયે ચાન્યે કથાવર્ણને ।
આઃ સર્વત્ર ગભીરધીરકવિતાવિન્દ્યાટવીચાતુરી-
સઞ્ચારી કવિકુમ્ભિકુમ્ભભિદુરો બાણસ્તુ પઞ્ચાનનઃ

(શ્રીચન્દ્રદેવસ્ય)
હેમ્નો ભારશતાનિ વા મદમુચાં વૃન્દાનિ વા દન્તિનાં
શ્રીહર્ષેણ સમર્પિતાનિ કવયે બાણાય કુત્રાદ્ય તત્ ।
યા બાણેન તુ તસ્ય સૂક્તિનિકરૈરુટ્ટઙ્કિતાઃ કીર્તયસ્
તાઃ કલ્પપ્રલયે ઽપિ યાન્તિ ન મનાઙ્ મન્યે પરિમ્લાનતામ્

(રુય્યકકૃતવ્યક્તિવિવેકવ્યાખ્યાને)
અર્થેશ્વરં હન્ત ભજે ઽભિનન્દં વાગીશ્વરં વાક્પતિરાજમીડે ।
રસેશ્વરં નૌમિ ચ કાલિદાસં બાણં તુ સર્વશ્વરમાનતો ઽસ્મિ

(ઉદયસુન્દર્યાં સોઢ્વલસ્ય)
પરિશીલિતૈવ સરસં કવિરાજૈર્બહુભિરત્ર વાગ્દેવી ।
બાણેન તુ વૈજાત્યાત્ કથયતિ નામૈવ વાણીતિ

(વિશ્વેશ્વરસ્ય)
કાદમ્બરીસહોદર્યા સુધયે વૈ બુધે હૃદિ ।
હર્ષાખ્યાયિકયા ખ્યાતિં બાણો ઽબ્ધિરિવ લબ્દવાન્

શશ્વદ્બાણદ્વિતીયેન નમદાકારધારિણા ।
ધનુષેવ ગુણાઢ્યેન નિઃશેષો રઞ્જિતો જનઃ

(ત્રિવિક્રમસ્ય)
જાતા શિખણ્ડિની પ્રાગ્યથા શિખણ્ડી તથાવગચ્છામિ ।
પ્રાગલ્ભ્યમધિકમાપ્તું વાણી બાણો બભૂવેતિ

(ગોવર્ધનસ્ય)
હૃદિ લગ્નેન બાણેન યન્મન્દો ઽપિ પદક્રમઃ ।
ભવેત્ કવિકુરઙ્ગાણાં ચાપલં તત્ર કારણમ્

સુબન્ધુર્બાણભટ્ટશ્ચ કવિરાજ ઇતિ ત્રયઃ ।
વક્રોક્તિમાર્ગનિપુણાશ્ચતુર્થો વિદ્યતે ન વા

સચિત્રવર્ણવિચ્છિત્તિહારિણોરવનીપતિઃ ।
શ્રીહર્ષ ઇવ સંઘટ્ટં ચક્રે બાણમયૂરયોઃ

(નવસાહસાઙ્કે)
પ્રતિકવિભેદનબાણઃ કવિતાતરુગહનવિહરણમયૂરઃ ।
સહૃદયલોકસુબન્ધુર્જયતિ શ્રીભટ્ટબાણકવિરાજઃ

(વીરનારાયણચરિતે)
યુક્તં કાદમ્બરીં શ્રુત્વા કવયો મૌનમાશ્રિતાઃ ।
બાણધ્વનાવનધ્યાયો ભવતીતિ સ્મૃતિર્યતઃ

રુચિરસ્વરવર્ણપદા રસભાવવતી જગન્મનો હરતિ ।
તત્કિં તરુણી નહિ નહિ, વાણી બાણસ્ય મધુરશીલસ્ય

સહર્ષચરિતા શશ્વત્કૃતકાદમ્બરીકથા ।
બાણસ્ય વાણ્યનાર્તેવ સ્વચ્છન્દં ભ્રમતિ ક્ષિતૌ

બાણં સત્કવિગીર્વાણમનુબધ્નાતિ કઃ કવિઃ ।
સિન્ધુમન્ધુઃ કિમન્વેતિ દ્યુમણિઃ કતમો મણિઃ

(રઘુનાથચરિતે)
શબ્દાર્થયોઃ સમો ગુમ્ફઃ પાઞ્ચાલી રીતિરિષ્યતે ।
શિલાભટ્ટારિકાવાચિ બાણોક્તિષુ ચ સા યદિ

કેવલો ઽપિ સ્ફુરન્ બાણઃ કરોતિ વિમદાન્ કવીન્ ।
કિ પુનઃ કૢપ્તસન્ધાનપુલિન્દકૃતસન્નિધિઃ

(ધનપાલસ્ય)
દણ્ડીત્યુપસ્થિતે સદ્યઃ કવીનાં કમ્પતાં મનઃ ।
પ્રવિષ્ઠે ત્વન્તરં બાણે કણ્ઠે વાગેવ રુધ્યતે