હરિનામચિન્તામણિ · અધ્યાય 11

(11)
એકાદશ પરિચ્છેદ
અન્ય શુભ-કર્મેર સહિત નામકે તુલ્ય-જ્ઞાન
ધર્મ-વ્રત-ત્યાગ-હુતાદિ-સર્વ-
શુભ-ક્રિયા-સામ્યમ્ અપિ પ્રમાદઃ ।
જય જય ગૌરચન્દ્ર નામ અવતાર ।
જય જય હરિનામ સર્વ-તત્ત્વ-સાર

નામેર ઉપાયત્વ સત્ત્વેઓ ઉપેયત્વ
કૃષ્ણ-નામ હય પ્રભુ પૂર્ણાનન્દ તત્ત્વ ।
ઉપેય વા સિદ્ધિ બલિ યાહાર મહત્ત્વ

ઉપાય હ-ઇયા આવિર્ભૂત ધરાતલે ।
ઉપેય ઉપાય ઐક્ય સર્વ શાસ્ત્રે બલે

અધિકાર-ભેદે યિનિ ઉપાય સ્વરૂપ ।
તિનિ-ઇ ઉપેય અન્યે બડ અપરૂપ

શુભ-કર્મ ગૌણોપાય નામ મુખ્યોપાય
અતએવ ઉપાય દ્વિવિધ ગુણ ધામ ।
ગૌણોપાય શુભ કર્મ મુખ્યોપાય નામ

નામેર અતીન્દ્રિયત્વ
અતએવ શાસ્ત્રે યત અન્ય શુભ કર્મ ।
નામ સહ નહે એઇ સર્વ શાસ્ત્ર મર્મ

સરલ હૃદયે યબે કૃષ્ણ-નામ ગાય ।
અતીન્દ્રિય-સુખ આસિ ચિત્તકે નાચાય

સેઇ સુખ કૃષ્ણ-નામ-સ્વભાવ તત્પર ।
આત્મ-રતિ આત્મ-ક્રીડા નાહિ યાર પર

સાયુજ્ય કૈવલ્ય સુખ આનન્દ સુખેર છાયા માત્ર
બ્રહ્મ જ્ઞાને યોગે યે આનન્દ વૈભવ ।
જડેર વિચ્છેદ સુખ છાયા અનુભવ

અભેદ્ય કૈવલ્ય સુખ સ્વલ્પ બલિઽ જાનિ ।
કૃષ્ણ-નામાનન્દ-સુખ ભૂમા બલિઽ માનિ

અન્ય શુભ કર્મ હ-ઇતે નામેર વૈલક્ષણ્ય
સાધન-કાલેતે નામ ઉપાય સ્વરૂપ ।
સિદ્ધિ-કાલે ઉપેય સે એઇ અપરૂપ

ઉપાય સ્વરૂપ નામે ઉપેયત્વ સિદ્ધ ।
અન્ય શુભ કર્મે ઐછે નહે ત પ્રસિદ્ધ

અન્ય શુભ કર્મ યત સબ જડાશ્રિત ।
નામ ત ચિન્મય સદા સ્વતઃ સિદ્ધોદિત

સાધન કાલેઓ નામ શુદ્ધ સુનિર્મલ ।
સાધકેર અનર્થેતે દેખાય સ-મલ

સાધુ-સઙ્ગે નામ લૈતે જડ-બુદ્ધિ યાય ।
અનર્થ નિઃશેષ હૈલે શુદ્ધ નામ ભાય

અન્ય શુભ કર્મી કરે ત્યજિયા ઉપાય ।
ઉપેય પરમ ભાવ ચરમે આશ્રય

કિન્તુ નામાશ્રયી જન નામ નાહિ ત્યજે ।
નામેર શુદ્ધતા માત્ર સિદ્ધિ-કાલે ભજે

અન્ય શુભ કર્મ હૈતે અતિ વિલક્ષણ ।
નામેર સ્વરૂપ હય અપૂર્વ લક્ષણ

સાધન દશાય એઇ વિલક્ષણ જ્ઞાન ।
ગુરુ કૃપા હૈતે હય વેદેર પ્રમાણ

સાધન દશાય યિનિ એઇ જ્ઞાન હીન ।
નામ અપરાધી તિંહ અતિ અર્વાચીન

નામ સર્વોપરિ નામ-તુલ્ય કિછુ નય ।
એ દૃઢ વિશ્વાસ કરિ યેઇ નામ લય

અચિરે તાઙ્હાતે હય શુદ્ધ-નામોદય ।
પૂર્ણાનન્દ નામ-રસ કરેન આશ્રય

એઇ અપરાધેર પ્રતિકાર
કાહારો યદ્યપિ અન્ય શુભ કર્મ સને ।
નામે સમ બુદ્ધિ હય દુષ્કૃતિ બન્ધને

સે દુષ્કૃતિ ક્ષય લાગિ કરિબે યતન ।
નામે શુદ્ધ બુદ્ધિ પાબે પ્રેમ ધન

અન્ત્યજ ગૃહસ્થ શુદ્ધ નામ પરાયણ ।
તાઙ્ર પદ ધૂલિ દેહે કરિબે મૃક્ષણ

ખાઇબે અધરામૃત પિબે પદ-જલ ।
તબે શુદ્ધ નામે મતિ હ-ઇબે નિર્મલ

કાલિ દાસે એઇ રૂપે દુષ્કૃતિ ખણ્ડન ।
પુનઃ તવ કૃપા-પ્રાપ્તિ ગાય જગજ્-જન

આમિ જડ બુદ્ધિ નાથ એક માત્ર ગાઇ ।
નામ-ચિન્તામણિ-તત્ત્વ કભુ નાહિ પાઇ

હરિદાસ ઠાકુરેર નામ-વિષયે નિષ્ઠા
કૃપા કરિઽ નામ-રૂપે આમાર જિહ્વાય ।
નિરન્તર નાચ પ્રભુ ધરિ તવ પાય

રાખ ઇઙ્હા લઓ તાઙ્હા તવ ઇચ્છા મત ।
યાઙ્હા રાખ દેહ મોરે કૃષ્ણ-નામામૃત

જગજ્જને નામ દિતે તવ અવતાર ।
જગજ્જન-માઝે મોરે કર અઙ્ગીકાર

આમિ ત અધમ તુમિ અધમ તારણ ।
ઉભયે સમ્બન્ધ એઇ પતિત પાવન

અચ્છેદ્ય સમ્બન્ધ એઇ તોમાય આમાય ।
યાર બલે નામામૃત એ અધમ ચાય

કલિ-યુગે નામે કેન યુગ-ધર્મ હ-ઇલેન
કલિ-યુગે સુદુઃસાધ્ય અન્ય શુભ કર્મ ।
અતએવ નામ આસિઽ હ-ઇલ યુગ ધર્મ

હરિદાસ-દાસ ભક્તિવિનોદ સે જન ।
હરિ-નામ-ચિન્તામણિ ગાય અકિઞ્ચન