ગર્ગસંહિતા · અધ્યાય 1.1

શ્રીકૃષ્ણ-માહાત્મ્ય વર્ણનમ્
ૐ નારાયણં નમસ્કૃત્ય નરં ચૈવ નરોત્તમમ્ ।
દેવીં સરસ્વતીં વ્યાસં તતો જયમુદીરયેત્

શરદ્વિકચપઙ્‍કજશ્રિયમતીવવિદ્વેષકં
મિલિન્દમુનિસેવિતં કુલિશકંજચિહ્નાવૃતમ્ ।
સ્ફુરત્‌કનકનૂપુરં દલિતભક્તતાપત્રયં
ચલદ્‌દ્યુતિપદદ્વયં હૃદિ દધામિ રાધાપતેઃ

વદનકમલનિર્યદ્યસ્ય પીયૂષમાદ્યં
પિબતિ જનવરો યં પાતુ સોઽયં ગિરં મે ।
બદરવનવિહારઃ સત્યવત્યાઃ કુમારઃ
પ્રણતદુરિતહારઃ શાઙ્‌ર્ગધન્વાવતારઃ

કદાચિન્નૈમિષારણ્યે શ્રીગર્ગો જ્ઞાનિનાં વરઃ ।
આયયૌ શૌનકં દ્રષ્ટું તેજસ્વી યોગભાસ્કરઃ

તં દૃષ્ટ્વા સહસોત્થાય શૌનકો મુનિભિઃ સહ ।
પૂજયામાસ પાદ્યાદ્યૈરુપચારૈર્વિધાનતઃ

શ્રીશૌનક ઉવાચ -
સતાં પર્યટનં ધન્યં ગૃહિણાં શાન્તયે સ્મૃતમ્ ।
નૃણામન્તસ્તમોહારી સાધુરેવ ન ભાસ્કરઃ

તસ્માન્મે હૃદિ સમ્ભૂતં સંદેહં નાશય પ્રભો ।
કતિધા શ્રીહરેર્વિષ્ણોરવતારો ભવત્યલમ્

શ્રીગર્ગ ઉવાચ -
સાધુ પૃષ્ટં ત્વયા બ્રહ્મન્ ભગવદ્‌ગુણવર્ણનમ્ ।
શૃણ્વતાં ગદતાં યદ્વૈ પૃચ્છતાં વિતનોતિ શમ્

અત્રૈવોદાહરન્તીમમિતિહાસં પુરાતનમ્ ।
યસ્ય શ્રવણમાત્રેણ મહાદોષઃ પ્રશામ્યતિ

મિથિલાનગરે પૂર્વં બહુલાશ્વઃ પ્રતાપવાન્ ।
શ્રીકૃષ્ણભક્તઃ શાન્તાત્મા બભૂવ નિરહઙ્‍કૃતિઃ

અમ્બરાદાગતં દૃષ્ટ્વા નારદં મુનિસત્તમમ્ ।
સમ્પૂજ્ય ચાસને સ્થાપ્ય કૃતાઞ્જલિરભાષત

શ્રી-બહુલાશ્વ ઉવાચ -
યોઽનાદિરાત્મા પુરુષો ભગવાન્પ્રકૃતેઃ પરઃ ।
કસ્માત્તનું સમાધત્તે તન્મે બ્રૂહિ મહામતે

શ્રીનારદ ઉવાચ -
ગોસાધુદેવતાવિપ્રદેવાનાં રક્ષણાય વૈ ।
તનું ધત્તે હરિઃ સાક્ષાદ્‌ભગવાનાત્મલીલયા

યથા નટઃ સ્વલીલાયાં મોહિતો ન પરસ્તથા ।
અન્યે દૃષ્ટ્વા ચ તન્માયાં મુમુહુસ્તે ન સંશયઃ

શ્રીબહુલાશ્વ ઉવાચ -
કતિધા શ્રીહરેર્વિષ્ણોરવતારો ભવત્યલમ્ ।
સાધૂનાં રક્ષણાર્થં હિ કૃપયા વદ માં પ્રભો

શ્રીનારદ ઉવાચ -
અંશાંશોંઽશસ્તથાવેશઃ કલાપૂર્ણઃ પ્રકથ્યતે ।
વ્યાસાદ્યૈશ્ચ સ્મૃતઃ ષષ્ઠઃ પરિપૂર્ણતમઃ સ્વયમ્

અંશાંશસ્તુ મરીચ્યાદિરંશા બ્રહ્માદયસ્તથા ।
કલાઃ કપિલકૂર્માદ્યા આવેશા ભાર્ગવાદયઃ

પૂર્ણો નૃસિંહો રામશ્ચ શ્વેતદ્વીપાધિપો હરિઃ ।
વૈકુણ્ઠોઽપિ તથા યજ્ઞો નરનારાયણઃ સ્મૃતઃ

પરિપૂર્ણતમઃ સાક્ષાચ્છ્રીકૃષ્ણો ભગવાન્ સ્વયમ્ ।
અસંખ્યબ્રહ્માણ્ડપતિર્ગોલોકે ધામ્નિ રાજતે

કાર્યાધિકારં કુર્વન્તઃ સદંશાસ્તે પ્રકિર્તિતાઃ ।
તત્કાર્યભારં કુર્વન્તસ્તેંઽશાંશા વિદિતાઃ પ્રભોઃ

યેષામન્તર્ગતો વિષ્ણુઃ કાર્યં કૃત્વા વિનિર્ગતઃ ।
નાનાઽઽવેષાવતારાંશ્ચ વિદ્ધિ રાજન્મહામતે

ધર્મં વિજ્ઞાય કૃત્વા યઃ પુનરન્તરધીયત ।
યુગે યુગે વર્તમાનઃ સોઽવતારઃ કલા હરેઃ

ચતુર્વ્યૂહો ભવેદ્‌યત્ર દૃશ્યન્તે ચ રસા નવ ।
અતઃ પરં ચ વીર્યાણિ સ તુ પૂર્ણઃ પ્રકથ્યતે

યસ્મિન્સર્વાણિ તેજાંસિ વિલીયન્તે સ્વતેજસિ ।
તં વદન્તિ પરે સાક્ષાત્પરિપૂર્ણતમં સ્વયમ્

પૂર્ણસ્ય લક્ષણં યત્ર તં પશ્યન્તિ પૃથક્ પૃથક્ ।
ભાવેનાપિ જનાઃ સોઽયં પરિપૂર્ણતમઃ સ્વયમ્

પરિપૂર્ણતમઃ સાક્ષાચ્છ્રીકૃષ્ણો નાન્ય એવ હિ ।
એકકાર્યાર્થમાગત્ય કોટિકાર્યં ચકાર હ

પૂર્ણઃ પુરાણઃ પુરુષોત્તમોત્તમઃ
પરાત્પરો યઃ પુરુષઃ પરેશ્વરઃ ।
સ્વયં સદાઽઽનન્દમયં કૃપાકરં
ગુણાકરં તં શરણં વ્રજામ્યહમ્

શ્રીગર્ગ ઉવાચ -
તચ્છ્રુત્વા હર્ષિતો રાજા રોમાઞ્ચી પ્રેમવિહ્વલઃ ।
પ્રમૃશ્ય નેત્રેઽશ્રુપૂર્ણે નારદં વાક્યમબ્રવીત્

શ્રીબહુલાશ્વ ઉવાચ -
પરિપૂર્ણતમઃ સાક્ષાચ્છ્રીકૃષ્ણો કેન હેતુના ।
આગતો ભારતે ખણ્ડે દ્વારવત્યાં વિરાજતે

તસ્ય ગોલોકનાથસ્ય ગોલોકં ધામ સુન્દરમ્ ।
કર્માણ્યપરિમેયાનિ બ્રૂહિ બ્રહ્મન્ બૃહન્મુને

યદા તીર્થાટનં કુર્વઞ્છતજન્મતપઃપરમ્ ।
તદા સત્સઙ્‍ગમેત્યાશુ શ્રીકૃષ્ણં પ્રાપ્નુયાન્નરઃ

શ્રીકૃષ્ણદાસસ્ય ચ દાસદાસઃ
કદા ભવેયં મનસાઽઽર્દ્રચિત્તઃ ।
યો દુર્લભો દેવવરૈઃ પરાત્મા
સ મે કથં ગોચર આદિદેવઃ

ધન્યસ્ત્વં રાજશાર્દૂલ શ્રીકૃષ્ણેષ્ટો હરિપ્રિયઃ ।
તુભ્યં ચ દર્શનં દાતું ભક્તેશોઽત્રાગમિષ્યતિ

ત્વં નૃપં શ્રુતદેવં ચ દ્વિજદેવો જનાર્દનઃ ।
સ્મરત્યલં દ્વારકાયામહો ભાગ્યં સતામિહ

ઇતિ શ્રીગર્ગસંહિતાયાં ગોલોકખણ્ડે નારદબહુલાશ્વસંવાદે
કૃષ્ણમાહાત્મ્યવર્ણનં નામ પ્રથમોઽધ્યાયઃ