ગઙ્ગાષ્ટકમ્ · અધ્યાય 1

શ્રીગણેશાય નમઃ ॥
કત્યક્ષીણિ કરોટયઃ કતિ કતિ દ્વીપિદ્વિપાનાં ત્વચઃ
કાકોલાઃ કતિ પન્નગાઃ કતિ સુધાધામ્નશ્ચ ખણ્ડા કતિ ।
કિં ચ ત્વં ચ કતિ ત્રિલોકજનનિત્વદ્વારિપૂરોદરે
મજ્જજ્જન્તુકદમ્બકં સમુદયત્યેકૈકમાદાય યત્

દેવિ ત્વત્પુલિનાઙ્ગણે સ્થિતિજુષાં નિર્માનિનાં જ્ઞાનિનાં
સ્વલ્પાહારનિબદ્ધશુદ્ધવપુષાં તાર્ણં ગૃહં શ્રેયસે ।
નાન્યત્ર ક્ષિતિમણ્ડલેશ્વરશતૈઃ સંરક્ષિતો ભૂપતેઃ
પ્રાસાદો લલનાગણૈરધિગતો ભોગીન્દ્રભોગોન્નતઃ

તત્તત્તીર્થગતૈઃ કદર્થનશતૈઃ કિં તૈરનર્થાશ્રિતૈ-
ર્જ્યોતિષ્ટોમમુખૈઃ કિમીશવિમુખૈર્યજ્ઞૈરવજ્ઞાદ્દતૈ ।
સૂતે કેશવવાસવાદિવિબુધાગારાભિરામાં શ્રિયં ગઙ્ગે
દેવિ ભવત્તટે યદિ કુટીવાસઃ પ્રયાસં વિના

ગઙ્ગાતીરમુપેત્ય શીતલશિલામાલમ્બ્ય હેમાચલીં
યૈરાકર્ણિ કુતૂહલાકુલતયા કલ્લોલકોલાહલઃ ।
તે શૃણ્વન્તિ સુપર્વપર્વતશિલાસિંહાસનાધ્યાસનાઃ
સઙ્ગીતાગમશુદ્ધસિદ્ધરમણીમઞ્જીરધીરધ્વનિમ્

દૂરં ગચ્છ સકચ્છગં ચ ભવતો નાલોકયામો
મુખં રે પારાક વરાક સાકમિતરૈર્નાકપ્રદૈર્ગમ્યતામ્ ।
સદ્યઃ પ્રોદ્યતમન્દમારુતરજઃપ્રાપ્તા કપોલસ્થલે
ગઙ્ગામ્ભઃકણિકા વિમુક્તગણિકાસઙ્ગાય સમ્ભાવ્યતે

વિષ્ણોઃ સઙ્ગતિકારિણી હરજટાજૂટાટવીચારિણી
પ્રાયશ્ચિત્તનિવારિણી જલકણૈઃ પુણ્યૌધવિસ્તારિણી ।
ભૂભૃત્કન્દરદારિણી નિજજલે મજ્જજ્જનોત્તારિણી
શ્રેયઃ સ્વર્ગવિહારિણી વિજયતે ગઙ્ગા મનોહારિણી

વાચાલં વિકલં ખલં શ્રિતમલં કામાકુલં વ્યાકુલં
ચાણ્ડાલં તરલં નિપીતગરલં દોષાવિલં ચાખિલમ્ ।
કુમ્ભીપાકગતં તમન્તકકરાદાકૃષ્ય કસ્તારયેન્-
માતર્જહ્નુનરેન્દ્રનન્દિનિ તવ સ્વલ્પોદબિન્દું વિના

શ્લેષમશ્લેષણયાનલેઽમૃતબિલે શાકાકુલે વ્યાકુલે
કણ્ઠે ઘર્ઘરઘોષનાદમલિને કાયે ચ સમ્મીલતિ ।
યાં ધ્યાયન્ન્પિ ભારભઙ્ગુરતરાં પ્રાપ્નોતિ મુક્તિં નરઃ
સ્નાતુશ્વેતસિ જાહ્ન્વી નિવસતાં સંસારસન્તાપહૃત્

ઇતિ શ્રીમત્કાલિદાસવિરચિતં ગઙ્ગાષ્ટકસ્તોત્રં સમ્પૂર્ણમ્ ॥
નમસ્તેઽસ્તુ ગઙ્ગે ત્વદઙ્ગપ્રસઙ્ગાદ્ભુજં ગાસ્તુરઙ્ગાઃ કુરઙ્ગાઃ પ્લવઙ્ગાઃ ।
અનઙ્ગારિરઙ્ગાઃ સસઙ્ગાઃ શિવાઙ્ગા ભુજઙ્ગાધિપાઙ્ગીકૃતાઙ્ગા ભવન્તિ

નમો જહ્નુકન્યે ન મન્યે ત્વદન્યૈર્નિસર્ગેન્દુચિહ્નાદિભિર્લોકભર્તુઃ ।
અતોઽહં નતોઽહં સતો ગૌરતોયે વસિષ્ઠાદિભિર્ગીયમાનાભિધેયે

ત્વદામજ્જનાત્સજ્જનો દુર્જનો વા વિમાનૈઃ સમાનઃ સમાનૈર્હિ માનૈઃ ।
સમાયાતિ તસ્મિન્પુરારાતિલોકે પુરદ્વારસંરુદ્ધદિક્પાલલોકે

સ્વરાવાસદમ્ભોલિદમ્ભોપિ રમ્ભાપરીરમ્ભસમ્ભાવનાધીરચેતાઃ ।
સમાકાઙ્ક્ષતે ત્વત્તટે વૃક્ષવાટીકુટીરે વસન્નેતુમાયુર્દિનાનિ

ત્રિલોકસ્ય ભર્તુર્જટાજૂટબન્ધાત્સ્વસીમાન્તભાગે મનાક્પ્રસ્ખલન્તઃ ।
ભવાન્યા રુષા પ્રોઢસાપન્તભાવાત્કરેણાહતાસ્તવત્તરઙ્ગા જયન્તિ

જલોન્મજ્જદૈરાવતોદ્દાનકુમ્ભસ્ફુરત્પ્રસ્ખલત્સાન્દ્રસિન્દૂરરાગે ।
ક્કચિત્પદ્મિનીરેણુભઙ્ગે પ્રસઙ્ગે મનઃ ખેલતાં જહ્નુકન્યાતરઙ્ગે

ભવત્તીરવાનીરવાતોત્થધૂલીલવસ્પર્શતસ્તત્ક્ષણં ક્ષીણપાપઃ ।
જનોઽયં જગત્પાવને ત્વત્પ્રસાદાત્પદે પૌરુહૂતેઽપિ ધત્તેઽવહેલામ્

ત્રિસન્ધ્યાનમલ્લેખકોટીરનાનાવિધાનેકરત્નાંશુબિમ્બપ્રભાભિઃ ।
સ્ફુરત્પાદપીઠે હઠેનાષ્ટમૂર્તેર્જટાઅજૂટવાસે નતાઃ સ્મઃ પદં તે

ઇદં યઃ પઠેદષ્ટકં જહ્નુપુત્ર્યાસ્રિકાલં કૃતં કાલિદાસેન રમ્યમ્ ।
સમાયાસ્યતીન્દ્રાદિભિર્ગીયમાનં પદં કૈશવં શૈશવં નો લભેત્સઃ

ઇતિ શ્રીકાલિદાસકૃતં ગઙ્ગાષ્ટકસ્તોત્રં સમ્પૂર્ણમ્ ॥