એકાક્ષરોપનિષત્ · અધ્યાય 1

એકાક્ષરોપનિષત્
એકાક્ષરપદારૂઢં સર્વાત્મકમખણ્ડિતમ્ । સર્વવર્જિતચિન્માત્રં ત્રિપાન્નારાયણં ભજે ॥ ૐ સહ નાવવતુ સહ નૌ ભુનક્તુ । સહ વીર્યં કરવાવહૈ । તેજસ્વિનાવધીતમસ્તુ મા વિદ્વિષાવહૈ ॥ ૐ શાન્તિઃ શાન્તિઃ શાન્તિઃ ॥
હરિઃ ૐ
એકાક્ષરં ત્વક્ષરેઽત્રાસ્તિ સોમે સુષુમ્નાયાં ચેહ દૃઢી સ એકઃ ।
ત્વં વિશ્વભૂર્ભૂતપતિઃ પુરાણઃ પર્જન્ય એકો ભુવનસ્ય ગોપ્તા

વિશ્વે નિમગ્નપદવીઃ કવીનાં ત્વં જાતવેદો ભુવનસ્ય નાથઃ ।
અજાતમગ્રે સ હિરણ્યરેતા યજ્ઞૈસ્ત્વમેવૈકવિભુઃ પુરાણઃ

પ્રાણઃ પ્રસૂતિર્ભુવનસ્ય યોનિર્વ્યાપ્તં ત્વયા એકપદેન વિશ્વમ્ ।
ત્વં વિશ્વભૂર્યોનિપારઃ સ્વગર્ભે કુમાર એકો વિશિખઃ સુધન્વા

વિતત્ય બાણં તરુણાર્કવર્ણં વ્યોમાન્તરે ભાસિ હિરણ્યગર્ભઃ ।
ભાસા ત્વયા વ્યોમ્નિ કૃતઃ સુતાર્ક્ષ્યસ્તવં વૈ કુમારસ્ત્વમરિષ્ટનેમિઃ

ત્વં વજ્રભૃદ્ભૂતપતિસ્ત્વમેવ કામઃ પ્રજાનાં નિહિતોઽસિ સોમે ।
સ્વાહા સ્વધા યચ્ચ વષટ્ કરોતિ રુદ્રઃ પશૂનાં ગુહયા નિમગ્નઃ

ધાતા વિધાતા પવનઃ સુપર્ણો વિષ્ણુર્વરાહો રજની રહશ્ચ ।
ભૂતં ભવિષ્યત્પ્રભવઃ ક્રિયાશ્ચ કાલઃ ક્રમસ્ત્વં પરમાક્ષરં ચ

ઋચો યજૂંશિ પ્રસવન્તિ વક્ત્રાત્સામાનિ સમ્રાડ્વસુવન્તરિક્ષમ્ ।
ત્વં યજ્ઞનેતા હુતભુગ્વિભુશ્ચ રુદ્રાસ્તથ દૈત્યગણા વસુશ્ચ

સ એષ દેવોઽમ્બરગશ્ચ ચક્રે અન્યેઽભ્યધિષ્ઠેત તમો નિરુન્ધ્યઃ ।
હિરણ્મયં યસ્ય વિભાતિ સર્વં વ્યોમાન્તરે રશ્મિમિવાંશુનાભિઃ

સ સર્વવેત્તા ભુવનસ્ય ગોપ્તા તાભિઃ પ્રજાનાં નિહિતા જનાનામ્ ।
પ્રોતા ત્વમોતા વિચિતિઃ ક્રમાણાં પ્રજાપતિશ્છન્દમયો વિગર્ભઃ

સામૈશ્ચિદન્તો વિરજશ્ચ બાહૂં હિરણ્મયં વેદવિદાં વરિષ્ઠમ્ ।
યમધ્વરે બ્રહ્મવિદઃ સ્તુવન્તિ સામૈર્યજુર્ભિઃ ક્રતુભિસ્ત્વમેવ

ત્વં સ્ત્રી પુમાંસ્ત્વં ચ કુમાર એકસ્ત્વં વૈ કુમારી હ્યથ ભૂસ્ત્વમેવ ।
ત્વમેવ ધાતા વરુણશ્ચ રાજા ત્વં વત્સરોઽગ્ન્યર્યમ એવ સર્વમ્

મિત્રઃ સુપર્ણશ્ચન્દ્ર ઇન્દ્રો રુદ્રસ્ત્વષ્ટા વિષ્ણુઃ સવિતા ગોપતિસ્ત્વમ્ ।
ત્વં વિષ્ણુર્ભૂતાનિ તુ ત્રાસિ દૈત્યાંસ્ત્વયાવૃતં જગદુદ્ભવગર્ભઃ

ત્વં ભૂર્ભુવઃ સ્વસ્ત્વં હિ સ્વયમ્ભૂરથ વિશ્વતોમુખઃ ।
ય એવં નિત્યં વેદયતે ગુહાશયં પ્રભું પુરાણં સર્વભૂતં હિરણ્મયમ્

હિરણ્મયં બુદ્ધિમતાં પરાં ગતિં સ બુદ્ધિમાન્બુદ્ધિમતીત્ય તિષ્ઠતીત્યુપનિષત્ ॥
ૐ સહ નાવવતુ સહ નૌ ભુનક્તુ ।
સહ વીર્યં કરવાવહૈ ।
તેજસ્વિનાવધીતમસ્તુ મા વિદ્વિષાવહૈ ॥
ૐ શાન્તિઃ શાન્તિઃ શાન્તિઃ ॥
ઇત્યેકાક્ષરોપનિષત્સમાપ્તા ॥
અધિકાધ્યયનાય