દન્ત્યોષ્ઠવિધિ · ભાગ 12

અથર્વાણમ્ ઋષિં દેવં દેવહયશિરોધરમ્ ।
પ્રણમ્ય સમ્પ્રવક્ષ્યામિ દન્ત્યોષ્ઠવિધિવિસ્તરમ્ ॥ 1.1 ॥
છન્દસ્ય્ અધ્યયને પ્રાપ્તે વિદુષામ્ અથ ધીમતામ્ ।
બકારે સંશયો નિત્યમ્ ઔષ્ઠ્યં દન્ત્યમ્ ઇતિ સ્મ હ ॥ 1.2 ॥
તસ્માત્ તદ્વિધિ નિર્ણયે સંશયછેદનાય ચ ।
મુક્તા દન્ત્યા પ્રયોજ્યામ ઔષ્ઠ્યાન્ વક્ષ્યે ક્રમાહિતઃ ॥ 1.3 ॥
ભપરં યત્ર દૃશ્યેતાનિંગ્યે સ્પર્શનં ક્વ ચિત્ ।
ઔષ્ટ્યં તત્ર પદે ધીરો બિભીતો બિભ્રતીર્ યથા ॥ 1.4 ॥
આદ્યુદાત્તે બલે બાણે બિલ શબ્દે તથૈવ ચ ।
સમસ્તે ઽપિ યત્ર સ્યાતામ્ અન્તોદાત્તો વિશિષ્યતે ॥ 1.5 ॥
બલદાબલાનુગ્રાહબલધન્વા તથૈવ ચ ।
બલાસં બાહૂ આચાર્યાઃ સર્વાસ્વ્ એવ વિભક્તિષુ ॥ 1.6 ॥
બલી બલેન બર્હિશ્ ચાબલેન બલીયસે ।
બ્રધ્નઃ કિલ્બિષં વઃ કેતુઃ કુમ્બં બાધિષ્ટ બાલિતિ ॥ 1.7 ॥
બાહું બોહિ તથા બંધુર્ બહુબાધે બૃહચ્ ચ યત્ ।
પિબતિ બ્રુવતે ચૈવ યથાર્થાઃ સમ્પ્રકીર્ત્તિતાઃ ॥ 1.8 ॥
બસ્તવાસિનો બાહ્વંકૈર્ બાહુવીર્યે તથૈવ ચ ।
બહવઃ કાબવં બાહ્વોર્ બોધ બહ્વે તથૈવ ચ ॥ 1.9 ॥
તથાઅ બધ્ન્યં તાબુવં બહ્વીર્ નવમઃ સંપ્રકીર્ત્તિતાઃ ।
એતે સર્વેષુ શબ્દેષુ પ્રથમસ્પર્શ્યા હિ મતાઃ ॥ 1.10 ॥
વૈબાધ દેવબન્ધું ચ વિબદ્ધસ્ તુ વિબન્ધુષુ ।
દ્વિતીય સ્પર્શ્યો વિજ્ઞેયો વિબબાધે તથૈવ ચ ॥ 1.11 ॥
બાહૌ બાહવો બહુલં બુધ્ન્યં બદ્ધ્કમ્ એવ ચ ।
એતે સર્વે ભવન્ત્ય્ ઓષ્ઠ્યા યે નોક્તાસ્ તે તુ દન્તજાઃ ॥ 1.12 ॥
ઇતિ પ્રથમો ઽધ્યાયઃ ।
અધરાદ્ ઉત્તરે ભાગે ભાગાત્ પ્રતિવિભાગશઃ ।
દશનાગ્રેણ સંસ્પૃષ્ટ્યો ન તુ પીડાસુ યોજયેત્ ॥ 2.1 ॥
કમ્બલં બલ્બજં બીજં લિબુજા બણ્મ્હાં અસિ ।
બિષ્કલે બ્રહ્મ બર્જહ્યે શબલે બેધિષે બયઃ ॥ 2.2 ॥
બહિષ્ઠઃ બુધ્ન્યઃ પડ્બીશમ્ અર્બુદં બધિરસ્ તથા ।
આબયોબિન્દુઃ સંબિંબં કાહાબામ્ ઉદુમ્બલમ્ ॥ 2.3 ॥
કબ્રુ પીબસિ બંધુરં કંબૂકાં બલિનસ્ તથા ।
કુબેરઃ સ્તમ્બજં બભ્રૌપબ્દૈઃ પરિબેધિરે ॥ 2.4 ॥
અસંબાધે નૈર્બાધ્યેન બદ્ધે બુદ્ધાનિ કુલ્બજં ।
બતો બતાસિ બન્ધું ચ બિસં ક્લીબં બુજે બુજઃ ॥ 2.5 ॥
બધાન પ્રાબંધાયાશ્ ચોલ્બં કાબેર્કસ્ તથા ।
આબેધુર્ ઐલબશ્ ચૈવાબેધે બલ્હિકાનિ ચ ॥ 2.6 ॥
અબોધિ બાર્હત્સામે ઘોષબુદ્ધા તથૈવ ચ ।
બંધનં યત્ર શેષં સ્યાદ્ આબધે મે નિદ્રશનમ્ ॥ 2.7 ॥
અલાબુ બજઃ બાણં સ્યાદ્ આદ્યુદાત્તો યદા ભવેત્ ।

બ્રહ્મ શબ્દં તુ સર્વાર્થમ્ ઔષ્ઠ્યમ્ એવ વિદુર્ બુધાઃ ॥ 2.8 ॥
છુબુકાબ્દષ્કયે બાલે કેશબાલે તથૈવ ચ ।
અધિબાલે વયઃ પ્રોક્તઃ શેષેષુ પરિમાણતઃ ॥ 2.9 ॥
બિભેદ્ આદિષુ ભેદાશ્ ચ પરિ પૂર્વં બલે તથા ।
બંધુ વા સિંધુરપર એતેષાં તુ બલઃ ક્વ ચિત્ ॥ 2.10 ॥
તુછુબ્દશ્ ચુબુકશ્ ચૈવ બભૂવુશ્ ચ બભૂવુષી ।
એતે સર્વે પરિત્યજ્ય બકારોન્યોન્ય ભક્ષન ॥ 2.11 ॥
॥ ઇતિ દ્વિતીયો ઽઅધ્યાયઃ ॥
॥ દન્ત્યોષ્ઠવિધિઃ સમાપ્તઃ ॥