બૃહજ્જાતક · અધ્યાય 27

કટ્યાં.સિત.વસ્ત્ર.વેષ્ટિતઃ.કૃષ્ણઃ.શક્ત.ઇવ.અભિરક્ષિતુમ્।
રૌદ્રઃ.પરશું.સમુદ્યતં.ધત્તે.રક્ત.વિલોચનઃ.પુમાન્॥(વૈતાલીયા)

રક્તમ્.અમ્બરા.ભૂષણ.ભક્ષ્ય.ચિન્તા.કુમ્ભ.આકૃતિર્.વાજિ.મુખી.તૃષ.આર્તા।
એકેન.પાદેન.ચ.મેષ.મધ્યે.દ્રેષ્કાણ.રૂપં.યવન.ઉપદિષ્ટમ્॥(ઇન્દ્રવજ્રા)

ક્રૂરઃ.કલાજ્ઞઃ.કપિલઃ.ક્રિયા.અર્થી.ભગ્ન.વ્રતો.અભ્યુદ્ય.તદ્.અણ્ડ.હસ્તઃ।
રક્તાનિ.વસ્ત્રાણિ.બિભર્તિ.ચણ્ડો.મેષે.તૃતીયઃ.કથિતસ્.ત્રિ.ભાગઃ॥(ઇન્દ્રવજ્રા)

કુઞ્ચિત.લૂન.કચા.ઘટ.દેહા.દગ્ધ.પટા.તૃષિત.આશન.ચિત્તા।
આભરણાન્ય્.અભિવાઞ્છતિ.નારી.રૂપમ્.ઇદં.વૃષ.ભે.પ્રથમસ્ય॥(દોધક)

ક્ષેત્ર.ધાન્ય.ગૃહ.ધેનુ.કલાજ્ઞો.લાઙ્ગલે.સ.શકટે.કુશલશ્.ચ।
સ્કન્ધમ્.ઉદ્વહતિ.ગો.પતિ.તુલ્યં.ક્ષુત્.પરો.અજ.વદનો.મલ.વાસા॥(સ્વાગતા)

દ્વિપ.સમ.કાયઃ.પાણ્ડુર.દંષ્ટ્રઃ.શરભ.સમ.અઙ્ઘ્રિઃ.પિઙ્ગલ.મૂર્તિઃ।
અવિ.મૃગ.લોભ.વ્યાકુલ.ચિત્તો.વૃષભ.વનસ્ય.પ્રાન્ત.ગતો.અયમ્॥(દોધક)

સૂચ્ય.આશ્રયં.સમભિવાઞ્છતિ.કર્મ.નારી.રૂપ.અન્વિત.આભરણ.કાર્ય.કૃત.આદરા.ચ।
હીન.પ્રજા.ઉચ્છ્રિત.ભુજ.ઋતુ.મતી.ત્રિ.ભાગમ્.આદ્યં.તૃતીય.ભવનસ્ય.વદન્તિ.તજ્જ્ઞાઃ॥(વ.તિ)

ઉદ્યાન.સંસ્થઃ.કવચી.ધનુષ્માઞ્.છૂરો.અસ્ત્ર.ધારી.ગરુડ.આનાનાશ્.ચ।
ક્રીડા.આત્મજ.અલંકરણ.અર્થ.ચિન્તાં.કરોતિ.મધ્યે.મિથુનસ્ય.રાશેઃ॥(ઉપજાતિકા)

ભૂષિતો.વરુણવદ્.બહુ.રત્નો.બદ્ધ.તૂણ.કવચઃ.સ.ધનુષ્કઃ।
નૃત્ત.વાદિત.કલાસુ.ચ.વિદ્વાન્.કાવ્ય.કૃન્.મિથુન.રાશ્ય્.અવસાને॥(સ્વાગતા)

પત્ર.મૂલ.ફલ.ભૃદ્.દ્વિપ.કાયઃ.કાનને.મલયગઃ.શરભ.અઙ્ઘ્રિઃ।
ક્રોડ.તુલ્ય.વદનો.હય.કણ્ઠઃ.કર્કટે.પ્રથમ.રૂપમ્.ઉશન્તિ॥(સ્વાગતા)

પદ્મ.અર્ચિતા.મૂર્ધનિ.ભોગિ.યુક્તા.સ્ત્રી.કર્ક.શારણ્ય.ગતા.વિરૌતિ।
શાખાં.પલાશસ્ય.સમાશ્રિતા.ચ.મધ્યે.સ્થિતા.કર્કટકસ્ય.રાશેઃ॥(ઇન્દ્રવજ્રા)

ભાર્યા.આભરણ.અર્થમ્.અર્ણવં.નૌસ્થો.ગચ્છતિ.સર્પ.વેષ્ટિતઃ।
હૈમૈશ્.ચ.યુતો.વિભૂષણૈશ્.ચિપિટ.આસ્ય.અઙ્ત્ય.ગતશ્.ચ.કર્કટે॥(વૈતાલીય)

શાલ્મલેર્.ઉપરિ.ગૃધ્ર.જમ્બુકૌ.શ્વા.નરશ્.ચ.મલિના.અમ્બર.અન્વિતઃ।
રૌતિ.માતૃ.પિત્ર્.વિપર્યોજિતઃ.સિંહ.રૂપમ્.ઇદમ્.આદ્યમ્.ઉચ્યતે॥(રથોદ્ધતા)

હય.આકૃતિઃ.પાણ્ડુર.માલ્ય.શેખરો.બિભર્તિ.કૃષ્ણ.અજિન.કમ્બલં.નરઃ।
દુરાસદઃ.સિંહ.ઇવ.અત્ત.કાર્મુકો.નત.અગ્ર.નાસો.મૃગ.રાજ.મધ્યમઃ॥(વંશસ્થ)

ઋક્ષ.આનનો.વાનર.તુલ્ય.ચેષ્ટો.બિભર્તિ.દણ્ડં.ફલમ્.આમિષં.ચ।
કૂર્ચી.મનુષ્યઃ.કુટિલૈશ્.ચ.કેશૈર્.મૃગ.ઈશ્વરસ્ય.અન્ત્ય.ગતસ્.ત્રિ.ભાગઃ॥(ઉપજાતિકા)

પુષ્પ.પ્રપૂર્ણેન.ઘટેન.કન્યા.મલ.પ્રદિગ્ધ.અમ્બર.સંવૃત.અઙ્ગી।
વસ્ત્ર.અર્થ.સંયોગમ્.અભીષ્ટમાના.ગુરોઃ.કુલં.વાઞ્છતિ.કન્યાક.આદ્યઃ॥(ઉપજાતિકા)

પુરુષઃ.પ્રગૃહીત.લેખનિઃ.શ્યામો.વસ્ત્ર.શિરા.વ્યાયય.કૃત્।
વિપુલં.ચ.બિભર્તિ.કાર્મુકં.રોમ.વ્યાપ્ત.તનુશ્.ચ.મધ્યમઃ॥(વૈતાલીય)

ગૌરી.સુધૌત.અગ્ર.દુકૂલ.ગુપ્તા.સમુચ્છ્રિતા.કુમ્ભ.કટચ્.છુહસ્તા।
દેવ.આલયં.સ્ત્રી.પ્રયતા.પ્રવૃત્તા.વદન્તિ.કન્યા.અન્ત્ય.ગતસ્.ત્રિ.ભાગઃ॥(ઉપજાતિકા)

વીથ્ય્.અન્તર.અપણ.ગતઃ.પુરુષસ્.તુલાવાન્.ઉન્માન.માન.કુશલઃ.પ્રતિમાન.હસ્તઃ।
ભ.અણ્ડં.વિચિન્તયતિ.તસ્ય.ચ.મૂલ્યમ્.એતદ્.રૂપં.વદન્તિ.યવનાઃ.પ્રથમં.તુલાયાઃ॥(વ.તિ)

કલશં.પરિગૃહ્ય.વિનિષ્પતિતું.સમભીપ્સતિ.ગૃધ્ર.મુખઃ.પુરુષઃ।
ક્ષુધિતસ્.તૃષિતશ્ ચ.કલત્ર.સુતાન્.મનસા.ઇતિ.તુલા.ધર.મધ્ય.ગતઃ॥(ત્રોટક)

વિભીષયંસ્.તિષ્ઠતિ.રત્ન.ચિત્રિતો.વને.મૃગાન્.કાઞ્ચન.તૂણ.વર્મ.ભૃત્।
ફલ.આમિષં.વાનર.રૂપભૃન્.નરસ્.તુલા.વસાને.યવનૈર્.ઉદાહૃતઃ॥(વંશસ્થ)

વસ્ત્રૈર્.વિહીન.આભરણૈશ્.ચ.નારી.મહા.સમુદ્રાત્.સમુપૈતિ.કૂલમ્।
સ્થાન.ચ્યુતા.સર્પ.નિબદ્ધ.પાદા.મનોરમા.વૃશ્ચિક.રાશિ.પૂર્વઃ॥(ઉપજાતિકા)

સ્થાન.સુખાન્ય્.અભિવાઞ્છતિ.નારી.ભ.ઋતુ.કૃતે.ભુજગ.આવૃત.દેહા।
કચ્છપ.કુમ્ભ.સ.માન.શરીરા.વૃશ્ચિક.મધ્યમ.રૂપમ્.ઉશન્તિ॥(દોધક)

પૃથુલ.ચિપિટ.કૂર્મ.તુલ્ય.વક્રઃ.શ્વ.મૃગ.વરાહ.સૃગાલ.ભીષકારી।
અવતિ.ચ.મલયાકર.પ્રદેશં.મૃગ.પતિર્.અન્ત્ય.ગતસ્ય.વૃશ્ચિકસ્ય॥(પુષ્પિતાગ્રા)

મનુષ્ય.વક્રો.અશ્વ.સ.માન.કાયો.ધનુર્.વિગૃહ્ય.આયતમ્.આશ્રમસ્થઃ।
ક્રતુ.ઉપયોજ્યાનિ.તપસ્વિનશ્.ચ.રરક્ષ.આદ્યો.ધનુષસ્.ત્રિ.ભાગઃ॥(ઇન્દ્રવજ્રા)

મનોરમા.ચમ્પક.હેમ.વર્ણા.ભદ્ર.આસને.તિષ્ઠતિ.મધ્ય.રૂપા।
સમુદ્ર.રત્નાનિ.વિઘટ્ટયન્તી.મધ્ય.ત્રિ.ભાગો.ધનુષઃ.પ્રદિષ્ટઃ॥(ઉપજાતિકા)

કૂર્ચી.નરો.હાટક.ચમ્પક.આભો.વર.આસને.દણ્ડ.ધરો.નિષણ્ણઃ।
કૌશેયકાન્ય્.ઉદ્વહતે.અજિનં.ચ.તૃતીય.રૂપં.નવમસ્ય.રાશેઃ॥(ઉપજાતિકા)

રોમ.ચિતો.મકર.ઉપમ.દંષ્ટ્રઃ.સૂકરક.આયસ.માન.શરીરઃ।
યોક્ત્રક.જાલક.બન્ધન.ધારી.રૌદ્ર.મુખો.મકર.પ્રથમસ્.તુ॥(દોધક)

કલાસ્વ્.અભિજ્ઞા.અબ્જ.દલ.આયત.અક્ષી.શ્યામા.વિચિત્રાણિ.ચ.માર્ગમાણા।
વિભૂષણ.અલંકૃત.લોહ.કર્ણા.યોષા.પ્રદિષ્ટા.મકરસ્ય.મધ્હ્યે॥(ઉપજાતિકા)

કિન્નર.ઉપમ.તનુઃ.સ.કમ્બલસ્.તૂણ.ચાપ.કવચૈઃ.સમન્વિતઃ।
કુમ્ભમ્.ઉદ્વહતિ.રત્ન.ચિત્રિતં.સ્કન્ધગં.મકર.રાશિ.પશ્ચિમઃ॥રથોદ્ધતા)

સ્નેહ.મદ્ય.જલ.ભોજન.આગમ.વ્યાકુલી.કૃત.મનાઃ.સ.કમ્બલઃ।
કોશ.કાર.વસનો.અજિન.અન્વિતો.ગૃધ્ર.તુલ્ય.વદનો.ઘટ.આદિગઃ॥(દોધક)

દગ્ધે.શકટે.સ.શાલ્મલે.લોહાન્ય્.આહરતે.અઙ્ગના.વને।
મલિનેન.પટેન.સંવૃતા.ભાણ્ડૈર્.મૂર્ધ્નિ.ગતૈશ્.ચ.મધ્યમઃ॥(વૈતાલીય)

શ્યામઃ.સ.રોમ.શ્રવણઃ.કિરીટી.ત્વક્.પત્ર.નિર્યાસ.ફલૈર્.બિભર્તિ।
ભાણ્ડાનિ.લોહ.વ્યતિમિશ્રિતાનિ.સઞ્ચારયન્ત્ય્.અન્ત.ગતો.ઘટસ્ય॥(ઇન્દ્રવજ્રા)

સ્રુગ્.ભાણ્ડ.મુક્તામણિ.શઙ્ખ.મિસ્રૈર્.વ્યાક્ષિપ્ત.હસ્તઃ.સ.વિભૂષણશ્.ચ।
ભાર્યા.વિભૂષ.અર્થમ્.અપાં.નિધાનં.નાવા.પ્લવત્ય્.આદિ.ગતો.ઝષસ્ય॥(ઇન્દ્રવજ્રા)

અત્યુચ્છ્રિત.ધ્વજ.પતાકમ્.ઉપૈતિ.પોતં.કૂલં.પ્રયાતિ.જલધેઃ.પરિવાર.યુક્તા।
વર્ણેન.ચમ્પક.મુખી.પ્રમદા.ત્રિ.ભાગો.મીનસ્ય.ચ.એષ.કથિતો.મુનિભિર્.દ્વિતીયઃ॥(વ.તિ)

શ્વભ્ર.અન્તિકે.સર્પ.નિવેષ્ટિત.અઙ્ગા.વસ્ત્રૈર્.વિહીનઃ.પુરુષસ્.ત્વ્.અટવ્યામ્।
ચૌર.અનલ.વ્યાકુલિત.અન્તર.આત્મા.વિક્રોશતે.અન્ત્ય.ઉપગતો.ઝષસ્ય॥(ઇન્દ્રવજ્રા)એ27