બૃહજ્જાતક · અધ્યાય 02

કાલ.આત્મા.દિન.કૃન્.મનસ્.તુહિનગુઃ.સત્વં.કુજો.જ્ઞો.વચો.જીવો.જ્ઞાન.સુખે.સિતશ્.ચ.મદનો.દુઃખં.દિન.ઈશ.આત્મજઃ।
રાજાનૌ.રવિ.શીતગૂ.ક્ષિત.સુતો.નેતા.કુમારો.બુધઃ.સૂરિર્.દાનવ.પૂજિતશ્.ચ.સચિવૌ.પ્રેષ્યઃ.સહસ્ર.અંશુજઃ॥(શ.વિ)

હેલિઃ.સૂર્યશ્.ચન્દ્રમાઃ.શીત.રશ્મિર્.હેમ્નો.વિજ્.જ્ઞો.બોધનશ્.ચ.ઇન્દુ.પુત્રઃ।
આરો.વક્રઃ.ક્રૂર.દૃક્.ચ.અવનેયઃ.કોણો.મન્દઃ.સૂર્ય.પુત્રો.અસિતશ્.ચ॥(શાલિની)

જીવો.અઙ્ગિરાઃ.સુર.ગુરુર્.વચસાં.પતીજ્યઃ.શુક્રો.ભૃગુર્.ભૃગુ.સુતઃ.સિત.આસ્ફુજિચ્.ચ।
રાહુસ્.તમો.અગુર્.અસુરશ્.ચ.શિખી.ઇતિ.કેતુઃ.પર્યાયમ્.અન્યમ્.ઉપલભ્ય.વદેચ્.ચ.લોકાત્॥(વ.તિ)

રક્ત.શ્યામો.ભાસ્.કરો.ગૌર.ઇન્દુર્.ન.અત્યુચ્ચ.અઙ્ગો.રક્ત.ગૌરશ્.ચ.વક્રઃ।
દૂર્વા.શ્યામો.જ્ઞો.ગુરુર્.ગૌર.ગાત્રઃ.શ્યામઃ.શુક્રો.ભાસ્.કરિઃ.કૃષ્ણ.દેહઃ॥(શલિની)

વર્ણાસ્.તામ્ર.સિત.અતિરક્ત.હરિત.વ્યાપીત.ચિત્ર.અસિતા।બહૂન્ય્.અમ્બ્વ્.અગ્નિજ.કેશવ.ઇન્દ્ર.શચિકાઃ.સૂર્ય.આદિ.નાથાઃ.ક્રમાત્।
પ્રાગ્.આદ્યા.રવિ.શુક્ર.લોહિત.તમઃ.સૌર.ઇન્દુ.વિત્.સૂરયઃ.ક્ષીણ.ઇન્દ્વ્.અર્ક.મહી.સુત.અર્ક.તનયાઃ.પાપા.બુધસ્.તૈર્.યુતઃ॥(શા.વિ.)

બુધ.સૂર્ય.સુતૌ.નપુંસક.આખૌ.શશિ.શુક્રૌ.યુવતી.નરાશ્.ચ.શેષાઃ।
શિખિ.ભૂ.ખ.પયો.મરુદ્.ગણાનાં.વશિનો.ભૂમિ.સુત.આદયઃ.ક્રમેણ॥(ત્રોટક)

વિપ્ર.આદિતઃ.શુક્ર.ગુરૂ.કુજ.અર્કૌ.શશી.બુધશ્.ચ.ઇત્ય્.અસિત.અન્ત્યજાનામ્।
ચન્દ્ર.અર્ક.જીવા.જ્ઞ.સિતૌ.કુજ.અર્કી.યથા.ક્રમં.સત્વ.રજસ્.તમાંસિ॥(ઉપજાતિકા)

મધુ.પિઙ્ગલ.દૃક્.ચતુરસ્ર.તનુઃ.પિત્ત.પ્રકૃતિઃ.સવિતા.અલ્પ.કચઃ।
તનુ.વૃત્ત.તનુર્.બહુ.વાત.કફઃ.પ્રાજ્ઞશ્.ચ.શશી.મૃદુ.વાક્.શુભ.દૃક્॥(ત્રોટક)

ક્રૂર.દૃક્.તરુણ.મૂર્તિર્.ઉદારઃ.પૈત્તિકઃ.સુચપલઃ.કૃશ.મધ્યઃ।
શ્લિષ્ટ.વાક્.સતત.હાસ્ય.રુચિર્.જ્ઞઃ.પિત્ત.મારુત.કફ.પ્રકૃતિશ્.ચ॥(સ્વાગતા)

બૃહત્.તનુઃ.પિઙ્ગલ.મૂર્ધજ.ઈક્ષણો.બૃહસ્પતિઃ.શ્રેષ્ઠ.મતિઃ.કફ.આત્મકઃ।
ભૃગુઃ.સુખી.કાન્ત.વપુઃ.સુલોચનઃ.કફ.અનિલ.આત્મ.અસિત.વક્ર.મૂર્ધજઃ॥(વશસ્થ)

મન્દો.અલસઃ.કપિલ.દૃક્.કૃશ.દીર્ઘ.ગાત્રઃ.સ્થૂલ.દ્વિજઃ.પરુષ.રોમ.કચો.અનિલ.આત્મા।
સ્નાય્વ્.અસ્થ્ય્.અસૃક્.ત્વગ્.અથ.શુક્ર.વસે.ચ.મજ્જા.મન્દ.અર્ક.ચન્દ્ર.બુધ.શુક્ર.સુરેજ્ય.ભૌમાઃ॥(વ.તિ)

દેવ.અમ્બ્વ્.અગ્નિ.વિહાર.કોશ.શયન.ક્ષિત્ય્.ઉત્કર.ઈશાઃ.ક્રમાત્।વસ્ત્રં.સ્થૂલમ્.અભુક્તમ્.અગ્નિક.હતં.મધ્યં.દૃઢં.સ્ફાટિતમ્।
તામ્રં.સ્યાન્.મણિ.હેમ.યુક્તિ.રજતાન્ય્.અર્કાચ્.ચ.મુક્ત.અયસી।.દ્રેષ્કાણૈઃ.શિશિર.આદયઃ.શ.શુ.રુચ.જ્ઞ.ગ્વ્.આદિષુ.ઉદ્યત્સુ.વા॥(શા.વિ)

ત્રિ.દશ.ત્રિ.કોણ.ચતુરસ્ર.સપ્તમાન્ય્.અવલોકયન્તિ.ચરણ.અભિવૃદ્ધિતઃ।
રવિજ.અમરેજ્ય.રુધિરાઃ.પરે.ચ.યે.ક્રમશો.ભવન્તિ.કિલ.વીક્ષણે.અધિકાઃ॥(પ્ર.ર્ષિ)

અયન.ક્ષણ.વાસર.ઋતવો.માસો.અર્ધં.ચ.સમાશ્.ચ.ભાસ્.કરાત્।
કટુક.લવણ.તિક્ત.મિશ્રિતા.મધુર.આમ્લૌ.ચ.કષાય.ઇત્ય્.અપિ॥(વૈતાલિય)

જીવો.જીવ.બુધૌ.સિત.ઇન્દુ.તનયૌ.વ્યર્કા.વિભૌમાઃ.ક્રમાદ્.વીન્દ્વ્.અર્કા.વિકુજ.ઇન્દ્વ્.ઇનાશ્.ચ.સુહૃદઃ.કેષાં.ચિદ્.એવં.મતમ્।
સત્ય.ઉક્તે.સુહૃદસ્.ત્રિ.કોણ.ભવનાત્.સ્વાત્.સ્વ.અન્ત્ય.ધી.ધર્મપાઃ.સ્વ.ઉચ્ચ.આયુઃ.સુખપાઃ.સ્વ.લક્ષણ.વિધેર્.ન.અન્યૈર્.વિરોધાદ્.ઇતિ॥(શા.વિ)

શત્રૂ.મન્દ.સિતૌ.સમશ્.ચ.શશિજો.મિત્રાણિ.શેષા.રવેસ્.તીક્ષ્ણ.અંશુર્.હિમ.રશ્મિજશ્.ચ.સુહૃદૌ.શેષાઃ.સમાઃ.શીતગોઃ।
જીવ.ઇન્દુ.ઉષ્ણ.કરાઃ.કુજસ્ય.સુહૃદો.જ્ઞો.અરિઃ.સિત.અર્કી.સમૌ.મિત્રે.સૂર્ય.સિતૌ.બુધસ્ય.હિમગુઃ.શત્રુઃ.સમાશ્.ચ.અપરે॥(શા.વિ)

સૂરઃ.સૌમ્ય.સિતાવરી.રવિ.સુતો.મધ્યો.અપરે.ત્વ્.અન્યથા.સૌમ્ય.અર્કી.સુહૃદૌ.સમૌ.કુજ.ગુરૂ.શુક્રસ્ય.શેષાવરી।
શુક્રજૌ.સુહૃદૌ.સમઃ.સુર.ગુરુઃ.સૌરસ્ય.ચ.અન્યે.અરયો.યે.પ્રોક્તાઃ.સ્વ.ત્રિ.કોણ.ભ.આદિષુ.પુનસ્.તે.અમી.મયા.કીર્તિતાઃ॥(શા.વિ)

અન્યોન્યસ્ય.ધન.વ્યય.આય.સહજ.વ્યાપાર.બન્ધુ.સ્થિતાસ્.તત્.કાલે.સુહૃદઃ.સ્વ.તુઙ્ગ.ભવને.અપ્ય્.એકે.અરયસ્.ત્વ્.અન્યથા।
દ્વ્ય્.એક.અનુક્ત.ભપાન્.સુહૃત્.સમ.રિપૂન્.સંચિન્ત્ય.નૈસર્ગિકાંસ્.તત્.કાલે.ચ.પુનસ્.તુ.તાન્.અધિસુહૃન્.મિત્ર.આદિભિઃ.કલ્પયેત્॥(શા.વિ)

સ્વ.ઉચ્ચ.સુહૃત્.સ્વ.ત્રિ.કોણ.નવ.અંશૈઃ.સ્થાન.બલં.સ્વ.ગૃહ.ઉપગતૈશ્.ચ।
દિક્ષુ.બુધ.અઙ્ગિરસૌ.રવિ.ભૌમૌ.સૂર્ય.સુતઃ.સિત.શીત.કરૌ.ચ॥(દોધક)

ઉદગ્.અયને.રવિ.શીત.મયૂખૌ.વક્ર.સમાગમગાઃ.પરિશેષાઃ।
વિપુલ.કરા.યુધિ.ચ.ઉત્તર.સંસ્થાશ્.ચેષ્ટિત.વીર્ય.યુતા.પરિકલ્પ્યાઃ॥(દોધક)

નિશિ.શશિ.કુજ.સૌરાઃ.સર્વદા.જ્ઞો.અહ્નિ.ચ.અન્યે।બહુલ.સિત.ગતાઃ.સ્યુઃ.ક્રૂર.સૌમ્યાઃ.ક્રમેણ॥
દ્વ્ય્.અયન.દિવસ.હોરા.માસપૈઃ.કાલ.વીર્યં.શ.રુ.બુ.ગુ.શુ.ચ.સાદ્યા.વૃદ્ધિતો.વીર્યવન્તઃ॥એ2