બ્રહ્મસૂત્ર (અન્ય આવૃત્તિ) · અધ્યાય 2.2

રચનાનુપપત્તેશ્ ચ નાનુમાનં

પ્રવૃત્તેશ્ ચ

પયો ઽમ્બુવચ્ ચેત્ તત્રાપિ

વ્યતિરેકાનવસ્થિતેશ્ ચાનપેક્ષત્વાત્

અન્યત્રાભાવાચ્ ચ ન તૃણાદિવત્

અભ્યુપગમે ઽપ્ય્ અર્થાભાવાત્

પુરુષાશ્મવદ્ ઇતિ ચેત્ તથાપિ

અઙ્ગિત્વાનુપપત્તેશ્ ચ

અન્યથાનુમિતૌ ચ જ્ઞશક્તિવિયોગાત્

વિપ્રતિષેધાચ્ ચાસમઞ્જસમ્

મહદ્દીર્ઘવદ્ વા હ્રસ્વપરિમણ્ડલાભ્યામ્

ઉભયથાપિ ન કર્માતસ્તદભાવઃ

સમવાયાભ્યુપગમાચ્ ચ સામ્યાદ્ અનવસ્થિતેઃ

નિત્યમ્ એવ ચ ભાવાત્

રૂપાદિમત્ત્વાચ્ ચ વિપર્યયો દર્શનાત્

ઉભયથા ચ દોષાત્

અપરિગ્રહાચ્ ચાત્યન્તમ્ અનપેક્ષા

સમુદાય ઉભયહેતુકે ઽપિ તદપ્રાપ્તિઃ

ઇતરેતરપ્રત્યયત્વાદ્ ઇતિ ચેન્ નોત્પત્તિમાત્રનિમિત્તત્વાત્

ઉત્તરોત્પાદે ચ પૂર્વનિરોધાત્

અસતિ પ્રતિજ્ઞોપરોધો યૌગપદ્યમન્યથા

પ્રતિસંખ્યાપ્રતિસંખ્યાનિરોધાપ્રાપ્તિર્ અવિચ્છેદાત્

ઉભયથા ચ દોષાત્

આકાશે ચાવિશેષાત્

અનુસ્મૃતેશ્ ચ

નાસતો ઽદૃષ્ટત્વાત્

ઉદાસીનાનામ્ અપિ ચૈવં સિદ્ધિઃ

નાભાવ ઉપલબ્ધેઃ

વૈધર્મ્યાચ્ ચ ન સ્વપ્નાદિવત્

ન ભાવો ઽનુપલબ્ધેઃ

ક્ષણિકત્વાચ્ ચ

સર્વથાનુપપત્તેશ્ ચ

નૈકસ્મિન્ન્ અસંભવાત્

એવં ચાત્માકાર્ત્સ્ન્યમ્

ન ચ પર્યાયાદ્ અપ્ય્ અવિરોધો વિકારાદિભ્યઃ

અન્ત્યાવસ્થિતેશ્ ચોભયનિત્યત્વાદ્ અવિશેષઃ

પત્યુર્ અસામઞ્જસ્યાત્

સંબન્ધાનુપપત્તેશ્ ચ

અધિષ્ઠાનાનુપપત્તેશ્ ચ

કરણવચ્ ચેન્ ન ભોગાદિભ્યઃ

અન્તવત્ત્વમ્ અસર્વજ્ઞતા વા

ઉત્પત્ત્યસંભવાત્

ન ચ કર્તુઃ કરણમ્

વિજ્ઞાનાદિભાવે વા તદપ્રતિષેધઃ

વિપ્રતિષેધાચ્ ચ