બીજનિઘણ્ટુ · ભાગ 14

અથ વક્ષ્યે મન્ત્રકોશં યદ્ ઉક્તં ભૂતડામરે ।
ક્રમાદ્ બીજવિધાનં ચ શ્રુત્યર્થજ્ઞાનસમ્ભવમ્ ॥ 1
શ્રીશિવ ઉવાચ ।
અ વિદ્યુજ્જિહ્વા આ કાલવજ્રી ઇ ગર્જિની ઈ ધૂમ્રભૈરવી ઉ કાલરાત્રિઃ ઊ વિદારી ઋ મહારૌદ્રી ૠ ભયંકરી ઌ સંહારિણી લુ કરાલિની એ ઊર્ધ્વકેશી ઐ ઉગ્રભૈરવી ઓ ભીમાક્ષી ઔ ડાકિની અં રુદ્રરાકિણી અઃ ચણ્ડિકા ક ક્રોધીશઃ ખ વામનઃ ગ ચણ્ડઃ ઘ વિકારી ઙ ઉન્મત્તભૈરવઃ ચ જ્વાલામુખઃ છ રક્તદંષ્ટ્રઃ જ અસિતાઙ્ગઃ ઝ વડવામુખઃ જ વિદ્યુન્મુખઃ ટ મહાજ્વાલઃ ઠ કપાલી ડ ભીષણઃ ઢ રુરુઃ ણ સંહારી ત ભૈરવઃ થ દણ્ડી દ બલિભુક્ ધ ઉગ્રસૂલધૃક્ ન સિંહનાદી પ કપર્દી ફ કરાલાગ્નિઃ બ ભયંકરઃ ભ બહુરૂપી મ મહાકાલઃ ય જીવાત્મા ર ક્ષતજોક્ષિતઃ લ બલભેદી વ રક્તપટઃ શ ચણ્ડીશઃ ષ જ્વલનધ્વજઃ સ ધૂમધ્વજઃ હ વ્યોમવક્ત્રઃ ક્ષ ત્ર્યૈલોક્યગ્રસનાત્મકઃ ॥ 2
વિદ્યુજ્જિહ્વા કાલવક્ત્રા મહાકાલૈર્ અલંકૃતા ॥ 3
વિશબીજં શ્રુતિમુખં ધ્રુવં હાલાહલં પ્રિયે ચ તત્ ॥ 4
ચણ્ડીશઃ ક્ષતજારૂઢો ધૂમ્રભૈરવ્યલંકૃતઃ ।
નાદબિન્દુસમાયુક્તો બીજં વિષ્ણુપ્રિયા મતં શ્રીં ॥ 5
ક્ષતજસ્થો વ્યોમવક્ત્રો ધૂમ્રભૈરવ્યલંકૃતઃ ।
નાદબિન્દુસમાયુક્તો બીજં પ્રાથમિકં સ્મૃતં હ્રીં ॥ 6
ક્રોધીશઃ ક્ષતજારૂઢો ધૂમ્રભૈરવ્યલંકૃતઃ ।
નાદબિન્દુસમાયુક્તઃ પિતૃભૂવાસિની સ્મૃતઃ ક્રીં ॥ 7
વિદારીયુક્તં વ્યોમાસ્યં રુદ્રરાકિણ્યલંકૃતમ્ ।
કૂર્ચં કાલં ક્રોધબીજં જાનીહિ વીરવન્દિતે હૂં ॥ 8
નાદબિન્દુસમાયુક્તાં સમાદાયોગ્રભૈરવીમ્ ।
ભૌતિકં વાગ્ભવં બીજં વિદ્ધિ સારસ્વતં પ્રિયે ઐ ॥ 9
પ્રલયાગ્નિર્ મહાજ્વાલઃ ખ્યાતશ્ ચાસ્ત્રમનુઃ પ્રિયે ફટ્ ॥ 10
ક્રોધીશરક્તભીમાક્ષ્યો ઽઙ્કુશો ઽયં નાદબિન્દુમાન્ ક્રોં ॥ 11
દ્વિઠઃ શિરો વહ્નિજાયા સ્વાહા જ્વલનવલ્લભા સ્વાહા ॥ 12
ક્રોધીશો બલભિદ્ ધૂમ્રભૈરવીનાદબિન્દુભિઃ ।
ત્રિમૂર્તિર્ મન્મથઃ કામઃ બીજં ત્રૈલોક્યમોહનમ્ ક્લીં ॥ 13
વ્યોમાસ્યઃ કાલરાત્ર્યાર્ઢ્યો વર્મ બિન્દીન્દુસંયુતઃ ।
કથિતં કવચં બીજં કુલાચારપ્રિયે ઽમલે હું ॥ 14
વ્યોમાસ્યઃ ક્ષતજારૂઢો ડાકિનીનાદબિન્દુભિઃ ।
જ્યોતિર્ મન્ત્રઃ સમાખ્યાતો મહાપાતકનાશનઃ હ્રૌં ॥ 15
સંયુક્તો ધૂમ્રભૈરવ્યા રક્તસ્થો બલિભોજનઃ ।
નાદબિન્દુસમાયુક્તઃ કિઙ્કિણીબીજમ્ ઉત્તમમ્ દ્રીં ॥ 16
બહુરૂપિણમ્ આદાય ક્ષતજોક્ષિતસંસ્થિતમ્ ।
વિદાર્યાલિઙ્ગિતં તદ્વદ્ વિશેષાર્થો મહામનુઃ ભ્રૂં ॥ 17
ધૂમ્રધ્વજાધઃ કાલાગ્નિઃ સોર્ધ્વકેશીન્દુબિન્દુભિઃ ।
યુગાન્તકારકં બીજં ભૈરવેણ પ્રકાશિતમ્ સ્ફેં ॥ 18
સંહારિણ્યાશ્રિતં ચોર્ધ્વકેશિની તુ કપર્દિનમ્ ।
નાદબિન્દુસમાયુક્તં બીજં વૈતાલિકં સ્મૃતમ્ પ્લેં ॥ 19
સનાદબિન્દું ક્રોધીશં ગૃહ્ય સંહારિણીસ્થિતમ્ ।
કમ્પિનીબીજમ્ ઇત્ય્ ઉક્તં દ્વિઠેનોક્તા મનોહરી ક્લીં સ્વાહા ॥ 20
કપર્દિનં સમાદાય ક્ષતજોક્ષિતસંસ્થિતમ્ ।
સંયુક્તં ધૂમ્રભૈરવ્યા ધ્વાઙ્ક્ષો ઽયં નાદબિન્દુમાન્ પ્રીં ॥ 21
કપાલિદ્વયમ્ આદાય મહાકાલેન મણ્ડિતમ્ ।
સમાસનમ્ ઇતિ પ્રોક્તં ચણ્ડિકાઢ્યં મનોહરમ્ ઠં ઠં ઠઃ ઠઃ ॥ 22
પ્રલયાગ્નિસ્થિતો ધૂમધ્વજો ગુહ્યે સબિન્દુમાન્ ।

સંયુક્તો ધૂમ્રભૈરવ્યા સ્મૃતા ફેત્કારિણી પ્રિયે સ્ફીં ॥ 23
ક્ષતજસ્થો વ્યોમવક્ત્રો બિન્દુખણ્ડેન્દ્વલંકૃતઃ ।
ખદ્યોતમ્ ઇતિ વિખ્યાતં ગ્રાસિની કાલરાત્રિયુક્ હ્રું ॥ 24
ક્ષતજસ્થં વ્યોમવક્ત્રં નાદબિન્દુસમન્વિતમ્ ।
વિદારીભૂષણં કૃત્વા બીજં વૈવસ્વતાત્મકં હ્રૂં ॥ 25
વ્યોમવક્ત્રો ધૂમધ્વજો વારણઃ પ્રલયાગ્નિકઃ ।
ઊર્ધ્વકેશી ક્ષતારૂઢા બિન્દુચન્દ્રાર્ધસંગતા ॥ 26
બીજમ્ આનન્દભૈરવ્યા મૂકાનન્દકરં પરમ્ હસખફ્રેં ॥ 27
અકારે ભીષણા કીર્તિં વિદ્યુજ્જિહ્વેતિ કીર્તિતા ।
આકારે તામસી કાલવજ્રી ચ કાલભૈરવી ॥ 28
ઇકારે ગર્જિની ચણ્ડા વિજ્ઞેયા રુદ્રભૈરવી ।
ઈકારે શૂલિની ખ્યાતા ચણ્ડોગ્રા ધૂમ્રભૈરવી ॥ 29
ઉકારે કાલકૂટાખ્યા પ્રચણ્ડા ચણ્ડવલ્લભા ।
વિદાર્ય્ ઊકારકે પ્રોક્તા તાલજઙ્ઘા કપાલિની ॥ 30
ઋકારે સ્યાન્ મહારૌદ્રી જ્વાલિની યોગિનીત્ય્ અપિ ।
ૠકારે કાલિકા પ્રોક્તા પિતૃકાલી ભયંકરી ॥ 31
સંહારિણી ઌકારે સ્યાન્ મેઘનાદોગ્રભાષિણી ।
રુદ્રચણ્ડા કાલરાત્રિઃ ૡકારે ચ કરાલિની ॥ 32
ઊર્ધ્વકેશી ચ ચામુણ્ડા નાદિન્ય્ એકારકે સ્મૃતા ।
ઐકારે કોટરાક્ષી ચ માલિન્ય્ ઉન્મત્તભૈરવી ॥ 33
જ્વાલિન્ય્ ઓકારગા જ્ઞેયા ભીમાક્ષી ચણ્ડમાલિની ।
ઔકારે ડાકિની સિંહનાદિની ચણ્ડભૈરવી ॥ 34
અક્રૂરાખ્યા વિદારી ચ અંકારે રુદ્રરાકિણી ।
શેષે કપાલિની યામ્યા ચણ્ડિકા કુણ્ડલદ્વયમ્ ॥ 35
વિસર્ગો નાદઃ સકલાઃ ષડ્દશોક્તાઃ સ્વરા મતાઃ ॥ 36
ક્રોધીશો વારણશ્ ચણ્ડઃ શઙ્કા તૂન્મત્તભૈરવઃ ।
જ્વાલામુખો રક્તદંષ્ટ્રો ઽસિતાઙ્ગો બલયામુખઃ ॥ 37
વિદ્યુન્મુખો મહાજ્વલિ કપાલી ભીષણો ગુરુઃ ।
પ્રહારી રૌરવો દણ્ડી બલિતો ઽત્યુગ્રશૂલધૃક્ ॥ 38
સિંહનાદી કપર્દી ચ પ્રલયાગ્નિર્ ભયંકરઃ ।
બહુરૂપી મહાકાલઃ સ્થિરાત્મા ક્ષતજોક્ષિતઃ ॥ 39
બલભેદી રક્તપટશ્ ચણ્ડિશો જ્વલનધ્વજઃ ।
ધૂમધ્વજો વ્યોમવક્ત્રસ્ ત્રૈલોક્યગ્રસનાત્મકઃ ॥ 40
નયનશ્રોત્રાસ્યનાસાહૃત્સુ ન્યાસે દશ સ્વરાઃ ॥ 41
ધ્વજિનીધૂમ્રભૈરવ્યાવભાવે ચ દૃશોઃ સ્મૃતે ।
મૂલાર્ણમુરમાદિષ્ટં હૃદયં સ્વરશક્તયઃ ॥ 42
આદિમધ્યાવસાનેષુ પૂર્વાભાવે યથોત્તરમ્ ।
કણ્ઠાસ્યઃ કાલવક્ત્રેણ મહાકાલેન ભૂષિતઃ ।
તદાદિઃ પઞ્ચરશ્મિશ્ ચ સૃષ્ટિસ્થિતિલયં વિષમ્ ॥ 43
શૂલિન્યા સહિતો ઽગ્નિસ્થશ્ ચણ્ડીશ ઇન્દુબિન્દુમાન્ ।

એતદ્ વિષ્ણુપ્રિયાબીજં યન્ માન્યં જગતઃ પ્રિયમ્ ॥ 44
ક્ષતજસ્થો વ્યોમવક્ત્રશ્ ચણ્ડોગ્રાબિન્દુભૂષિતઃ ।
અદ્રિજા રૌદ્રી ભૂતેશી બીજમ્ પ્રાથમિકં પ્રિયમ્ ॥ 45
ક્રોધીશો રક્તસંસ્થશ્ ચ ધૂમ્રભૈરવ્યલંકૃતઃ ।
બિન્દ્વિન્દુસંયુતો બીજમ્ દ્રાવણં ક્લેદનં સ્મૃતમ્ ॥ 46
વ્યોમાસ્યો બિન્દુસંયુક્તસ્ તાલજઙ્ઘાવિભૂષિતઃ ।
કૂર્ચકાલો મહાકાલઃ ક્રોધબીજમ્ નિરઞ્જનમ્ ॥ 47
ઉન્મત્તભૈરવી રુદ્રડાકિન્યા ચ વિભૂષિતા ।
નાદેનાલંકૃતા બીજમ્ વાગ્ભવં બુદ્ધિવર્ધનમ્ ॥ 48
ફડ્ ઇત્ય્ અસ્ત્રં પ્રસિદ્ધં સ્યાજ્ ફટ્ ॥ 49
જ્વાલાગ્નિર્ વ્યાપકાઙ્કુશઃ ક્રોર્ ॥ 50
શિરઃ સ્વાહા દ્વિઠો વહ્નિજાયા જ્વલનવલ્લભા ॥ 51
દક્ષજાનુદ્વયં સેન્દુઃ દેવાસ્યં વહ્નિસુન્દરી સ્વાહા ॥ 52
ઇન્દ્રાસનગતો બ્રહ્મા ત્રિમૂર્તીન્દુશ્ ચ મન્મથઃ ક્લીં ॥ 53
ગર્જિનીધૂમ્રભૈરવ્યૌ દક્ષવામપયોધરૌ ।
વ્યોમાસ્યઃ કાલવક્ત્રાઢ્યો વર્મબિન્દીન્દુસંયુતઃ હું ॥ 54
શૂન્યં ક્ષતજમારૂઢં ચણ્ડભૈરવ્યલંકૃતમ્ ।
નાદબિન્દુયુતં મૂર્ધ્નિ જ્યોતિર્મન્ત્ર ઉદાહૃતો હ્રૌં ॥ 55
આદિદેવેન નિર્દિષ્ટં મન્ત્રકોશમ્ અનુત્તમમ્ ।
યદ્ અર્થિભ્યઃ પુરા ગુપ્તં તન્ મયાદ્ય પ્રકાશિતમ્ ॥ 56
યક્ષડામરતન્ત્રસ્ય મન્ત્રકોશવિવેચનમ્ ।
ક્રોધીશેન તુ યત્ પ્રોક્તં ભૈરવાય મહાત્મને ॥ 57
વિદ્યુચ્ચણ્ડાશિની ગૌરી ક્રોશિની નાગિની જયા ।
કિંનરી યોગિની યક્ષી ભૂતિની પ્રેતિની નરી ॥ 58
ગ્રાસિની ત્રાસિની ચણ્ડી કલેત્ય્ એવં પ્રકીર્તિતા ।
કાલભૈરવે ઽમરસર્વાસુ ભૂતલાઙ્ગલવરાસુ ચ ॥ 59
સુભગા સુમુખી ચણ્ડી પાર્વતી સુરતપ્રિયા ।
ઉર્વશી ચૈન્દ્રિણી લીલા કઙ્કાલી મેખલા શચી ॥ 60
માનિની હંસિની ચૌલા કલના ભૂમિનીતિ ચ ।
આદિદેવેન નિર્દિષ્ટાઃ પ્રથમાધિપશક્તયઃ ॥ 61
વિભ્રમો બાહુલો દણ્ડી ભૈરવો નટકઃ શુકઃ ।
વૃકોદરો જટો ભીષ્મઃ ક્ષોભકઃ ખેચરો નટઃ ॥ 62
નિશાચરા ધ્વજી ભીમો વિચિત્રઃ કૌશિકો યમઃ ।
લિઙ્ગી વત્સાધિકો ભૃઙ્ગી મણિભદ્રો ઘટોત્કચઃ ॥ 63
મહાનન્દી શુકો દણ્ડી સુગ્રીવઃ કલહો ભવઃ ।
દણ્ડી ભાષાન્તકો ઽજેશો ગર્ગો હંસઃ પક્ષૈશ્ચરો હલી ॥ 64
ચણ્ડીબીજમ્ ઇતિ ખ્યાતં વિદ્યુન્નાગાઙ્ગનાંશુકૈઃ ।
ઔરસાધિકે ઽંશુકાદ્યા ચ ધૂમિન્ય્ અસૌ કિંનરઃ સ્મૃતઃ ॥ 65
ઉર્વશ્યાલંકૃતો હંસો હંસેન્દુમસ્તકોદ્ધૃતઃ હૂં ॥ 66
વિદ્યુચ્ચણ્ડા ચ હંસી ચ કેતુર્ નાગિન્યલંકૃતા હ ॥ 67

ડિણ્ડિભેન સરક્તેન કામિની બિન્દુભિઃ શશી શ્રીં ॥ 68
હંસગ્રીવપાર્વત્યા કપર્દીન્દ્વાદ્યલંકૃતા હ્રીં ॥ 69
વિગ્રહકલહકામિનીન્દ્વાદિપ્રાણહારિણી ક્રીં ॥ 70
વિભ્રમો રક્તપાર્વત્યૈ સ્વાહા ઉલ્કામુખી સ્મૃતા ॥ 71
જ્વાલંધરીતિ વિખ્યાતા સબિન્દ્વિન્દુકલા નટી ॥ 72
હંસઃ સુગ્રીવઃ ચણ્ડાદ્યૈઃ ખદ્યોતૈઃ પરિકીર્તિતા હ્રં ॥ 73
શ્યામાલિઙ્ગિતદેહો ઽસૌ ખદ્યોતો જ્યોતિર્ ઈરિતઃ હ્રૌં ॥ 74
યમઃ સુગ્રીવઃ કામિનીન્દ્રેન્દ્વાદ્યૈઃ કિંનરીતિ ચ હ્રું ॥ 75
સુગ્રીવો ઽપિ યમશ્ ચણ્ડો નીલાદ્યૈર્ વાણ ઈરિતઃ દ્રાં ॥ 76
યમઃ સુગ્રીવબિન્દ્વિન્દુજપાદ્યઃ પિશિતાશનઃ દ્રું ॥ 77
ત્યાગિનં મણિભદ્રસ્થં પ્રેતિનીન્દ્વાદ્યલંકૃતમ્ ।
યુગાન્તકારકં બીજમ્ ભૈરવેણ પ્રકાશિતમ્ સ્ફ્રેં ॥ 78
ભૃઙ્ગિણં મેખલાયુક્તં પ્રેતિનીન્દ્વાદ્યલંકૃતમ્ ।
બીજં વૈતાલિકં પ્રોક્તં દ્વિઠેનોક્તા મનોહરી પ્લેં સ્વાહા ॥ 79
વિભ્રમો ધૂમિની વિદ્યુચ્ચણ્ડિકાદ્યસ્ તુ કાકિની ।
ધ્વાઙ્ક્ષબીજમ્ ઇતિ ખ્યાતં સર્વતન્ત્રેષુ ગોપિતં પ્રીં ॥ 80
નટદ્વયેન ધૂમિન્યા ઊર્ધ્વકેશ્યા હ્ય્ અલંકૃતં ફ્રેં ॥ 81
નટો ધવાનસંયુક્તો નટીતીક્ષ્ણપયોધરૈઃ ટંઠં ॥ 82
પાર્વત્યાલિઙ્ગિતં મણિભદ્રસ્થં યોગિનીપ્રિયે ।
ફેત્કારિણીતિ વિખ્યાતા વિદ્યુચ્ચણ્ડવિભૂષિતા સ્ફીં ॥ 83
સુગ્રીવાસ્થિલયઃ શ્રોત્રે હૃદ્યત્વાવિકલાદૃશઃ ।
વિકલાયાઃ સ્વભાવે ચ સ્યાદ્ ગૌરીતિ ચ પાર્વતી ॥ 84
મૂલાર્ણમાસમ્ આખ્યાતં હૃદયં સ્વરશક્તયઃ ।
ભવસ્થિત્યવસાનેષુ વિજ્ઞાતવ્યં યથોત્તરમ્ ॥ 85
આદિદેવેન નિર્દિષ્ટં જમ્બુદ્વીપે કલૌ યુગે ।
મન્ત્રકોશમ્ ઇદં ભૂતયક્ષડામરતન્ત્રયોઃ ॥ 86
મર્ત્યાનામ્ ઉપકારાય ત્રિષુ લોકેષુ દુર્લભમ્ ॥ 87