ભિક્ષુણીવિનય · અધ્યાય 2

ભિક્ષુણી-વિનય
સ્તોર્ય્ ઓf મહાપ્રજાપતી ગૌતમી
1. ઓં નમો બુદ્ધાય । આર્યમહાસાંઘિકાનાં લોકોત્તરવાદિનાં મધ્ય્ઽ-ઉદેશિકાનાં પાઠેન ભિક્ષુણીવિનય
સ્યાદિઃ ।
ભગવાન્ સમ્યક્સમ્બુદ્ધો યદર્થં સમુદાગતો તદર્થમ્ અભિસમ્ભાવયિત્વા શાક્યેષુ વિહરતિ શાક્યાનાં કપિલવસ્તુસ્મિન્ ન્યગ્રોધારામે શાસ્તા દેવાનાઞ્ ચ મનુષ્યાનાઞ્ ચ બુદ્ધો ભગવાન્ સત્કૃતોગુરુકૃતો માનિતઃ પૂજિતો અર્ચિતો અપચાયિતો લાભાગ્રયશો-ઽગ્રપ્રાપ્તો લાભી ચીવરપિણ્ડપાતશયનાસનગ્લાનપ્રત્યયભૈષજ્યપરિષ્કારાનાન્ । તત્ર ચાનુપલિપ્તો પદ્મમ્ ઇવ જલેન પુણ્યભાગીયાન્ સત્વાન્ પુણ્યેહિ નિવેશયમાનો ફલભાગીયાન્ સત્વાન્ ફલેહિ પ્રતિષ્ઠાપયમાનો વાસનાભાગીયાન્ સત્વાન્ વાસનાયામ્ અવસ્થાપયમાનો અમૃતમ્ અનલ્પકેન દેવમનુષ્યાન્ સમ્વિભજન્તો પ્રાણિકોટિનિયુતશતસહસ્રાણ્ય્ અમૃતં અનુપ્રાપયન્તો અનવરાગ્રજાતિજરામરણસંસારકાન્તારનરકવિદુર્ગાન્ મહાપ્રપાતાદ્ અભ્યુદ્ધરિત્વા ક્ષેમે શિવે સમે સ્થલે અભયે નિર્વાણે પ્રતિષ્ઠાપયમાનો આવર્જયિત્વા અઙ્ગમગધવૃજિમલ્લિકાશિકોશલકુરુપઞ્ચાલચેદિવત્સમત્સ્યશૂરસેનશિવિદશાર્ણ ચાસ્વકિઅવન્તિ ।
જ્ઞાને દૃષ્ટપરાક્રમો સ્વયાંભૂઃ દિવ્યેહિ વિહારેહિ વિહરન્તો બ્રાહ્મેહિ વિહારેહિ આર્યેહિ વિહારેહિ અનિઞ્જેહિ વિહારેહિ વિહરન્તો બ્રાહ્મેહિ વિહારેહિ આર્યેહિ વિહારેહિ અનિઞ્જેહિ વિહારેહિ સાતત્યે હિ વિહારેહિ બુદ્ધો બુદ્ધવિહારેહિ જિનો જિનવિહારેહિ જાનકો જાનકવિહારેહિ સર્વજ્ઞો સર્વજ્ઞવિહારેહિ ચેતોવસિપરમપારમિપ્રપ્તાશ્ ચ પુનર્ બુદ્ધા ભગવન્તો યેહિ યેહિ વિહારેહિ આકાઙ્ક્ષન્તિ તેહિ તેહિ વિહારેહિ વિહરન્તિ વિહારકુશલાશ્ ચ પુનર્ બુદ્ધા ભગવન્તઃ ।
2. અથ ખલુ મહાપ્રજાપતી ગૌતમી ચ્છન્દાય ચ્છન્દકપાલાય દાસચ્છન્દાયે ચ્છન્દકમાતરે ચ પઞ્ચહિ ચ શાકિયાનીશતેહિ સાર્ધં યેન ભગવાંસ્ તેનોપસંક્રમિત્વા ભગવતઃ પાદૌ શિરસા વન્દિત્વા એકાન્તે અસ્થાસિ એકાન્તસ્થિતા મહાપ્રજાપતી ગૌતમી ભગવન્તમ્ એતદ્ અવોચત્ । દુર્લભો ભગવન્ બુદ્ધોત્પાદો દુર્લભા સદ્ધર્મદેશના । ભગવાંસ્ ચૈતર્હિ લોકે ઉત્પન્નો તથાગતો ઽર્હન્ સમ્યક્સમ્બુદ્ધો ધર્મો ચ દેશયતિ ઔપસમિકો પારિનિવાણિકો સુગતપ્રવેદિતો અમૃતસ્ય પ્રાપ્તયે નિર્વાણસ્ય સાક્ષાત્ક્રિયાય સમ્વર્તતિ । સાધુ ભગવન્ માતૃગ્રામો પિ લભેય તથાગતપ્રવેદિતે ધર્મવિનયે પ્રવ્રજ્યામ્ ઉપસમ્પદં ભિક્ષુણિભાવં । ભગવાન્ આહ । મા તે ગૌતમિ રોચતુ તથાગતપ્રવેદિતે ધર્મવિનયે પ્રવ્રજ્યામુપસંપદા ભિક્ષુણીભાવો ।
અથ ખલુ મહાપ્રજાપતી ગૌતમી । ન ખલુ ભગવાન્ માતૃગ્રામસ્ય અવકાશં કરોતિ તથાગત પ્રવેદિતે ધર્મવિનયે પ્રવ્રજ્યામુપસમ્પદાય ભિક્ષુણીભાવાયેતિ । સા ભગવતો પાદૌ શિરસા વન્દિત્વા સાર્ધં ચ્છન્દાય ચ્છન્દકપાલાયે દાસચ્છન્દાયે ચ્છન્દકમાતરે ચ યેન તાનિ પઞ્ચ શાકિયાનીશતાનિ તેનોપસંક્રમિત્વા શાકિયાનીયો એતદ્ અવોચત્ । ન ખલુ આર્યમિશ્રિકાયો ભગવાન્ અવકાશં કરોતિ માતૃગ્રામસ્ય તથાગતપ્રવેદિતે ધર્મવિનયે પ્રવ્રજ્યાઉપસંપદાય ભિક્ષુણીભાવાય । કિમ્ પુન વયમ્ આર્યમિશ્રિકાયો સામમ્ એવ કેશાન્ ઓતારયિત્વા કાષાયાનિ વસ્ત્રાણિ આચ્છાદયિત્વા કોશકાબદ્ધેહિ યાનેહિ ભગવન્તં કોશલેહિ જનપદેહિ ચારિકાં ચરમાણં પૃષ્ઠિમેન પૃષ્ઠિમ્ આબન્ધેમ । સચે મો ભગવાન્ અનુજાનિષ્યતિ પ્રવ્રજિષ્યામો નો ચ અનુજાનિષ્યતિ એવમ્ તુ તાયિ ભગવતો સન્તિકે બ્રહ્મચર્યઞ્ ચરિષ્યામઃ સાધુ આર્યેતિ તાયો શાકિયાનીયો મહાપ્રજાપતીયે ગૌતમીયે પ્રત્યાશ્રૌષિ ।
3. અથ ખલુ ભગવાન્ કપિલવસ્તુસ્મિન્ નગરે યથાભિરમ્યં વિહરિત્વા કોશલેષુ જનપદેષુ ચારિકાં પ્રક્રામિ । અથ ખલુ મહાપ્રજાપતી ગૌતમી સાર્ધં ચ્છન્દાયે ચ્છન્દકપલાયે દાસચ્છન્દાય ચ્છન્દકમાતરે ચ પઞ્ચહિ ચ શાકિયાનીશતેહિ સાત્મનેવ કેશાન્ ઓતારયિત્વા કાષાયાણિ વસ્ત્રાણિ આચ્છાદયિત્વા કોશકબદ્ધેહિ યાનેહિ ભગવન્તં કોશલેષુ જનપદેષુ ચારિકાં ચરમાણં પૃષ્ઠિમેન પૃષ્ઠમ્ અનુબન્ધેંસુઃ ।
4. અથ ખલુ ભગવાન્ કોશલેષુ જનપદેષુ ચારિકાં ચરમાનો મહતા ભિક્ષુસંઘેન સાર્ધં પઞ્ચહિ ભિક્ષુશતેહિ યેન કોશલાનાં શ્રાવસ્તીનગરં તદ્ અવસારિ । તદ્ અનુપ્રાપ્તસ્ તત્રૈવ વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડદસ્યારામે ।
અથ ખલુ મહાપ્રજાપતી ગૌતમી યેન ભગવાંસ્ તેનોપસંક્રમિત્વા ભગવતઃ પાદૌ શિરસા વન્દિત્વા એકાન્તે અસ્થાસિ । એકાન્તસ્થિતા મહાપ્રજાપતી ગૌતમી ભગવન્તમ્ એતદ્ અવોચત્ । દુર્લભો ભગવન્ બુદ્ધોત્પાદો દુર્લભા સદ્ધર્મદેશના । ભગવાંશ્ ચૈતર્હિ લોકે ઉત્પન્નો તથાગતો ર્હં સમ્યક્સમ્બુદ્ધો ધર્મો ચ દેશતે ઔપસમિકો ચ પારિનિર્વાણિકો સુગતપ્રવેદિતો અમૃતસ્ય પ્રાપ્તયે નિર્વાણસ્ય સાક્ષાત્ક્રિયાય સમ્વર્તતિ । સાધુ ભગવન્ માતૃગ્રામો પિ લભેય તથાગતપ્રવેદિતે ધર્મવિનયે પ્રવ્રજ્યામુપસમ્પદાં ભિક્ષુણીભાવં । એવમ્ ઉક્તે ભગવાન્ મહાપ્રજાપતીં ગૌતમીમ્ એતદ્ અવોચત્ । મા તે ગૌતમી રોચતુ માતૃગ્રામસ્ય તથાગતપ્રવેદિતે ધર્મવિનયે પ્રવ્રજ્યાઉપસમ્પદાભિક્ષુણિભાવો ।
5. અથ ખલુ મહાપ્રજાપતી ગૌતમી । ન ખલુ ભગવાન્ અવકાશં કરોતિ માતૃગ્રામસ્ય તથાગતપ્રવેદિતે ધર્મવિનયે પ્રવ્રજ્યાય ઉપસમ્પદાય ભિક્ષુણિભાવસ્યેતિ । સા ભગવતો પાદાં શિરસા વન્દિત્વા જેતવનસ્ય આરામદ્વારકોષ્ઠકસમીપે રોદમાની અસ્થાસિ પાદાણ્ગુષ્ઠેન ભૂમિં વિલિખન્તી । અદ્દશાશિ ખુ અન્યતરો ભિક્ષુર્ મહાપ્રજાપતીં ગૌતમીં જેતવનસ્ય આરામદ્વારકોષ્ઠસમીપે રુદમાનીન્ તિષ્ઠન્તીં પાદાઙ્ગુષ્ઠેન ભૂમિં વિલિખેન્તીં દૃષ્ટ્વા ચ પુનર્ યેનાયુષ્માન્ આનન્દો તેનોપસંક્રમિત્વા આયુષ્મન્તમ્ આનન્દમ્ એતદ્ અવોચત્ । એષા આયુષ્મન્ આનન્દ મહાપ્રજાપતી ગૌતમી જેતવનસ્ય આરામકોષ્ઠકસમીપે રુદમાની તિષ્ઠતિ પાદાઙ્ગુષ્ઠેન ભૂમિં વિલિખન્તી । ગચ્છાવુસાનન્દ જાનેહિ કિં મહાપ્રપતી ગૌતમી રોદીતિ ।
6. અથ ખલુ આયુષ્માન્ આનન્દો યેન મહાપ્રજાપતી ગૌતમી તેનોપસંક્રમિત્વા મહાપ્રજાપતીં ગૌતમીમ્ એતદ્ અવોચત્ । કિં ગૌતમિ રુદસિ । એવમ્ ઉક્તે મહાપ્રજાપતી ગૌતમી આયુષ્મન્તમ્ આનન્દમ્ એતદ્ અવોચત્ । અલમ્ મે આર્યાનન્દ રુણ્ણેન યત્ર હિ નામ એવં દુર્લભો બુદ્ધોત્પાદો એવં દુર્લભા સદ્ધર્મદેશના । ભગવાંશ્ ચૈતર્હિ લોકે ઉત્પન્નો તથાગતો ઽર્હન્ સમ્યક્સમ્બુદ્ધો ધર્મો દેશીયતિ ઔપસમિકો પારિનિર્વાણિકો સુગતપ્રવેદિતો અમૃતસ્ય પ્રાપ્તયે નિર્વાણસ્ય સાક્ષાત્ક્રિયાયૈ સમ્વર્તતિ । ન ચ ભગવાન્ અવકાશં કરોતિ માતૃગ્રામસ્ય તથાગતપ્રવેદિતે ધર્મવિનયે પ્રવ્રજ્યાયોપસમ્પદાય ભિક્ષુણીભાવસ્ય શ્ચૈ સાધુ તાવાર્યાનન્દ ભગવન્તં યાચ યથા લભેય માતૃગ્રામો પિ તથાગતપ્રવેદિતે ધર્મવિનયે પ્રવ્રજ્યામ્ ઉપસમ્પદાં ભિક્ષુણીભાવં ।

7. સાધુ ગૌતમીતિ આયુષ્માન્ આનન્દો મહાપ્રજાપતીયે ગૌતમીયે પ્રતિશ્રુત્વા યેન ભગવાંસ્ તેનોપસંક્રમિત્વા ભગવતઃ પાદૌશિરસા વન્દિત્વા એકાન્તે અસ્થાસિ । એકાન્તસ્થિતો આયુષ્માન્ આનન્દો ભગવન્તમ્ એતદ્ અવોચત્ દુર્લભો ભગવન્ બુદ્ધોત્પાદો દુર્લભા સદ્ધર્મદેશના ભગવાન્ ચેતર્હિ લોકે ઉત્પન્નો તથાગતો ઽર્હન્ સમ્યક્સમ્બુદ્ધો ધર્મો ચ દેશ્યતે ઔપસમિકો પારિનિર્વાણિકો સુગતપ્રવેદિતો અમૃતસ્ય પ્રાપ્તયે નિર્વાણસ્ય સાક્ષાત્ક્રિયાયૈ સમ્વર્તતિ । સાધુ ભગવન્ માતૃગ્રામો પિ લભેય તથાગતપ્રવેદિતે ધર્મવિનયે પ્રવ્રજ્યામ્ ઉપદમ્પદાં ભિક્ષુણિભાવં । એવમ્ ઉક્તે ભગવાન્ આયુષ્મન્તમ્ આનન્દમ્ એતદ્ અવોચત્ । મા તે ગૌતમીમાતા રોચતુ માતૃગ્રામસ્ય તથાગતપ્રવેદિતે ધર્મવિનયે પ્રવ્રજ્યામુપસમ્પદા ભિક્ષુણીભાવો ।
8. અથ ખલ્વ્ આયુષ્માન્ આનન્દો । ભગવાન્ નાવકશં કરોતિ માતૃગ્રામસ્ય તથાગત પ્રવેદિતે ધર્મવિનયે પ્રવ્રજ્યાઉપસંપદાયે ભિક્ષુણીભાવસ્યેતિ । ભગવતઃ પાદૌ શિરસા વન્દિત્વા યેન મહાપ્રજાપતિ ગૌતમી તેનોપસંક્રમિત્વા મહાપ્રજાપતીં ગૌતમીમ્ એતદ્ અવોચત્ । ન ખલુ ગૌતમી ભગવાન્ અવકાશં કરોતિ માતૃગ્રામસ્ય તથાગતપ્રવેદિતે ધર્મવિનયે પ્રવ્રજ્યાયોપસંપદાય ભિક્ષુણીભાવાય । એવમ્ ઉક્તે મહાપ્રજાપતી ગૌતમી આયુષ્મન્તમ્ આનન્દમ્ એતદ્ અવોચત્ । સાધુ તાવાર્યાનન્દ દ્વિતીયં પિ ભગવન્તં યાચ યથા માતૃગ્રામો પિ લભેય તથાગતપ્રવેદિતે ધર્મવિનયે પ્રવ્રજ્યાં ઉપસંપદાં ભિક્ષુણીભાવં । સાધુ ગૌતમીતિ આયુષ્માન્ આનન્દો દ્વિતીયં પિ મહાપ્રજાપતીયે ગૌતમીયે પ્રતિશ્રુત્વા યેન ભગવાન્ તેનોપસંક્રમિત્વા ભગવતઃ પાદૌ શિરસા વન્દિત્વા એકાન્તે અસ્થાસિ । એકાન્તે સ્થિતો આયુષ્માન્ આનન્દો ભગવન્તમ્ એતદ્ અવોચત્ । દુર્લભો ભગવન્ બુદ્ધોત્પાદો તિ તદ્ એવં સર્વં યાવ ભિક્ષુણીભાવો તિ એવમ્ ઉક્તે ભગવાન્ આયુષ્મન્તમ્ આનન્દમ્ એતદ્ અવોચત્ । માતે ગૌતમી માતા રોચતુ માતૃગ્રામસ્ય તથાગતપ્રવેદિતે ધર્મવિનયે પ્રવ્રજ્યા ઉપસંપદા ભિક્ષુણીભાવો । સંયથાપિ નામાનન્દ સમ્પન્ને યવકરણે ચ કારણ્ડવં નામ રોગરાજા તિ ઉપનિપતેય એવન્ તં સમ્પન્નં યવકરણં મહતા ઉપક્લેશેન ઉપક્લિષ્ટં ભવતિ એવમ્ એવ ગૌતમી માતા યસ્મિન્ પ્રાવચને માતૃગ્રામો પિ લભતિ પ્રવ્રજ્યામ્ ઉપસંપદાં ભિક્ષુણીભાવં એવન્ તં પ્રાવચનં મહતામુપક્લેશેન ઉપક્લિષ્ટં ભવતિ । સય્યથાપિ નામ ગૌતમી માતા સમ્પન્ને ઇક્ષુકરણે મઞ્જિષ્ઠા નામ રોગરાજા તિ એવન્ તં સમ્પન્નં ઇક્ષુકરણમ્ મહતા ઉપક્લેશેન ઉપક્લિષ્ટમ્ ભવતિ । એવમ્ એવ ગૌતમી માતા યસ્મિન્ પ્રાવચને માતૃગ્રામો પિ લભતિ પ્રવ્રજ્યામ્ ઉપસંપદાં ભિક્ષુણીભાવં એવન્ તં પ્રાવચનમ્ મહતા ઉપક્લેશેન ઉપક્લિષ્ટમ્ ભવતિ । સય્યથાપિ નામ મા તે ગૌતમી માતા રોચતુ માતૃગ્રામસ્ય તથાગતપ્રવેદિતે ધર્મવિનયે પ્રવ્રજ્યામુપસંપદા ભિક્ષુણીભાવો ।
9. અથ ખલ્વ્ આયુષ્માન્ આનન્દો । ભગવાન્ ના વકાશં કરોતિ માતૃગ્રામસ્ય તથાગતપ્રવેદિતે ધર્મવિનયે પ્રવ્રજ્યાયોપસંપદાય ભિક્ષુણીભાવસ્યેતિ । યેન મહાપ્રજાપતી ગૌતમી તેનોપસંક્રમિત્વા મહાપ્રજાપતીં ગૌતમીં એતદ્ અવોચત્ । ન ખલુ ગૌતમી ભગવાન્ અવકાશં કરોતિ માતૃગ્રામસ્ય તથાગતપ્રવેદિતે ધર્મવિનયે પ્રવ્રજ્યાયોપસંપદાય ભિક્ષુણીભાવસ્યેતિ । એવમ્ ઉક્તે મહાપ્રજાપતી ગૌતમી આયુષ્મન્તમ્ આનન્દમ્ એતદ્ અવોચત્ । સાધુ તાવાર્યાનન્દ તૃતીયં પિ ભગવન્તં યાચ યથા માતૃગ્રામો પિ લભેય તથાગતપ્રવેદિતે ધર્મવિનયે પ્રવ્રજ્યામ્ ઉપસંપદં ભિક્ષુણીભાવં । સાધુ ગૌતમીતી આયુષ્માન્ આનન્દો તૃતીયં પિ મહાપ્રજાપતીય ગૌતમીય પ્રતિશ્રુત્વા યેન ભગવાંસ્ તેનોપસંક્રમિત્વા ભગવતઃ પાદૌ શિરસા વન્દિત્વા એકાન્તે નિષીદિ એકાન્તનિષણ્ણો આયુષ્માન્ આનન્દો ભગવન્તમ્ એતદ્ અવોચત્ । પુરિમકાનાં ભગવન્ તથાગતાનામ્ અર્હતાં સમ્યક્સમ્બુદ્ધાનાં કતિ પર્ષાયો અભુવન્ । એવમ્ ઉક્તે ભગવાન્ આયુષ્મન્તમ્ આનન્દમ્ એતદ્ અવોચત્ । પુરિમકાનામ્ આનન્દ તથાગતાનામ્ અર્હતાં સમ્યક્સમ્બુદ્ધાનાં ચત્વારિ પરિષાયો અભુવન્ સય્યથીદં । ભિક્ષુ ભિક્ષુણી ઉપાસકોપાસિકા ।
એવમ્ ઉક્તે આયુષ્માન્ આનન્દો ભગવન્તમ્ એતદ્ અવોચત્ । યે ઇમે ભગવન્ ચત્વારો શ્રામણ્યફલા સય્યથીદં શ્રોતઆપત્તિફલં સકૃદાગામિફલમ્ અનાગામિફલમ્ અગ્રફલમ્ અર્હત્વં । ભવ્યો એતેષાં માતૃગ્રામો પિ એકો ઽપ્રમત્તો આતાપિ વ્યુપકૃષ્ટો વિહરન્તો સાક્ષીકર્તું । એવમ્ ઉક્તે ભગવાન્ આયુષ્મન્તમ્ આનન્દમ્ એતદ્ અવોચત્ । યાનીમાનિ આનન્દ ચત્વારિ શ્રામણ્યફલાનિ સય્યથીદં શ્રોતઆપત્તિફલં યાવદ્ અગ્રફલમ્ અર્હત્વં । ભવ્યો એતેષાં મતૃગ્રામો પિ એકો ઽપ્રમત્તો આતાપિ વ્યુપકૃષ્ટો વિહરન્તો સાક્ષીકર્તું ।
10. એવમ્ ઉક્તે આયુષ્માન્ આનન્દો ભગવન્તમ્ એતદ્ અવોચત્ । યતો ખલુ ભગવન્ પુરિમકાનાં તથાગતાનામ્ અર્હતાં સમ્યક્સંબુદ્ધાનાં ચત્વારો પર્ષાયો અભૂંસુઃ ભિક્ષુભિક્ષુણી ઉપાસકોપાસિકા । ઇમે ચત્વારિ શ્રામણ્યફલાનિ સય્યથીદં । શ્રોતઆપત્તિફલં યાવ અગ્રફલમ્ અર્હત્વં । ભવ્યો એતેષાં માતૃગ્રામો પિ એકો અપ્રમત્તો આતાપિ વ્યુપકૃષ્ટો વિહરન્તો સાક્ષીકર્તું । સાધુ ભગવન્ માતૃગ્રામો પિ લભેય તથાગતપ્રવેદિતે ધર્મવિનયે પ્રવ્રજ્યામ્ ઉપસંપદાં ભિક્ષુણીભાવં । દુષ્કરકારિકા ચ ભગવતો મહાપ્રજાપતી ગૌતમી આપાયિકા પોષિકા જનેત્રીયે કાલગતાયે સ્તન્યસ્ય દાયિકા ભગવાંશ્ ચ કૃતજ્ઞો કૃતવેદી । એવમ્ ઉક્તે ભગવાન્ આયુષ્મન્તમ્ આનન્દમ્ એતદ્ અવોચત્ । એવમ્ એતદ્ આનન્દ દુષ્કરકારિકા આનન્દ તથાગતસ્ય મહાપ્રજાપતી ગૌતમી આપાયિકા પોષિકા જનેત્રિયે કાલગતાયે સ્તન્યસ્ય દાયિકા તથાગતો ચ કૃતજ્ઞો કૃતવેદી ચ । અપિ ચાનન્દ તથાગતો પિ મહાપ્રજાપતીય ગૌતમીય દુષ્કરકારકો । તથાગતં હ્ય્ આનન્દાઆગમ્ય મહાપ્રજાપતી ગૌતમી બુદ્ધશરણં ગતા । ધર્મશરણં ગતા । સંઘશરણં ગતા તથાગતં હ્ય્ આનન્દાગમ્ય મહાપ્રજાપતી ગૌતમી
યાવજ્જીવં પ્રાણાતિપાતાતો પ્રતિવિરતા [1]
યાવજ્જીવં અદત્તાદાનાત્ પ્રતિવિરતા [2]
યાવજ્જીવં કામેષુ મિથ્યાચારાત્ પ્રતિવિરતા [3]
યાવજ્જીવં મૃષાવાદાતો પ્રતિવિરતા [4]
યાવજ્જીવં સુરામૈરેયમદ્યપાનાતો પ્રતિવિરતા ॥ [5]
તથાગતં હ્ય્ આનન્દાગમ્ય મહાપ્રજાપતી ગૌતમી શ્રદ્ધયા વર્ધતિ । શીલેન વર્ધતિ શ્રુતેન વર્ધતિ ત્યાગેન વર્ધતિ । પ્રજ્ઞયા વર્ધતિ । તથાગતં હ્ય્ આનન્દાગમ્ય મહાપ્રજાપતી ગૌતમી દુઃખં જાનાતિ સમુદયં જાનાતિ । નિરોધં જાનાતિ । માર્ગં જાનાતિ ॥

11. યં આનન્દ પુદ્ગલો પુદ્ગલમ્ આગમ્ય બુદ્ધં શરણં ગચ્છતિ । ધર્મં શરણં ગચ્છતિ । સંઘં શરણં ગચ્છતિ । ઇમિના આનન્દ પુદ્ગલેન ઇમસ્ય પુદ્ગલસ્ય ન સુપ્રતિકરણં ભવતિ યાવજ્જીવં પિ ન ઉપસ્થિહેય યદ્ ઉત ચીવરપિણ્ડપાતશયનાસનગ્લાનપ્રત્યયભૈષજ્યપરિષ્કારેહિ । એવં પિ ન સુપ્રતિકરં ભવતિ । યં આનન્દ પુદ્ગલો પુદ્ગલમ્ આગમ્ય યાવજ્જીવં પ્રાણાતિપાતાતો પ્રતિવિરમતિ । યાવજ્જીવં અદત્તાદાનાતો પ્રતિવિરમતિ । યાવજ્જીવં કામેષુ મિથ્યાચારાત્ પ્રતિવિરમતિ । યાવજ્જીવં મૃષાવાદાતો પ્રતિવિરમતિ । યાવજ્જીવં સુરામૈરેયમદ્યપાનાતો પ્રતિવિરમતિ । ઇમિના પુદ્ગલેન ઇમસ્ય પુદ્ગલસ્ય ન સુપ્રતિકરં ભવતિ । યાવજ્જીવં અપિ ન ઉપસ્થિહેયા । યદ્ ઉત ચીવરપિણ્ડપાતશયનાસનગ્લાનપ્રત્યયભૈષજ્યપરિષ્કારેહિ । એવં પિ ન સુપ્રતિકરં ભવતિ । યં આનન્દ પુદ્ગલો પુદ્ગલમ્ આગમ્ય શ્રદ્ધયા વર્ધતિ શીલેન શ્રુતેન ત્યાગેન પ્રજ્ઞયા વર્ધતિ । ઇમિનાનન્દ પુદ્ગલેન ઇમસ્ય પુદ્ગલસ્ય ન સુપ્રતિકરં ભવતિ । યાવજ્જીવં પિ ન ઉપસ્થિહેય યદ્ ઉત ચીવરપિણ્ડપાતશયનાસનગ્લાનપ્રત્યયભૈષજ્યપરિષ્કારેહિ । એવં પિ સે ન સુપ્રતિકારમ્ ભવતિ । યં આનન્દ પુદ્ગલો પુદ્ગલમ્ આગમ્ય દુઃખં જાનાતિ સમુદયં જાનાતિ નિરોધઞ્ જાનાતિ માર્ગઞ્ ચ જાનાતિ । ઇમિના આનન્દ પુદ્ગલેન ઇમસ્ય પુદ્ગલસ્ય ન સુપ્રતિકારમ્ ભવતિ । યાવજ્જીવં પિ ન ઉપસ્થિહેય યદ્ ઉત ચીવરપિણ્ડપાતશયનાસનગ્લાનપ્રત્યયભૈષજ્યપરિષ્કારેહિ । એવં પિ સે ન સુપ્રતિકરમ્ ભવતિ ॥
12. અથ ખલુ ભગવતો એતદ્ અભૂષિ । સચે ખલુ અહમ્ આનન્દસ્ય ગૌતમસ્ય પુત્રસ્ય યાવત્તૃતીયકં અપિ પ્રતિવહિષ્યામિ ભવિષ્યતિ ચ સે ચિત્તસ્યાન્યથાત્વં । શ્રુતા પિ સે ધર્મા સમ્મોહં ગમિષ્યન્તિ । કામં વર્ષસહસ્રં પિ મે સદ્ધર્મો સ્થાસ્યતિ । મા હૈવાનન્દસ્ય ગૌતમીપુત્રસ્ય ભવતુ ચિત્તસ્યાન્યથાત્વં મા પિ સે શ્રુતા ધર્મા સમ્મોષઙ્ ગચ્છન્તુ । કામં પઞ્ચાપિ મે વર્ષશતાનિ સદ્ધર્મો સ્થાસ્યતિ । અથ ખલુ ભગવાન્ આયુષ્મન્તમ્ આનન્દમ્ આમન્ત્રયતિ સ્મ । સય્યથાપિ નામાનન્દ ઇહ પુરુષો પર્વતસંક્ષેપે સેતું બન્ધેય યાવદ્ એવ વારિસ્ય અનતિક્રમણાય એવમ્ એવાનન્દ તથાગતો ભિક્ષુણીનામ્ અષ્ટ ગુરુધર્માન્ પ્રજ્ઞાપેતિ યે ભિક્ષુનીહિ યાવજ્જીવં સત્કર્તવ્યા ગુરુકર્તવ્યા માનયિતવ્યા પૂજયિતવ્યા અનતિક્રમણીયા વેલામિવ મહાસમુદ્રેણ ॥ કતમે અષ્ટૌ ।
અષ્ટૌ ગુરુધર્મા
ગુરુધર્મ 1
13. વર્ષશતો પસમ્પન્નાયે આનન્દ ભિક્ષુણીયે તદહોપસમ્પન્નસ્ય ભિક્ષુસ્ય શિરસા પાદા વન્દિતવ્યા । અયમ્ આનન્દ ભિક્ષુણીનાં પ્રથમો ગુરુધર્મો યો ભિક્ષૂણીહિ યાવજ્જીવં સત્કર્તવ્યો યાવ અનતિક્રમણીયો વેલામિવ મહાસમુદ્રેણ ॥
ગુરુધર્મ 2
અષ્ટાદશવર્ષાયે કુમારીભૂતાયે દ્વે વર્ષાણી દેશિતાશિક્ષાયે પરિપૂર્ણશિક્ષાયે ઉભયતો સંઘે ઉપસમ્પદા પ્રત્યાશંસિતવ્યા । અયમ્ આનન્દ દ્વિતીયો ગુરુધર્મો યો ભિક્ષુણીહિ યાવજ્જીવં સત્કર્તવ્યો ગુરુકર્તવ્યો યાવ વેલા ઇવ સમુદ્રેણ ॥
ગુરુધર્મ 3
આવડ્ડો આનન્દ ભિક્ષુણીનાં ભિક્ષુષુ વચનપથો ભૂતેન વા અભૂતેન વા અનાવડ્ડો ભિક્ષુસ્ય ભિક્ષુણીષુ વચનપથો ભૂતેન નો અભૂતેન । અયમ્ આનન્દ ભિક્ષુણીનાં તૃતીયો ગુરુધર્મો યો ભિક્ષુણીહિ યાવજ્જીવં સત્કર્તવ્યો વિસ્તરેણ ॥
ગુરુધર્મ 4
ભક્તાગ્રં શય્યાસનં વિહારો ચ ભિક્ષુણીહિ ભિક્ષુતો સાદયિતવ્યો । અયમ્ આનન્દ ચતુર્થો ગુરુધર્મો યો ભિક્ષુણીહિ યાવજ્જીવં સત્કર્તવ્યો ગુરુકર્તવ્યો વિસ્તરેણ ॥
ગુરુધર્મ 5
ગુરુધર્માપન્નાયે આનન્દ ભિક્ષુણીયે અર્ધમાસમ્ ભિક્ષુણીસંઘે માનત્વં યાચિતવ્યં ઉભયતો સંઘે ચ આહ્વયનં । અયમ્ આનન્દ પણ્ચમો ભિક્ષુણીનાં ગુરુધર્મો યો ભિક્ષુણીહિ યાવજ્જીવં સત્કર્તવ્યો વિસ્તરેણ ॥
ગુરુધર્મ 6
અન્વાર્ધમાસં ભિક્ષુણીહિ ભિક્ષુસંઘાત્ ઉવાદોપસંક્રમણં પ્રત્યાશંસિતવ્યં । અયમ્ આનન્દ ભિક્ષુણીનામ્ ષષ્ઠો ગુરુધર્મો યો ભિક્ષુણીહિ યાવજ્જીવં સત્કર્તવ્યો વિસ્તરેણ ।
ગુરુધર્મ 7
ન ક્ષમતિ ભિક્ષુણીહિ અભિક્ષુકે આવાસે વર્ષામ્ ઉપગન્તું । અયમ્ આનન્દ ભિક્ષુણીનાં સપ્તમો ગુરુધર્મો યો ભિક્ષુણીહિ યાવજ્જીવં સત્કર્તવ્યો વિસ્તરેણ ॥
ગુરુધર્મ 8
વર્ષોષિતાહિ આનન્દ ભિક્ષુણીહિ ઉભયતોસંઘે પ્રવારણા પ્રત્યાશંસિતવ્યા । અયમ્ આનન્દ ભિક્ષુણીનાં અષ્ટમો ગુરુધર્મો યો ભિક્ષુણીહિ યાવજ્જીવં સત્કર્તવ્યો ગુરુકર્તવ્યો માનયિતવ્યો પૂજયિતવ્યો અનતિક્રમણીયો વેલા ઇવ સમુદ્રેણ ।
ઇમે આનન્દ ભિક્ષુણીનામ્ અષ્ટૌ ગુરુધર્મા યે ભિક્ષુણીહિ યાવજ્જીવં સત્કર્તવ્યા ગુરુકર્તવ્યા માનયિતવ્યા પૂજયિતવ્યા અનતિક્રમણીયા વેલા ઇવ સમુદ્રેણ ॥
14. સચે નામાનન્દ મહાપ્રજાપતી ગૌતમી ઇમાન્ અષ્ટ ગુરુધર્માન્ પ્રતીચ્છતિ ચતુહિ ચ પતનીયેહિ ધર્મેહિ અનધ્યાચારાય શિક્ષાં શિક્ષતિ । એષા સે અદ્યદગ્રેણ પ્રવ્રજ્યા । એષા ઉપસંપદા એષ ભિક્ષુણીભાવો । સાધુ ભગવન્ન્ ઇતિ આયુષ્માન્ આનન્દો ભગવતઃ પાદૌ શિરસા વન્દિત્વા યેન મહાપ્રજાપતી ગૌતમી તેનોપસંક્રમિત્વા મહાપ્રજાપતીં ગૌતમીં એતદ્ અવોચત્ । શૃણુ ગૌતમી ભગવતો વચનં । સય્યથાપિ નામ ગૌતમી ઇહ પુરુષ પર્વતસંક્ષેપે સેતું બન્ધેય યાવદ્ એવ વારિષ્ય અનતિક્રમણાય એવમ્ એવ ગૌતમી ભગવાન્ ભિક્ષુણીનાં અષ્ટગુરુધર્માન્ પ્રજ્ઞાપેતિ યે ભિક્ષુણીહિ યાવજ્જીવં સત્કર્તવ્યા ગુરુકર્તવ્યા માનયિતવ્યા પૂજયિતવ્યા અનતિક્રમણીયા વેલામિવ સમુદ્રેણ ।
15. કતમે ઽષ્ટ । વર્ષશતોપસમ્પન્નાય ગૌતમી ભિક્ષુણીય તદહોપસમ્પન્નસ્ય ભિક્ષુસ્ય પાદા શિરસા વન્દિતવ્યા । અયં ગૌતમી ભિક્ષુણીનામ્ પ્રથમો ગુરુધર્મો યો ભિક્ષુણીહિ યાવજ્જીવં સત્કર્તવ્યો યો અનતિક્રમણીયો વેલામિવ સમુદ્રેણ । એવં સર્વે અષ્ટ ગુરુધર્માન્ । તદ્ એવ મહાપ્રજાપતીય ગૌતમીય પ્રત્યારોચિતિ । યાવ સચે ખુ ત્વં ગૌતમી ઇમાન્ અષ્ટ ગુરુધર્માન્ પ્રતીચ્છસિ ચતુહિ ચ પતનીયેહિ ધર્મેહિ અનધ્યાચારાય શિક્ષાં શિક્ષસિ । એષા એવ તે અદ્યદગ્રેણ પ્રવ્રજ્યા એષા ઉપસમ્પદા એષ ભિક્ષુણીભાવો ॥
16. એવમ્ ઉક્તે મહાપ્રજાપતી ગૌતમી આયુષ્મન્તમ્ આનન્દમ્ એતદ્ અવોચત્ । સય્યથાપિ નામાનન્દ ઇહ સ્યાત્ યુવા પુરુષો મણ્ડનજાતીયો શીર્ષસ્નાતો આહતવસ્ત્રનિવસ્ત્રો ઉત્પલમાલામ્ વા ચમ્પકમાલામ્ વા કુમુદમાલામ્ વા તૃણમોલિકમાલામ્ વા શિરસા પ્રતીચ્છેય એવમ્ એવાહમ્ આર્યાનન્દ ઇમાન્ અષ્ટગુરુધર્માન્ શિરસા પ્રતીચ્છામિ ચતુહિ ચ પતનીયેહિ ધર્મેહિ અનધ્યચારાય શિક્ષાં શિક્ષાં શિક્ષિષ્યં ॥
17. અથ ખલુ મહાપ્રજાપતી ગૌતમી સાર્ધં ચ્છન્દાયિ ચ્છન્દકપાલાયે દાસચ્છન્દાયે ચ્છન્દકમાતરે ચ પઞ્ચહિ ચ શાકિયાનિશતેહિ સાર્ધં યેન ભગવાન્ તેનોપસંક્રમિત્વા ભગવતઃ પાદૌ શિરસા વન્દિત્વા એકાન્તે અસ્થાસુઃ ।

18. એકાન્તસ્થિતાયો ભિક્ષુણીયો ભગવાન્ એતદ્ અવોચત્ । તસ્માદ્ ઇહ ભવે ભિક્ષુણીયો અદ્ય્દગ્રેણ મહાપ્રજાપતીં ગૌતમીં સંઘસ્થવિરાં સંઘમહત્તરીં સંઘથવિરિણા વિકન્ધાવેથ । અથ ખલુ મહાપ્રજાપતી ગૌતમી યેન ભગવાન્ તેનાઞ્જલિં પ્રણામયિત્વા ભગવન્તમ્ એતદ્ અવોચત્ । યે ઇમે ભગવન્ ભિક્ષુણીનાં અષ્ટગુરુધર્મા ભગવતા સંક્ષિપ્તેન ભાષિતા વિસ્તરેણ વિભક્તા લભ્યા તે ઽસ્માભિર્ વિસ્તરેણ શ્રોતું ॥
19. ભગવાન્ આહ । લભ્યા । આહ । કિન્તિ દાની ગૌતમી વર્ષશતોપસમ્પન્નાયે ભિક્ષુણીયે તદહોપસમ્પન્નસ્ય ભિક્ષુસ્ય અભિવાદનવન્દનપ્રત્યુત્થાનાઞ્જલીકર્મ સમીચીકર્મ કર્તવ્યં । ન દાનિં ભિક્ષુણીયે આગમિતવ્યં । યદાહં વર્સશતોપસમ્પન્ના ભવિષ્યં ભિક્ષુ ચ તદ્ અહોપસમ્પન્નો ભવિષ્યતિ તદાહમ્ અભિવાદનવન્દનપ્રત્યુત્થાનમઞ્જલીકર્મ સામીચિકર્મ કરિષ્યં ।
20. અથ ખલુ સર્વાહિ ભિક્ષુણીહિ સ્થવિરીહિ વા નવાહિ વા મધ્યમાહિ વા સર્વેષાં ભિક્ષૂણામ્ સ્થેરાણાં નવાનાં મધ્યમાનાં અભિવાદનવન્દનપ્રત્યુત્થાનાઞ્જલીકર્મ સામીચિકર્મ કર્તવ્યં ॥ એતે દાનિ ભિક્ષૂ ભિક્ષૂણીઉપાશ્રયં પ્રવિષ્ટા ભવન્તિ । સર્વાહિ ભિક્ષુણીહિ સ્થેરીહિ વા નવાહિ વા મધ્યમાહિ વા સર્વેષાં ભિક્ષૂણાં સ્થેરાણાં નવાનાઞ્ ચ મધ્યમાનામ્ અભિવાદનવન્દનપ્રત્યુત્થાનાઞ્જલીકર્મ સામીચીકર્મ કર્તવ્યં ॥
21. અથ દાનિ ભિક્ષુણી જરાદુર્બલા વા ભવતિ વ્યાધિદુર્બલા વા યત્તકાનાં અભિસંભુણોતિ તત્તકાનાં પાદા શિરસા વન્દિતવ્યા । શિષ્ઠકાનાં મૂર્ધ્નિ અઞ્જલિં કૃત્વા વક્તવ્યં । સર્વેષાં આર્યમિશ્રાણાં પાદાં વન્દામિ । એતાયો ભિક્ષુણીયો ભિક્ષુવિહારં નિર્ધાવન્તિ સર્વાહિ ભિક્ષુણીહિ સ્થેરીહિ વા નવાહિ વા મધ્યમાહિ વા સર્વેષાં ભિક્ષૂણાં થેરાણાં નવાનાં મધ્યમાનાં પાદા શિરસા વન્દિતવ્યા । અથ દાનિ ભિક્ષુણી જરાદુર્બલા ભવતિ વ્યાધિદુર્બલા વા યત્તકાનામ્ અભિસંભુણોતિ તત્તકાનાં પાદા શિરસા વન્દિતવ્યા શિષ્ટકાનાં મૂર્ધ્નિ અઞ્જલીં કૃત્વા વક્તવ્યં । સર્વેષાં આર્યમિશ્રાણાં પાદા શિરસા વન્દામિ ।
22. સા એષા ભિક્ષુણી અવજ્ઞાય પરિભવનેન કોણ્ટભિક્ષૂ તિ વા કૃત્વા ઢોસ્સભિક્ષૂ તિ વા કૃત્વા વૈદ્યભિક્ષૂ તિ વા કૃત્વા અખલ્લમહલ્લે તિ વા અકુશલો તિ વા અપ્રતિકૃતિજ્ઞો તિ વા કૃત્વા ન શિરસા પાદાન્ વન્દતિ ગુરુધર્મમ્ અતિક્રામતિ । એવં ગૌતમી વર્ષશતોપસમ્પન્નાયે ભિક્ષુણીયે તદહોપસમ્પન્નસ્ય ભિક્ષુસ્ય શિરસા વન્દિતવ્યં । અયં ગૌતમી ભિક્ષુણીનાં પ્રથમો ગુરુધર્મો યાવજ્જીવં સત્કર્તવ્યો ગુરુકર્તવ્યો માનયિતવ્યો પૂજયિતવ્યો અનતિક્રમણીયો વેલામિવ સમુદ્રેણ ॥
ગુરુધર્મ 2
23. કિન્તિ દાનિ ગૌતમી અષ્ટાદશવર્ષાયે કુમારીભૂતાયે દ્વેવર્ષાણિ શિક્ષિતશિક્ષાયે પરિપૂર્ણશિક્ષાયે ઉભયતોસંઘે ઉપસમ્પદા પ્રત્યાસંસિતવ્યા ।
યા દાનિ એષા અષ્ટાદશવર્ષા કુમારીભૂતા ભવતિ તાયે ભિક્ષુણીસંઘે દ્વેવર્ષાણી શિક્ષાદેશનાસંમુતિ યાચિતવ્યા । કર્મકારિકાય કર્મ કર્તવ્યમ્ । શૃણોતુ મે આર્યસંઘો । ઇયમ્ ઇત્થન્નામા નામ અષ્ટાદશવર્ષા કુમારીભૂતા આકાઙ્ક્ષતિ તથાગતપ્રવેદિતે ધર્મવિનયે પ્રવ્રજ્યામ્ ઉપસમ્પદાં ભિક્ષુણીભાવં । યદિ સંઘસ્ય પ્રાપ્તકાલં ઇયમ્નામા અષ્ટાદશવર્ષા કુમારીભૂતા સંઘં દ્વેવર્ષાણિ શિક્ષાદેશનાસંમુતિં યાચેયા । યાચિષ્યતિ આર્યમિશ્રિકાયો સંઘો ઇયમ્ ઇત્થન્નામા અષ્ટાદશવર્ષા કુમારીભૂતા દ્વેવર્ષાણિ શિક્ષાદેશનાસંમુતિં । ક્ષમતે તં સંઘસ્ય યસ્માત્ તૂષ્ણીમ્ એવમ્ એતં ધારયામિ ।
24. તાય દાનિ યાચિતવ્યં । વન્દામિ આર્યસંઘં । અહમ્ ઇત્થન્નામા અષ્ટાદશવર્ષા કુમારીભૂતા આકાઙ્ક્ષામિ તથાગતપ્રવેદિતે ધર્મવિનયે ઉપસમ્પદાં ભિક્ષુણીભાવં । સાહં સંઘં દ્વે વર્ષાણિ શિક્ષાદેશનાસંમુતિં યાચામિ । સાધુ વત મે આર્યસંઘો દ્વે વર્ષાણિ શિક્ષાદેશનાસંમુતિં દેતુ । એવં દ્વિતીયમ્ પિ તૃતીયમ્ પિ ।
25. કર્મકારિકાય કર્મ કર્તવ્યં । શૃણોતુ મે આર્યસંઘો ઇયમ્ ઇત્થન્નામા અષ્ટાદશવર્ષા કુમારીભૂતા દ્વે વર્ષાણિ શિક્ષાદેશનાસંમુતિં યાચતિ । તસ્યા આર્યસંઘો ઇત્થન્નામાયે અષ્ટાદશવર્ષાયે કુમારીભૂતાયે દ્વે વર્ષાણિ શિક્ષાદેશનાસંમુતિન્ દદ્યાત્ । ઓવયિકા એષા જ્ઞપ્તિઃ ।
શૃણોતુ મે આર્યા સંઘો । ઇયમ્ ઇત્થન્નામા અષ્ટાદશવર્ષા કુમારીભૂતા આકાઙ્ક્ષતિ તથાગતપ્રવેદિતે ધર્મવિનયે પ્રવ્રજ્યામ્ ઉપસમ્પદાં ભિક્ષુણીભાવં । સેયં સંઘં દ્વે વર્ષાણિ શિક્ષાદેશનાસંમુતિં યાચતિ । તસ્યા સંઘો ઇત્થન્ નામાયે અષ્ટાદશવર્ષાયે કુમારીભૂતાયે દ્વે વર્ષાણિ શિક્ષાદેશનાસંમુતિન્ દેતિ । યસ્યા આર્યમિશ્રિકાણાં ક્ષમતિ ઇત્થન્નામાયે અષ્ટાદશવર્ષાયે કુમારીભૂતાયે દ્વે વર્ષાણી શિક્ષાદેશનાસંમુતિં દીયમાનાં સંઘેન સા તૂષ્ણીમ્ અસ્ય । યસ્યા ન ક્ષમતિ સા ભાષતુ । એવં દ્વિતીયં પિ તૃતીયં પિ દિન્નામાર્યમિશ્રિકાયો ઇત્થન્નામાયે અષ્ટાદશવર્ષાયે કુમારીભૂતાયે દ્વે વર્ષાણિ શિક્ષાદેશનાસંમુતિઃ સંઘેન । ક્ષમતે તં સંઘસ્ય યસ્માત્ તૂષ્ણીમ્ એવમ્ એતં ધારયામિ ।
26. તસ્યા દાનિ કા વત્તા । સર્વભિક્ષુણીનાન્ નવિકા સર્વશ્રામણેરીણાં વૃદ્ધા આસનપર્યન્તો તાયે સાદયિતવ્યો [1] । ભક્તપર્યન્તો તાયે સાદયિતવ્યો [2] ય્વાગુપર્યન્તો તાયે સાદયિતવ્યો [3] યત્ તસ્યા ઽમિષમ્ અકલ્પિકમ્ તં ભિક્ષુણીનાં આમિષં કલ્પિકં [4] યં ભિક્ષુણીનાં આમિષં કલ્પિકં તસ્યા તં આમિષં અકલ્પિકં [5] ભિક્ષુણીયિહિ તસ્યાઃ તેન પરિવર્તશેય્યા કર્તવ્યા [6] તાય પિ શ્રામણેરીણાં તેન પરિવર્તકશેય્યા કર્તવ્યા [7] । ભિક્ષુણીયિહિ સા પ્રતિગ્રાહણિકા કારાપયિતવ્યા સ્થાપયિત્વા અગ્નિકલ્પઞ્ ચ [8] । જાતરૂપરજતઞ્ ચ [9] તાયે પિ શ્રામણેરીયો પ્રતિગ્રાહણિકા કારાપયિતવ્યાયો [10] ।
27. ન ક્ષમતિ તાયે પોષધો વા પ્રવારણા વા અભિસંભુણિતું । અથ ખલુ યદા પોષધો વા પ્રવારણા વા ભવતિ । તદહો તાયિ વૃદ્ધાન્તમ્ આરુહ્ય મૂર્ધ્નિ અઞ્જલિં કૃત્વા વક્તવ્યં । વન્દામિ આર્યાયો વિશુદ્ધામ્ મે ધારેથ । દ્વિતીયમ્ પિ તૃતીયમ્ પિ । વન્દામિ આર્યાયો વિશુદ્ધાં ધારયેથ ત્રીણિ વારાં જલ્પીય ગન્તવ્યં [11] ન ક્ષમતિ સા પ્રાતિમોક્ષસૂત્રં શ્રાવયિતું । અથ ખલુ યત્તકં પારિયતિ પદફલકાયે ગ્રાહયિતું તત્તકં ગ્રાહયિતવ્યા [12] । વક્તવ્યમ્ ।
ન ક્ષમતિ અબ્રહ્મચર્યં પ્રતિસેવિતું [13] ન ક્ષમતિ અદિન્નમ્ આદયિતુમ્ [14] ।
ન ક્ષમતિ સ્વહસ્તં મનુષ્યવિગ્રહં જીવિતાદ્ વ્યોપરાયિતું [15] ન ક્ષમતિ અભૂવનમ્ ઉત્તરિમનુષ્યધર્મમ્ પ્રજાનિતું [16] ।
એવં યત્તકં પારીયતિ પદફલકે ગ્રાહયિતું તત્તકં ગ્રાહયિતવ્યા ।
પઞ્ચશિક્ષાભઞ્જનકાનિ । વિકાલભોજનં । સન્નિધિકારાભોજનં । જાતરૂપરજતપ્રતિગ્રહણં । ગન્ધામાલાવિલેપનધારણં । સુરામૈરેયમદ્યપાનાઞ્ ચ । યત્તકાનિ દિવસાનિ અધ્યાચરતિ તત્તકાનિ દિવસાનિ ઉક્તાનિ શિક્ષા શિક્ષિતવ્યા [18] ॥
28. યં કાલં દ્વે વર્ષાણિ ભવન્તિ તતો તાય સંઘો ઉપસ્થાપનાસંમુતિં યાચિતવ્યો ।

કર્મકારિકાય કર્મ કર્તવ્યં । શૃણોતુ મે આર્યસંઘો ઇયમ્ ઇત્થન્નામા અષ્ટાદશવર્ષા કુમારીભૂતા દ્વે વર્ષાણિ દેશિતશિક્ષા પરિપૂરશિક્ષા આકામ્ક્ષતિ તથાગતપ્રવેદિતે ધર્મવિનયે પ્રવ્રજ્યામ્ ઉપસમ્પદામ્ ભિક્ષુણીભાવં । યદિ સંઘસ્ય પ્રાપ્તકાલં ઇત્થન્નામા અષ્ટાદશવર્ષા કુમારીભૂતા દ્વે વષ્રાણિ દેશિતશિક્ષા પરિપૂરિશિક્ષા । સા સંઘં ઉપસ્થાપનાસંમુતિં યાચેય । યાચિષ્યતિ આર્યમિશ્રિકાયો ઇત્થન્નામા અષ્ટાદશાવર્ષા કુમારીભૂતા દેશિતશિક્ષા પરિપૂરિશિક્ષા દ્વે વર્સાણિ ઉપસ્થાપનાસંમુતિં । ક્ષમતે તં સંઘસ્ય યસ્માત્ તૂષ્ણિમ્ એતદ્ ધારયામિ ।
29. તાય દાનિ યાચિતવ્યં । વન્દામિ આર્યસંઘમ્ અહમ્ ઇત્થન્નામા અષ્ટાદશવર્શા કુમારીભૂતા દ્વે વર્ષાણિ દેશિતશિક્ષા પરિપૂરિશિક્ષા । સા અહં સંઘં ઉપસ્થાપનાસંમુતિં યાચામિ । સાધુ મે આર્યા સંઘો ઉપસ્થાપનાસંમુતિન્ દેતુ । દ્વિતીયમ્ પિ તૃતીયમ્ પિ । વન્દામિ આર્યાયો અહમ્ ઇત્થન્ નામા અષ્ટાદશવર્ષા કુમારીભૂતા દ્વે વર્ષાણિ દેશિતશિક્ષા પરિપૂરિશિક્ષા । સાહં સંઘં ઉપસ્થાપનાસંમુતિં યાચામિ । સાધુ મે આર્યસંઘો ઉપસ્થાપનાસંમુતિન્ દેતુ । કર્મકારિકાયે કર્મ કર્તવ્યં । શૃણોતુ મે આર્યસંઘો । ઇયમ્ ઇત્થન્નામા અષ્ટાદશવર્ષા કુમારીભૂતા દ્વે વર્ષાણિ દેશિતશિક્ષા પરિપૂરિશિક્ષા સા સંઘં ઉપસ્થાપનાસંમુતિં યાચતિ । યદિ સંઘસ્ય પ્રાપ્તકાલં સંઘો ઇત્થન્ નામાયે અષ્ટાદેશવર્ષાયે કુમારી ભૂતાયે દ્વે વર્ષાણિ દેશિતશિક્ષાયે પરિપૂર્ણશિક્ષાયે ઉપસ્થ્હાપનાસંમુતિન્ દદ્યાત્ । ઓવશિકાયે એષા જ્ઞપ્તિઃ ॥
30. શૃણોતુ મે આર્યસંઘો ઇયં ઇત્થન્નામા અષ્ટાદશવર્ષા કુમારી ભૂતા દ્વે વર્ષાણિ દેશિતશિક્ષા પરિપૂર્ણશિક્ષા । સા સંઘમ્ ઉપસ્થાપનાસંમુતિં યાચતિ । તાય સંઘો ઇત્થન્નામાયે અષ્ટાદશવર્ષાયે કુમારીભૂતાયે દ્વે વર્ષાણિ દેશિતશિક્ષાયે પરિપૂર્ણશિક્ષાયે ઉપસ્થાપનાસંમુતિં દેતિ । યાસાં આર્યમિશ્રિકાણાં ક્ષમતિ ઇત્થન્નામાયે અષ્ટાદશ વર્ષાયે કુમારીભૂતાયે દ્વે વર્ષાણિ દેશિતશિક્ષાયે પરિપૂર્ણશિક્ષાયે ઉપસ્થાપનાસંમુતિં દીયમાનાં સંઘેન । સા તૂષ્ણીમ્ અસ્ય । યસ્ય ન ક્ષમતિ સા ભાષિતુ । ઇયં પ્રથમા કર્મવાચના । એવં દ્વિતિયા તૃતીયા કર્મવાચનેતિ ।
31. દિન્ના આર્યમિશ્રિકાયો ઇત્થન્નામાયે અષ્ટાદશ વર્ષાયે કુમારિભૂતાયે દ્વે વર્ષાણિ દેશિતશિક્ષાયે પરિપૂર્ણશિક્ષાયે ઉપસ્થાપનાસંમુતિ સંઘેન । ક્ષમતે તં સંઘસ્ય યસ્માત્ તૂષ્ણીમ્ એવમ્ એતદ્ ધારયામિ ।
32. ઉપસંપાદ્યાય ઉપાધ્યાયિની યાચિતવ્યા । વન્દામ્ય્ આર્યે અહમ્ ઇત્થન્નામા આર્યામ્ ઉપાધ્યાયિનીં યાચામિ । આર્યા મે ઉપસંપાદેતુ ઉપાધ્યાયિનીમિશ્રાહિ । એવં દ્વિતિયમ્ પિ તૃતીયમ્ પિ યાચિતવ્યં । ઉપાધ્યાયિનીય પાત્રચીવરાણિ પર્યેષિતવ્યાનિ । અનુશ્રાવણાચાર્યા પર્યેષિતવ્યા દ્વે રહાનુશાસનાચાર્યા પર્યેષિતવ્યા યો ગણો સમુદાનયિતવ્યો ગણસ્ય ઉપનામયિતવ્યો ।
33. કર્મ । શૃણોતુ મે આર્યસંઘો ઇયમ્ ઇત્થન્નામા ઇત્થન્નામાય ઉપસમ્પાદ્યા । યદિ સંઘસ્ય પ્રાપ્તકાલં ઇત્થંનામા ચ ઇત્થન્નામા ચ ઇત્થન્નામાં રહો ઽનુશાસેય્યા । અનુશાસિષ્યતિ આર્યસંઘો ઇત્થન્નામા ચ ઇત્થન્નામા ચ ઇત્થન્નામાં રહો । ક્ષમતે તં સંઘસ્ય યસ્માત્ તૂષ્ણીમ્ એવમ્ એતન્ ધારયામિ ।
34. તાહિ દાનિ સા અનુશાસિતવ્યા ગણસ્ય નાતિદૂરે નાત્યાસન્ને સંક્ષિપ્તેન વા વિસ્તરેણ વા ।
કિન્તિ દાનિ સંક્ષિપ્તેન । વક્તવ્યા । શૃણુ કુલધિતે યં યદ્ એવાત્ર સંઘમધ્યે પૃચ્છિયસિ તત્ તદ્ એવ યં અસ્તિ તમ્ અસ્તીતિ વક્તવ્યં । યન્ નાસ્તિ તન્ નાfતિતિ વક્તવ્યં । એવં સંક્ષિપ્તેન ।
35. કિન્તિ દાનિ વિસ્તરેણ । શૃણુ કુલધીતે અયં સત્યકાલો અયં ભૂતકાલો યાવ સદેવકં લોકં સમારકં સબ્રહ્મકં સશ્રમણબ્રાહ્મણીં પ્રજાં સદેવમાનુષાસુરાં વિસમ્વાદેય્યા યા ચ તસ્ય ભગવતો તથાગતસ્યાર્હતઃ સમ્યક્સમ્બુદ્ધસ્ય શ્રાવિકાસંઘં વિસમ્વાદેય્યા ઇમં તતો મહાસાવદ્યતરં ।
યં યદ્ એવ સંઘમધ્યે પૃચ્છિયસિ તં તદ્ એવ યં અસ્તિ તં અસ્તીતિ વક્તવ્યં ।
અનુજ્ઞાતાસિ અનુજ્ઞાપકેહિ । આમં । યાચિતા તે ઉપાધ્યાયિની । આમ । પરિપૂર્ણન્ તે પાત્રચિવરં । આમ । દેશિતશિક્ષાસિ । આમ । પરિપૂર્ણશિક્ષાસિ । આમ । સમ્મતાસિ વિશુદ્ધાસિ ભિક્ષુણીહિ । આમ । મા માતૃઘાતિનિ । નહિ । મા પિતૃઘાતિનિ । નહિ । મા અર્હન્તઘાતિની । નહિ । મા સંઘભેદિકા । નહિ । મા તથાગતસ્ય દુષ્ટચિત્તરુધિરોત્પાદિકા । નહિ । ચિરા પરિનિવૃતો ખો પુન સો ભગવાંસ્ તથાગતો ર્હન્ સમ્યક્સમ્બુદ્ધો ॥
મા ભિક્ષુદૂષિકા । નહિ । મા સ્તૈન્યસમ્વાસિકા । નહિ । મા તિર્થિકાપક્રાન્તિકા । નહિ । મા દાસિ । નહિ । મા અવપિતિકા । નહિ । મા ઋણહારિકા । નહિ । મા રાજભટિ । નહિ । મા રાજ્ઞઃ કિલ્બિષકારિણિ । નહિ । ઉપસમ્પન્નપૂર્વાસિ । અન્યદાપિ યદ્ય્ આહ ઉપસમ્પન્નપૂર્વા તિ । વક્તવ્યા ગચ્છ નસ્ય ચલ પ્રપલાહિ । નાસ્તિ તે ઉપસમ્પદા ।
અથ દાન્ આહ । નહીતિ । ઉત્તરિ સમનુગ્રાહિતવ્યા મા વાતિલા । મા પિત્તિલા । મા પિન્દિલા । મા હલ્લવાહિની । મા પૂયવાહિની । મા ચક્રવાહિની । મા આર્દ્રવ્રણા । મા શુષ્કવ્રણા । મા શોણિતવ્રણા । મા શિખિરિણી । મા દ્વિપુરુષિકા । મા સ્ત્રિપણ્ડિકા । મા પુરુષદ્વેષિણી
36. સન્તિ ખો પુનર્ ઇમસ્મિન્ કાયે વિવિધા અનુશયિકા આબાધા સય્યથીદં ।
દર્દ્રુ કણ્ડૂ કચ્છૂ રકચા । વિચર્ચિકા અર્શો ભગન્દલા । પાણ્ડુરોગો આલસકો । લોહિતપિત્તં જ્વરો । કાસો શ્વાસો સોષો અપસ્મારો । વાતોદરં દકોદરં । પ્લીહોદરં કુષ્ઠં કિટિભં મધુમેહો વિસૂચિકા ।
સન્તિ તે એતે વા અન્યે વા વિવિધા અનુશયિકા આબાધાઃ કાયે ઽસ્મિન્ ન વા ।
37. યદ્ય્ આહ નહીતિ । વક્તવ્યા । યં કાલં શબ્દાપિયેસિ તં કાલમ્ આગચ્છેસિ તાહિ દાનીં આગત્વા સામીચિં કૃત્વા વક્તવ્યં અનુશાસ્તા તિ ।
કર્મકારિકાય કર્મ કર્તવ્યં । શૃણોતુ મે આર્યસંઘો ઇયમ્ ઇત્થમ્નામા ઇત્થન્નામાયે ઉપસમ્પાદ્યા ઇત્થન્નામાય ચ ઇત્થન્નમાય ચ રહોઽનુશાસ્તા । યદિ સંઘસ્ય પ્રાપ્તકાલં ઇયમ્ ઇત્થન્નામા ઇત્થંનામાય ઉપાધ્યાયિન્ ઈય સંઘમધ્યમ્ ઉપસંક્રામેય્યા । ઉપસંક્રમિષ્યતિ આર્યમિશ્રિકાયો ઇત્થન્નામા ઇત્થંનામાય ઉપાધ્યાયિનીય સંઘમધ્યં । ક્ષમતે તં સંઘસ્ય । યસ્માત્ તૂષ્ણીં એવમ્ એતં ધારયામિ ।
38. સા દાનિ શબ્દાપિતવ્યા । તાય દાનિ આગચ્છિત્વા વૃદ્ધાન્તાતો પ્રભૃતિ સર્વાસાં પાદા શિરસા વન્દિતવ્યાઃ યાવન્ નવકાન્તં ।
કર્મકારિકાયે અગ્રતઃ અષ્ટોહં + + + + + + + + +તકં કૃત્વા પર્યઙ્કેન નિષીદિતવ્યં દુર્બલવસ્તિકો માતૃગ્રામઃ મા અફાસુ ભવેયા તિ ।
39. કર્મકારિકાય કર્મ કર્તવ્યં । શૃણોતુ મે આર્યસંઘો ઇયમ્ ઇત્થન્નામા ઇત્થન્નામાયે ઉપસંપાદ્યા ઇત્થન્નામાય ચ ઇત્થન્નામાય ચ રહોઽનુશાસ્તા । યદિ સંઘસ્ય પ્રાપ્તકાલં ઇયમ્ ઇત્થન્નામા ઇત્થમ્નામાય ઉપાધ્યાયિનીય સંઘમ્ ઉપસંપદં યાચેય્યા । યાચિષ્યતિ આર્યમિશ્રિકાયો ઇત્થન્નામા ઇત્થન્નામાય ઉપાધ્યાયિનીય સંઘમ્ ઉપસંપદં । ક્ષમતે તં સંઘસ્ય યસ્માત્ તૂષ્ણીમ્ એવમ્ મે ધારયામિ ।

40. તાય દાનિ યાચિતવ્યં । વન્દામ્ય્ આર્યસંઘં । અહં ઇત્થન્નામા અર્થહેતોર્ નામ ગૃહ્ણામિ ઇત્થન્નામાયે ઉપાધ્યાયિનીય ઉપસમ્પાદ્યા ઇત્થંનામાય ચ ઇત્થંનામાય ચ આર્યા રહોઽનુશાસ્તા । સાહમ્ ઇત્થન્નામા અર્થહેતોર્ નામ ગૃહ્ણામિ ઇત્થન્નામાય ઉપાધ્યાયિનીય સંઘમ્ ઉપસંપદં યાચામિ । ઉપસંપાદેતુ મે આર્યસંઘો । ઉલ્લુમ્પતુ મે આર્યસંઘો । અનુકમ્પતુ મે આર્યસંઘો । અનુકમ્પકો અનુકમ્પામ્ ઉપાદાય । એવં દ્વિતીયમ્ પિ તૃતીયમ્ પિ યાચયિતવ્યં ।
41. કર્મકારિકાય કર્મ કર્તવ્યં । શૃણોતુ મે આર્યસંઘો । ઇયમ્ ઇત્થન્નામા ઇત્થંનામાયે ઉપસંપાદ્યા । ઇત્થન્નામાય ચ ઇત્થન્નામાય ચ રહોઽનુશાસ્તા । અનેયા ઇત્થન્નામાય ઇત્થન્નામાય ઉપાધ્યાયિનીય સંઘો યાવત્ તૃતીયકમ્ ઉપસંપદં યાચિતો । યદિ સંઘસ્ય પ્રાપ્તકાલં ઇત્થન્નામાં ઇત્થંનામાય ઉપાધ્યાયિનીય સંઘમધ્યે અન્તરાયિકાન્ ધર્માન્ પૃચ્છેમઃ । પૃચ્છિષ્યતિ આર્યમિશ્રિકાયો ઇત્થન્નામા ઇત્થન્નામાય ઉપાધ્યાયિનીય સંઘમધ્યે અન્તરાયિકાન્ ધર્માન્ । ક્ષમતે તં સંઘસ્ય યસ્માત્ તૂષ્ણીમ્ એવમ્ એતન્ ધારયામિ ।
42. સા દાનિ વક્તવ્યા શૃણુ । કુલધીતે સંઘ સત્યકાલો અયં ભૂતકાલો યાવ સદેવકં લોકં સમારકં સબ્રહ્મકં સશ્રમણબ્રાહ્મણીં પ્રજાં સદેવમાનુષાસુરાન્ વિસમ્વાદેય્યા યા ચ તસ્ય ભગવતો તથાગતસ્યાર્હતઃ સમ્યક્સમ્બુદ્ધસ્ય શ્રાવિકાસંઘં વિસમ્વાદેય્યા ઇમન્ તતો મહાસાવદ્યતરં ।
43. યં યદ્ એવ સંઘમધ્યે પૃચ્છિયેસિ તં તદ્ એવ યં અસ્તિ તં અસ્તીતિ વક્તવ્યં । યન્ નાસ્તિ તન્ નાસ્તીતિ વક્તવ્યં ।
અનુજ્ઞાતાસિ અનુજ્ઞાપકેહિ । આમ । યાચિતા તે ઉપાધ્યાયિની । આમ । પરિપૂર્ણન્ તે પાત્રચીવરં । આમ । દેશિતશિક્ષાસિ । આમ । પરિપૂર્ણશિક્ષાસિ આમ । સમ્મતાસિ । વિશુદ્ધાસિ ભિક્ષુણીહિ । આમ । મા માતૃઘાતિનિ । નહિ । મા પિતૃઘાતિનિ । નહિ । મા અર્હદ્ઘાતિનિ । નહિ । મા સંઘભેદિકા । નહિ । મા તથાગતસ્ય દુષ્ટચિત્તરુધિરોત્પાદિકા । નહિ ।
ચિરપરિનિવૃતો ખો પુન સો ભગવાંસ્ તથાગતો ઽર્હન્ સમ્યક્સમ્બુદ્ધો ।
44. મા ભિક્ષુદૂષિકા । નહિ । મા સ્તૈન્યસમ્વાસિકા । નહિ । મા તિર્થિકાપક્રાન્તિકા । નહિ । મા સ્વયં સન્નદ્ધિકા । નહિ । મા દાસિ । નહિ । મા અવપિતિકા । નહિ । મા ઋણહારિકા । નહિ । મા રાજભટિ । નહિ । મા રાજ્ઞઃ કિલ્બિષકારિણી । નહિ । ઉપસમ્પન્નપૂર્વાસિ અન્યદાપિ । યદ્ય્ આહ ઉપસમ્પન્નપૂર્વા તિ । વક્તવ્યા । ગચ્છ નસ્ય ચલ પ્રપલાહિ નાસ્તિ તે ઉપસંપદા ।
45. અથાહ । નહીતિ । વક્તવ્યા । મા વાતિલા । નહિ । મા પિત્તિલા । નહિ । મા પિન્દિલા । નહિ । મા હલ્લવાહિની । નહિ મા પૂયવાહિની । નહિ । મા ચક્રવાહિની । નહિ । મા આર્દ્રવ્રણા । નહિ । મા શુષ્કવ્રણા । નહિ । મા શોનિતવ્રણા । નહિ । મા શિખરિની । નહિ । મા દ્વિપુરુષિકા । નહિ । મા સ્ત્રીપણ્ડિકા । નહિ । મા પુરુષદ્વેષિણી । નહિ ।
46. સન્તિ ખો પુનર્ ઇમસ્મિં કાયે વિવિધા આનુશયિકા આબાધા સંયથીદં । દર્દ્રુ કણ્ડૂ કચ્છૂ રકચા । વિચર્ચિકા અર્શો ભગન્દલા । પાણ્ડુરોગ અલસકો । લોહિતપિત્તં । જ્વરો । કાસો શ્વાસો શોષો અપસ્મારો । વાતોદરં દકોદરં પ્લીહોદરં મધુમેહો । સન્તિ તે એતે વા અન્યે વા વિવિધા આનુશયિકા વા આબાધાઃ કાયે ઽસ્મિન્ ન વા । યદ્ય્ આહ નહીતિ વક્તવ્યં । તૂષ્ણીકા ભવાહીતિ ।
47. કર્મકારિકાયે કર્મ કર્તવ્યં । શૃણોતુ મે ભન્તે આર્યા સંઘો ઇયમ્ ઇત્થન્નામા ઇત્થન્નામાયે ઉપસંપાદ્યા ઇત્થન્નામાય ચ ઇત્થન્નામાય ચ રહોઽનુશાસ્તા । તાય ઇત્થન્નામાય ઉપાધ્યાયિનીય સંઘો યાવત્ તૃતીયકમ્ ઉપસંપદં યાચિતો । અનુજ્ઞાતા અનુજ્ઞાપકેહિ । યાચિતાનયા ઉપાધ્યાયિની । પરિપૂર્ણમ્ અસ્યાઃ પાત્રચીવરં । દેશિતશિક્ષા પરિપૂર્ણશિક્ષા । સમ્મતા પરિશુદ્ધા અન્તરાયિકેહિ ધર્મેહિ । આત્માનં પ્રતિજાનાતિ । યદિ સંઘસ્ય પ્રાપ્તકાલં ઇત્થંનામાયે ઉપાધ્યાયિનીય સંઘમધ્યે ત્રયો નિશ્રયા દેશયામઃ । દેશયિષ્યન્તિ આર્યસંઘો ઇત્થન્નામાયે ઇત્થન્નામાય ઉપાધ્યાયિનીય સંઘમધ્યે ત્રયો નિશ્રયાન્ । ક્ષમતે તં સંઘસ્ય યસ્માત્ તૂષ્ણીમ્ એવમ્ એતદ્ ધારયામિ ।
48. સા દાનિ વક્તવ્યા । શૃણુ કુલધીતે ઇમે તેન ભગવતા તથાગતેનાર્હતા સમ્યક્સમ્બુદ્ધેન અર્થકામેન હિતૈષિના અનુકમ્પકેન અનુકમ્પામ્ ઉપાદાય શ્રાવિકાણાં ત્રયો નિશ્રયા અભિજ્ઞાય દેશિતાઃ પ્રજ્ઞપ્તાઃ સમ્યગ્ આખ્યાતાઃ । યત્રોત્સહન્તીયો શ્રાદ્ધાયો કુલધીતાયો ઉપસંપદીયન્તિ । અનુત્સહન્તીયો નોપસંપાદીયન્તિ ।
નિશ્રય 1
49. પાંસુકૂલં ચીવરાણાં અલ્પઞ્ ચ સુલભઞ્ ચ કલ્પિકઞ્ ચાનવદ્યઞ્ ચ શ્રમણીસારૂપ્યઞ્ ચ । તણ્ ચ નિશ્રાય પ્રવ્રજ્યા ઉપસંપદા ભિક્ષુણીભાવઃ યત્રોત્સહન્તીયો શ્રદ્ધાયો કુલધીતાયો ઉપસંપાદીયન્તિ । અનુત્સહન્તીયો નોપસંપાદીયન્તિ । અત્રચ તે કુલધીતે યાવજ્જીવમ્ ઉત્સાહો કરણીયો । ઉત્સહસિ ત્વં કુલધીતે યાવજ્જીવં પાંસુકૂલં ચીવરાણાન્ ધારયિતું । ઉત્સહન્ત્યા ઉત્સહામીતિ વક્તવ્યં । અતિરેકલાભઃ કમ્બલં કર્પાસં ક્ષૌમં શાણં ભઙ્ગં ક્ષૌમુતિકા ચીવરાણાં ॥
નિશ્રય 2
50.ઉચ્છિષ્ટપિણ્ડં ભોજનાનાં અલ્પઞ્ ચ સુલભઞ્ ચ કલ્પિકં ચાનવદ્યઞ્ અ શ્રમણીસારૂપ્યઞ્ ચ । તઙ્ ચ નિશ્રાય પ્રવ્રજ્યા ઉપસંપદા ભિક્ષુણીભાવ યત્રોત્સહન્તીયો શ્રદ્ધાયો કુલધીતાયો ઉપસંપાદીયન્તિ । અનુત્સહન્તીયો નોપસંપાદીયન્તિ ।
અત્ર ચ તે કુલધીતે યાવજ્જીવમ્ ઉત્સાહો કરણીયો । ઉત્સહસિ ત્વં કુલધીતે યાવજ્જીવમ્ ઉચ્છિષ્ટપિણ્ડં ભોજનાનાં ભોક્તું । ઉત્સહન્તીયો ઉત્સહામીતિ વક્તવ્યં । અતિરકલાભઃ પક્ષિકાનિમન્ત્રણા ચાતુર્દશિકા પાઞ્ચદશિકા ઉપોષધિકા શલાકાભક્તં ।
નિશ્રય 3
51. પૂતિમૂત્રં ભૈષજ્યાનામ્ અલ્પઞ્ ચ સુલભઞ્ ચ કલ્પિકઞ્ ચાનવદ્યઞ્ ચ શ્રમણીસારૂપ્યઞ્ ચ । તઞ્ ચ નિશ્રાય પ્રવ્રજ્યા ઉપસંપદા ભિક્ષુણીભાવઃ । અત્ર ઉત્સહન્તીયો શ્રદ્ધાયો કુલધીતાયો ઉપસંપાદીયન્તિ । અનુત્સહન્તીયો નોપસમ્પાદીયન્તિ । અત્ર ચ તે કુલધીતે યાવજ્જીવમ્ ઉત્સાહો કરણીયો । ઉત્સહસિ ત્વં કુલધીતે યાવજ્જીવં પૂતિમૂત્રં ભૈષજ્યાનાં પ્રતિસેવિતું । ઉત્સહન્ત્યા ઉત્સાહામીતિ વક્તવ્યં । અતિરેકલાભઃ સર્પિસ્તૈલં મધુફાણિતં વસાનવનીતં ઇમે ત્રયો નિશ્રયા આર્યવંશા । અનુશિક્ષિતવ્યં અનુવર્તિતવ્યં ।
52. કર્મકારિકાય કર્મ કર્તવ્યં । શૃણોતુ મે આર્યા સંઘો ઇયમ્ ઇત્થન્નામા ઇત્થંનામાયે ઉપસંપાદ્યા ઇત્થન્નામાય ચ ઇત્થન્નામાય ચ રહોઽનુશાસ્તા । તાય ઇત્થન્નામાય ઉપાધ્યાયિનીય સંઘો યાવત્ તૃતીયકમ્ ઉપસંપદં યાચિતો । અનુજ્ઞાતા અનુજ્ઞાપકેહિ । યાચિતાનયા ઉપાધ્યાયિની । પરિપૂર્ણમ્ અસ્યાઃ પાત્રચીવરન્ । દેશિતશિક્ષા । પરિપૂર્ણશિક્ષા । સમ્મતા । પરિશુદ્ધા અન્તરાયિકેહિ ધર્મેહિ । આત્માનં પ્રતિજાનાતિ । નિશ્રયેષુ ચોત્સહતિ । યદિ સંઘસ્ય પ્રાપ્તકાલં । સંઘો ઇત્થંનામાં ઇત્થંનામાય ઉપાધ્યાયનીય ઉપસંપાદેય્ય । ઓવયિકા એષા જ્ઞપ્તિઃ ।

53. શૃણોતુ મે આર્યા સંઘો ઇયમ્ ઇત્થન્નામા ઇત્થન્નામાયે ઉપસંપાદ્યા । ઇત્થંનામાય ચ ઇત્થંનામાય ચ રહોઽનુશાસ્તા । સંઘો ઽનયા ઇત્થંનામાય ઇત્થન્નામાય ઉપાધ્યાયિનીય યાવત્ તૃતીયકમ્ ઉપસંપદં યાચિતો । અનુજ્ઞાતા અનુજ્ઞાપકેહિ । યાચિતાનયા ઉપાધ્યાયિની પરિપૂર્ણમ્ અસ્યાઃ પાત્રચીવરં । દેશિતશિક્ષા । પરિપૂર્ણશિક્ષા । સમ્મતા । પરિશુદ્ધા અન્તરાયિકેહિ ધર્મેહિ આત્માનં પ્રતિ જાનાતિ । નિશ્રયેષુ ચોત્સહતિ ।
54. તાં સંઘો ઇત્થન્નામાં ઇત્થન્નામાય ઉપાધ્યાયિનીય ઉપસંપાદેતિ । યાસામ્ આર્યમિશ્રિકાણાં ક્ષમતિ ઇત્થન્નામાં ઇત્થન્નામાય ઉપાધ્યાયિનીય ઉપસંપાદીયમાનાં સંઘેન । સા તૂષ્ણીમ્ અસ્ય । યસ્યા ન ક્ષમતિ સા ભાષતુ । ઇયં પ્રથમા કર્મવાચના । એવં દ્વિતીયા । તૃતીયા કર્મવાચનેતિ । વક્તવ્યં । ઉપસમ્પન્નેયમ્ આર્યમિશ્રિકાયો ઇત્થન્નામા ઇત્થન્નામાયે ઉપાધ્યાયાયિનીય સંઘેન । ક્ષમતે તં સંઘસ્ય યસ્માત્ તૂષ્ણીમ્ એવમ્ એતદ્ ધારયામિ ।
55. સા દાનિ વક્તવ્યા । જાનામિ ત્વમ્ ઇત્થન્નામે ઉપસંપન્ના સૂપસંપન્ના ત્રૈવાચિકેન કર્મણા । જ્ઞપ્તિચતુર્થેન અનાઘાતપઞ્ચમેન । સમગ્રેણ સંઘેન ન વ્યગ્રેણ । દશબદ્ધેન ગણેન । સાતિરેકદશ બદ્ધેન ।
56. તથા દાનિ કરોહિ યથા ।
બુદ્ધશોભના ચ ભોસિ । ધર્મશોભના ચ ભોસિ । સંઘશોભના ચ ભોસિ । બુદ્ધ ગુરુ ચ ધર્મ ગુરુ ચ સંઘ ગુરુ ચ । ઉપાધ્યાયિની ગુરુ ચ । આચાર્યાયિણી ગુરુ ચ । શિક્ષા ગુરુ ચ । તથા દાનિ કરોહિ । યથા । આરાગયિત્વા ન વિરાગયસિ ।
દુર્લભા ક્ષણસંપદા ।
યસ્યાર્થાય પ્રવ્રજ્યા યસ્યાર્થાય ઉપસંપદા ।
તચ્છીલમ્ અનુરક્ષસ્વ બાલાગ્રં ચમરી યથા ॥ [1]
યન્ મનાપમ્ અભિપ્રેતમ્ બુદ્ધસ્યાદિત્યબન્ધુનો ।
શ્રાવિકાનાઞ્ ચ વિજ્ઞાનાં નિપુણાનામ્ અર્થદર્શિનાં ।
સો તે અર્થો અનુપ્રાપ્તો લબ્ધા તે ઉપસંપદા ॥ [2]
અશોકં વિરજં ક્ષેમં દ્વીપં લેનં પરાયણં ।
તં પ્રાપુણાહિ નિર્વાણં એષા તે સર્વસમ્પદા ॥ [3]
57. તામ્ એવમ્ ભિક્ષુણીગણેનોપસંપાદિય ભિક્ષુવિહારં ગત્વા ઉપાધ્યાયિનીય ઉભયતો સંઘો સમુદાનયિતવ્યો । આસનપ્રજ્ઞપ્તિ કર્તવ્યા નીચતમા એકદેશે ભિક્ષુણીસમ્ઘસ્ય । યદા ભિક્ષૂ સામીચિં કૃત્વા નિષણ્ણા ભવન્તિ તદા ભિક્ષુણીહિ સામીચિં કૃત્વા નિષીદિતવ્યમ્ । તતો ઉપાધ્યાયિનીય ઉપસંપાદ્યા ગણસ્યોપનામયિતવ્યા । કર્મકારકેણ પૃચ્છિતવ્યા । પરિશુદ્ધાસિ ભિક્ષુણીહીતિ । ન પૃચ્છતિ વિનયાતિક્રમમ્ આસાદયતિ ।
58. કર્મકારકેણ કર્મ કર્તવ્યં । શૃણોતુ મે ભન્તે સંઘો । ઇયમ્ ઇત્થન્નામા ભિક્ષુણી । તાયે ઇત્થન્નામા અન્તેવાસિની ઉપસંપાદ્યા । વિશુદ્ધા ભિક્ષુણીહિ ।
યદિ સંઘસ્ય પ્રાપ્તકાલં ઇત્થન્નામા ભિક્ષુણી ઇત્થન્નામાયે અન્તેવાસિનીયે સંઘમ્ ઉપસંપદં યાચેય્યા । યાચિષ્યતિ ભન્તે સંઘો ઇત્થન્નામા ઇત્થન્નામાયે અન્તેવાસિનીયે સંઘમ્ ઉપસંપદં । ક્ષમતે તં સંઘસ્ય યસ્માત્ તૂષ્ણીમ્ એવમ્ એતદ્ ધારયામિ ।
59. તાય દાનિ યાચિતવ્યં । વન્દામ્ય્ આર્યસંઘં અહમ્ ઇત્થન્નામા ભિક્ષુણી । તસ્યા મે ઇયમ્ ઇત્થન્નામા અન્તેવાસિની ઉપસમ્પાદ્યા । સાહમ્ ઇત્થન્નામાય અન્તેવાસિનીયે સંઘમ્ ઉપસંપદં યાચામિ । ઉપસંપાદેતુ તં સંઘો ઇત્થન્નામાં મયા ઇત્થન્નામાય ઉપાધ્યાયિનીય અનુકમ્પામ્ ઉપાદાય । દ્વિતીયમ્ પિ તૃતીયમ્ પિ યાચિતવ્યં ।
કર્મ । શૃણોતુ મે ભન્તે સંઘો । ઇયમ્ ઇત્થન્નામા ઇત્થન્નામાયે ભિક્ષુણીયે ઉપસંપાદ્યા । ઇત્થન્નામાય ચ ઇત્થન્નામાય ચ રહોઽનુશાસ્તા । યદિ સમ્ઘસ્ય પ્રાપ્તકાલં ઇત્થન્નામા ઇત્થન્નામાય ઉપાધ્યાયિનીય સંઘમ્ ઉપસંપદં યાચેય્યા । યાચિષ્યતિ ભન્તે સંઘો ઇત્થન્નામા ઇત્થન્નામાય ઉપાધ્યાયિનીય સંઘમ્ ઉપસંપદં । ક્ષમતે તં સંઘસ્ય યસ્માત્ તૂષ્ણીમ્ એવમ્ એતદ્ ધારયામિ ।
60. તાય દાનિ યાચિતવ્યં । વન્દામ્ય્ આર્યસંઘં । અહં ઇત્થન્નામા અર્થહેતોર્ નામ ગૃહ્ણામિ ઇત્થન્નામાયે ઉપાધ્યાયિનીયે ઉપસંપાદ્યા । ઇત્થન્નામાય ચ ઇત્થન્નામાય ચ આચાર્યાય રહોઽનુશાસ્તા । સાહમ્ ઇત્થન્નામા અર્હહેતોર્ નામ ગૃહ્ણામિ ઇત્થન્નામાય ઉપાધ્યાયિનીય સંઘમ્ ઉપસંપદં યાચામિ । ઉપસંપાદેતુ મે આર્યો સંઘો । ઉલ્લુમ્પતુ આર્યો સંઘો । અનુકમ્પતુ મે આર્યો સંઘો । અનુકમ્પકો અનુકમ્પામ્ ઉપાદાય એવમ્ દ્વિતીયમ્ પિ તૃતીયમ્ પિ ।
કર્મ । શૃણુ મે ભન્તે સંઘો । ઇયમ્ ઇત્થન્નામા ઇત્થન્નામાયે ઉપસંપાદ્યા । ઇત્થન્નામાય ચ ઇત્થન્નામાય ચ રહોઽનુશાસ્તા । અનયા ઇત્થન્નામાય ઇત્થન્નામાય ઉપાધ્યાયિનીય સંઘો યાવત્ તૃતીયકમ્ ઉપસંપદં યાચિતો । યદિ સંઘસ્ય પ્રાપ્તકાલં ઇત્થન્નામા ઇત્થન્નામાય ઉપાધ્યાયિનીય સંઘમધ્યે અન્તરાયિકાન્ ધર્માન્ પૃચ્છેમઃ । પૃચ્છિષ્યતિ ભન્તે સંઘો ઇત્થન્નામા ઇત્થન્નામાય ઉપાધ્યાયિનીય સંઘમધ્યે અન્તરાયિકાન્ ધર્માન્ । ક્ષમતે તં સંઘસ્ય યસ્માત્ તૂષ્ણીમ્ એવમ્ એતદ્ ધારયામિ ।
61. સા દાનિ વક્તવ્યા । શૃણુ કુલધિતે । અયં સત્યકાલો । અયં ભૂતકાલો યાવ સદેવકં લોકં સમારકં સબ્રહ્મણં સશ્રમણબ્રાહ્મણીં પ્રજાં સદેવમાનુષાસુરાં વિસમ્વાદેય્યા ય ચ તસ્ય ભગવતો તથાગતસ્યાર્હતઃ સમ્યક્સમ્બુદ્ધસ્ય ઉભયતોસંઘં વિસમ્વાદેય્યા ઇમન્ તતો મહાસાવદ્યતરં । યં યદ્ એવ તે સંઘમધ્યે પૃચ્છેયામ તં તદ્ એવ યમ્ અસ્તિ તમ્ અસ્તીતિ વક્તવ્યં । યં નાસ્તિ તં નાસ્તીતિ વક્તવ્યં ।
62. અનુજ્ઞાતાસિ અનુજ્ઞાપકેહિ । આમ । યાચિતા તે ઉપાધ્યાયિની । આમ । પરિપૂર્ણન્ તે પાત્રચીવરં । આમ । દેશિતશિક્ષાસિ । આમ । પરિપૂર્ણશિક્ષાસિ । આમ । સમ્મતાસિ । આમ । વિશુદ્ધાસિ ભિક્ષુણીહિ । આમ । મા માતૃઘાતિની । નહિ । મા અર્હદ્ઘાતિની । નહિ મા સંઘભેદિકા । નહિ । મા તથાગતસ્ય દુષ્ટચિત્તરુધિરોત્પાદિકા । નહિ । ચિરપરિનિવૃત્તો ખો પુન સો ભગવાંસ્ તથાગતો ઽર્હન્ સમ્યક્સમ્બુદ્ધો ।
મા ભિક્ષુદૂષિકા નહિ મા સ્તૈન્યસમ્વાસિકા । નહિ । મા તીર્થિકાપક્રાન્તિકા । નહિ । મા દાસી । નહિ । મા અવપિતિકા । નહિ । મા ઋણહારિકા । નહિ । મા રાજભટી । નહિ । મા રાજ્ઞઃ કિલ્બિષકારિણી । નહિ । ઉપસમ્પન્નપૂર્વાસિ અન્યદાપિ । યદ્ય્ આહ । આમન્ તિ । વક્તવ્યા । ગચ્છ નસ્ય ચલ પ્રપલાય નાસ્તિ તે ઉપસંપદા । અથાહ નહીતિ । વક્તવ્યં । સન્તિ ખો પુનર્ ઇમસ્મિં કાયે વિવિધા અનુશાયિકા આબાધાઃ । સંયથીદં દદ્રુ કણ્ડૂ કચ્છૂ રકચા । વિચર્ચિકા કુષ્ઠં કિટિભં । અર્શા ભગન્દલા । પાણ્ડુરોગો આલસો । લોહિતપિત્તં જ્વરો । કાસો શ્વાસો સોષો અપસ્મારો । વાતોદરમ્ દકોદરં । પ્લીહોદરં મધુમેહો વિસૂચિકા । સન્તિ તે એતે વા અન્યે વા વિવિધા અનુસાયિકા આબાધા કાયે ઽસ્મિન્ ન વા । યદ્ય્ આહ નહીતિ । વક્તવ્યા । તૂષ્ણિકા ભવાહિ ।

63. કર્મ । શૃણોતુ મે ભન્તે સંઘો । ઇયમ્ ઇત્થન્નામા ઇત્થન્નામાયે ભિક્ષુણીયે ઉપસંપાદ્યા । ઇત્થન્નામાય ચ ઇત્થનનામાય ચ રહોઽનુશાસ્તા । અનયા ઇત્થન્નામાય ઇત્થન્નામાય ઉપાધ્યાયિન્યા સંઘો યાવત્ તૃતીયકમ્ ઉપસંપદં યાચિતો । અનુજ્ઞાતા અનુજ્ઞાપકેહિ । યાચિતાનયા ઉપાધ્યાયિની । પરિપૂર્ણં સે પાત્રચીવરં । દેશિતશિક્ષા । પરિપૂર્ણશિક્ષા । સમ્મતા વિશુદ્ધા ભિક્ષુણીહિ । પરિશુદ્ધા અનતરાયિકૈર્ધર્મૈર્ આત્માનં પ્રતિજાનાતિ । યદિ સંઘસ્ય પ્રાપ્તકાલં ઇત્થન્નામાયે ઇત્થન્નામાય ઉપાધ્યાયિનીય સંઘમધ્યે ત્રયો નિશ્રયા દેશયામઃ । દેશિષ્યન્તિ ભન્તે સંઘો ઇત્થન્નામાય ઉપાધ્યાયિનીય સંઘમધ્યે ત્રયો નિશ્રયાન્ । ક્ષમતે તં સંઘસ્ય યસ્માત્ તૂષ્ણીમ્ એવમ્ એતદ્ ધારયામિ ।
નિશ્રય 1
64. સા વક્તવ્યા । શૃણુ કુલધીતે ઇમે તેન ભગવતા તથાગતેનાર્હતા સમ્યક્સમ્બુદ્ઢેનાર્થકામેન હિતૈષિના અનુકમ્પકેનાનુકમ્પામ્ ઉપાદાય શ્રાવિકાણાન્ ત્રયો નિશ્રયા અભિજ્ઞાય દેશિતા પ્રજ્ઞપ્તાઃ સમ્યગ્ આખ્યાતાઃ । યત્રોત્સહન્તીયો શ્રાદ્ધાયો કુલધીતાયો ઉપસંપાદીયન્તિ અનુત્સહન્તીયો નોપસંપાદીયન્તિ । અત્ર ચ કુલધિતે યાવજ્જીવમ્ ઉત્સાહો કરણીયો । પાંસુકૂલં ચીવરાણામ્ અલ્પઞ્ ચ સુલભઞ્ ચ કલ્પિકઞ્ ચાનવદ્યઞ્ ચ શ્રમણીસારૂપ્યઞ્ ચ । તઞ્ ચ નિશ્રાય પ્રવ્રજ્યોપસંપદા ભિક્ષુણીભાવઃ । યત્રોત્સહન્તીયો શ્રાદ્ધાયો કુલકુલધીતાયો ઉપસંપાદીયન્તિ । અનુત્સહન્તીયો નોપસંપાદિયન્તિ । અત્ર ચ તે કુલધીતે યાવજ્જીવમ્ ઉત્સાહો કરણીયો । ઉત્સહસિ ત્વં કુલધીતે યાવજ્જીવં પાંસુકૂલં ચીવરાણાન્ ધારયિતું । ઉત્સહન્તીય ઉત્સહામીતિ વક્તવ્યં । અતિરેકલાભઃ કમ્બલં કર્પાસં ક્ષૌમં શાણં ભઙ્ગં ક્ષોમુતિકા ચીવરાણાં ।
નિશ્રય 2
ઉચ્છિષ્ટપિણ્ડં ભોજનાનાં અલ્પઞ્ ચ સુલભઞ્ ચ કલ્પિકઞ્ ચાનવદ્યઞ્ ચ શ્રમણીસારૂપ્યઞ્ ચ । તઞ્ ચ નિશ્રાય પ્રવ્રજ્યોપસંપદા ભિક્ષુણીભાવઃ । યત્રોત્સહન્તીયો શ્રદ્ધાયો કુલધીતાયો ઉપસંપાદીયન્તિ । અનુત્સહન્તીયો નોપસંપાદીયન્તિ । અત્ર ચ તે કુલધિતે યાવજ્જીવમ્ ઉત્સાહો કરણીયો । ઉત્સહસિ ત્વં કુલધિતે યાવજ્જીવમ્ ઉચ્છિષ્ટપિણ્દં ભોજનાનાં ભોક્તું । ઉત્સહન્તીય ઉત્સાહામીતિ વક્તવ્યમ્ । અતિરેકલાભઃ । પક્ષિકાનિમન્ત્રણા ચાતુર્દશિકા પાઞ્ચદશિકાયાં ઉપોષધિકા શલાકાભક્તં ।
નિશ્રય 3
પૂતિમૂત્રં ભૈષજ્યાનામ્ અલ્પઞ્ ચ સુલભઞ્ ચ કલ્પિકઞ્ ચાનવદ્યઞ્ ચ શ્રમણીસારૂપ્યઞ્ ચ । તઞ્ ચ નિશ્રાય પ્રવ્રજ્યોપસંપદ્ ભિક્ષુણીભાવઃ । યત્રોત્સહન્તીયો શ્રાદ્ધાયો કુલધીતાયો ઉપસંપાદીયન્તિ । અનુત્સહન્તીયો નોપસંપાદીયન્તિ । અત્ર ચ કુલધીતે યાવજ્જીવમ્ ઉત્સાહો કરણીયો । ઉત્સહસિ ત્વં કુલધીતે યાવજ્જીવં પૂતિમૂત્રં ભૈષજ્યાનાં પ્રતિસેવિતું । ઉત્સહન્તીય ઉત્સાહામીતિ વક્તવ્યં । અતિરેકલાભઃ । સર્પિસ્તૈલં મધુફાણિતં વસાનવનીતં । ઇમે ત્રયો નિશ્રયા આર્યવંશા । અનુશિક્ષિતવ્યં અનુપ્રવર્તિતવ્યં ।
65. કર્મકારકેણ કર્મ કર્તવ્યં । શૃણોતુ મે ભન્તે સંઘો । ઇયં ઇત્થન્નામા ઇત્થન્નામાયે ભિક્ષુણીયે ઉપસંપાદ્યા ઇત્થન્નામા ય ચ ઇત્થન્નામાય ચ રહોઽનુશાસ્તા સંઘો ઽનયા ઇત્થન્નામાય ઇત્થન્ નામાય ઉપાધ્યાયિનીય યાવત્ તૃતીયકમ્ ઉપસંપદં યાચિતો । અનુજ્ઞાતા અનુજ્ઞાપકેહિ । યાચિતાનયા ઉપાધ્યાયિની । પરિપૂર્ણમ્ અસ્યાઃ પાત્રચીવરં । દેશિતશિક્ષા । પરિપૂર્ણાશિક્ષા સમ્મતા વિશુદ્ધા ભિક્ષુણીહિ પરિશુદ્ધા અન્તરાયિકેહિ ધર્મેહિ આત્માનં પ્રતિજાનાતિ । નિશ્રયેષુ ચોત્સહતિ યદિ સંઘસ્ય પ્રાપ્તકાલં સંઘો ઇત્થન્નામાં ઇત્થન્નામાય ઉપાધ્યાયિનીય ઉપસંપાદેય્યા । ઓવયિકા એષા જ્ઞપ્તિઃ ।
66. શૃણોતુ મે ભન્તે સંઘો । ઇયમ્ ઇત્થન્નામા ઇત્થન્નામાયે ભિક્ષુણીયે ઉપસંપાદ્યા । ઇત્થન્નામાય ચ ઇત્થન્નામાય ચ રહોઽનુશાસ્તા સંઘો ઽનયા ઇત્થન્નામાય ઉપાધ્યાયિનીય યાવત્ તૃતીયકમ્ ઉપસંપદં યાચિતો । અનુજ્ઞાતા અનુજ્ઞાપકેહિ યાચિતાનયા ઉપાધ્યાયનીયિની । પરિપૂર્ણમ્ અસ્યાઃ પાત્રચીવરં । દેશિતશિક્ષા । પરિપૂર્ણશિક્ષા સમ્મતા । વિશુદ્ધા ભિક્ષુણીહિ । પરિશુદ્ધા અન્તરાયિકૈર્ ધર્મૈર્ આત્માનં પ્રત્fઇઆનાતિ । નિશ્રયેષુ ચોત્સહતિ । તાં સંઘો ઇત્થન્નામાં ઇત્થન્નામાયે ઉપાધ્યાયિનીયે ઉપસંપાદેતિ । યેષામ્ આયુષ્મન્તાનાં ક્ષમતિ ઇત્થન્નામામ્ ઇત્થન્નામાયે ઉપાધ્યાયિનીયે ઉપસંપાદીયમાનાં સંઘેન । સો તૂષ્ણીમ્ અસ્ય । યસ્ય ન ક્ષમતિ સો ભાષતુ । ઇયં પ્રથમા કર્મવાચના । એવમ્ દ્વિતીયા । તૃતીયા કર્મવાચનેતિ વક્તવ્યં । ઉપસંપન્નેયં ભન્તે સંઘો ઇત્થન્નામાં ઇત્થન્નામાયે ઉપાધ્યાયિનીય સંઘેન । ક્ષમતે તં સંઘસ્ય યસ્માત્ તૂષ્ણીમ્ એવમ્ એતદ્ ધારયામિ ।
67. અત્રાન્તરે ચ્છાયા માપયિતવ્યા । નક્ષત્રાણિ વા ગણયિતવ્યાનિ
સા દાનિ વક્તવ્યા । એષાસિ ત્વં કુલધીતે ઉપસંપન્ના સૂપસંપન્ના ત્રૈવાચિકેન કર્મણા । જ્ઞપ્તિચતુર્થેન । અનાઘાતપઞ્ચમેન ઉભયતઃ સંઘેન સમગ્રેણ ન વ્યગ્રેણ દશબદ્ધેન ગણેન સાતિરેકદશબદ્ધેન વા ।
તથા દાનિ કરોહિ યથા । બુદ્ધશોભના ચ ભોસિ ધર્મશોભના ચ સંઘશોભના ચ । બુદ્ધ ગુરુ ચ ધર્મ ગુરુ ચ સંઘ ગુરુ ચ । ઉપાધ્યાયિની ગુરુ ચ આચાર્યા ગુરુ ચ તથા દાનિ કરોહિ યથા ।
આરાગયિત્વા ન વિરાગયસિ
દુર્લભા ક્ષણસમ્પદા ।
યસાર્થાય પ્રવ્રજ્યા યસ્યાર્થાય ઉપસંપદા ।
તચ્છીલમ્ અનુરક્ષસ્વ બાલાગ્રં ચમરી યથા । [1]
યન્ મનાપમ્ અભિપ્રેતં બુદ્ધસ્યાદિત્યબન્ધુનો ।
શ્રાવિકાનાઞ્ ચ વિજ્ઞાનાં નિપુણાનામ્ અર્થદર્શિનાં ।
સો તે અર્થો અનુપ્રાપ્તો લબ્ધા તે ઉપસંપદા ॥ [2]
અશોકં વિરજં ક્ષેમં દ્વીપં લેનં પરાયણં ।
તં પ્રાપુણાહિ નિર્વાણં એષા તે સર્વસમ્પદા ॥ [3]
68. પારિવેણિકા । અષ્ટૌ પારાજિકા ધર્માઃ । એકૂનવિંશતિ સંઘાતિશેષા ધર્માઃ । ત્રિંશન્ નિઃસર્ગિકપાચત્તિકા ધર્માઃ । અષ્ટ પ્રાતિદેશિકા ધર્માઃ । ચતુષષ્ટિ શેખિયા ધર્માઃ । સપ્ત અધિકરણશમથા ધર્માઃ । દ્વૌ ધર્મૌ ધર્મો ઽનુધર્મશ્ ચ । એષ તે કુલધીતે સંક્ષિપ્તેન ઓવાદો । વિસ્તરેણ તે ઉપાધ્યાયિનીઆચાર્યાયો ઓવદિશ્યન્તિ ।
69. શૃણુ ત્વમ્ ઇત્થન્નામે । ઇમે તેન ભગવતા તથાગતેનાર્હતા સમ્યક્સમ્બુદ્ધેન એવં પ્રવ્રજિતોપસમ્પન્નાયે ભિક્ષુણીયે ચત્વારઃ શ્રામણીકા રકા ધર્મા આખ્યાતા ।
આક્રુષ્ટાય ન પ્રત્યાક્રોષિતવ્યં રોષિતાય ન પ્રતિરોષિતવ્યં ।
ભણ્ડિતાય ન પ્રતિભણ્ડિતવ્યં તાડિતાય ન પ્રતિતાડિતવ્યં ॥ [1]
પ્રાસાદિકાય પ્રવ્રજ્યા પરિશુદ્ધાયોપસંપદા ।
આખ્યાતા સત્યનામેન સમ્બુદ્ધેન પ્રજાનતા ॥ [2]
સર્વપાપસ્યાકરણં કુશલસ્યોપસંપદા ।
સ્વચિત્તપર્યાદમનં એતદ્ બુદ્ધાનુશાસનં ॥ [3]
70. એકમ્ ઇદઙ્ ગૌતમિ સમયં તથાગતો વૈશાલીયં વિહરતિ । મહાવને કૂટાગારશાલાયાન્ ધર્મદિન્નાયે દાનિ ભિક્ષુણીયે દ્વે અન્તેવાસિનીયો ઉપસંપાદ્યાયો । અપ્રશર્કેણ દાનિ લિચ્છવિકુમારેણ શ્રુતં । ધર્મદિન્નાયે ભિક્ષુણીયે દ્વે અન્તેવાસિનીયો ઉપસંપાદ્યાયો । તા પઞ્ચાહં પૂર્વે એવઞ્ ચૈવઞ્ ચ ખલીકૃતો ગચ્છામ્ય્ અહન્ તાયો ઉપસમ્પાદ્યાયો બ્રહ્મચર્યાતો યાચયામીતિ ધર્મદિન્નાયે શ્રુતં ।

71. સા દાનિ યેન ભગવાંસ્ તેનોપસંક્રમિત્વા ભગવન્તમ્ એતદ્ અવોચત્ । મમ ભગવન્ દ્વે અન્તેવાસિનીયો ઉપસંપાદ્યાયો । તાસામ્ ઇહાગચ્છન્તીનાં સ્યાદ્ બ્રહ્મચર્યાન્તરાયઃ । લભ્યા ભગવન્ તાયો તત્રસ્થિતાયો ઇહસ્થિતેન સંઘેન ઉપસંપાદયિતું । ભગવાન્ આહ । લભ્યા । ગચ્છ પ્રથમં ભિક્ષુણીગણેનોપસંપાદિય પશ્ચાદ્ ભિક્ષુવિહારં ગત્વા દૂતોપસંપદાપ્રતિગ્રાહકાન્ યાચ દ્વૌ વા ત્રીણિ વા ગણ ન ક્ષમતિ । દદાતુ ચ તે સંઘો દૂતોપસંપદાપ્રતિગ્રાહકાન્ । સાધૂ તિ વદિત્વા ધર્મદિન્ના ભિક્ષુણી ભગવતો ઽન્તિકાત્ પ્રક્રાન્તા । યાવત્ ।
72. કર્મકારકેણ કર્મ કર્તવ્યં । શૃણોતુ મે ભન્તે સંઘો ઇયન્ ધર્મદિન્ના ભિક્ષુણી । તસ્યા ઇત્થન્નામા ચ ઇત્થન્નામા ચ અન્તેવાસિનીયો ઉપસંપાદ્યાયો । તાસામ્ ઇહાગચ્છન્તીનાં સ્યાદ્ બ્રહ્મચર્યાન્તરાયો । યદિ સંઘસ્ય પ્રાપ્તકાલં ધર્મદિન્ના ભિક્ષુણી ઇત્થન્નામાય ચ ઇત્થન્નામાય ચ અન્તેવાસિનીનાં તત્રસ્થિતાનામ્ ઇહસ્થિતં સંઘં દૂતોપસંપદાપ્રતિગ્રાહકાન્ યાચેય । યાચિષ્યતિ ભન્તે સંઘો ધર્મદિન્ના ભિક્ષુણી ઇત્થન્નામાયે ચ ઇત્થન્નામાયે ચ અન્તેવાસિનીનામ્ ઉપસંપાદ્યાનાં તત્રસ્થિતાનાં ઇહસ્થિતં સંઘં દૂતોપસંપદાપ્રતિગ્રાહકાન્ । ક્ષમતે તં સંઘસ્ય યસ્માત્ તૂષ્ણીમ્ એવમ્ એતદ્ ધારયામિ ।
73. તાય દાનિ યાચિતવ્યં । વન્દામ્ય્ આર્યસંઘં અહન્ ધર્મદિન્ના ભિક્ષુણી । તસ્યા મે ઇત્થન્નામા ચ ઇત્થન્નામા ચ અન્તેવાસિનીયો ઉપસંપાદ્યાયો । તાસામ્ ઇહાગચ્છન્તીનાં સ્યાદ્ બ્રહ્મચર્યાન્તરાયો । સાહં ધર્મદિન્ના ભિક્ષુણી ઇત્થન્નામાયે ચ ઇત્થન્નામાયે ચ અન્તેવાસિનીનાં ઉપસંપાદ્યાનાન્ તત્રસ્થિતાનામ્ ઇહસ્થિતં સંઘં દૂતોપસંપાદાપ્રતિગ્રાહકાન્ યાચામિ । સાધુ ભવ મે આર્યો સંઘો ઇત્થન્નામાયે ચ ઇત્થન્નામાયે ચ અન્તેવાસિનીનાં ઉપસંપાદ્યાનાં તત્રસ્થિતાનામ્ ઇહસ્થિતો સંઘો દૂતોપસંપદાપ્રતિગ્રાહકાન્ દેતુ । એવં દ્વિતીયમ્ પિ તૃતીયમ્ પિ યાચિતવ્યં ।
74. કર્મ । શૃણોતુ મે ભન્તે સંઘો । ઇયન્ ધર્મદિન્ના ભિક્ષુણી । તસ્યા ઇત્થન્નામા ચ ઇત્થન્નામા ચ અન્તેવાસિનીયો ઉપસંપાદ્યાયો । તાસામ્ ઇહાગચ્છન્તિનાં સ્યાદ્ બ્રહ્મચર્યન્તરાયઃ । સેયન્ ધર્મદિન્ના ભિક્ષુણી ઇત્થન્નામાયે ચ ઇત્થન્નામાયે ચ ઉપસંપાદ્યાનાં તત્રસ્થિતાનામ્ ઇહસ્થિતં સંઘં દૂતોપસંપદાપ્રતિગ્રાહકા યાચયતિ । યદિ સંઘસ્ય પ્રાપ્તકાલં સંઘો ઇત્થન્નામં ચ ઇત્થન્નામં ચ દૂતોપસંપદાપ્રતિગ્રાહકાન્ સમ્મન્યેયા । ઇવયિકા એષા પ્રજ્ઞપ્તિઃ ।
75. શૃણોતુ મે ભન્તે સંઘો । ઇયં ધર્મદિન્ના ભિક્ષુણી તસ્યા ઇત્થન્નામા ચ ઇત્થન્નામા ચ અન્તેવાસિની ઉપસંપાદ્યા તાસામ્ ઇહાગચ્છન્તીનાં સ્યાદ્ બ્રહ્મચર્યાન્તરાયો । સેયં ધર્મદિન્ના ભિક્ષુણી ઇત્થન્નામાયે ચ ઇત્થન્નામાયે ચ અન્તેવાસિનીનાં ઉપસંપાદ્યાનાં તત્રસ્થિતાનાં ઇહસ્થિતં સંઘં દૂતોપસંપદાપ્રતિગ્રાહકાન્ યાચતે । તાન્ સંઘો ધર્મદિન્નાયે ભિક્ષુણીયે ઇત્થન્નામં ચ ઇત્થન્નામં ચ દૂતોપસંપદાપ્રતિગ્રાહકાન્ સમ્મન્યતિ । યેષામ્ આયુષ્મન્તાનાં ક્ષમતિ ધર્મદિન્નાયે ભિક્ષુણીયે ઇત્થન્નામો ચ ઇત્થન્નામો ચ દૂતોપસંપદાપ્રતિગ્રાહકાન્ સમ્મન્યિયમાનાન્ સંઘેન । સો તૂષ્ણીમ્ અસ્ય । યસ્ય ન ક્ષમતિ સો ભાષતુ । ઇયં પ્રથમા કર્મવાચના । એવં દ્વિતીય તૃતીયા કર્મવાચના ઇતિ કર્તવ્યં ।
76. સમ્મતા । ભન્તે સંઘો । ધર્મદિન્નાયે ભિક્ષુનિયે ઇત્થન્નામાયે ચ ઇત્થન્નામાયે ચ અન્તેવાસિનીનાં તાસામ્ ઇહાગચ્છન્તીનાં સ્યાદ્ બ્રહ્મચર્યાન્તરાય ઇતિ કૃત્વા તત્રસ્થિતાનામ્ ઇહસ્થિતેન સંઘેન ઇત્થન્નામો ચ ઇત્થન્નામો ચ ભિક્ષૂ દૂતોપસંપદાપ્રતિગ્રાહકાઃ ક્ષમતે તં સંઘસ્ય યસ્માત્ તૂષ્ણીમ્ એવમ્ એતદ્ ધારયામિ ।
77. તેહિ દનિ સમ્મતેહિ સમાનેહિ ધર્મદિન્નાયે ભિક્ષુણીયે ઉપાશ્રયં ગન્તવ્યં । તાહિ દાનિ ધર્મદિન્નાય અન્તેવાસિનીહિ તે યાચિતવ્યાઃ । વન્દામ્ય્ આર્યં ઇહસ્થિતાયો ઇત્થન્નામા ચ ઇત્થન્નામા ચ આર્યાયે ધર્મદિન્નાયે ઉપાધ્યાયિનીયે ઉપસંપાદ્યાયો । વિશુદ્ધા ભિક્ષુણીહિ । ઇત્થન્નામાય ચ ઇત્થન્નામાય ચ આર્યાય રહોઽનુશાસ્તાયો તાસામ્ અસ્માકં તત્રગચ્છન્તીનાં સ્યાદ્ બ્રહ્મચર્યાન્તરાયો । તા વયં ઇત્થન્નામા ચ ઇત્થન્નામા ચ આર્યાય ધર્મદિન્નાય ઉપાધ્યાયિનીય તત્રસ્થિતં સંઘમ્ ઉપસંપદં યાચામઃ । ઉપસંપાદેતુ મે આર્ય સંઘો । ઉલ્લુમ્પતુ મે આર્યો સંઘો । અનુકમ્પતુ મે આર્યો સંઘો અનુકમ્પકો અનુકમ્પામ્ ઉપાદાય । એવં દ્વિતીયં પિ તૃતીયંપિ યાચિતવ્યં ।
78. તતો ભિક્ષુવિહારઙ્ ગન્તવ્યં । યં કાલં ઉભયતો સંઘો ઉપવિષ્ટો ભવતિ તતો ધર્મદિન્નાય યાચિતવ્યં । વન્દામ્ય્ આર્યસંઘં । અહન્ ધર્મદિન્ના ભિક્ષુણી । તસ્યા ઇત્થન્નામા ચ ઇત્થન્નામા ચ અન્તેવાસિનીયો ઉપસંપાદ્યાયો । વિશુદ્ધા ભિક્ષુણીહિ । તાસામ્ ઇહાગચ્છન્તીનાં સ્યાદ્ બ્રહ્મચર્યાન્તરાયો । સાહન્ ધર્મદિન્ના ભિક્ષુણી ઇત્થન્નામાય ચ ઇત્થન્નામાય ચ અન્તેવાસિનીનામ્ ઉપસંપાદ્યાનાં તત્રસ્થિતાનામ્ ઇહસ્થિતં સંઘં ઉપસંપદં યાચામિ । ઉપસંપાદેતુ તાયો સંઘો મયા ઇત્થન્નામાય ઉપાધ્યાયિનીય । એવં દ્વિતીયમ્ પિ તૃતીયં પિ યાચિતવ્યં ।
79. યં કાલં ધર્મદિન્નાય યાચિતં ભવતિ । તતો દૂતોપસંપદાપ્રતિગ્રાહકેહિ યાચિતવ્યં । વન્દામ્ય્ આર્યસંઘં । ઇયન્ ધર્મદિન્ના ભિક્ષુણી તસ્યા ઇત્થન્નામા ચ ઇત્થન્નામા ચ અન્તેવાસિન્યો ઉપસંપાદ્યાયો । તાસામ્ ઇહાગચ્છન્તીનાં સ્યાત્ બ્રહ્મચર્યાન્તરાયો । તાહિ ઇત્થન્નામાય ચ ઇત્થન્નામાય ચ ધર્મદિન્નાય ઉપાધ્યાયિનીય તત્રસ્થિતાહિ ઇહસ્થિતઃ સંઘ ઉપસંપદં યાચિતઃ । ઉપસંપાદેતુ તાયો આર્યો સંઘો । ઉલ્લુમ્પતુ તાયો આર્યો સંઘો । અનુકમ્પતુ તાયો આર્યો સંઘો । અનુકમ્પકો અનુકમ્પામ્ ઉપાદાય । એવં દ્વિતીયમ્ પિ તૃતીયમ્ પિ યાચિતવ્યં ।
80. કર્મકારકેન કર્મ કર્તવ્યં । શૃણોતુ મે ભન્તે સંઘો ઇયં ધર્મદિન્ના ભિક્ષુણી । તસ્યા ઇત્થન્નામા ચ ઇત્થન્નામા ચ અન્તેવાસિનીયો ઉપસંપાદ્યાયો ઇત્થન્નામા ચ ઇત્થન્નામા ચ રહોઽનુશાસ્તાયો । તાસામ્ ઇહાગચ્છન્તીનાં સ્યાદ્ બ્રહ્મચર્યાન્તરાયો તાહિ ઇત્થન્નામાય ચ ઇત્થન્નામાય ચ ધર્મદિન્નાય ઉપાધ્યાયિનીય તત્ર સ્થિતાહિ ઇહસ્થિતઃ સંઘો ઉપસંપદં યાચિતો । અનુજ્ઞાતા અનુજ્ઞાપકેહિ । યાચિતા તાહિ ઉપાધ્યાયિની । પરિપૂર્ણં તાસાં પાત્રચીવરં । દેશિતશિક્ષાયો પરિપૂર્ણશિક્ષાયો સમ્મતાયો વિશુદ્ધાયો ભિક્ષુણીહિ । પરિશુદ્ધાયો અન્તરાયિકેહિ ધર્મેહિ આત્માનં પ્રતિજાનન્તિ । નિશ્રયેષુ ચોત્સહન્તિ । યદિ સંઘસ્ય પ્રાપ્તકાલં ઇત્થન્નામાં ચ ઇત્થન્નામાં ચ ધર્મદિન્નાય ઉપાધ્યાયિનીય તત્રસ્થિતાયો ઇહસ્થિતો સંઘો ઉપાસંપાદેય્યા । ઓવયિકા એષા જ્ઞપ્તિઃ ।

81. શૃણોતુ મે ભન્તે સંઘો । ઇયન્ ધર્મદિન્ના ભિક્ષુણી । તસ્યા ઇત્થન્નામા ચ ઇત્થન્નામા ચ અન્તેવાસિનીયો ઉપસંપાદ્યાયો । ઇત્થન્નામાય ચ ઇત્થન્નામાય ચ રહોઽનુશાસ્તાયો । તાસામ્ ઇહાગચ્છન્તીનાં સ્યાદ્ બ્રહ્મચર્યાન્તરાયો । તાહિ ઇત્થન્નામાય ચ ઇત્થન્નામાય ચ ધર્મદિન્નાય ઉપાધ્યાયિનીય તત્રસ્થિતાહિ ઇહસ્થિતો સંઘો ઉપસંપદં યાચિતો । અનુજ્ઞાતાયો અનુજ્ઞાપકેહિ । યાચિતા તાહિ ઉપાધ્યાયિની । પરિપૂર્ણં તાસાં પાત્રચીવરં । દેશિતશિક્ષાયો । પરિપુર્ણશિક્ષાયો । સમ્મતાયો વિશુદ્ધાયો ભિક્ષુણીહિ । પરિશુદ્ધાયો અન્તરાયિકેહિ ધર્મેહિ આત્માનં પ્રતિજાનન્તિ । તાયો સંઘો ઇત્થન્નામાં ચ ઇત્થન્નામાં ચ ધર્મદિન્નાય ઉપાધ્યાયિનીય ઇહસ્થિતો સંઘો ઉપસંપાદેતિ । યેષામ્ આયુષ્મતાં ક્ષમતિ ઇત્થન્નામા ચ ઇત્થન્નામા ચ ધર્મદિન્નાય ઉપાધ્યાયિનીય તત્રસ્થિતાયો ઇહસ્થિતેન સંઘેન ઉપસંપાદીયમાનાયો । સો તૂષ્ણીમ્ અસ્ય । યસ્ય ન ક્ષમતિ સો ભાષતુ । ઇયં પ્રથમા કર્મવાચના । એવં દ્વિતીયા તૃતીયા કર્મવાચના ।
82. કર્મ કર્તવ્યમ્ । ઉપસમ્પન્ના ભન્તે સંઘો ઇત્થન્નામા ચ ઇત્થન્નામા ચ ધર્મદિન્નાય ઉપાધ્યાયિનીય તત્રસ્થિતાયો ઇહસ્થિતેન સંઘેન । ક્ષમતે તં સંઘસ્ય યસ્માત્ તૂષ્ણીમ્ એવમ્ એતન્ ધારયામિ ।
એવમ્ ઉપસંપદાય તેહિ દૂતોપસંપદાપ્રતિગ્રાહકેહિ ભિક્ષુણ્યુપાશ્રયઙ્ ગત્વા તાયો ઉપસંપન્નાયો વક્તવ્યાયો । એતા ઇત્થન્નામાયોપસંપન્નાયો સૂપસંપન્નાયો ત્રૈવાચિકેન કર્મણા જ્ઞપ્તિચતુર્થેન । અનાઘાતપઞ્ચમેન । સમગ્રેણ ઉભયતઃ સંઘેન દશબદ્ધેન ગણેન । સાતિરેકદશબદ્ધેન વા ।
તથા દાનિ કરોથ યથા ।
બુદ્ધશોભના ચ ભોથ । ધર્મશોભના ચ સંઘશોભના ચ ।
બુદ્ધ ગુરુ ચ । ધર્મ ગુરુ ચ સંઘ ગુરુ ચ । ઉપાધ્યાયિની ગુરુ ચ । આચાર્ય ગુરુ ચ । તથા દાનિ કરોથ યથા ।
આરાગયિત્વા ન વિરાગયથ ।
દુર્લભા ક્ષણસમ્પદા ।
યસ્યાર્થાય પ્રવ્રજ્યા યસ્યાર્થાય ઉપસંપદા
તચ્છીલમ્ અનુરક્ષધ્વં બાલાગ્રં ચમરી યથા ॥ [1]
યં મનાપમ્ અભિપ્રેતં બુદ્ધસ્યાદિત્યબન્ધુનો ।
શ્રાવિકાનાં ચ વિજ્ઞાનાં નિપુણાનામ્ અર્થદર્શિનાં ।
સો વો ઽર્થો અનુપ્રાપ્તો લબ્ધા વો ઉપસંપદા ॥ [2]
અશોકં વિરજં ક્ષેમં દ્વીપં લેનં પરાયણં
તં પ્રાપુણથ નિર્વાણં એષા વો સર્વસંપદા ॥ [3]
શેષં પૂર્વવદ્ યોજ્યં ।
એવં ગૌતમિ અષ્ટાદશવર્ષાયે કુમારી ભૂતાયે ઉભયતઃસંઘે ઉપસંપદા પ્રત્યાશંસિતવ્યા । અયં ગૌતમિ ભિક્ષુણીનાં દ્વિતીયો ગુરુધર્મો યો ભિક્ષુણીહિ યાવજ્જીવં સત્કર્તવ્યો યાવદ્ વેલામિવ મહાસમુદ્રેણ ।
ગુરુધર્મ 3
83. કિન્ તિ દાનિ ગૌતમિ આવડો ભિક્ષુણીનાં ભિક્ષૂહિ વચનપથો ભૂતેન વા અભૂતેન વા અનાવડો ભિક્ષૂણાં ભિક્ષુણીહિ વચનપથો ભૂતેન અભૂતેન । ન ક્ષમતિ ભિક્ષુણીહિ ભિક્ષું ધર્ષિય વક્તું કોણ્ટભિક્ષૂ તિ વા વૈદ્યભિક્ષૂ તિ વા ચૂડભિક્ષૂ તિ વા અખલ્લા મહલ્લઅપ્રતિજ્ઞઅકુશલો તિ વા વક્તું । અથૈવ જલ્પતિ ગુરુધર્મમ્ અતિક્રમતિ ।
84. અથ દાનિ ભિક્ષુણીયે કશ્ચિત્ પ્રવ્રજિતો ભવતિ જ્ઞાતિકો વા ભ્રાતા વા । સો ચ ભવતિ ઉદ્ધતો ઉન્નડો । ન ક્ષમતિ અધ્યુપેક્ષિતું નામપિ ક્ષમતિ ધર્ષિય વક્તું । અથ ખલુ પ્રજ્ઞયા સમ્જ્ઞાપયિતવ્યો યદિ તાવત્ તરુણકો ભોતિ વક્તવ્યો । સાલોહિત ઇદાનીં ત્વં ન શિક્ષસિ કદા શિક્ષિષ્યસિ । કિન્ દાનિ યદા જીર્ણો વૃદ્ધો મહલ્લકો અધ્વગતવયન્ અનુપ્રાપ્તો ભવિષ્યસિ । એતત્ તવ સાધુ એતત્ પ્રતિરૂપં યચ્ ચ ઉદ્દિશેશિ સ્વાધ્યાયેસિ ભદ્રકો ગુણવાન્ શિક્ષાકામો ભવેસિ બુદ્ધાનામ્ શાસને યોગમ્ આપદ્યેસિ ।
85. અથ દાનિ સો વૃદ્ધો ભોતિ । વક્તવ્યો । ઇદનીં ઇમીદૃશો પુનસ્ ત્વં તરુઅણકાલે ઇદાનીં ત્વં ન શિક્ષસિ કદા શિક્ષિષ્યસિ । કિન્ દાનિ યદા મણ્ડલદ્વારમ્ અનુપ્રાપ્તો ભવિષ્યસિ તદા શિક્ષિષ્યસિ યા પ્ય્ એષા તવ પર્ષા સાપિ તવ દૃષ્ટા અનુકૃતિમ્ આપદ્યમાના અનયવ્યસનમ્ આપદ્યિષ્યતીતિ એતત્ તવ સાધુ એતત્ પ્રતિરૂપં યત્ ત્વમ્ ઉદ્દિશસિ સ્વાધ્યાયેસિ ભદ્રકો ગુણવાન્ । શિક્ષાકામો ભવેસિ બુદ્ધાનાં શાસને યોગમ્ આપદ્યેસિ સા એષા ભિક્ષુણી અવજ્ઞાય વા પરિભવેન વા કોણ્ટભિક્ષૂ તિ વા વૈદ્યભિક્ષૂ તિ વા ચૂડભિક્ષૂ તિ વા અખલ્લમહલ્લઅપ્રકૃતિજ્ઞઅકુશલો તિ વા ધર્ષિય જલ્પતિ ગુરુધર્મમ્ અતિક્રમતિ ।
86. અનાવડો ભિક્ષૂણાં ભિક્ષુણીહિ વચનપથો ભૂતેન વા અભૂતેન ઇતિ ન ક્ષમતિ ભિક્ષુણા ભિક્ષુણીં ધર્ષિય વક્તું મુણ્ડસ્ત્રી છિન્નકવડેતિ જલ્પતિ વિનયાતિક્રમમ્ આસાદયતિ ।
87. અથ દાનિ ભિક્ષોર્ માતા વા ભગિની વા પ્રવ્રજિતિકા ભવતિ સા ચ ઉદ્ધતા વા ઉન્નડા વા ભવતિ । ન ક્ષમતિ અધ્યુપેક્ષિતું યદિ તાવત્ તરુણિકા ભોતિ । વક્તવ્યા । સાલોહિતે ઇદાનીં ત્વં ન શિક્ષિષ્યસિ કદા શિક્ષિષ્યસિ । કિં દાનિ યં કાલં જીર્ણવૃદ્ધા મહલ્લિકા ભવિષ્યસિ એતત્ તવ સાધુ એતત્ પ્રતિરૂપં યત્ ત્વં ઉદ્દિશેસિ સ્વાધ્યાયેસિ ભદ્રિકા ગુણવતી શિક્ષાકામા ભવેસિ બુદ્ધનાં શાસને યોગમ્ આપદ્યેસિ ।
88. અથ દાનિ સા વૃદ્ધા ભોતિ । વક્તવ્યા । સાલોહિતે ઇદાનીં ત્વમ્ ઈદૃશી કીદૃશી પુનસ્ તરુણીકાલે ઇદાનીં ત્વન્ ન શિક્ષસિ કદા શિક્ષિષ્યસિ કિન્ દાનિ યં કાલં મણ્ડલદ્વારમ્ અનુપ્રાપ્તા ભવિસ્યસિ તદા શિક્ષિષ્યસિ યા પ્ય્ એષા તવ પર્ષા સાપિ તવ દૃષ્ટા અનુકૃતિમ્ આપદ્યમાના અનયેન વ્યસનમ્ આપદ્યિષ્યતીતિ । એતત્ તવ સાધુ એતત્ પ્રતિરૂપં યત્ ત્વં ઉદ્દિશેસિ સ્વાધ્યાયસિ ભદ્રિકા ગુણવતી શિક્ષાકામા ભવેસિ બુદ્ધાનાં શાસને યોગમ્ આપદ્યેસીતિ ।
એષ ગૌતમિ આવટો ભિક્ષુણીનાં ભિક્ષૂહિ વચનપથો ભૂતેન વા । અભૂતેન વા ।
અનાવટો ભિક્ષૂણાં ભિક્ષુણીહિ વચનપથો ભૂતેન નો અભૂતેન ।
અયં ગૌતમિ ભિક્ષુણીનામ્ તૃતિયો ગુરુધર્મો યો ભિક્ષુણીહિ યાવજ્જીવં સત્કર્તવ્યો યાવદ્ અનતિક્રમણીયો વેલામિવ મહાસમુદ્રેણ ।
ગુરુધર્મ 4
89. કિન્ તિ દાનિ ગૌતમિ ભક્તાગ્રં શયનાસનાગ્રં વિહારાગ્રઞ્ ચ ભિક્ષુણીહિ ભિક્ષુસંઘાતો સા દયિતવ્યં ।
એષો દાનિ કોચિ ભિક્ષુણીસંઘસ્ય ભક્તં કરોતિ વક્તવ્યો । જ્યેષ્ઠપર્યાયતા કરોહીતિ । અથ દાનિ સો આહ નાસ્તિ મમ તંહિ શ્રદ્ધા નાસ્તિ પ્રસાદો તિ વક્તવ્યઃ । વયં પિ ન પ્રતિચ્છામો તિ । અથ દાન્ આહ । દત્તપૂર્વં તેષાં મમ માત્રા વા પિત્રા વા ગોષ્ઠીસમ્બન્ધેન વા શ્રેણીસંબન્ધેન વા સમયસમ્ભન્ધેન વા આર્યમિશ્રિકાણાં ન કદાચિન્ મયા ભક્તં કૃતપૂર્વં । પ્રતિગૃહ્ણન્તુ આર્યમિશ્રિકા તિ અન્તમસતો એકપિણ્ડપાતં પિ દાપયિત્વા ભિક્ષુસંઘસ્ય ભિક્ષુણીસંઘો શતરસં પિ ભોજનં પ્રતિચ્છતિ અનાપત્તિઃ ।
90. કિન્ તિ દાનિ શયનાસનાગ્રં । એષો દાનિ કોચિદ્ ભિક્ષુણીસંઘસ્ય શયનાસનં દદાતિ । વક્તવ્યં । જ્યેષ્ઠપર્યાયતાવદ્ દેહીતિ । અથ દાનિ સો આહ નાસ્તિ મમ તહિં શ્રદ્ધા નાસ્તિ પ્રસાદો । વક્તવ્યં ।
વયં પિ ન પ્રતિચ્છામો તિ । અથ દાન્ આહ । દત્તપૂર્વં મમ આર્યે ભિક્ષુસંઘસ્ય શયનાસનં માત્રા વા યાવત્ સમયસમ્બન્ધેન વા । પ્રતીચ્છન્ત્વાર્યમિશ્રિકા તિ અન્તમસતો ખયુ[?]કા મઞ્ચં પિ ભિક્ષુસંઘસ્ય દાપયિત્વા મહાર્હં શયનાસનં ભિક્ષુણીસંઘઃ પ્રતીચ્છત્ય્ અનાપત્તિઃ ।

91. કિન્ તિ દાનિ વિહારાગ્રં । એષો દાનિ કોચિત્ ભિક્ષુણીસંઘસ્ય વિહારં પ્રતિષ્ઠાપયતિ । વક્તવ્યં । જ્યેષ્ઠપર્યાયતાવત્ પ્રતિષ્ઠાપયેહીતિ ।
અથ દાન્ આહ । આર્યે નાસ્તિ મમ તહિં શ્રદ્ધા । નાસ્તિ પ્રસાદો તિ । વક્તવ્યં વયં પિ ન પ્રતીચ્છામો તિ । અથ દાન્ આહ । આર્યે કારાપિતન્ તેષાં વિહારાઃ માત્રા વા યાવત્ સમયસમ્બન્ધેન વા પ્રતીચ્છન્ત્વ્ આર્યમિશ્રિકા વિહારન્ તિ અન્તમસતો ગોમયગૃહં પિ પિષ્ઠગૃહં પિ ભિક્ષુસંઘસ્ય દાપયિત્વા ભિક્ષુણીસંઘો સપ્તભૂમકં પિ વિહારં પ્રતીચ્છત્ય્ અનાપત્તિઃ ।
92. તા એતા ભિક્ષુણીયો અવજ્ઞાય પરિભવેન વા કોણ્ટભિક્ષૂ તિ વા । વૈદ્યભિક્ષૂ તિ વા । અખલ્લમહલ્લાપ્રકૃતિજ્ઞો તી વા કૃત્વા ભક્તાગ્રં શયનાસનાગ્રં વિહારાગ્રં ભિક્ષુસંઘાતો ન શાતિયતિ ગુરુધર્મમ્ અતિક્રામતિ । એવં ગૌતમી ભક્તાગ્રં શયનાસનગ્રં વિહારાગ્રં ભિક્ષુણીહિ ભિક્ષુસંઘાતો સાતયિતવ્યો ।
અયં ગૌતમિ ભિક્ષુણીનાં ચતુર્થો ગુરુધર્મો યો ભિક્ષુણીહિ યાવજ્જીવં સત્કર્તવ્યો યાવદ્ અનતિક્રમણીયો વેલામિવ મહાસમુદ્રેણ ।
ગુરુધર્મ 5
93. કિન્ તિ દાનિ ગુરુધર્માપન્નાય ભિક્ષુણીય અર્ધમાસં માનત્વઞ્ ચરિતવ્યં ઉભયતઃ સંઘે આહ્વયનં ।
સા દાનિ એષા ભિક્ષુણી ગુરુધર્માન્ અપન્ના ભવતિ તાય અર્ધમાસં ભિક્ષુણીસંઘે માનત્વં ચરિતવ્યં ઉભયતઃ સંઘે ચ આહ્વયનં । સા એષા ભિક્ષુણી અવજ્ઞાય વા પરિભવેન વા યાવદ્ અકુશલો તિ વા કૃત્વા ગુરુધર્માપન્ના સમાના નાર્ધમાસં ભિક્ષુણીસંઘે માનત્વં ચરતિ ઉભયતઃ સંઘે ચ આહ્વયનં । ગુરુધર્મમ્ અતિક્રમતિ । અયં ગૌતમિ ભિક્ષુણીનાં પઞ્ચમો ગુરુધર્મો યો ભિક્ષુણીહિ યાવજ્જીવં સત્કર્તવ્યો યાવદ્ વેલામિવ મહાસમુદ્રેણ ।
ગુરુધર્મ 6
94. કિન્ તિ દાનિ અન્વાર્ધમાસં ભિક્ષુણીહિ ભિક્ષુસંઘાતો ઓવાદોપસંક્રમણં પ્રત્યાશંસિતવ્યં યદહો દાનિ પોષધો ભવતિ તદહો ભિક્ષુણીસંઘેન ભિક્ષુવિહારં ગન્તવ્યં । અથ દાનિ સર્વસંઘો ન ગચ્છતિ અર્ધસંઘેન ગન્તવ્યં । અર્ધસંઘો ન ગચ્છતિ અષ્ટાહિ વૃદ્ધતરિકાહિ ગન્તવ્યં । અષ્ટ વૃદ્ધતરિકા ન ગચ્છન્તિ અન્તમસતો માસચારિકિણીહિ પક્ષચારિકિણીહિ વા ચ્છન્દાર્હણાં છન્દં ગૃહ્ણીય ગન્તવ્યં । યદિ તાવદ્ અનુકાલ્યં ભવતિ સ્તૂપો તાવદ્ વન્દિતવ્યો । સ્તૂપં વન્દિત્વા યો તહિં ભિક્ષુર્ અભિલક્ષિતો ભવતિ પરિજ્ઞાતો વા તસ્ય છન્દો દાતવ્યો । વક્તવ્યં વન્દામ્ય્ આર્યસંઘં । આર્યસમગ્રો ભિક્ષુણીસંઘો સમગ્રસ્ય ભિક્ષુસંઘસ્ય પાદાન્ શિરસા વન્દતિ । ઓવાદોપસંક્રમણઞ્ ચ ધર્મં યાચતિ । પોષધઞ્ ચ પ્રતીચ્છતિ । દ્વિતીયમ્ પિ તૃતીયમ્ પિ વક્તવ્યં ।
95. અથ દાન્ આહ । અહં સંઘસ્થવિરો અહં તત્રદેશકો અહં ભિક્ષુણીઓવાદકો તિ તાભિર્ અપિ એતે ત્રયો વર્જં કૃત્વા શિષ્ટકાનાં છન્દો દાતવ્યો છન્દં દત્વા ભિક્ષુણીઉપાશ્રયં ગન્તવ્યં । યં કાલં ભિક્ષુણીસંઘો ઉપવિષ્ટો ભવતિ પોષસ્ધકર્માય સૂત્રોદ્દેશિકાય સૂત્રં પ્રગૃહીતં ભવતિ । શૃણોતુ મે આર્યસંઘો અદ્ય સંઘસ્ય ચાતુર્દશિકો વા પાઞ્ચદશિકો વા સન્ધિપોષધો વા વિશુદ્ધિનક્ષત્રં એત્તકં ઋતુસ્ય નિર્ગતં એત્તકમ્ અવશિષ્ટં ।
કિં સંઘસ્ય પૂર્વકૃત્યં । અલ્પાર્થો ઽલ્પકૃત્યો ભગવતઃ શ્રાવિકાસંઘો શોભતિ અનાગતાનામ્ આર્યમિશ્રિકાણાં છન્દપરિશુદ્ધિં આરોચેથ । નીતો છન્દહારિકાહિ છન્દો તિ તાહિ વૃદ્ધાન્તમ્ આરુહિત્વા સામીચિં કૃત્વા વક્તવ્યં । નીતો ઽસ્માભિઃ છન્દહારિકાભિશ્ છન્દો ઇત્થન્ નામેનાર્યેણ પ્રતીચ્છિતો ।
96. યં કાલં ભિક્ષુસંઘો ઉપવિષ્ટો ભવતિ સૂત્રોદ્દેશકેન સૂત્રં પ્રતિગૃહીતં ભવતિ । શૃણોતુ મે ભન્તે સંઘો અદ્ય સંઘસ્ય ચાતુર્દશિકો વા પાઞ્ચદશિકો વા સન્ધિપોષધો વા વિશુદ્ધિનક્ષત્રં । એત્તકં ઋતુસ્ય નિર્ગતં એત્તકં અવશિષ્ટં । કિં સંઘસ્ય પૂર્વકૃત્વા અલ્પાર્થો અલ્પકૃત્યો ભગવતઃ શ્રાવકસંઘો શોભતિ । અનાગતાનામ્ આયુષ્મન્તો ભિક્ષૂણાં છન્દપારિશુદ્ધિમ્ આરોચેથ । આરોચિતઞ્ ચ પ્રતિવેદેથ । કો ભિક્ષુ ભિક્ષુણીનાં છન્દહારકો તેનોત્થાય વૃદ્ધાન્તં આરુહ્ય વક્તવ્યં । વન્દામ્ય્ આર્યસંઘં સમગ્રો હિ ભિક્ષુણીસંઘો સમગ્રસ્ય પાદાં શિરસા વન્દતિ । અવવાદઞ્ ચ યાચતિ । પોષધઞ્ ચ પ્રતિચ્છતિ । એવં દ્વિતીયમ્ પિ તૃતીયમ્ પિ વક્તવ્યં । યદિ તહિં ભિક્ષુણીતોવાદકો સમ્મતકો ભવતિ વક્તવ્યો । ઓવાદાહીતિ ।
97. અથ દાનિ ન કોચિદ્ ભિક્ષુણીયોવાદકો ભવતિ તત્ર યો દ્વાદશેહિ અઙ્ગેહિ સમન્વાગતો ભવતિ સો સમ્મન્યિતવ્યો । કતમેહિ દ્વાદશેહિ । તદ્યથા । પ્રાતિમોક્ષસમ્વરસમ્વૃતો વિહરતિ આચારગોચરસમ્પન્નઃ । અનુમાત્રેષ્વ્ અવદ્યેષુ ભયદર્શી સમાદાય શિક્ષિતશિક્ષાપદેષુ કાયકર્મવાક્કર્મણા સમ્મન્વાગતઃ । પરિશુદ્ધેન પરિશુદ્દાજીવઃ । બહુશ્રુતશ્ ચ અભિધર્મે બહુસ્રુતશ્ ચ ભવત્ય્ અભિવિનયે પર્તિબલો ચ ભવત્ય્ અધિશીલશિક્ષાયામ્ વિનયિતું । ણ્ક ।
પ્રતિબલો ભવત્ય્ અધિચિત્તં શિક્ષાયાં વિનયિતું । તૃ । પ્રતિબલો ભવત્ય્ અધિપ્રજ્ઞાં શિક્ષાયાં વિનયિતું । ફુ । અનનુધ્વસ્તબ્રહ્મચર્યશ્ ચ ભવતિ । ગ્રા । યો ભૂયક્ષાન્તિજાતિકો ભવતિ । હ્રા । ન ચ ભિક્ષુણીનાં ગુરુધર્મં આપદ્યિતા ભવતિ । તો કલ્યાણવચનશ્ ચ ભવતિ કલ્યાણવાક્કરણોપેતશ્ ચ ભવતિ । પૌર્યવાચા સમન્વાગતો વિસ્પષ્ટાય અનેલાય અર્થસ્ય વિજ્ઞાપનીય । વિંશતિવર્ષો ચ ભવતિ સાતિરેકવિંશતિવર્ષો વા ।
ઇમેહિ દ્વાદશેહિ અઙ્ગેહિ સમન્વાગતો ભિક્ષુણીઓવાદક સમ્મુતીય સંમન્યિતવ્યો ।
98. કર્મકારકેણ કર્મ કર્તવ્યં । શૃણોતુ મે ભન્તે સંઘો અયમ્ ઇત્થન્નામો તિ ભિક્ષુર્ અઙ્ગોપેતો । યદિ સંઘસ્ય પ્રાપ્તકાલં સંઘો ઇત્થન્નામં ભિક્ષું ભિક્ષુણીતોવાદકં સંમુતીય સંમન્યેય ઓવયિકા એષા જ્ઞપ્તિઃ । શૃણોતુ મે ભન્તે સંઘો અયમ્ ઇત્થન્નામો ભિક્ષુર્ તં સંઘો ઇત્થન્નામં ભિક્ષું ભિક્ષુણીઓવાદકં સંમુતીય સમ્મન્યતિ । યેષામ્ આયુષ્મન્તાનાં ક્ષમતિ ઇત્થન્નામં ભિક્ષું ભિક્ષુણીઓવાદકં સંમુતીય સમ્મન્યિયમાનં સંઘેન । સો તૂષ્ણીમ્ અસ્ય । યસ્ય ન ક્ષમતિ સો ભાષતુ । ઇયં પ્રથમા કર્મવાચના એવં દ્વિતીય તૃતીયા કર્મવાચનેતિ । સમ્મતો ભન્તે સંઘો ઇત્થન્નામો ભિક્ષુઃ ભિક્ષુણીઓવાદક સંમુતીય સંઘેન । ક્ષમતે તં સંઘસ્ય યસ્માત્ તૂષ્ણીમ્ એવમ્ એતં ધારયામિ ।
99. તેન દાનિ સમ્મતેન સમાનેન તાયો ભિક્ષુણીયો ઓવાદિતવ્યાયો નાકાલે [1] । નાદેશે [2] । નાનાગતે કાલે [3] । નાતિક્રાન્તે કાલે [4] । ન છન્દશો [5] । ન વ્યગ્રશો [6] । ન પાર્ષદો [7] । ન દીર્ઘોવાદેન [8] । આગન્તુકામસ્ય પ્રેષિતવ્યા [9] ।
કિન્ તિ દાનિ નાકાલો । અકાલો નામ અસ્તમિતો સૂર્યો । અન્તર્હિતો ચ અરુણો [1] ।
કિન્ તિ દાનિ નાદેશે । અદેશો નામ વેશિકાસામન્તે વા દ્યૂતકરશાલાસામન્તે વા । પાનાગારશાલાસામન્તે વા । વધબન્ધનાગારશાલાસામન્તે વા અતિભૂણ્ડે વા અતિપ્રાકટે વા પ્રદેશે [2] ।
કિન્ તિ દાનિ નાનાગતે કાલે અનાગતો નામ કાલો પ્રતિપદે દ્વિતીયાયામ્ વા [3] ।

કિન્ તિ દાનિ નાતિક્રાન્તે કાલે । અતિક્રાન્તો નામ કાલો ચતુર્દશીયામ્ વા પઞ્ચદશીયામ્ વા । અથ ખુ તૃતીયાપ્રભૃતિ તાવદ્ ઓવદિતવ્યા યાવત્ ત્રયોદશીતિ [4] ।
કિન્ તિ દાનિ ન છન્દશો । ઓવાદકસ્ય ભિક્ષુણીય છન્દો દાતવ્યો । અથ ખુ સર્વાહિ આગન્તવ્યં [5] ।
કિન્ તિ દાનિ ન વ્યગ્રશો । ન ભિક્ષુણા વ્યગ્રો ભિક્ષુણીસંઘો ઓવદિતવ્યો । અથ ખુ સર્વાઃ સમગ્રા ત્-ઓવદિતવ્યાઃ [6] ।
કિન્ તિ દાનિ ન પાર્ષદો । ન તાવત્ તવ પર્ષા ઓવદિતવ્યા તવાદ્ય પર્ષાયે ઓવાદકવારો તવાદ્ય પર્ષાયે ઓવાદકવારો તિ । અથ ખુ સર્વાઃ સમગ્રા ત્-ઓવદિતવ્યાઃ [7] ।
કિન્ તિ દાનિ ન દીર્ઘોવાદેન ઓવદિતાઃ । અથ ખુ સંક્ષિપ્તેન ઓવદિતવ્યાઃ ।
સર્વપાપસ્યાકરણં કુશલસ્યોપસમ્પદા ।
સ્વચિત્તપર્યોદવનમ્ એતદ્ બુદ્ધાનુશાસનન્ તિ ॥
એષ ભગિનીયો ઓવાદો શિષ્ટકં પરિકથા ભવિષ્યતિ । યાગન્તુ કામા સાગચ્છતુ । યા શ્રોતુકામા સા શૃણોતુ ।
100. કિન્ તિ દાનીં આગન્તુકામસ્ય પ્રેષયિતવ્યં । યદિ સો ભિક્ષુણીઓવાદકો દેશાન્તરઙ્ ગતો ભવતિ તતો યે તસ્ય સાર્ધેવિહારિકાવા અન્તેવાસિકા ભવન્તિ તે ભિક્ષુનીસંઘેન ઉત્સાહયિતવ્યાઃ । ગચ્છથ આર્યસ્ય પાત્રચીવરં આનેથ । તેષાન્ દાનિ ગચ્છન્તાનામ્ આગચ્છન્તાનાઞ્ ચ પથ્ય્ અદનેનાવૈકલ્યં કર્તવ્યં । આગચ્છન્તસ્ય ભિક્ષુણીસંઘેન છત્રધ્વજપતાકેહિ યોજનં પન્થસ્ય પ્રત્યુદ્ગન્તવ્યં । યંહિ વિહારે અવતરાય તંહિ ઉભયસંઘસ્ય સપ્તાહં ભક્તં કર્તવ્યં । અથ દાનિ દરિદ્રો ભિક્ષુણીસંઘો ભવતિ ભિક્ષુસંઘસ્યૈવ સપ્તાહં ભક્તં કર્તવ્યં । અન્તમસતો એકપિણ્ડપાતેનાપિ પ્રતિમાનયિતવ્યો તેન દાનિ ભિક્ષુણીઓવાદકેન ભિક્ષુણીહિ ધીતાસંજ્ઞા ઉપસ્થાપયિતવ્યા । તાહિ ભિક્ષુણીહિ તસ્મિન્ ભિક્ષુણીઓવાદકેહિ પિતૃસંજ્ઞા ઉપસ્થાપયિતવ્યા ।
101. ન ક્ષમતિ તેન ભિક્ષુણીઓવાદકેન ઘોટેન યથા પ્રસાર્ય ગ્રીવાં તાયો ભિક્ષુણીયો ઓવાદિતું । અથ ખલુ યુગમાત્રં નિરીક્ષન્તે ન તાયો ઓવાદિતવ્યાયો । યદિ કદાચિત્ તહિં ભવેત્ કેશાવર્તેન વા કૃતેન । અક્ષીહિ વા અઞ્ચિતેન આકોટિતમષ્ટેહિ વા ચીવરેહિ । શ્વેતેન વા કાય બન્ધનેન । ચિત્રકુટાહિ વા ઉપાનહાહિ । ન ક્ષમતિ અધ્યુપેક્ષિતું । યદિ તાવ તરુણિકા ભવતિ ધર્ષયિતવ્યા । હે અવ્યક્તે અકુશલે ઇદાનીં ત્વં ન શિક્ષસિ કદા શિક્ષિષ્યસિ યં કાલં જીર્ણવૃદ્ધા મહલ્લિકા અધ્વગતવયમ્ અનુપ્રાપ્તા ભવિષ્યસિ યા પિ તવૈષા પર્ષા સા પિ તવ દૃષ્ટ્વા અનુકૃતિમ્ આપદ્યમાના અનયેન વ્યસનમ્ આપદ્યિષ્યતિ । એતં તવ સાધુ એતત્ પ્રતિરૂપં યં ત્વં ભદ્રિકા ગુણવતી શિક્ષાકામા ભવેસિ બુદ્ધાનાં શાસને યોગમ્ આપદ્યેસિ । અથ દાનિ સા વૃદ્ધા ભવતિ વક્તવ્યં । સાલોહિતે ઇદાનીં ઈદૃશી કીદૃશી ત્વમ્ આસિ તરુણે કાલે ઇદાનીં ત્વં ન શિક્ષસિ કદા શિક્ષિષ્યસિ । યં કાલં મણ્ડલદ્વારમ્ અનુપ્રાપ્તા ભવિષ્યસિ યાપિ તવ એષ પર્ષા સાપિ તવ દૃષ્ટ્વા નુકૃતિમ્ આપદ્યમાના અનયા વ્યસનમ્ આપત્સ્યતિ એતત્ તવ સાધુ એતં પ્રતિરૂપં યં ત્વં ભદ્રિકા ગુણવતી શિક્ષાકામા ભવેસિ બુદ્ધાનાં શાસને યોગમ્ આપદ્યેસિ ।
102. અથ દાનિ સો ભિક્ષુણીયોવાદકો ગોચરપ્રસૃતો રથ્યાયં ભિક્ષુણીન્ પશ્યતિ કેશાવર્તેન વા કૃતેન । અક્ષીહિ વા અઞ્ચિતેહિ । આકોટિતમષ્ટેહિ વા ચીવરેહિ । શ્વેતેન વા કાયબન્ધનેન । ચિત્રકૂટાહિ વા ઉપાનહાહિ ન દાનિ ક્ષમતિ નહિ કીઞ્ચિજ્ જલ્પિતું । મા જનો ઓજ્ઝાપેય પશ્યથ ભણે શ્રમણકો ભાર્યામ્ ઇવ શ્રવણિકામ્ ઓવદતિ । અથ ખુ પૃચ્છિતવ્યા । કતમહિં એષા વિહારકે પ્રતિવસતિ । કા સે ઉપાધ્યાયી । કા સે આચાર્યા પશ્ચાદ્ ઉક્તં તહિં ગત્વા ઓવદિતય્વા । સા એષા ભિક્ષુણી અવજ્ઞાય વા પરિભવેન વા કોણ્ટભિક્ષૂ તિ વા કૃત્વા । વૈદ્યભિક્ષૂ તિ વા કૃત્વા ચૂડભિક્ષૂ તિ વા કૃત્વા । અખલ્લમહલ્લઅકુશલઅપ્રકૃતિજ્ઞો તિ વા કૃત્વા અન્વાર્ધમાસં ભિક્ષુસંઘાતો ઓવાદોપસંક્રમણં ન પ્રત્યાશંસતિ ગુરુધર્મમ્ અતિક્રમતિ । એવં ગૌતમિ અન્વર્ધમાસં ભિક્ષુણીહિ ભિક્ષુસંઘાતો ઓવાદોપસંક્રમણં પ્રત્યાશંસિતવ્યં । ન પ્રત્યાશંસતિ ગુરુધર્મમ્ અતિક્રામતિ ।
અયં ગૌતમિ ભિક્ષુણીનાં ષષ્ટો ગુરુધર્મો યો ભિક્ષુણીહિ યાવજ્જીવં સત્કર્તવ્યો યાવદ્ અનતિક્રમણીયો વેલામિવ મહાસમુદ્રેણ ।
ગુરુધર્મ 7
103. કિન્ તિ દાનિ ન ક્ષમતિ ભિક્ષુણીહિ અભિક્ષુકે અવાસે વર્ષામ્ ઉપગન્તું ।
ન ક્ષમતિ ભિક્ષુણીહિ અભિક્ષુકેહિ ગ્રામનગરેહિ વર્ષામ્ ઉપગન્તું ।
અથ દાનિ ભિક્ષુણી જ્ઞાતિકેહિ ગ્રામવાસકેહિ નિમન્ત્રીયતિ । ઇહાર્યા વર્ષાવસાન તિ ન ચ તહિં કેચિ ભિક્ષૂ ભવન્તિ ભિક્ષુણી ચ જ્ઞાતિકામનુકંપિતુકામા ભવન્તિ વક્તવ્યં । જ્યેષ્ઠપર્ષાં તાવ નિમન્ત્રેથ । અથ દાન્ આહંસુઃ । નાસ્તિ અસ્માકં તહિં શ્રદ્ધા । નાસ્તિ પ્રસાદો । વક્તવ્યમ્ । અહં પિ ન ઇચ્છામિ । અથ દાનિ ભિક્ષુણી સવિભવા ભવતિ । જ્ઞાતિકાઞ્ ચ અનુકમ્પિતુકામા ભવતિ । આત્મના ભિક્ષૂ નિમન્ત્રયિતવ્યા । તેષામ્ આગતાનાં સમાનાનાં આહારેણ અવૈકલ્યં કર્તવ્યં । તેહિ તહિં વર્ષામ્ ઉપગન્તવ્યં । તાય ભિક્ષુણીય તહિં વર્ષામ્ તાય ભિક્ષુણીય તેષામ્ ભિક્ષૂણાં મૂલે અન્વર્ધમાસં ઓવાદોપસંક્રમણં પ્રત્યાશંસિતવ્યં ।
104. અથ તેષામ્ ભિક્ષૂણાં વર્ષામ્ ઉપગતાનાં અન્તરવર્ષા-ર્-અસ્તુ । કોચિ આદીનવો ઉત્પદ્યતિ ઉત્થાય પલાયન્તિ । ન દાનિ ક્ષમતિ ભિક્ષુણીય કહિઞ્ચિ ગન્તું યાવત્ પ્રવારણાકાલં । યદિ તાવત્ ક્ષેમમ્ ભવતિ તતો તે શબ્દાપયિતવ્યાઃ । ન દાનિ આગન્તિકાયો । અથ ખલુ ઉક્તેન નિમન્ત્રયિતવ્યાઃ ।
આગતાનાં સમાનાનાં ભક્તેન પ્રતિમાનીય આચ્છાદીય યથા સમ્વિભાગન્ દાતવ્યં । પ્રવારિતે કિઞ્ચાપિ યંહિ છન્દો તહિં ગચ્છતિ અનાપત્તિઃ ।
105. સા એષા ભિક્ષુણી અવજ્ઞાય વા પરિભવેન વા કોણ્ટ ભિક્ષૂ તિ વા કૃત્વા । વૈદ્યભિક્ષૂ તિ વા કૃત્વા કૃત્વા ચૂડભિક્ષૂ તિ વા કૃત્વા ખલ્લમહલ્લઅકુશલઅપ્રકૃતિજ્ઞો તિ વા કૃત્વા અભિક્ષુકે આવાસે વર્ષામ્ ઉપગચ્છતિ ગુરુધર્મમ્ અતિક્રમતિ । એવં ગૌતમિ ન ક્ષમતિ ભિક્ષુનીય અભિક્ષુકે આવાસે વર્ષામ્ ઉપગન્તું । અયં ગૌતમિ ભિક્ષુણીનાં સપ્તમો ગુરુધર્મો યો ભિક્ષુણીહિ યાવજ્ જીવં સત્કર્તવ્યો યાવદ્ અનતિક્રમણીયો વેલામિવ મહાસમુદ્રેણ ।
ગુરુધર્મ 8
106. કિન્ તિ દાનિ વર્ષોષિતાહિ ભિક્ષુણીહિ ઉભયતો સંઘે પ્રવારણા પ્રત્યાશંસિતવ્યા । યદહો દાનિ સંઘસ્ય પ્રવારણા ભવતિ તદહો ભિક્ષુણીહિ પ્રવારયિતવ્યં । અપરેજ્જુકાતો પ્રતિપદે કલ્યતો યે ચ નિર્ધાવિય ભિક્ષુવિહારં ગન્તવ્યં । યદિ તાવ સમગ્રો ભિક્ષુસંઘો ભવતિ ન ક્ષમતિ સર્વાહિ ભિક્ષુણીહિ અપૂર્વાચરિમં પ્રાવરયિતું । અથ ખુ એકા પ્રવારાયિકા સંમન્યિતવ્યા । ભિક્ષુણી પ્રતિબલા પ્રવારાયિકા ।
107. તતો કર્મકારિકાય કર્મ કર્તવ્યં । શૃણોતુ મે આર્યસંઘો । ઇયમ્ ઇત્થન્નામા ભિક્ષુણી પ્રતિબલા પ્રવારાયિકા । યદિ સંઘસ્ય પ્રાપ્તકાલં સંઘો ઇત્થન્નામાં ભિક્ષુણીમ્ સંઘસ્ય પ્રવારાયિકાં સંમન્યેય । ઓવયિકા એષા જ્ઞપ્તિઃ ।

શૃણોતુ મે આર્યસંઘો । ઇયમ્ ઇત્થન્નામા ભિક્ષુણી પ્રતિબલા પ્રવારાયિકા । તાં સંઘો ઇત્થન્નામાં ભિક્ષુણીં સંઘસ્ય પ્રવારાયિકાં સંમન્યતિ । યાસામ્ આર્યમિશ્રિકાણાં ક્ષમતિ ઇત્થન્નામાં ભિક્ષુણીં સંઘસ્ય પ્રવારાયિકાં સંમન્યિયમાનાં સંઘેન । સા તૂષ્ણીમ્ અસ્ય । યસ્યા ન ક્ષમતિ સા ભાષતુ । ઇયં પ્રથમા કર્મવાચના । એવં દ્વિતીયા તૃતીયા કર્મવાચનેતિ । વક્તવ્યં । સમ્મતા આર્યમિશ્રિકાયો ઇત્થન્નામા સંઘસ્ય પ્રવારાયિકા સંઘેન ક્ષમતે તં સંઘસ્ય યસ્માત્ તૂષ્ણીમ્ એવં ધારયામિ ।
108. તતો સર્વાહિ વૃદ્ધાન્તે સ્થાતવ્યં । તતો તાય પ્રવારાયિકાય વક્તવ્યં । સમગ્રો ભિક્ષુણીસંઘો સમગ્રં ભિક્ષુસંઘં પ્રવારેતિ દૃષ્ટેન શ્રુતેન પરિશઙ્કયા । ઓવદન્તુ મો આર્યો સંઘો અર્થકામો હિતૈષી અનુકમ્પકો અનુકમ્પામ્ ઉપાદાય જાનન્ત્યો પશ્યન્ત્યો સ્મરન્ત્યો યથા ધર્મવિનયં પ્રતિકરિષ્યામઃ । એવં દ્વિતીયમ્ પિ તૃતીયમ્ પિ ।
અથ દાનિ સમગ્રો ભિક્ષુણીસંઘો ભવતિ સંબહુલા ભિક્ષૂ ભવન્તિ । વક્તવ્યં । સમગ્રો ભિક્ષુણીસંઘો સંબહુલાન્ ભિક્ષૂન્ પ્રવારેતિ દૃષ્ટેન શ્રુતેન યાવત્ પ્રતિકરિષ્યામઃ । દ્વિતીયમ્ પિ તૃતીયમ્ પિ ।
109. અથ દાનિ સમગ્રો ભિક્ષુણીસંઘો ભવતિ એક ભિક્ષુ ચ ભવતિ । વક્તવ્યં । સમગ્રો ભિક્ષુણીસંઘો આર્યં પ્રવારેતીતિ દૃષ્ટેન શ્રુતેન પરિશઙ્કયા યાવત્ પ્રતિકરિષ્યામઃ એવં દ્વિતીયમ્ પિ તૃતીયમ્ પિ ।
અથ દાનિ સંબહુલાયો ભિક્ષુણીયો ભવન્તિ । સમગ્રો ચ ભિક્ષુસંઘો ભવતિ । વક્ત્યવ્યં સંબહુલાઃ આર્યમિશ્રિકાઃ સમગ્રં ભિક્ષુસંઘં પ્રવારેન્તિ દૃષ્ટેન શ્રુતેન પરિશઙ્કયા યાવત્ પ્રતિકરિષ્યામઃ । એવં દ્વિતીયમ્ પિ તૃતીયમ્ પિ ।
અથ દાનિ સંબહુલા ચ ભિક્ષુણીયો ભવન્તિ સંબહુલા ચ ભિક્ષુ ભવન્તિ । વક્તવ્યં । સંબહુલા આર્યમિશ્રિકાઃ સંબહુલાન્ આર્યમિશ્રાન્ પ્રવારેન્તિ દૃષ્ટેન શ્રુતેન પરિશઙ્કયા યાવદ્ । યથા ધર્મં યથા વિનયં તથા પ્રતિકરિષ્યામઃ । એવં દ્વિતીયમ્ પિ તૃતીયમ્ પિ ।
અથ દાનિ સંબહુલા ભિક્ષુણીયો ભવન્તિ । એક ભિક્ષુ ચ ભવતિ । વક્તવ્યં । સંબહુલા આર્યમિશ્રિકાઃ આર્યં પ્રવારેન્તિ દૃષ્ટેન શ્રુતેન પરિશઙ્કયા યાવદ્ યથા ધર્મં યથા વિનયં તથા પ્રતિકરિષ્યામાઃ । એવં દ્વિતીયમ્ પિ તૃતીયમ્ પિ ।
અથ દાનિ એકા ભિક્ષુણી ભવતિ । સમગ્રો ચ સંઘો ભવતિ । વક્તવ્યં । અહમ્ ઇત્થન્નામા સંઘં પ્રવારેમિ દૃષ્ટેન શ્રુતેન પરિશઙ્કયા । ઓવદતુ મો આર્યો સંઘો યાવત્ પ્રતિકરિષ્યામિ એવં દ્વિતીયમ્ પિ તૃતીયમ્ પિ ।
અથ દાનિ એકા ભિક્ષુણી ભવતિ । સંબહુલા ચ ભિક્ષૂ ભવન્તિ । વક્તવ્યં । અહમ્ ઇથન્નામા સંબહુલાન્ આર્યમિશ્રાન્ પ્રવારેમિ દૃષ્ટેન શ્રુતેન પરિશઙ્કયા । ઓવદન્તુ મે આર્યમિશ્રા યાવદ્ યથાધર્મં પ્રતિકરિષ્યામિ । એવં દ્વિતીયમ્ પિ તૃતીયમ્ પિ ।
અથ દાનિ એકા ભિક્ષુણી ભવતિ । એક ભિક્ષુ ભવતિ । વક્તવ્યં । અહમ્ ઇત્થન્નામા આર્યં પ્રવારેમિ દૃષ્ટેન શ્રુતેન પરિશઙ્કયા । ઓવદતુ મે આર્યો અર્થ કામો હિતૈષી અનુકમ્પકો અનુકમ્પામ્ ઉપાદાય જાનન્તી પશ્યન્તિ સ્મરન્તી યથા ધર્મં યથા વિનયં તથા પ્રતિકરિષ્યામિ । એવં દ્વિતીયમ્ પિ તૃતીયમ્ પિ ।
110. સા એષા ભિક્ષુણી અવજ્ઞાય વા પરિભવેન વા કોણ્ટભિક્ષૂ તિ વા કૃત્વા । વૈદ્યભિક્ષૂ તિ વા કૃત્વા । ચૂડભિક્ષૂ તિ વા કૃત્વા અખલ્લમહલ્લઅકુશલઅપ્રકૃતિજ્ઞો તિ વા કૃત્વા । વર્ષોષિતા ઉભયતો સંઘપ્રવારણાન્ ન પ્રત્યાશંસયતિ ગુરુધર્મમ્ અતિક્રામતિ । એવં ગૌતમિ વર્ષોષિતાહિ ભિક્ષુણીહિ ઉભયતો સંઘે પ્રવારણા પ્રત્યાશંસિતવ્યા । અયં ગૌતમિ ભિક્ષુણીનામ્ અષ્ટમો ગુરુધર્મો યો ભિક્ષુણીહિ યાવજ્જીવં સત્કર્તવ્યો ગુરુકર્તવ્યો માનયિતવ્યો પૂજયિતવ્યો અનતિક્રમણીયો વેલામિવ મહાસમુદ્રેણ ।
ઇમે ગૌતમિ ભિક્ષુણીનામ્ અષ્ટૌ ગુરુધર્માઃ યે ભિક્ષુણીહિ યાવજ્જીવં સત્કર્તવ્યા ગુરુકર્તવ્યા માનયિતવ્યા પૂજયિત્વ્યા અનતિક્રમણીયા વેલામિવ મહાસમુદ્રેણ ।
પારાજિકધર્મ ।
મૈથુનં
111. અથ ખલુ ભગવાન્ ભિક્ષુણીયો આમન્ત્રયતે સ્મ તસ્માત્ તહિં ભિક્ષુણીયો અદ્યદગ્રેણ મહાપ્રજાપતીં ગૌતમીં સંઘસ્થવિરીં સંઘમહત્તરીં સંઘપરિણાયિકાં ધારયથ ।
ય ઇમે ભગવન્ ભગવતા ચત્વારો પતનીયો ધર્મો અભિજ્ઞાય દેશિતાઃ લભ્યા તે ભગવન્ન્ અસ્માભિ વિસ્તરેણ શ્રોતું । ભગવાન્ આહ લભ્યા ગૌતમિ ।
112. પઞ્ચાર્થવશાન્ સંપશ્યમાનાય શ્રદ્ધાય કુલધીતાય અલમ્ વિનયમ્ ઉદ્દિશિતું । અલં વિનયં ધારયિતું યથા ભિક્ષુવિનયે ।
113. એકમ્ ઇદં ગૌતમિ સમયન્ તથાગતો શ્રાવસ્તીયમ્ વિહરતિ । અથ ખલુ શારિપુત્રસ્ય સ્થવિરસ્ય યાવત્ કો નુ ખલુ ભગવન્ હેતુઃ કઃ પ્રત્યયો યેન ઇહૈકેષાન્ તથાગતાનામ્, અર્હતાં સમ્યક્સમ્બુદ્ધાનામ્ અત્યયેન ચિરસ્થિતિકં પ્રાવચનં ભવતિ ચિરસ્થિતિકઃ સદ્ધર્મ ઇતિ યથા ભિક્ષુવિનયે ।
એકમ્ ઇદં ગૌતમિ સમયન્ તથાગતો વૈશાલીયમ્ વિહરતિ । વિસ્તરેણ યશિકસ્યાર્થોત્પત્તિઃ પ્રથમા । તસ્માત્ તર્હિ ગૌતમિ ભિક્ષુણ્યાપિ અત્રૈવ શિક્ષિતવ્યમ્ ।
દ્વિન્નાં લિચ્છવિ કુમારાણામ્ અર્થોત્પત્તિઃ । દ્વિતીયા ।
યાવન્ નાસ્તિ ભિક્ષુણીયે શિક્ષાપ્રત્યાખ્યાનં । તૃતીયા ।
નાસ્તિ દૌર્બલ્યાવિષ્કરકર્મ । ચતુર્થી ।
નન્દિકસ્યાર્થોત્પત્તિઃ । પઞ્ચમી ।
મર્કટીય અર્થોત્પત્તિઃ ષષ્ઠી ।
વિસ્તરેણ તસ્માદ્ ઇહ ગૌતમિ ભિક્ષુણીહિ અત્રૈવ શિક્ષિતવ્યં ।
114. અથ ખલુ ભગવાન્ મહાપ્રજાપતીં ગૌતમીમ્ આમન્ત્રયતિ । સન્નિપાતય ગૌતમિ ભિક્ષુણીયો । અથ ખલુ ભગવાન્ સન્નિપતિતં ભિક્ષુણીસંઘં વિદિત્વા યાવચ્ છિક્ષાપદં પ્રજ્ઞપ્તં ।
યા પુન ભિક્ષુણી છન્દસો મૈથુનં ગ્રામ્યં ધર્મં પ્રતિષેવિય અન્તમસતો તિર્યગ્યોનિગતેન પિ સાર્ધં ઇયં ભિક્ષુણી પારાજિકા ભવત્ય્ અસમ્વાસ્યા ।
યા પુન ભિક્ષુણી તિ ઉપસમ્પન્ના સૂપસમ્પન્ના ત્રૈવાચિકેન કર્મણા જ્ઞપ્તિચતુર્થેન અનાઘાતપઞ્ચમેન સમગ્રેણ સંઘેન ઉભયતઃ સંઘેન ઇયં ભિક્ષુણી । ચ્છન્દસો તિ રક્તચિત્તા ।
મૈથુનન્ તિ અબ્રહ્મચર્યં ગ્રામ્યધર્મન્ તિ ગ્રામસ્યાપ્ય્ એષો ધર્મો નગરસ્યાપ્ય્ એષો ધર્મો સર્વાવન્તસ્યાપિ લોકસ્ય એષો ધર્મો । પ્રતિષેવેયા તિ અધ્યાચારેય । સા એષા ભિક્ષુણી મૈથુનં ગ્રામ્યધર્મં પ્રતિષેવતિ માનુષેણ પુરુષેણ માનુષ્યકેન પણ્ડકેન ત્રયાણાં વ્રણમુખાનાં ધન્યમાર્ગે વર્ચમાર્ગે પ્રસ્રાવમાર્ગે અન્યતરાન્યતરસ્મિં વ્રણમુખે અઙ્ગજાતે અઙ્ગજાતં પ્રક્ષિપ્તં આર્તીયતિ આર્તયિત્વા સ્વાદયતિ । આદૌ સ્વાદયતિ । મધ્યે સ્વાદયતિ । પર્યવસાને સ્વાદયતિ । સુખીયતિ । આસ્વાદં નિગમયતિ પારાજિકા ભવતિ । આદૌ ન સ્વાદયતિ । મધ્યેન સ્વાદયતિ । પર્યવસાને સ્વાદયતિ । યાવત્ પારાજિકા ભવતિ । આદૌ ન સ્વાદયતિ । મધ્યે ન સ્વાદયતિ । પર્યવસાને સ્વાદયતિ યા આસ્વાદન્ નિગમયતિ સા પારાજિકા ભવતિ । આદૌ ન સ્વાદયતિ । મધ્યે ન સ્વાદયતિ । પર્યવસાને ન સ્વાદયતિ અનાપત્તિઃ ।
એવં સુપ્તસ્ય મૃતસ્ય અઙ્ગજાતે અઙ્ગજાતં પ્રક્ષિપિત્વા અર્તીયતિ । પેયાલં એવં અમાનુષસ્ય પણ્ડકસ્ય તિર્યગ્યોનિગતસ્ય પુરુષસ્ય પણ્ડકસ્ય ત્રયાણાં વ્રણમુખાનાં । પેયાલં ।

115. સા એષા ભિક્ષુણી રક્તચિત્તા પુરુષં દર્શનાય ઉટ્ઠાપેતિ સમ્વરગામિવિનયાતિક્રમમ્ આસાદયતિ દર્શનશ્રવણે દેશનાગામિવિનયાતિક્રમમ્ આસાદયતિ । યથા ભિક્ષુવિનયે ।
116. પુરુષો ત્રિખણ્ડીકૃતો ભવતિ । દ્વિધાપાટિતો ભવતિ । શુષ્કો ભવતિ । કોટરકજાતઃ । આધ્માતજાતો ભવતિ । વિનીલકો ભવતિ । વિપૂયકો ભવતિ ।
117. પઞ્ચ ભિક્ષુણીયો પઞ્ચ ભિક્ષૂન્ બલાત્ પ્રસહ્યમધ્યોમર્દન્તિ પઞ્ચ ભિક્ષુણીયો પારાજિકાયો ભવન્તિ । યો ચ ભિક્ષુઃ સાતિયતિ ।
પઞ્ચ ભિક્ષૂ પઞ્ચ ભિક્ષુણીયો બલાત્ પ્રગૃહ્યમધ્યોમર્દન્તિ પઞ્ચ ભિક્ષૂ પારાજિકા ભવન્તિ । યા ચ ભિક્ષુણી સાતિયતિ ।
ભિક્ષુ ભિક્ષુણીય સાર્ધં અન્યોન્યં વિપ્રતિપદ્યતિ ઉભયે પારાજિકા ભવન્તિ । ભિક્ષુણી શ્રામણેરેણ સહ વિપ્રતિપદ્યતિ ભિક્ષુણી પારાજિકા ભવતિ શ્રામણેરો નાશયિતવ્યો । અથ દાનિ ભિક્ષુણી આરામિકેન સહ વિપ્રતિપદ્યતે ભિક્ષુણી પારાજિકા ભવતિ । આરામિકો અગૃહીતસમ્વરત્વાત્ કિમ્ વ્રદ્યિષ્યતિ । એવં તીર્થિકેન । ત્રિહિ ભિક્ષુણી પારાજિકા ભવતિ । માનુષેણ અમાનુષેણ તિર્યગ્યોનિગતેન અપરેહિ ત્રિહિ ધન્યમાર્ગે વર્ચમાર્ગે પ્રસ્રાવમાર્ગે । અપરેહિ ત્રિહિ સુપ્તે મૃતે જાગ્રન્તે । દ્વિહિ ભિક્ષુણી પારાજિકા ભવતિ પુરુષેણ પણ્ડકેન ચ । સા એષા ભિક્ષુણી સુપ્તા વા ભવતિ મત્તા વા ઉન્મત્તા વા વિસ્તરેણ પુરુષો ઉપસંક્રમ્ય અભિનિષીદતિ વા અભિનિપદ્યતિ વા । અન્તોસ્તરતિ વા । સા તતો ઉત્થાય આદૌ સ્વાદયતિ । મધ્યે સ્વાદયતિ । પર્યવસાને સ્વાદયતિ પારાજિકા ભવતિ । કિન્ તિ દાનિ સાદિયના દ્રષ્ટવ્યા । કિન્ તિ દાનિ અસાદિયના । યથા ભિક્ષુવિનયે । સા એષા ભિક્ષુણી છન્દસો મૈથુનં ગ્રામ્યધર્મં પ્રતિષેવતીતિ । પેયાલં । સા એષા આપદ્યતિ । અપ્ય્ એકત્યા અજ્ઞાનાત્ । અપ્યેકત્યા સ્મૃતિસંમોષાત્ । અપ્ય્ એકત્યાકલ્પિયસંજ્ઞયા । અપ્ય્ એકત્યા અલજ્જિકેન । અપ્ય્ એકત્યા રાગાભિભૂતા દોષાભિભૂતા મોહાભિભૂતા અનાપત્તિઃ । ક્ષિપ્તચિત્તાયે અકરન્તીયે અનધ્યાચરન્તીયે અનાપત્તિઃ । તેન ભગવાન્ આહ ।
યા પુનર્ ભિક્ષુણી છન્દશો મૈથુનં ગ્રામ્યધર્મં પ્રતિષેવેય અન્તમસતો તિર્યગ્યોનિગતેનાપિ સાર્ધં ઇયં ભિક્ષુણી પારાજિકા ભવત્ય્ અસંવાસ્યા ।
પારાજિકધર્મ 24
એવં દ્વિતીયસ્ય । તૃતીયસ્ય । ચતુર્થસ્ય । ન કિઞ્ચિન્ નાનાકરણં યથા ભિક્ષુવિનયે ।
સંસર્ગ
118. ભગવાન્ છાક્યેષુ વિહરતિ શાક્યાનાં કપિલવસ્તુસ્મિં ન્યગ્રોધારામે । તેન દાનિ કાલેન તેન સમયેન ભગવતા ભિક્ષુણીનાં અરણ્યકાનિ શયનાસનાનિ પ્રતિક્ષિપ્તાનિ । ગ્રામાન્તકાનિ ચ અકૃતાનિ । ભિક્ષુણીયો ગૃહિણામ્ ઉપવસિતેહિ વસન્તિ । રાષ્ટ્રા નામ ભિક્ષુણી । સા દાનિ અપરસ્ય સાક્યસ્ય ઉદુવસિતે વસતિ । સા દાનિ રાષ્ટ્રા તસ્ય શાકિયકુમારસ્ય ઉદ્દિશતિ । સા દાનિ રાષ્ટ્રા પ્રાસાદિકા દર્શનિયા અવિગતરાગ । સો પિ શાકિયકુમારો પ્રાસાદિકો દર્શનીયો । સો દાનિ તાયે ત્રિક્ખત્તો દેવશિકં ઉપલઙ્કૃતં કાલ્યં મધ્યાહ્ને સાયં । તાયે દાનિ તં શાકિય કુમારં દૃષ્ટ્વા અભીક્ષ્ણં સંસેવાય ચ રાગચિત્તમ્ અનુધ્વંસયતિ । સા દાનિ મ્લાયતિ પાણ્ડુકૃશા દુર્વર્ણા ભોન્તીમપિ ભોજનં ન છન્દો ભવતિ ।
119. ભિક્ષૂ દાનીં પૃચ્છન્તિ । કેન ત્વં ભગિની રાષ્ટ્રા પાણ્ડુકૃશા દુર્વર્ણા । કિન્ તે દુઃખતિ । કિન્ તે પર્યેષામઃ । સર્પિસ્ તૈલં મધુ ફાણિતં । સા દાન્ આહ ભોતુ ભોતુ આર્ય એવમ્ એવ વર્તા ભવિષ્યામિ । ભિક્ષુણીયો પૃચ્છન્તિ । આર્યે રાષ્ટ્રે કેન ત્વમ્ એવં પાણ્ડુકૃશા દુર્વર્ણા । કિન્ તે દુઃખતિ । કિન્ તે પર્યેષામઃ । સર્પિસ્ તૈલં મધુ ફાણિતં । સા દાન્ આહ । ભોતુ ભોતુ આર્યમિશ્રિકાયો એવમ્ એવ વર્તા ભવિષ્યામીતિ । એવં એવ ઉપાસિકા ઉપાસિકાયો । સો પિ શાકિયકુમારો આહ । આર્યે કિન્ તે દુઃખતિ । કેન સિ પાણ્ડુ કૃશા દુર્વર્ણા । આચિક્ષાહિ કીદૃશેહિ અત્ર ભૈષજ્યેહિ વા ઉપકરણેહિ વા અર્થો ભવેય । સચેદ્ અસ્માકં ન ભવિષ્યતિ પ્રાતિવેશ્ય કુલાતો ઉદ્ધારધર્મણા આનાપયિષ્યામિ । અન્તરાપણાતો વા ગ્રામાન્તરાતો વા આનાપયિષ્યામિ । સા દાન્ આહ ભોતુ દીર્ઘાયુઃ એવમ્ એવ વર્તા ભવિષ્યામિ । દ્વિતીયં તૃતીયમ્ અપિ આહ । આર્યે કિન્ તે દુઃખતિ । કેનાસિ પાણ્ડુકૃશા દુર્વર્ણા યાવદ્ ગ્રામાન્તરાતો આનાપયિષ્યામિ । સા દાન્ આહ ભોતુ દીર્ઘાયુ એવમ્ એવ વર્તા ભવિષ્યામિ । સો દાનિ શાકિયકુમારો આહ । ન ઇદં આર્યાયે કિઞ્ચિત્ કાયિકં ગૈલાયં । ચૈતસિકં આર્યાયે ગૈલાન્યં । સા દાન્ આહ । બાઢં ચૈતસિકં ગૈલાન્યં । સો દાન્ આહ કથં સહ્યં ભવેય । સા દાન્ આહ । યદિ એવમ્ ઇચ્છસિ એવં સહ્યં ભવેય ।
120. સો દાન્ આહ । આર્યે કિમ્ અર્થમ્ અહં નેચ્છામિ । યો દાનિ અહં જલ્પામિ । આચિક્ષતુ આર્યા કિમ્ આજ્ઞાપયસિ । કિં કરોમિ । કીદૃશેહિ અત્ર ભૈષજ્યેહિ વા ઉપકરણેહિ વા અર્થો ભવેય । સચેદ્ અસ્માકં ન ભવિષ્યતિ પ્રાતિવેશ્યકુલાતો ઉદ્ધારધર્મણા આનયિષ્યામિ અન્તરાપણાતો વા ગ્રામાન્તરાતો વા આનાપયિષ્યામીતિ । આચિક્ષતુ આર્યા । સા દાન્ આહ । સાધુ તે એતમ્ અર્થમ્ કરોહિ । સો દાન્ આહ । ન આર્યે એવં વક્તવ્યં । અન્યાહિ અહં કાષાયવસનાહિ નોત્સહામ્ય્ એતં અર્થં કર્તું પ્રાગ્ એવ આર્યાય । આર્યા મમ ગુરુ ચ ભાવનીયા ચ । નાહમ્ આર્યાય એવં વક્તવ્યો । નહ્ય્ અહમ્ ઉત્સહામ્ય્ એતં કાર્યં કર્તું । સા દાન્ આહ । સાધુ તાવ મે આલિઙ્ગસ્વ ચુમ્બસ્વ સ્તનોદરઞ્ ચ મે પરિમર્દસ્વેતિ । લભ્યન્ મયા એતન્ માત્રં કર્તું । સ માત્રાલિઙ્ગતિ ચુમ્બતિ સ્તનોદરઞ્ ચ સે પરિમૃશતિ । સા પિ દાનિ તત્તકેનૈવ વિનોદયતિ । સો પિ દાનિ શાકિયકુમારો અભીક્ષ્ણસંસર્ગેણ અપમ્લાયતિ ।
121. યથા ભગવાન્ આહ । નાહમ્ ભિક્ષવો ઽન્યમ્ એકં સ્પ્રષ્ટવ્યં સમનુપશ્યામિ । એવં રઞ્જનીયમ્ એવં કમનીયમ્ એવં વઞ્ચનીયમ્ એવં મૂર્ચ્છનીયમ્ એવમ્ અધ્યોહારિ એવમ્ અન્તરાયકરમ્ અનુત્તરસ્ય યોગક્ષેમસ્યાધિગમાય યથા પુરુષસ્ય સ્ત્રી સ્પ્રષ્ટવ્યં સ્ત્રીયા પુરુષ ઇતિ દાનિ તેન અભિક્ષ્ણસંસેવાય અપમ્લાયતિ । સો દાનિ પુનઃ પુનઃ કરોતિ ।
122. સા દાનિ ભિક્ષુણીહિ વુચ્ચતિ । મા આર્યે એવં કરોહિ નૈવં લભ્યા કર્તું । સા દાન્ આહ । એવં મમ ક્રિયમાણં ફાસુ ભવતિ । એતં પ્રકરણં તાયો ભિક્ષુણીયો મહાપ્રજાપતીયે ગૌતમીયે આરોચયેંસુ । મહાપ્રજાપતી ગૌતમી ભગવતો આરોચયતિ । ભગવાન્ આહ શબ્દાપયથ રાષ્ટ્રાં । સા દાનિ શબ્દાપિતા । ભગવાન્ આહ । સત્યં રાષ્ટ્રે એવં નામ ત્વં અવશ્રુતા અવશ્રુતસ્ય । પુરુષસ્ય ઉપરિ જાનુમણ્ડલાભ્યામ્ અધો કક્ષાભ્યાં આમોષણપરામોષણં સાદિયસિ । આહ । આમ્ ભગવન્ । ભગવાન્ આહ । દુષ્કૃતં તે રાષ્ટ્રે । નન્વ્ અહં રાષ્ટ્રે અનેકપર્યાયેણ સર્વેષાં કામાનાં કામનન્દીનાં કામનિમ્નાનાં કામમૂર્ચ્છાનાં કામપિપાસાનાં કામપરિદાહ્યાનાં કામાધ્યવસાનાનાં અન્તમ્ વદામિ । પ્રહાણમ્ વદામિ । સમતિક્રમણં વદામિ । તત્ર નામ ત્વં ઇમં એવં રૂપત્વં પાપમ્ અકુશલં ધર્મં અધ્યાચરસિ । નૈષ રાષ્ટ્રે ધર્મ । નૈષ વિનયો । નૈવં શાસ્તુઃ શાસનં । નૈવં કર્તવ્યં । નૈવં કરતો વૃદ્ધિર્ ભવતિ કુશલેહિ ધર્મેહિ ।

123. અથ ખલુ ભગવાન્ મહાપ્રજાપતીં ગૌતમીમ્ આમન્ત્રયતિ । સન્નિપાતય ગૌતમિ ભિક્ષુણીયો । યાવતિકા ભિક્ષુણીયો કપિલવસ્તુન્ નગરમ્ ઉપનિશ્રિત્ય વિહરન્તિ । અથ ખલુ ભગવાન્ સન્નિપતિતં ભિક્ષુણીસંઘં વિદિત્વા એતત્ પ્રકરણં ભિક્ષુણીનાં વિસ્તરેણારોચયતિ । પેયાલં । યાવત્ પર્યવદાતાનિ ભવિષ્યન્તિ ।
યા પુન ભિક્ષુણી અવશ્રુતા અવશ્રુતસ્ય પુરુષસ્ય અધો કક્ષાભ્યામ્ ઉપરિ જાનુમણ્ડલાભ્યામ્ આમોષણપરામોષણં સાદિયેય ઇયં પિ ભિક્ષુણી પારાજિકા ભવત્ય્ અસમ્વાસ્યા ।
યા પુન ભિક્ષુણીતિ । પેયાલં । યાવદ્ એષા ભિક્ષુણી અવશ્રુતા તિ રક્તચિત્તા । અવશ્રુતસ્યેતિ રક્તચિત્તસ્ય । અધો કક્ષાભ્યામ્ ઇતિ સ્તનોદરં । ઉપરિ જાનુમણ્ડલાભ્યામ્ ઇતિ ઊરુ । આમોષણં તિ ચ્છુવણં । પરામોષણન્ તિ વીતિહારો । સાદિયેયા તિ સાતીયતિ સુખિયતિ રમીયતિ આસ્વાદ નિગમયતિ પારાજિકા ભવતિ ।
પારાજિકેતિ પારં નામોચ્યતે ધર્મજ્ઞાનં । તતો જીના ઓજીના સંજીના પરિહીણા । તેનાહ પારાજિકેતિ ।
124. એવં વિસ્તરેણ । સા એષા ભિક્ષુણી અવશ્રુતા અવશ્રુતસ્ય પુરુષસ્ય ઉપરિ જાનુમણ્ડલાભ્યામ્ અધો કક્ષાભ્યામ્ આમોષણપરામોષણં સાદયતિ પારાજિકા ભવતિ । સા એષા ભિક્ષુણી અવશ્રુતસ્ય પણ્ડકસ્ય ઉપરિ જાનુમણ્ડલાભ્યામ્ અધો કક્ષાભ્યામ્ આમોષણપરામોષણં સાદયતિ પારાજિકા ભવતિ । સા એષા ભિક્ષુણી અવશ્રુતા અનવશ્રુતેન પણ્ડકેન ઉપરિ જાનુમણ્ડલાભ્યામ્ અધો કક્ષાભ્યામ્ આમોષણપરામોષણં સાદિયતિ થૂલચ્ચયમ્ આસાદ્યતિ । સા પિ એષા ભિક્ષુણી અવશ્રુતા અનવશ્રુતેન પુરુષેન ઉપરિ જાનુમણ્ડલાભ્યામ્ અધો કક્ષાભ્યામ્ આમોષણપરામોષણં સાદિયતિ થૂલચ્ચયમ્ આસાદયતિ । સા એષા ભિક્ષુણી અવશ્રુતા અનવશ્રુતેન પણ્ડકેન ઉપરિ જાનુમણ્ડલાભ્યામ્ અધો કક્ષાભ્યામ્ આમોષણં પરામોષણં સાદિયેય થૂલચ્ચયમ્ આસાદયતિ । સા એષા ભિક્ષુણી અવશ્રુતા અનવશ્રુતાય સ્ત્રિયાય ઉપરિ જાનુમણ્ડલાભ્યામ્ અધો કક્ષાભ્યામ્ આમોષણપરામોષણં સાદિય દેશનાગામિવિનયાતિક્રમમ્ આસાદયતિ । સા એષા ભિક્ષુણી અનવશ્રુતા અવશ્રુતેન પુરુષેણ ઉપરિ જાનુમણ્ડલાભ્યામ્ અધો કક્ષાભ્યામ્ આમોષણપરામોષણં સાદિયતિ થૂલ્ઽ-અચ્ચયમ્ આસાદયતિ । સા એષા ભિક્ષુણી અનવશ્રુતા અવશ્રુતેનપણ્ડકેન ઉપરિ જાનુમણ્ડલાભ્યામ્ અધો કક્ષાભ્યામ્ આમોષણપરામોષણં સાદિયતિ થૂલ્ઽ-અચ્ચયં આસાદયતિ । સા એષા ભિક્ષુણી અનવશ્રુતા અવશ્રુતાય સ્ત્રિયાય ઉપરિ જાનુમણ્ડલાભ્યામ્ અધો કક્ષાભ્યામ્ આમોષણપરામોષણં સાદયતિ દેશનાગામિવિનયાતિક્રમમ્ આસાદયતિ । સા એષા ભિક્ષુણી અનવશ્રુતા અવશ્રુતેન પુરુષેણ ઉપરિ જાનુમણ્ડલાભ્યામ્ અધો કક્ષાભ્યામ્ આમોષણપરામોષણં સાદયતિ દેશનાગામિ વિનયાતિક્રમમ્ આસાદયતિ । સા એષા ભિક્ષુણી અનવશ્રુતા અનવશ્રુતેન પણ્ડકેન ઉપરિ જાનુમણ્ડલાભ્યામ્ અધો કક્ષાભ્યામ્ આમોષણપરામોષણં સાદયતિ દેશનાગામિવિનયાતિક્રમમ્ આસાદયતિ । સા એષા ભિક્ષુણી અનવશ્રુતા અનવશ્રુતાય સ્ત્રિયાય ઉપરિ જાનુમણ્ડલાભ્યામ્ અધો કક્ષાભ્યામ્ આમોષણપરામોષણં સાદયતિ સમ્વરગામિવિનયાતિક્રમમ્ આસાદયતિ । સા એષા ભિક્ષુણી અવશ્રુતા અવશ્રુતેન પુરુષેણ અધો જાનુમણ્ડલાભ્યામ્ ઉપરિ કક્ષાભ્યાં યાવત્ સ્થૂલાત્યયમ્ આસાદયતિ । સા એષા ભિક્ષુણી અવશ્રુતા અવશ્રુતેન પણ્ડકેન અધો જાનુમણ્ડલાભ્યામ્ ઉપરિ કક્ષાભ્યામ્ યાવ થૂલ્ઽ-અચ્ચયમ્ આસાદયતિ । સા એષા ભિક્ષુણી અવશ્રુતા અવશ્રુતાય સ્ત્રિયાય અધો જાનુમણ્ડલાભ્યામ્ ઉપરિ કક્ષાભ્યાં યાવદ્ દેશનાગામિવિનયાતિક્રમમ્ આસાદયતિ । સા એષા ભિક્ષુણી અવશ્રુતા અવશ્રુતેન પુરુષેણ અધો જાનુમણ્ડલાભ્યામ્ ઉપરિ કક્ષાભ્યામ્ યાવત્ દેશનાગામિવિનયાતિક્રમમ્ આસાસ્દયતિ । સા એષા ભિક્ષુણી અવશ્રુતા અવશ્રુતેન પણ્ડકેન અધો જાનુમણ્ડલાભ્યાં ઉપરિ કક્ષાભ્યામ્ યાવત્ દેશનાગામિવિનયાતિક્રમમ્ આસાદયતિ । સા એષા ભિક્ષુણી અવશ્રુતા અવશ્રુતાય સ્ત્રિયાય અધો જાનુમણ્ડલાભ્યામ્ ઉપરિ કક્ષાભ્યાં યાવત્ સમ્વરગામિવિનયાતિક્રમમ્ આસાદયતિ । સા એષા ભિક્ષુણી અનવશ્રુતા અનવશ્રુતેન પુરુષેણ અધો જાનુમણ્ડલાભ્યામ્ ઉપરિ કક્ષાભ્યામ્ યાવત્ દેશનાગામિવિનયાતિક્રમમ્ આસાદયતિ । સા એષા ભિક્ષુણી અનવશ્રુતા અનવશ્રુતેન પણ્ડકેન અધો જાનુમણ્ડલાભ્યામ્ ઉપરિ કક્ષાભ્યામ્ યાવત્ દેશનાગામિવિનયાતિક્રમમ્ આસાદયતિ । સા એષા ભિક્ષુણી અનવશ્રુતા અનવશ્રુતાયસ્ત્રિયાય અધો જાનુમણ્ડલાભ્યામ્ ઉપરિ કક્ષાભ્યામ્ યાવત્ સમ્વરગામિવિનયાતિક્રમમ્ આસાદયતિ । સા એષા ભિક્ષુણી અનવશ્રુતા અનવશ્રુતેન પુરુષેણ અધો જાનુમણ્ડલાભ્યામ્ ઉપરિ કક્ષાભ્યામ્ યાવત્ સમ્વરગામિવિનયાતિક્રમમ્ આસાદયતિ । સા એષા ભિક્ષુણી અનવશ્રુતા અનવશ્રુતેન પણ્ડકેન અધો જાનુમણ્ડલાભ્યામ્ ઉપરિ કક્ષાભ્યાં યાવત્ સમ્વરગામિવિનયા તિક્રમમ્ આસાદયતિ । સા એષા ભિક્ષુણી અનવશ્રુતા અનવશ્રુતાય સ્ત્રિયાય અધો જાનુમણ્ડલાભ્યામ્ ઉપરિ કક્ષાભ્યામ્ આમોષણપરામોષણં સાદીયતિ અનાપત્તિઃ ।
125 । અથ દાનિ ભિક્ષુણી લલાટસિરાં વેધાપયતિ દ્વિતીયાય ભિક્ષુણીય મૂર્ધ્નિ આક્રમિતવ્યા યથા સ્ત્રી સ્પ્રષ્ટવ્યં સંજાનાતિ ન પુરુષ સ્પ્રષ્ટવ્યં સંજાનાતિ । અથ દાનિ બાહુશિરાં વિન્ધાપયતિ અપરાય ભિક્ષુણીય બાહા ગ્રહેતવ્યા યથા સ્ત્રી સ્પ્રષ્ટવ્યં સંજાનાતિ ન પુરુષ સ્પ્રષ્ટવ્યં । એવં ગુલ્ફશિરા । એવં જાનુમણ્ડલાધઃ । અથ દાનિ ગણ્ડં વા પિટકમ્ વા ક્ષતમ્ વા પુરુષેણ પાટાપયતિ વા ઉપનાહાપયતિ વા અપરાય ભિક્ષુણીય આલમ્બયિતવ્યં । ન ક્ષમતિ સમ્બાધે પ્રદેશે ગણ્ડમ્ વા પિટકમ્ વા ક્ષતમ્ વા ઉપહતમ્ વા પુરુષેણ વેધાપયિતુમ્ વા પાટાપયિતુમ્ વા ઉપનાહાપયિતુમ્ વા । સમ્બાધો નામ પ્રદેશો ઉપરિ જાનુમણ્ડલાભ્યામ્ અધઃ કક્ષાભ્યામ્ । તેન ભગવાન્ આહ ।
યા પુન ભિક્ષુણી અવશ્રુતા અવશ્રુતસ્ય પુરુષસ્ય અધો કક્ષા ભ્યામ્ ઉપરિ જાનુમણ્ડલાભ્યામ્ આમોષણપરામોષણં સાદિયેય ઇયં પિ ભિક્ષુણી પારાજિકા ભવત્ય્ અસમ્વાસ્યા ।
પારાજિકધર્મ 6
અષ્ટવસ્તુકા
126. ભગવાન્ સમ્યક્સમ્બુદ્ધો યદર્થં સમુદાગતો તદર્થમ્ અભિસમ્ભાવયિત્વા વૈશાલીયામ્ વિહરતિ । મહાવને કૂટાગારશાલાયાં । તેન દાનિ કાલેન તેન સમયેન ભગવતા ભિક્ષુણીનામ્ આરણ્યકાનિ શયનાસનાનિ પ્રતિક્ષિપ્તાનિ । ગ્રામાન્તિકનિ ચ અકૃતાનિ । ભિક્ષુણીયો અભ્યન્તરનગરે પ્રવિશન્તિ । અથ રાષ્ટ્રપાલા નામ ભિક્ષુણી । સા દાનિ અપરસ્ય લિચ્છવિકુમારસ્ય ઉદુવસિતે વસતિ । સા દાનિ તસ્ય લિચ્છવિકુમારસ્ય ઉદ્દેશન્ દદાતિ । સા દાનિ રાષ્ટ્રપાલા તસ્ય દેવસિકમ્ ઉપસંક્રમતિ કાલ્યં મધ્યાહ્ને સાયમ્ । સા દાનિ પ્રાસાદિકા દર્શનીયા અવીતરાગા । સો પિ લિચ્છવિકુમારો પ્રાસાદિકો દર્શનીયો । તાયે દાનિ રાષ્ટ્રપાલાય અભીક્ષ્ણદર્શનેન અભિક્ષ્ણં સંસેવાય ચ રાગચિત્તમ્ અનુધ્વંસયતિ । સા દાનિ મ્લાયતિ । પેયાલં । યાવદ્ ગુરુ ચ ભાવનીયા ચ યાવન્ નોત્સહામિ ।

127. સા દાન્ આહ । સાધુ ખલુ તાવન્ મે અન્તો હસ્તપાશસ્ય તિષ્ઠાહિ સંલપાહિ । હસ્તં મે ગૃહ્ણાહિ । પ્રહસ્તં મે ગૃહ્ણાહિ । અઙ્ગુલિં મે ગૃહ્ણાહિ । અન્ગુષ્ટં મે ગૃહ્ણાહિ । ચીવરં મે ગૃહ્ણાહિ । અહં પિ તે આગતમ્ અભિનન્દિષ્યં । આસનેન ઉપનિમન્ત્રયિષ્યં । કાયન્ તે અનુપ્રયચ્છિષ્યં । પીઠિકામ્ વા આપણમ્ વા કર્માન્તમ્ વા ગમિષ્યન્ તિ । સો દાન્ આહ । આર્યે લભ્યા મયા એતં કર્તું । સો દાનિ તાયે અન્તો હસ્તપાસસ્ય તિષ્ઠતિ । સંલપતિ । હસ્તેન ગૃહ્ણાતિ । પ્રહસ્તે ગૃહ્ણાતિ । ચીવરે ગૃહ્ણાતિ । સા પિ તં આગતમ્ અભિનન્દતિ । આસનેનોપનિમન્ત્રયતિ । કાયં સે નુપ્રયચ્છતિ । સંકેતં વા ગચ્છતિ । સાપિ દાનિ તત્તકેનૈવ કામચ્છન્દમ્ વિનોદેતિ । સો પિ દાનિ લિચ્છવિકુમારો અભીક્ષ્ણદર્શનેન અભીક્ષ્ણસંસેવાય અપમ્લાયતિ ।
128. યત્ તદ્ ઉક્તં ભગવતા । નાહમ્ ભિક્ષવો ઽન્યદ્ એકરૂપમ્ અપિ સમનુપશ્યામીતિ વિસ્તરેણ સૂત્રં । સા દાનિ અભીક્ષ્ણં સંસેવાય અપમ્લાયતિ । સા પુનઃ પુનઃ કરોતિ । સા ભિક્ષુણીહિ વુચ્ચતિ । મા આર્યે રાષ્ટ્રપાલે એવં કરોહિ । નૈવં લભ્યા કર્તું । સા દાન્ આહ । કેન્ઽ અર્થન્ ન લભ્યતે । એવમ્ મમ ક્રિયમાણે ફાસુ ભવતિ । એતં પ્રકરણં ભિક્ષુણીયો મહાપ્રજાપતીયે ગૌતમીયે આરોચયન્તિ । મહાપ્રજાપતી ગૌતમી ભગવતો આરોચયતિ । ભગવાન્ આહ । શબ્દાપયથ રાષ્ટ્રપાલાં । સા દાનિ શબ્દાપિતા । ભગવાન્ આહ । સત્યં રાષ્ટ્રપાલે એવન્ નામ ત્વં અવશ્રુતા અવશ્રુતસ્ય પુરુષસ્ય અન્તો હસ્તપાશસ્ય સંતિષ્ઠસિ સંલપસિ । પેયાલં । યાવત્ સંકેતં ગચ્છસિ । આહ । આમ્ ભગવન્ । ભગવાન્ આહ । દુષ્કૃતં તે રાષ્ટ્રપાલે । યાવન્ મહાપ્રજાપતીં ગૌતમીમ્ આમન્ત્રયતિ । યાવચ્ છિક્ષાપદં પ્રજ્ઞપતં ।
યા પુન ભિક્ષુણી અવશ્રુતા અવશ્રુતસ્ય પુરુષસ્ય અન્તો હસ્તપાશસ્ય સંતિષ્ઠેત વા સંલપેત વા । હસ્તગ્રહણમ્ વા । ચીવરગ્રહણમ્ વા સાદીયેય । આગતમ્ વા અભિનન્દેય । આસનેન વા ઉપનિમન્ત્રેય । કાયમ્ વા અનુપ્રયચ્છેય । સંકેતકૃતમ્ વા ગચ્છેય । ઇયં પિ ભિક્ષુણી પારાજિકા ભવત્ય્ અસંવાસ્યા ।
129. યા પુન ભિક્ષુણીતિ ઉપસંપન્ના । યાવત્ સા એષા ભિક્ષુણી અવશ્રુતા તિ રક્તચિત્તા । અવશ્રુતસ્ય પુરુષસ્યેતિ રક્તચિત્તસ્ય । અન્તો હસ્તપાશસ્યેતિ અન્તો વ્યાયામેતિ । સંલપેયા તિ ઉપકર્ણં વા જલ્પેય । હસ્તગ્રહણન્ તિ હસ્તે ગૃહ્ણિય યાવદ્ અઙ્ગુષ્ટકે વા । ચીવરગ્રહણન્ તિ સંઘાટીયં વા ઉત્તરાસઙ્ગે વા અઙ્તરેવાસે વા સંકક્ષિકાયાં વા દકશાટિકાયામ્ વા । સાદિયેયા તિ આસ્વાદં નિગમયેત્ । આગતં વા અભિનન્દેયા તિ વા સ્વાગતન્ તે અનુરાગતન્ તે પુનઃ પુન આગચ્છેસિ । પ્રીતાસ્મિ તવાગમનેન । પ્રહ્લાદિતમ્ મે ગાત્રં તવ દર્શનેન । આસનેનોપનિમન્ત્રેયા તિ આસનમ્ અસ્ય દદેય । કાયં સે અનુપ્રયચ્છેયા તિ યેનાસૌ તેન કાયં પ્રણામેત । સંકેતકૃતં ગચ્છેદ્ ઇતિ યસ્ તસ્ય અભીક્ષ્ણં ઉપચારો ભવેદ્ આપણો વા પીઠિકા વા ક્ષેત્રવસ્ત્રં વા ઉદકસમીપં વા કર્માન્તં વા ઉદ્યાયં વા માર્ગે વા તહિં તિષ્ઠેદ્ ઇયં પિ ભિક્ષુણી પારાજિકા અસંવાસ્યેતિ યાવત્ પ્રજ્ઞપ્તિઃ ।
130. સા એષા ભિક્ષુણી અવશ્રુતા અવશ્રુતસ્ય પુરુષસ્ય અન્તો હસ્તપાશં સંતિષ્ઠતિ યાવત્ સંકેતં કૃતં ગચ્છતિ પારાજિકા ભવતિ । એવં પણ્ડકસ્ય સ્ત્રિયાઃ સ્થૂલાત્યયઃ । સા એષા ભિક્ષુણી અવશ્રુતા અવશ્રુતસ્ય પુરુષસ્ય અન્તો હસ્તપાશં તિષ્ઠતિ યાવત્ સંકેતકૃતમ્ વા ગચ્છતિ થૂલ્ઽ-અચ્ચયં । એવં પણ્ડકે સ્ત્રિયાયાં દેશનાગામિવિનયાતિક્રમમ્ આસાદયતિ । સા એષા ભિક્ષુણી અનવશ્રુતા અવશ્રુતસ્ય અન્તો હસ્તપાશસ્ય સંતિષ્ઠતિ યાવત્ સંકેતકૃતમ્ વા ગચ્છતિ સ્થૂલાત્યયં । એવં પણ્ડકસ્ય સ્ત્રિયાયાન્ દેશનાગામિવિનયાતિક્રમમ્ આસાદયતિ । સા એષા ભિક્ષુણી અવશ્રુતા અવશ્રુતેન પુરુષેણ સન્તિષ્ઠતિ થૂલ્ઽ-અચ્ચયમ્ । સંલપતિ સ્થૂલ્ઽ-અચ્ચયં । હસ્તગ્રહણં થૂલ્ઽ-અચ્ચયમ્ । ચીવરગ્રહણં થૂલ્ઽ-અચ્ચયં । આગતમ્ અભિનન્દતિ થૂલ્ઽ-અચ્ચયં । આસનેનોપનિમન્ત્રેતિ થૂલ્ઽ-અચ્ચયં । કાયમ્ અનુપ્રયચ્છતિ થૂલ્ઽ-અચ્ચયં । સંકેતઙ્ ગચ્છતિ પારાજિકા ભવતિ । એવમ્ એકૈકેન પદેન થૂલ્ઽ-અચ્ચયં । યાવત્ સપ્તમે સપ્ત થૂલ્ઽ-અચ્ચયાઃ । અષ્ટમે પદે પારાજિકા ભવતિ । અથ દાનિ અનુખજ્જકમ્ આપજ્જતિ યદાષ્ટૌ થૂલ્ઽ-અચ્ચયા ભવન્તિ તદા પારાજિકા ભવતિ । અથ દાનિ એક સમાપદ્યિત્વા પ્રતિકરિત્વા યાવત્ સપ્તમમ્ આપદ્યિત્વા પ્રતિકરિત્વા અષ્ટમમ્ આપદ્યતિ ન સા પારાજિકા ભવતિ । અથ દાનિ સપ્તમમ્ આપદ્યિત્વા અપ્રતિકરિત્વા અષ્ટમમ્ આપદ્યતિ પારાજિકા ભવતિ । તેન ભગવાન્ આહ ।
યા પુન ભિક્ષુણી અવશ્રુતા અવશ્રુતસ્ય પુરુષસ્ય અન્તો હસ્તપાશસ્ય સન્તિષ્ઠેદ્ વા । સંલપેદ્ વા । હસ્તગ્રહણમ્ વા । ચીવરગ્રહણમ્ વા સાદીયેય । આગતમ્ વા અભિનન્દેય । આસનેન વા ઉપનિમન્ત્રેયેત । કાયમ્ વા અનુપ્રયચ્છેય । સંકેતકૃતમ્ વા ગચ્છેય । ઇયમ્ પિ ભિક્ષુણી પારાજિકા ભવત્ય્ અસમ્વાસ્ય ।
પારાજિકધર્મ 7
અવદ્યપ્રતિછાદિકા
131. ભગવાન્ વૈશાલીયં વિહરતિ । વિસ્તરેણ નિદાનં કૃત્વા । વૈશાલીયં દાનિ નગરે અપરસ્ય લિચ્છવિસ્ય ત્રિયન્તરા દારિકા જાતા । અમઙ્ગલ્યા અપ્રશસ્તા । તેષાન્ દાનિ માતાપિતૃણામ્ ભવતિ । ક ઇમાં વિવાહયિષ્યતિ । ગૃહે પિ ધાર્યમાણા અમઙ્ગલ્યા કસ્યેયન્ દાતવ્યા । અપરે આહંસુઃ । ઇચ્છત યૂયં એતાં દારિકાં ઉન્નીયમાનાં । તે દાન્ આહંસુઃ । ઇચ્છામઃ । આહંસુઃ । એષાત્ર કાલી નામ ભિક્ષુણી । તસ્યા દેથ સા ઉન્નેષ્યતિ । તેહિ દાનિ સા ઉક્તા । આર્યે ઽસ્માકં ત્રિયન્તરા દારિકા જાતા અધન્યા વામઙ્ગલ્યા વાપ્રશસ્તા વા । તામ્ વયમ્ આનાપેયેમઃ । ઉન્નેહિ વર્ધેહિ અન્તેવાસિનીય તે ભવિષ્યતિ । વયં ચ તે ગ્રાસાચ્છાદન્ દાસ્યામઃ । તાય સા પરિગૃહીતા । ઉન્નેતિ વર્ધેતિ । તતો દેવસિકં પક્વપ્રહેણકમ્ આનીયતિ । અનુશમં અનુશમં આચ્છાદં લભતિ । હેમન્તે હેમન્તિકં । વર્ષાકાલે વર્ષાવાસિકં । સા યદા મહન્તીભૂતા તદા તાય પ્રવ્રજિતા । શિક્ષા દેશિતા । પરિપૂરશિક્ષા । ઉપસમ્પાદિતા । તીવ્રરાગો માતૃગ્રામઃ । સા દાનિ ક્લેશેહિ બાધ્યતે । ન સહતિ । સા દાન્ આહ । આર્યે ન દાનિ પ્રવ્રજ્યાયાં ગમિષ્યામ્ય્ અહં । ક્લેશેન બાધ્યામિ । કાલી આહ । પુત્રિ દુઃખો ગૃહાવાસઃ । અઙ્ગારકર્ષૂપમા કામા ઉક્તા ભગવતા । કિન્ તે ગૃહાવાસેન । સા પશ્યતિ યદિ તાવદ્ ઇયં પ્રત્યોધાવતિ તતો મે લાભસત્કારો ઽન્તરહાયિષ્યતિ । સા તાય નિગૃહીતા વિચ્છિન્દિતા । સા દાનિ ક્લેશાન્ અસહન્તી આરામિકપરિવ્રાજકેહિ સાર્ધં મિશ્રિભૂતા । તાય કુક્ષિઃ પ્રતિલદ્ભોદરં મહન્તીભૂતં । સા ભિક્ષુણીહિ નિષ્કાશીયતિ । તાયો દાનિ ભિક્ષુણીયો આહંસુઃ । આર્યે કાલિ જાનાસિ ત્વમ્ એતાં આગારકેહિ પરિવ્રાજકેહિ સહ મિશ્રીભૂતાં । આહ । જાનામિ । એવં વિરોપાદાય આહંસુઃ । કિમ્ અર્થં ત્વં નારોચેસિ । ન જલ્પસિ । પશ્યામિ યદ્ય્ અહમ્ આરોચયિષ્યં । એષા ગૃહં ગમિષ્યતિ । મમ એષ લાભસત્કારો અન્તરાહાયિષ્યતીતિ ।

132. એતં પ્રકરણં તાયો ભિક્ષુણીયો મહાપ્રજાપતીયે ગૌતમીયે આરોચયેંસુઃ । મહાપ્રજાપતી ગૌતમી ભગવતો આરોચયતિ । ભગવાન્ આહ । શબ્દાપયથ કાલિં । સા શબ્દાપિતા । તદ્ એવ સર્વં ભગવાન્ વિસ્તરેણ પૃચ્છતિ । આહ । આમ ભગવન્ । ભગવાન્ આહ । દુષ્કૃતં તે કાલિ । અસ્તિ નામ ત્વં કાલિ જાનન્તી ભિક્ષુણીં દુષ્ઠુલ્લાપત્તિમ્ આપનાં પ્રતિચ્છાદેસિ । યાવન્ નૈષ કાલિ ધર્મો નૈષ વિનયો । યાવદ્ ભગવાન્ મહાપ્રજાપતીં ગૌતમીમ્ આમન્ત્રયતિ । સન્નિપાતય ગૌતમિ ભિક્ષુણીયો યાવતિકા ભિક્ષુણીયો વૈશાલીન્ નગરીમ્ ઉપનિશ્રિત્ય વિહરન્તિ । યાવચ્ છિક્ષાપદં પ્રજ્ઞપ્તં ।
યા પુન ભિક્ષુણી જાનન્તી ભિક્ષુણીં દુષ્ઠુલ્લામ્ આપત્તિં કૃતામ્ અધ્યાચીર્ણાં છાદેય । સા ન પરેષામ્ આરોચયતિ કુવેગે મહાજને સંઘમધ્યે । યદા સા ભિક્ષુણી ભિક્ષુણીહિ ચ્યુતા ભવતિ મૃતા નિષણ્ણા અવસણ્ણા અવક્રાન્તા ઇમસ્માદ્ ધર્મવિનયાદ્ । અથ સા ભિક્ષુણીનામ્ એવમ્ વદેય । આજ્ઞાસિ વતાહમ્ આર્યે ઇત્થન્નામાયે ભિક્ષુણીયે દુષ્ઠુલ્લામાપત્તિ કૃતામધ્યાચીર્ણા । સાહં ન પરેષામ્ આરોચયેયં । કિન્ તિ ઇમાયે માપરે જાનન્તૂ તિ । ઇયં ભિક્ષુણી પારાજિકા ભવતિ ॥
યા પુન ભિક્ષુણીતિ ઉપસમ્પન્ના । પેયાલં । જાનન્તીતિ સ્વયમ્ વા જાનેય પરતો વા શ્રુણેય આકારવન્તેન દર્શનેન શ્રવણેન । દુષ્ઠુલ્લામ્ આપત્તિં તિ દુષ્ઠુલ્લાનામ અષ્ટાનામ્ અન્યતરાન્યતરા કૃતા અધ્યાચીર્ણા । સા ન પરેષામ્ આરોચેય ઇતિ ન કથયેત્ । કુવે એગે તિ એકાયે । મહાજને તિ દ્વિન્નામ્ ત્રયાણાં । સંઘમધ્ય્તિ પરિપૂર્ણસંઘસ્ય ।
ચ્યુતા તિ ચ્યુતા ભોતિ બ્રહ્મચર્યાતો । મૃતા તિ કાલગતા । નિષણ્ણા અવસણ્ણા તિ ગૃહિણીભાવઙ્ ગતા । અવક્રાન્તા ઇમસ્માદ્ ધર્મવિનયાદ્ ઇતિ અન્યતીર્થિકાયતનં સંક્રાન્તા । અથ સા ભિક્ષુણી ભિક્ષુણીનાં એવં વદેયા । આજ્ઞાસિ વતાહં આર્યે ઇત્થન્નામાયે ભિક્ષુણીયે દુષ્ઠુલ્લા-મ્-આપત્તિઃ કૃતામધ્યાચીર્ણા । છાયે । સાહં ન પરેષામ્ આરોચયે । કિન્ તિ ઇમાયે માપરે જાનન્તૂ તિ । ઇયમ્ પિ ભિક્ષુણી પારાજિકા ભવતિ । પારન્ નામ વુચ્ચતિ ધર્મજ્ઞાનં । પેયાલં । યાવત્ પ્રજ્ઞપ્તિઃ ।
133. સા એષા ભિક્ષુણી પશ્યતિ ભિક્ષુણીં અરુણોદ્ગતે દુષ્ઠુલ્લામ્ આપત્તિમ્ આપદ્યન્તીં । નો તુ ચ્છાદનાચિત્તં પ્રતિલભતે । સૂર્યસ્યોદ્ગમનકાલસમયે છાદનાચિત્તં પ્રતિલભિત્વા અરુણમુદ્ઘાતે તિ ઇયં ભિક્ષુણી પારાજિકા ભવતિ । એવં દો કાલિકા અષ્ટ પરિવર્તા કર્તવ્યાઃ । યથા ભિક્ષુવિનયે છાદનાયાં । સા એષા ભિક્ષુણી ભિક્ષુણીં પશ્યતિ દુષ્ઠુલ્લામ્ આપત્તિમ્ અધ્યાચરન્તીં । તાય દાનિ અપરાય આરોચયિતવ્યં । અથ સા ભોતિ અન્તેવાસિણી વા સાર્ધવિહારિણી વા પશ્યતિ । યદિ આરોચયિષ્યામિ ઇદાનીં ભિક્ષુણીહિ નિસ્કાસિષ્યતીતિ અનુનયસમ્બન્ધેન છાદેતિ પારાજિકા ભોતિ । સા એષા ભિક્ષુણી પશ્યતિ અપરાં ભિક્ષુણીં આપત્તિમ્ આપદ્યન્તીં । સા દાનિ અપરાય આરોચેતિ દૃષ્ટા મયા ઇત્થન્નામા ભિક્ષુણી દુષ્ઠુલ્લામ્ આપત્તિમ્ અધ્યાચરન્તી । અહં પશ્યામિ યદિ આરોચયિષ્યતીતિ દાની ભિક્ષુણીહિ નિર્ધાવયિષ્યતીતિ મયા પિ ચ્છાદિતં । સા પિ પશ્યતિ યદિ અહમ્ આરોચયિષ્યં ઉભયે નિર્ધાવયિષ્યન્તીતિ ચ્છાદેતિ । સા પિ પારજિકા ભવતિ । એવં યત્તિકાયો ચ્છાદેન્તિ સર્વાયો પારાજિકા ભોન્તિ । એષા ભિક્ષુણી ભિક્ષુણીં પશ્યતિ દુષ્ઠુલ્લામ્ આપત્તિમ્ આપદ્યન્તીં । સા અપરાન્ આરોચેતિ । ઇત્થન્નામા ભિક્ષુણી દુષ્ઠુલ્લામ્ આપત્તિમ્ આપન્ના । સા દાન્ આહ । પાપં કૃતન્ ત્વયા મમ આરોચયન્તીય । મા અપરાયે પિ આરોચયિષ્યસીતિ થૂલ્ઽ-અચ્ચ્યમ્ આસાદયતિ । સા એષા ભિક્ષુણી પશ્યતિ ભિક્ષુણીં દુષ્થુલ્લામ્ આપત્તિમ્ અધ્યાચરન્તીં । તાય અપરાયે આરોચયિતવ્યં । અથ દાનિ સા ભોતિ રૌદ્રા વા સાહસકારા પશ્યતિ । મા સે જીવિતાન્તરાયં વા બ્રહ્મચર્યાન્તરાયમ્ વા કરિષ્યતીતિ ઉપેક્ષા પર્તિલભતિ અનાપત્તિઃ । તેન ભગવાન્ આહ ।
યા પુન ભિક્ષુણી જાનન્તી ભિક્ષુણીયે દુષ્ઠુલ્લામ્ આપત્તિં કૃતામ્ અધ્યાચીર્ણાં છાદેય । સા ન પરેષામ્ આરોચયેત્ કુવેગે મહાજને સંઘમધ્યે । યદા સા ભિક્ષુણી ભિક્ષુણીહિ ચ્યુતા ભવતિ મૃતા નિષણ્ણા અવસણ્ણા અવક્રાન્તા ઇમસ્માદ્ ધર્મવિનયાદ્ । અથ ભિક્ષુણી ભિક્ષુણીનામ્ એવમ્ વદેય આજ્ઞાસિ વતાહં આર્યે ઇત્થન્નામાયે ભિક્ષુણીયે દુષ્ઠુલ્લા-મ્-આપત્તિ કૃતામધ્યાચીર્ણા । સાહં ન પરેષામ્ આરોચયેયં । કિન્ તિ ઇમાયે માપરે જાનન્તૂ તિ । ઇયં પિ ભિક્ષુણી પારાજિકા ભવત્ય્ અસમ્વાસ્યા ।
પારાજિકધર્મ 8
ઉત્ક્ષિપ્તાનુવર્તિકા
134. ભગવાન્ સમ્યક્સંબુદ્ધો યદ્ અર્થં સમુદાગતો તદર્થમ્ અભિસમ્ભાવયિત્વા । પેયાલં । યાવત્ તેહિ તેહિ વિહારેહિ વિહરન્ કૌશામ્બ્યામ્ વિહરતિ ઘોષિતારામે । આયુષ્માન્ દાનિ છન્દકો પઞ્ચાનામ્ આપત્તિકાયાનામ્ અન્યતરાન્યતરામ્ આપત્તિમ્ અધ્યોમર્દતિ । સો ભિક્ષૂહિ વુચ્ચતિ આયુષ્મન્ છન્દક પશ્યસિ એતામ્ આપત્તિં । સો દાન્ આહ । નાહં પશ્યામિ યૂયમ્ અપિ નં પશ્યથ । ભે ચ્યુ[?]તં પશ્યન્તુ । કિમ્ પુન મમ એતાય દુષ્ટાય । એતં પ્રકરણં ભિક્ષૂ ભગવતો આરોચયેંસુ । ભગવાન્ આહ । યદ્ય્ એષો ભિક્ષવશ્ છન્દકો પઞ્ચાનામ્ આપત્તિકાયાનામ્ અન્યતરાન્યતરામ્ આપત્તિમ્ અધ્યોમર્દતિ । સ તામ્ આપત્તિં ન પશ્યતિ । તેન સંઘો આપત્તીય અદર્શનેન ઉત્ક્ષેપનીયં કર્મ કરોતુ । તસ્ય સંઘેન ઉત્ક્ષેપણીયં કર્મ કૃતં । ન સંભુઞ્જતિ ધર્મસંભોગેન આમિષસંભોગેન । તસ્ય દાનિ માતા અપરંહિ ભિક્ષુણીવિહારે આવાસિની । સો દાનિ તંહિ ગત્વા આહ । સાલોહિતે સંઘેનાહમ્ ઉત્ક્ષિપ્તો । ન સંભુઞ્જતિ મે ધર્મસમ્ભોગેન આમિષસંભોગેન । સા દાન્ આહ । અપર્યા આર્ય ચ્છન્દક । અહન્ તે સંભુઞ્જામિ ધર્મસમ્ભોગેન આમિષસમ્ભોગેન । સા દાનિ સમ્ભુઞ્જતિ ધર્મસંભોગેન આમિષસંભોગેન । સા દાનિ ભિક્ષુણીહિ વુચ્ચતિ । આર્યે એષો હિ આર્ય છન્દકો સમગ્રેણ સંઘેન ધર્મતો વિન્યતો ઉત્ક્ષિપ્તો અપ્રતિકૃતો । મા આર્યે એતં ભિક્ષું અનુવર્તેહિ ।

ભગવાન્ આહ । અપાપાય આર્યમિશ્રિકા અહં ચ તાવન્ નેતં ભિક્ષું અનુવર્તિષ્યં । કા અન્યા અનુવર્તિષ્યતિ । અનુવર્તિષ્યામ્ય્ અહમ્ એતં ભિક્ષું । કિમ્ અર્થમ્ અહમ્ એતં કિમ્ અર્થમ્ અહમ્ એતમ્ નાનુવર્તિષ્યે । એતત્ પ્રકરણં તાયો ભિક્ષુણીયો મહાપ્રજાપતીયે આરોચયેંસુઃ । મહાપ્રજાપતી ગૌતમી ભગવત આરોચયતિ । ભગવાન્ આહ । યદ્ય્ એષા ભિક્ષુણી છન્દકમાતા છન્દકં ભિક્ષું સમગ્રેણ સંઘેન ધર્મતો વિનયતો ઉત્ક્ષિપ્તમ્ અપ્રતિકૃતમ્ અનુવર્તતિ । તેન હિ તં ગચ્છથ ત્રિઃક્ખત્તો કુવેગે ત્રિઃક્ખત્તો મહાજને ત્રિક્ખત્તો સંઘમધ્યે સમનુગ્રાહથ એતસ્ય વસ્તુસ્ય પ્રતિનિઃસર્ગાય । સા દાનિ કુવેગે વુચ્ચતિ સત્યં ત્વમ્ આર્યે છન્દકમાતે આર્યેછન્દકં સમગ્રેણ સંઘેન ધર્મતો વિનયતો ઉત્ક્ષિપ્તમ્ અપ્રતિકૃતમ્ અનુવર્તસિ । આહો ત્ય્ આહ । સા ત્વં કુવેગે વુચ્યસિ । મા આર્યે છન્દકમાતો આર્યછન્દકં સમગ્રેણ સંઘેન ધર્મતો વિનયતો ઉત્ક્ષિપ્તમ્ અપ્રતિકૃતં અનુવર્તાહિ । યં ખલુ તે આર્યે છન્દકમાતે મિત્રાય કરણીયં અર્થકામાય હિતૈષિણીય કરોતિ તે તં મિત્રા એકા વાચા ગચ્છન્તિ । દ્વે વાચે અવશિષ્ટે પ્રતિનિઃસર ન પ્રતિનિઃસરામીત્ય આહ । એવમ્ દ્વિર્ અપિ ત્રિર્ અપિ । એવં મહાજને સંઘમધ્યે અવલોકના કર્તવ્યા યાવન્ ન પ્રતિનિઃસરામીત્ય્ આહ ।
135. એતં પ્રકરણં તાયો ભિક્ષુણીયો ભગવતઃ આરોચયેંસુઃ । અનુપ્રાપ્તા ભગવન્ આર્યા છન્દકમાતા ત્રિક્ખત્તો કુવેગે ત્રિક્ખત્તો મહાજને ત્રિક્ખત્તો સંઘમધ્યે એતસ્ય વસ્તુસ્ય પ્રતિનિઃસર્ગાય ન ચ પ્રતિનિઃસરતિ । ભગવાન્ આહ । શબ્દાપયથ છન્દકમાતાં । સા દાનિ શબ્દાપિતા । ભગવાન્ આહ । સત્યં ત્વં છન્દકમાતે । એવન્ નામ ત્વં છન્દકં ભિક્ષું સમગ્રેણ સંઘેન ધર્મતો વિનયતો ઉત્ક્ષિપ્તમ્ અપ્રતિકૃતં સંભુઞ્જસિ । સા ત્વં ત્રિક્ખુત્તો કુવેગે ત્રિક્ખુત્તો મહાજને ત્રિક્ખુત્તો સંઘમધ્યે અનુપ્રાપ્તા એતસ્ય વસ્તુસ્ય પ્રતિનિઃસર્ગાય ન ચ પ્રતિનિઃસરસિ । આમ્ ભગવન્ । ભગવાન્ આહ । દુષ્કૃતન્ તે છન્દકમાતે । નન્વ્ અહં છન્દકમાતે અનેકપર્યાયેણ દૌર્વચનસ્યં ગર્હામિ દૌર્વચનસ્ય અવર્ણવાદિ તત્ર નામ ત્વં ખરાખક્ખટં વામા અપ્રદક્ષિનગ્રાહિણી । નૈષશ્ છન્દકમાતે ધર્મો । નૈષ વિનયો નૈતં શાસ્તુઃ શાસનં । નૈવં કર્તવ્યં નૈવં કરણીયં । નૈવં કરોન્તીયે વૃદ્ધિર્ ભવતિ કુશલેષુ ધર્મેષુ । એવં ચ દાનિ ત્વં જાનન્તી ભિક્ષું સમગ્રેણ સંઘેન ધર્મતો વિનયતો ઉત્ક્ષિપ્તમ્ અનુવર્તસિ । તેન હિ ન ક્ષમતિ જાનન્તી ભિક્ષું સમગ્રેણ સંઘેન ધર્મતો વિનયતો ઉત્ક્ષિપ્તમ્ અપ્રતિકૃતમ્ અનુવર્તિતું ।
અથ ખલુ ભગવાન્ મહાપ્રજાપતીં ગૌતમીમ્ આમન્ત્રયતિ । સન્નિપાતય ગૌતમિ ભિક્ષુણીયો યાવતિકા ભિક્ષુણીયો કૌશામ્બિનગરીમ્ ઉપનિશ્રાય વિહરન્તિ । યાવચ્ છિક્ષાપદં પ્રજ્ઞપ્તં ।
136. યા પુન ભિક્ષુણીતિ ઉપસમ્પન્ના । જાનન્તીતિ સ્વયમ્ વા જાનેય પરતો વા શ્રુણેય આકારવન્તેન દર્શનેન આકારવન્તેન શ્રવણેન । સમગ્રેણ સંઘેનેતિ અવ્યગ્રેણ । ધર્મવિનયતો આપત્તીય અદર્શનેન આપત્તીય અપ્રતિકર્મેણ ત્રયાણાં દૃષ્ટિગતાનામ્ અપ્રતિનિઃસર્ગેણ । ઉત્ક્ષિપ્તન્ તિ અસંભોગમ્ કૃતં ।
અપ્રતિકૃતં તિ અપ્રત્યોસારિતં । અનુવર્તેયા તિ આમિષસંભોગેન વા ધર્મસંભોગેન વા સંભુઞ્જેય ।
સા ભિક્ષુણી ભિક્ષુણીહિ એવમ્ અસ્ય વચનીયા । એષો હિ આર્યે ભિક્ષુઃ સમગ્રેણ સંઘેન । પેયાલં । યાવત્ તદ્ એવ વસ્તું પ્રતિગૃહ્ણેય ન પ્રતિનિઃસરેય યં તં ઉત્ક્ષિપ્તકં ભિક્ષુમ્ અનુવર્તતિ ।
સા ભિક્ષુણીતિ યથા છન્દકમાતા । ભિક્ષુણીહીતિ સંઘેન મહાજનેન એકપુદ્ગલેન યાવત્ તૃતીયકં સમનુગ્રાહિતવ્યા સમનુભાષિતવ્યા ઇતિ ત્રિક્ખત્તો કુવેગે મહાજને ત્રિક્ખત્તો સંઘમધ્યે । સા કુવેગે વક્તવ્યા । સત્યં ત્વં ઇત્થંનામે ઇત્થંનામે ભિક્ષુસમગ્રેણ સંઘેન ધર્મતો વિનયતો ઉત્ક્ષિપ્તમ્ અપ્રતિકૃતમ્ અનુવર્તસિ । આમો ત્ય્ આહ । સા દાનિ વક્તવ્યા । મા આર્યે ઇત્થંનામ ભિક્ષું સમગ્રેણ સંઘેન ધર્મતો વિનયતો ઉત્ક્ષિપ્તમ્ અનુવર્તાહિ । યં ખલુ તે ઇત્થન્નામે મિત્રાય કરણીયં અર્થકામાય હિતૈષિનીય કરોતિ । તે તં મિત્રા એકા વાચા અવશિષ્ટા પ્રતિનિઃસર ન પ્રતિનિઃસરામીત્ય્ આહ દ્વિતીયં તૃતીયમ્ અપિ । પેયાલં । સંઘમધ્યે પિ ત્રૈવાચિકં યાવત્ તં વસ્તું પ્રતિનિઃસરેય ઇત્ય્ એતં કુશલં । નો ચ પ્રતિનિઃસરેય ઇયમ્ પિ ભિક્ષુણી પારાજિકા ભવત્ય્ અસમ્વાસ્યા ।
પારાજિકેતિ પારાજિકાયે આપત્તીયે સંકાશના પ્રકાશના વિવરણા વિભજના ઉત્તાનીકર્મતા પ્રજ્ઞપ્તિઃ ।
137. સા એષા ભિક્ષુણી ત્રિક્ખત્તો કુવેગે સમનુગ્રાહિયમાણા સમનુભાષિયમાણા પ્રતિનિઃસર્ગાર્હં વસ્તું ન પ્રતિનિઃસરતિ વાચાયાં વિનયાતિક્રમમ્ આસાદયતિ । ત્રિક્ખત્તો મહાજને સમનુગ્રાહિયંઆણા વા સમનુભાષિયમાણા વા પ્રતિનિઃસર્ગાર્હં વસ્તું ન પ્રતિનિસ્સરતિ વાચાયામ્ વાચાયામ્ વિનયાતિક્રમમ્ આસાદયતિ । સંઘમધ્યે જ્ઞપ્તિમ્ અધિવાસયતિ વિનયાતિક્રમમ્ આસાદયતિ । પ્રથમાયામ્ વાચાયામ્ અધ્યોરોપિતાયાં વિનયાતિક્રમમ્ આસાદયતિ । વ્યોરોપિતાયાં થૂલ્ઽ-અચ્ચયમ્ આસાદયતિ । દ્વિતીયાયાં વાચાયામ્ અધ્યોરોપિતાયાં વિનયાતિક્રમમ્ આસાદયતિ । વ્યોરોપિતાયાં વાચાયાં થૂલ્@ઽ અચ્ચયમ્ આસાદયતિ । તૃતીયાયાં વાચાયામ્ અધ્યોરોપિતાયાં થૂલ્ઽ-અચ્ચયમ્ આસાદયતિ । વ્યોરોપિતાયાં પારાજિકા ભવતિ । યદા પારાજિકામ્ આપત્તિમ્ આપન્ના ભવતિ । યે ચ કુવેગે મહાજને યે ચ સંઘમધ્યે વિનયાતિક્રમાશ્ ચ થૂલ્ઽ-અત્યયાશ્ ચ સર્વે તે પ્રતિપ્રશ્રંભ્યન્તે એકા આપત્તિર્ ગુરુકા સન્થિહતિ । યદ્ ઇયં પારાજિકા । અન્તરા પ્રતિનિઃસરતિ પઞ્ચાસ્થિતાસુ આપત્તિષુ કારાપયિતવ્યા । કિન્ તિ દાનિ પ્રતિનિઃસર્ગાર્હં દ્રષ્ટવ્યં । કિમ્ અપ્રતિનિઃસર્ગાર્હમ્ અભૂષિસિ ઇત્થન્નામં ભિક્ષું ઉત્ક્ષિપ્તકમ્ અનુવર્તિષ્યન્ તિ । નાનુવાર્તિતં અનુવર્તામિ અનુવર્તિષ્યામિ ચેતિ એવં પ્રતિનિઃસર્ગાર્હં ।
કિન્ તિ દાનિ અપ્રતિનિઃસર્ગાર્હં અભૂષિસિ । ઇત્થન્નામં ભિક્ષુમ્ ઉત્ક્ષિપ્તકમ્ અનુવર્તિષ્યન્ તિ । અનુવર્તિતં દાનિ નાનુવર્તામિ અનુવર્તિષ્યામિ ચેતિ એવમ્ અપ્રતિનિઃસર્ગાર્હં ચેતિ એવમ્ અપ્રતિનિઃસાર્ગર્હં દ્રષ્ટવ્યં । તેન ભગવાન્ આહ ।
યા પુન ભિક્ષુણી જાનન્તી ભિક્ષું સમગ્રેણ સંઘેન ધર્મતો વિનયતો ઉત્ક્ષિપ્તમ્ અપ્રતિકૃતમ્ અનુવર્તેય સા ભિક્ષુણી ભિક્ષુણીહિ એવમ્ અસ્ય વચનીય । એષો હિ આર્યે ભિક્ષુઃ સમગ્રેણ સંઘેન ધર્મતો વિનયતો ઉત્ક્ષિપ્તો અપ્રતિકૃતો । મા એતં ભિક્ષુમ્ અનુવર્તેય । એવં ચ સા ભિક્ષુણી ભિક્ષુણીભિર્ ઉચ્યમાના તં વસ્તું પ્રતિગૃહ્ણેય । ન પ્રતિનિઃસરેય સા ભિક્ષુની ભિક્ષુણીહિ યાવત્ તૃતીયકમ્ સમનુગ્રાહિતવ્યા સમનુભાષિતવ્યા તસ્ય વસ્તુસ્ય પ્રતિનિઃસર્ગાય । યાવત્ તૃતીયકં સમનુગ્રાહિયમાણા વા સમનુભાષિયમાણા વા તં વસ્તું પ્રતિનિઃસરેય ઇત્ય્ એતં કુશલં । નો ચ પ્રતિનિઃસરેય ઇયમ્ પિ ભિક્ષુણી પારાજિકા ભવત્ય્ અસમ્વાસ્યા ।
ઉદ્દાનં
મૈથુનમ્ અદત્તાદાનં વધો
મૃષા સંસર્ગો ઽષ્ટવસ્તુકા ।
અવદ્યપ્રતિચ્છાદિકા
ઉત્ક્ષિપ્તાનુવર્તિકા ॥
પ્રપૂર્યતે વર્ગઃ । પારાજિકાઃ સમાપ્તાઃ ।
સંચરિત્ર

138. સંચરિત્રકર્મ યથા ભિક્ષૂણાં સર્વમ્ અન્વર્થં યાવત્ તેન ભગવાન્ આહ ।
યા પુન ભિક્ષુણી સંચરિત્રં સમાપદ્યેય સ્ત્રીમતમ્ વા પુરુષસ્યોપસંહરેય પુરુષસ્ય વા મતં સ્ત્રિયાયોપસંહરેય જાયત્તતેન વા જારત્તતેન વા અન્તમસતો તત્ક્ષણીકાનિ પિ અયં ધર્મો પ્રથમાપત્તિકો સંઘાતિશેષો [(વા?)] ઉપાદિશેષો સંઘો સંઘમ્ એવાધિપતિ કૃત્ય નિઃસરણીયો ।
સંઘાતિશેષધર્મ 2
અમુલકઃ
દ્વે અભૂતે તથૈવ કર્તવ્યા યથા ભિક્ષૂણાં । યાવત્ તેન ભગવાન્ આહ ।
યા પુન ભિક્ષુણી દુષ્ટાદ્ દોષાત્ કુપિતા અનાત્તમના શુદ્ધાં ભિક્ષુણીમ્ અનાપત્તિકાં અમૂલકેન પારાજિકેન ધર્મેણાનુધ્વંસયે અપ્ય્ એવ નામ્ઽ એનાં બ્રહ્મચર્યાતો ચ્યાવેયન્ તિ સા તદ્ અપરેણ સમયેન સમનુગ્રાહિયમાણા વા અસમનુભાષિયમાના વા અમૂલકમ્ એતમ્ અધિકરણમ્ ભવતિ ભિક્ષુણી ચ દોષે પ્રતિષ્ઠિહતિ દોષા અવચામીતિ અયમ્ પિ વર્ગે પ્રથમાપત્તિકો સંઘાતિશેષો યાવત્ ।
લેશમાત્રકં
તેન ભગવાન્ આહ ।
યા પુન ભિક્ષુણી દુષ્ટા દોષાત્ કુપિતા અનાત્તમના અન્યભાગિયસ્ય ચાધિકરણસ્ય કિઞ્ચિ દેશં લેશમાત્રકં ધર્મં ઉપાદાય અપરાજિકાં ભિક્ષુણીં પારાજિકેન ધર્મેણાનુધ્વંસયે અપ્ય્ એવ નામૈનાં બ્રહ્મચર્યા ચ્યાવેયન્ તિ સા તદ્ અપરેણ સમયેન સમનુગ્રાહિયમાણા વાસમનુભાષિયમાના વા અન્યભાગીયમ્ એવ તમ્ અધિકરણં ભવતિ અન્યભાગીયસ્ય ચાધિકરણસ્ય કિઞ્ચિ દેશ લેશમાત્રકો ધર્મો ઉપાદિન્નો ભવતિ ભિક્ષુણી ચ દોષે પ્રતિષ્ઠિહતિ દોષા અવચામીતિ સંઘાતિશેષો ।
સંઘાતિશેષધર્મ 4
ઉસ્સયવાદા
139. ભગવાઞ્ છ્રાવસ્તીયં વિહરતિ । તંહિ દાનિ ભિક્ષુણીવિહારો ચ તીર્થિકશય્યા ચ । કન્થાન્તરિકા । સા કન્થા પતિતા । તંહિ દાનિ ભિક્ષુણીવિહારે । સ્થૂલનન્દા નામ ભિક્ષુણી આવાસિકિની । સા દાન્ આહ । તીર્થિકા કરોથૈતાં કન્થાં । યૂયં આહ્રીકઅનપત્રાપિણો હ્રીરપત્રાપ્ય નિપન્નાઃ । આર્યમિશ્રિકાઃ હ્રીરપત્રાપ્ય સમ્પન્નાઃ કાલે ચ વિકાલે ચ મર્માં પ્રવિશન્તાં નિષ્ક્રામન્તાં દૃષ્ટ્વા ભવિષ્યતિ ચિત્તસ્યોપક્લેશો । તે દાન્ આહંસુઃ । અયં વર્ષારાત્રો યદા વર્ષા નિર્ગતા ભવિષ્યન્તિ તદા કરિષ્યામઃ । સા દાન્ આહ । ઇદાનીમ્ એવ કરોથ । તે ન કુર્વન્તિ । સા દાનિ આક્રોશતિ ભ્રષ્ટાયૂઃ નષ્ટાયૂઃ ભગ્નાશા સુરાભ્રષ્ટા યાનગર્દભા ન કરિષ્યથ । કથમ્ નગ્નાઃ । આહ્રીકઅનોપત્રાપિણો હ્રીરપત્રાપ્ય વિપન્ના મિથ્યાદૃષ્ટિકા વિનિપાતિતાઃ । કરોથૈતાં કન્થાં । તે દાન્ આહંસુઃ ઇતિકિતિકાય ધીતે વડડિઙ્ગરપુષ્ટે શ્રમણિકે યદિ મરસિ ન કરોમ એતાં કન્થાં ।
140. તાય દાનિ ગત્વા આસને નિવેદિતં । એતદ્ એવ સર્વમ્ આરોચયિત્વાહ દીર્ઘાયુ યથા સા કન્થા ક્રિયતે તથા કરોથ । આસનિકા શ્રાદ્ધા પ્રસન્ના । તે દાન્ આહંસુઃ શબ્દાપયથ મિશ્રસ્થાન્ । તે દાનિ શબ્દાપિતાઃ । તે આસનિકા આહંસુઃ । હે ઇતિકિતિકાય પુત્રાઃ તીર્થિનગ્નાઃ સુરાભ્રષ્ટા યાનગર્દભાઃ મિથ્યાદૃષ્ટીક વિનિપાતિતાઃ । ગચ્છથ તાં કન્થાં કરોથ । યૂયમ્ અહ્રીકા અનોત્રાપિણો આર્યમિશ્રિકા હ્રીરપત્રાપ્ય સમ્પન્નાઃ । તેષાં યુષ્માકં કાલે ચ વિકાલે ચ નિષ્ક્રામન્તાં પ્રવિશન્તાં દૃષ્ટ્વા આર્યમિશ્રિકાણાં બ્રહ્મચારિણીનાં ભવિષ્યતિ ચિત્તસ્યાન્યથાત્વં તેહિ દાનિ આસનિકેહિ નિયુક્તાઃ અકામકા કાર્યન્તે । તે દિવસતો કન્થામ્ ઉત્થાપયન્તિ । રાત્રૌ ચ વર્ષેણ પાતીયતિ । તેષાં દાનિ ત્રેમાસં કર્મ કુર્વન્તાનાં ગતં । તે દાન્ આહંસુઃ । ઇમાય ઇતિકિતિકાય ધીતરે વડડિઙ્ગરપુષ્ટાય શ્રમણિકાય મૃત્તિકાકર્મ કરિયામઃ । ઉપાસકકુલેહિ અવધ્યાયન્તિ પશ્યથ ગૃહપતયો યુષ્માકં દક્ષિણીય શ્રમણિકાય અસ્તિ મે ચલન્ તિ કૃત્વા ત્રેમાસં અકામકા કર્મ કારાપિતા । એતં પ્રકરણં ઉપાસકા કુલોપિકાનાં ભિક્ષુણીનામ્ આરોચયન્તિ । ભિક્ષુણીયો પિ મહાપ્રજાપતીયે ગૌતમીયે આરોચયન્તિ । મહાપ્રજાપતી ગૌતમી ભગવતો આરોચયતિ । ભગવાન્ આહ । શબ્દાપયથ નન્દાં । સા દાનિ શબ્દાપિતા । સત્યન્ નન્દે તિ । પેયાલં । યાવત્ પર્યવદાતાનિ ભવિષ્યન્તિ ।
યા પુન ભિક્ષુણી ઉત્સયવાદા વિહરેયા આગારિકપરિવ્રાજકેહિ દિવસમ્ વા મુહૂર્તમ્ વા અન્તમસતો આરામિકશ્રમણ્ઽઉદ્દેશેહિ સાર્ધમ્ અયમ્ પિ ધર્મો પ્રથમાપત્તિકો ।
યા પુનર્ ભિક્ષુણીતિ ઉપસમ્પન્ના । ઉત્સયવાદા વિહરેયા તિ કલહં કરેય । આગરિકેહીતિ ગૃહિકેહિ । પરિવ્રાજિકેહીતિ ગૌતમજટિલકપર્યન્તેહિ । દિવસં તિ સુર્યાકં દિવસં । મુહૂર્તં તિ તત્ક્ષણં તન્મુહૂર્તં । અન્તમસતો આરામિકેહીતિ સંઘોપસ્થાયકેહિ । શ્રમણ્ઽઉદ્દેશકેહીતિ પઞ્ચદશવર્ષાન્ ઉપાદાય યત સપ્તતિકાઃ । સાર્ધમ્ વિહરેય । અયમ્ પિ ધર્મ પ્રથમાપત્તિકો સંઘાતિશેષો ।
સંઘો તા નામ વુચ્ચન્તિ અષ્ટ પારાજિકા ધર્માઃ । તેષામ્ ઇયમ્ આપત્તિઃ સાવશેષા સપ્રતિકર્મા । સંઘાતિશેષન્ તિ સંઘાતિશેષાયે આપત્તીયે સંકાષના પ્રકાશના વિવરણા વિભજના ઉત્તાનીકર્મતા પ્રજ્ઞપ્તિઃ ।
સા એષા ભિક્ષુણી રાજાકુલે વા આસને વા નિવેદયતિ થૂલ્ઽ-અચ્ચયં । આકાર્ષાપયતિ સંઘાતિશેષઃ । ઉપાસકકુલે વા શ્રાદ્ધકુલે વા નિવેદયતિ વિનયાતિક્રમઃ । ઉજ્ઝાપયતિ સમ્વરગામિવિ । ભિક્ષુર્ અપિ રાજકુલે નિવેદયતિ વિનયાતિક્રમમ્ આસાદયતિ । ઓજ્ઝાપયતિ સમ્વરગામિવિ । તેન ભગવાન્ આહ ।
યા પુન ભિક્ષુણી ઉત્સયવાદા વિહરેય આગારિકપરિવ્રાજકેહિ દિવસમ્ વા મુહૂર્તમ્ વા અન્તમસતો આરામિકશ્રમણ્ઽઉદ્દેશેહિ સાર્ધમ્ આપત્તિઃ ધર્મો પ્રથમાપત્તિકો ॥
સંઘાતિશેષધર્મ 5
ગ્રામાન્તરં
141. ભગવાં ચ્છ્રાવસ્તીયમ્ વિહરતિ । તંહિ દાનિ રાષ્ટ્રા નામ ભિક્ષુણી । તસ્યા એવ રાષ્ટ્રપાલા નામ ભગિની કુગ્રામકે વૂઢા । સા તાવદ્ અનજ્જિકા । સા પ્રેષયતિ । આર્યે રાષ્ટ્રે આગચ્છ યદિ મામ્ ઇચ્છસિ જીવન્તીં પશ્યિતું । સા તહિં ગતા । સા ચ કાલગતા । સો દાનિ ભગિનીપતિકો પરિદેવતિ । આર્યે રાષ્ટ્રે યન્ તે ભગિની કાલગતા કા તાવદ્ ઇમં દારકં પરિહરિષ્યતિ કા તાવદ્ ઇમં મમ ગૃહં પ્રતિજાગરિષ્યતિ । આર્યાય રાષ્ટ્રાય વયં પ્રતિજાગૃતવ્યાઃ । તાયે દાનિ ભવતિ પાપકાઃ ખલુ વાતા વાયન્તીતિ । સા નિષ્ક્રમિત્વા સ્રાવસ્તીમ્ આગતા । સા ભિક્ષુણીનામ્ આહ । આર્યમિશ્રિકાયો મનાસ્મિ બ્રહ્મચર્યાતો ચ્યાવિતા । આહંસુઃ । કિમ્ વા કથમ્ વા । એતદ્ એવ વિસ્તરેણારોચયતિ । એતં પ્રકરણં ભિક્ષુણીયો મહાપ્રજાપતીયે ગૌતમીયે આરોચયન્તિ । મહાપ્રજાપતી પિ ગૌતમી ભગવત આરોચયતિ । ભગવાન્ આહ । શબ્દાપયથ રાષ્ટ્રાં । સા દાનિ શબ્દાપિતા । તદ્ એવ સર્વં વિસ્તરેણ પૃચ્છીયતે । યાવદ્ આમ્ ભગવન્ । ભગવાન્ આહ । એવં ચ નામ ત્વં ભિક્ષુણીય વિના અધ્વાનમાર્ગં પ્રતિપદ્યસિ । તેન હિ ન ક્ષમતિ યાવચ્ છિક્ષાપદં પ્રજ્ઞપ્તં ।
142. એષા એવાર્થોત્પત્તિઃ । ભિક્ષુણીયો અધ્વાનમાર્ગં ગચ્છન્તિ । અપરા દાનિ ભિક્ષુની પ્રાસાદિકા દર્શનીયા તરુણી ઉચ્છ્વાસકારી વા પ્રશ્વાસકારિ વા માર્ગાતો ઉત્ક્રમિત્વા ઉપવિષ્ટા । પુરુષસાર્થો ચ આગચ્છતિ । સા તેહિ પરિવારિતા । તે દાન્ આહંસુઃ । આર્યા પ્રાસાદિકા દર્શનીયા તરુણી પ્રત્યગ્રયૌવને વર્તસિ । કામાઃ । પરિભોક્તવ્યાઃ । સા ત્વં કિં પ્રવ્રજિતા । કો વા તે નિર્વેદ ઇતિ । આહ । પ્રવ્રજિતાસ્મિ ।

આહંસુઃ । આચક્ષ્વ તાવત્ યાવત્ તે તદ્ અનન્તરં પરિવારિય ધારેન્તિ । તાવત્ તાયો ભિક્ષુણીયો ગ્રામાન્તરઙ્ ગતાઃ । તાયે દાનિ કૌકૃત્યમ્ ઉત્પન્નં । સા મહાપ્રજાપતીયે ગૌતમીયે આરોચયતિ । મહાપ્રજાપતી ગૌતમી ભગવત આરોચયતિ । ભગવાન્ આહ । તેન હિ આપત્તિઃ અકામિકાયેતિ ।
143. એષૈવાર્થોત્પત્તિઃ । ભિક્ષુણીયો અધ્વાનમાર્ગં ગચ્છન્તિ । અપરા દાનિ ભિક્ષુણી ગ્લાના । સા વિના ભિક્ષુણીહિ ગ્રામાન્તરમ્ ઉત્ક્રાન્ત । તાયે દાનિ કૌકૃત્યં કૃતં કૌકૃત્યેન મહાપ્રજાપતીયે આરોચયતિ । મહાપ્રજાપતી ગૌતમી ભગવત આરોચયતિ । ભગવાન્ આહ । અનાપત્તિઃ ગ્લાનાયેતિ । અથ ખલુ ભગવાન્ મહાપ્રજાપતીં ગૌતમીમ્ આમન્ત્રયતિ । સન્નિપાતય ગૌતમીતિ । પેયાલં ।
યા પુન ભિક્ષુણી ભિક્ષુણીય વિના અધ્વાનમાર્ગં પ્રતિપદ્યેય અન્તમસતો ગ્રામાન્તરમ્ પિ અન્યત્રસમયે તત્રાયં સમયો અકામિકા ભિક્ષુણી ભવતિ ગ્લાનિકા વા । અયમ્ અત્ર સમયો । અયમ્ પિ ધર્મો પ્રથમાપત્તિકો ।
યા પુન ભિક્ષુણીતિ । પેયાલં । ભિક્ષુણીય વિનેતિ અદ્વિતીયા । અધ્વાનમાર્ગ ત્રિયોજનં દ્વિયોજનમ્ ત્રિયોજનમ્ । અન્તમસતો ગ્રામાન્તરમ્ વા । અકામિકા તિ હસ્તિ કડેવરેણ અશ્વકડેવરેણ ગોકડેવરેણ વા મનુષ્યકડેવરેણ વા આવૃતા ભવતિ । ગ્લાનિકેતિ જરાદુર્બલા વા વ્યાધિદુર્બલા વા ભવતિ । પ્રત્યુદ્ધૃતં ભગવતા પદં અનાપત્તી ગ્લાનાય । અયમ્ અત્ર સમયો । એતા દાનિ ભિક્ષુણીયો અધ્વાનમાર્ગઙ્ ગચ્છન્તિ યાવતા અન્તોસીમાઙ્ ગચ્છન્તિ કિઞ્ચાપિ દૂરં દૂરં ગચ્છન્તિ અનાપત્તિઃ । અથ દાનિ ગ્રામાન્તરમ્ વા નગરાન્તરમ્ વા ગચ્છન્તિ કાન્તારમાર્ગમ્ વા અતિક્રામન્તિ । અન્તો હસ્તપાશસ્થિતાહિ અતિક્રામિતવ્યં । પરં હસ્તપાશં ગચ્છન્તિ । અન્તમસતો ચતુરઙ્ગુલમ્ પિ દેશનાગામિવિનયાતિક્રમમ્ આસાદયતિ । અધ્યર્ધમ્ વા દ્વિહસ્તમ્ વા ગચ્છન્તિ થૂલ્ઽ-અચ્ચયમ્ આસાદયતિ । અથ દાનિ એકા ભિક્ષુની આગત્વા સીમાન્તરે તિષ્ઠતિ થૂલ્ઽ-અચ્ચયમ્ આસાદયતિ । અપરા આગત્વા અતિક્રામતિ ઇમં સીમાન્તરન્ તિ એવં યત્તિકા અતિક્રામન્તિ સર્વાસાં થૂલ્ઽ-અચ્ચયં । તેન ભગવાન્ આહ ।
યા પુન ભિક્ષુણી ભિક્ષુણીય વિના અધ્વાનમાર્ગં પ્રતિપદ્યેય અન્તમસતો ગ્રામાન્તરમ્ પિ અન્યત્રસમયે । તત્રાયં સમયો અકામિકા ભિક્ષુણી ભવતિ । ગ્લાનિકા વા । અયમ્ અત્ર સમયો । અયમ્ પિ ધર્મો પ્રથમાપત્તિકો ।
ગ્રામાન્તરં એકરાત્રં પિ
144. ભગવાન્ રાજગૃહે વિહરતિ । તત્ર દાનિ કર્મકારપુત્રઃ શ્રદ્ધાપ્રસન્નઃ । તસ્ય ભાર્યા શુક્લા નામ કર્મારધીતા પ્રાસાદિકા દર્શનીયા । અથ ભગવાન્ કાલસ્યૈવ નિવાસયિત્વા પાત્રચીવરમ્ આદાય રાજગૃહં પિણ્ડાય પ્રવિષ્તઃ । સાવદાનમ્ પિણ્ડાય ચરન્તો તસ્ય ગૃહં ગતો ઉદ્દેશે સ્થિતઃ । સો દાનિ ભુઞ્જતિ । સા પરિવિશન્તી આવૃત્ય સ્થિતા । મા ભગવન્તમ્ દૃષ્ટ્વા વિપ્રકૃત ઉત્થાસ્યતીતિ । તસ્ય દાનિ ભવતિ કિન્ તાવદ્ ઇયમ્ આવૃત્ય તિષ્ઠતિ । ભગવતા પિ વૈનેયવશેન પ્રભા તે ઉત્સૃષ્ટા । તેન ચાવલોકિતં । તેન ભગવાન્ દૃષ્ટો । સો દાન્ આહ । અયે હિ અસ્તિ નામ ત્વં મમ ભગવન્તમ્ આવારયસિ । અનર્થકામા ત્વં । મમ ન ત્વમ્ અર્થકામા । સા દાન્ આહ નાહમ્ આર્યપુત્રસ્ય અનર્થકામા । ભગવન્તમ્ આરાધયામિ । અપિ તુ મા વિપ્રકૃતો ભગવન્તમ્ દૃષ્ટ્વા ઉત્થાસ્યસીતિ । તાયે દાનિ ભવતિ ધિગ્ અસ્તુ મમ ગૃહાવાસસ્ય । યત્ર હિ નામ પ્રિયં કરિષ્યામીતિ । અપ્રિયમ્ ઉક્તા । સા દાન્ આહ આર્યપુત્ર ગચ્છામ્ય્ અહં । પર્વ્રજામિ । સો દાન્ આહ । કસ્મિન્ પ્રવચને । આહ । બૌદ્ધે । આહ । પ્રવ્રજાહીતિ ।
145. સા દાનિ ઉત્પલવર્ણાય પ્રવ્રજિતા ઉપસમ્પાદિતા । તાય દાનિ અષ્ટાહેન પ્રવ્રજિતાય યુઞ્જન્તીય વ્યટયન્તીય વ્યાસયન્તીય તિસ્રો વિદ્યાઃ ષડભિજ્ઞાઃ । બલવશીભાવઃ સાક્ષીકૃતો । સા દાનિ બલવશીભાવપ્રાપ્તા । અન્યતરં વૃક્ષમૂલં નિશ્રયોપનિષણ્ણા । તાયે દાનિ શક્રો ઽમરસંઘપરિવૃત્તો પાદવન્દો આગતો । આહ ।
ઇમાં પશ્યથ ધર્મસ્થાં શુક્લાં કર્મારધીતરં ।
અદ્ય અષ્ટાહપ્રવ્રજિતા કૃતકૃત્યા નિરાશ્રવા ॥ [1] ॥
સુવિનીતોત્પલવર્ણા માર્ગે આર્ય પ્રવિશતે ।
ત્રૈવિદ્યા ઋદ્ધિ ચ પ્રાપ્તા ચેતોપર્યાયકોવિદા ॥ [2] ॥
મહર્દ્ધિકા ભિક્ષુણી તા વિજિતા ઇન્દ્રિયાણી ચ ।
નિષણ્ણા વૃક્ષતલંમિ અનિઞ્જેન સમાધિના ॥ [3] ॥
તાં શક્રો ઽમરસંઘેન ઉપસંક્રમ્ય વાસવો ।
નમસ્યત્ય્ અઞ્જલીભૂતો શુક્લાં કર્મારધીતરં ॥ [4] ॥
સા મધુરભાષિણી ગૃહેણ ગૃહં નીયતે । અપરેણ દાનિ ઉપાસકેન મહાર્હેણ પટેન છાદિતા । અન્તરીક્ષાદ્ દેવતા વાચં નિશ્ચારયન્તિ ।
લક્ષ્મીવાન્ અયમ્ ઉપાસકો પુણ્યમ્ પ્રભૂતમ્ અનલ્પકં ।
સર્વગ્રન્થપ્રહીણાયે શુક્લાયે અદાસિ ચીવરં ॥ [5] ॥
કિં રાજગૃહે મનુષ્યા મધુમત્તાવતિષ્ઠન્તિ ।
યે શુક્લાન્ ન પર્યુપાસન્તિ દૈવસિકાન્ ધર્માન્ ઉત્તમા ॥ [6] ॥
તં આસેચનકં શાન્તં તે વૈ અપ્રતિવાણીયં ।
આજ્ઞેયરૂપો વિજ્ઞેહિ બાલેહિ અવિજાનિયો ॥ [7] ॥
સા દાનિ ગૃહેણ ગૃહં ભાષણાય નીયતિ । તાયે દાનિ લાભસત્કારશ્લોકો ઽભ્યુદ્ગતઃ । તાયે દાનિ ભિક્ષુણીયો ઇર્ષ્યાપત્તિઃ । લાભસત્કારમ્ અસહમાના તા દાન્ આહંસુઃ । ભઞ્જનં એતાય કૃતં । તતો ઽસ્યાઃ સર્વો જનકાયો શ્રોતવ્યં શ્રદ્ધાતવ્યમ્ મન્યતિ । તાયો દાનિ ભગવતો અલ્લીના । એતાય ભગવન્ જમ્ભનં સાધિતં । ભગવાન્ આહ । સત્યં શુક્લે એવં નામ ત્વયા જમ્ભનં સાધિતં । તેન તે જનો શ્રોતવ્યં મન્યતિ । આહ । અહં ભગવાન્ જમ્ભનં ન જાનામિ । કુતો જમ્ભનં સાધયિ ષ્યામિ । ભગવાન્ આહ । ન એતાય જમ્ભનં સાધિતં । અપિ તુ અસ્યાઃ પ્રણિધાનં ઇદં ।
146. ભૂતપૂર્વમ્ અતીતે ઽધ્વાનં નગરે વારાણસીયં ભગવતિ કાશ્યપે તત્ર દાનિ રાજા કૃકી નામાભૂત્ । તસ્ય સપ્ત ધીતરો અભૂષિ ।
શ્રમણા [1] શ્રમણિમિત્રા [2]
ભિક્ષુણી [3] ભિક્ષુણીદાસિકા [4] ।
ધર્મા ચૈવ [5] સુધર્મા ચ [6]
સંઘદાસી ચ સપ્તમા [7] ॥ [1] ॥
ચતુર્દશીમ્ પઞ્ચદશીં યા ચ પક્ષસ્ય અષ્ટમી ।
પ્રાતિહારકપક્ષઞ્ ચ અષ્ટાઙ્ગં સુસમાહિતા ॥ [2] ॥
પોષધમ્ ઉપોષધન્ તિ સદા શિલેન સંવૃતા ॥
કાશિનાઞ્ ચ મનાપો આસિ ભદ્રકો નામ માનવો ॥ [3] ॥
કુશલો નૃત્ત ગીતસ્મિં તન્ત્રીનૃત્તપ્રબોધને ।
ક્રીડાયેતિ રમાયેતિ જનન્ તત્ર સમાગતં ॥ [4] ॥
તં ચ કાલગતં જ્ઞાત્વા સર્વાસ્ તાઃ સપ્ત કુમારિયો ।
પ્રાસાદિકા દર્શનીયાઃ રાજ કન્યાઃ સમાગતાઃ ॥ [5] ॥
રાજાનમ્ ઉપસંક્રમ્ય ઇદં વચનમ્ અબ્રવીત્ ॥ [6] ॥
આપૃચ્છામ વયં તાત કશીનાં રાષ્ટ્રવર્ધન ।
અનુજાનાતુ મો દેવ શ્મશાનં યામં પ્રેક્ષિતુમ્ ॥ [7] ॥
અદ્ય પઞ્ચદશી દેવ દિવ્યા નક્ષત્ર માલિની ।
અનુજાનાતુ મો નાથ શ્મશાનં યામં પશ્યિતું ॥ [8] ॥
ઉત્રાસનભીષણકે દુર્ગન્ધે લોમહર્ષણે ।
આરોદને મનુષ્યાનાં શ્મશાને કિં કરિષ્યથ ॥ [9] ॥
યત્ર ભે અપેતવિજ્ઞાના પરભક્ષા અચેતના ।
અપવિદ્ધા મૃતા શેન્તિ શ્મશાને બહુભીષણે ॥ [10] ॥
યત્ર ગૃધ્રા શૃગાલાશ્ ચ કાકોલૂકાસ્ તથા વૃકાઃ ।
અઙ્ગમઙ્ગાનિ ખાદન્તિ શ્મશાને બહુભીષણે ॥ [11] ॥
યત્ર ગૃધ્રા શૃગાલાશ્ ચ કાકોલૂકાસ્ તથા વૃકાઃ> ।
અસ્ત્રાન્ આદાય ગચ્છન્તિ શ્મશાને કિં કરિષ્યથ ॥ [12] ॥

યત્ર અસ્થીનિ દૃશ્યન્તે વિક્ષિપ્તાનિ દિશોદિશં ।
તિષ્ઠન્તિ શઙ્ખવર્ણાનિ શ્મશાને કિં કરિષ્યથ ॥ [13] ॥
શૂલાયુતાનિ દૃશ્યન્તે અશુચિ ખેટગન્ધિકા ।
કેશાનામ્ આકરે રૌદ્રે શ્મશાને કિં કરિષ્યથ ॥ [14] ॥
ધૂર્તાચારિકવિકીર્ણે ચૌરવ્યાલનિષેવિતે ।
દુર્મનુષ્યાન આવાસે શ્મશાને બહુભીષણે ॥ [15] ॥
અમનુષ્યાન આવાસે રાક્ષસાનાન્ નિવેશને ।
સર્વપ્રેતાન આવાસે । શ્મશાને બહુભીષણે ॥ [16] ॥
તે સુકુમાલ્યાભરણા મણિકેયૂરધારિણો ।
બાહં પ્રગૃહ્ય ક્રન્દન્તિ શ્મશાને બહુભીષણે ॥ [17] ॥
તે સુકુમાલ્યાભરણા મણિકેયૂરધારિનો ।
કેશા પ્રકીર્ય ક્રન્દન્તિ શ્મશાને ભયભૈરવે ॥ [18] ॥
યત્ર માતા પિતા ભ્રાતા ભગિની જ્ઞાતિબાન્ધવાઃ ।
દુર્મના યત્ર નિવર્તન્તે શ્મશાને ભયભયાનકે ॥ [19] ॥
યત્ર માતા પિતા ભ્રાતા ભગિનીજ્ઞાતિબાન્ધવાઃ ।
અનાપૃચ્છતિ વર્તન્તે શ્મશાને ઽતિભયાનકે ॥ [20] ॥
પાણિય હાહ નિર્ઘોષે જ્ઞાતીનાં પરિદેવને ।
પૂતિવિકન્થિતે ઘોરે શ્મશાને ઽતિભયાનકે ॥ [21] ॥
વ્યજનીતાલવૃન્તાનિ વિક્ષિપ્તાનિ દિશોદિશં ।
ચિતાધૂમાકુલે રૌદ્રે શ્મશાને કિં કરિષ્યથ ॥ [22] ॥
અયં પ્રાસાદવરો કૂટાગારો સુનિર્મિતો । [22અ]
યત્ર અન્નઞ્ ચ પાનઞ્ ચ રતીયો ચ ઉપસ્થિતાઃ ।
અત્ર રમથ કન્યાયો શ્મશાને કિં કરિષ્યથ ॥ [23] ॥
ઇમાં પુષ્કિરિણીં રમ્યાં ચક્રવાકોપશોભિતાં ।
પુણ્ડરીકૈઃ સુસંછન્નાં કુમુદસૌગન્ધિકેહિ ચ ॥ [24] ॥
નાનાદ્વિજગણાકીર્ણા નાના સ્વરનિકૂજિતાઃ ।
અત્ર રમથ કન્યાયો શ્મશાને કિં કરિષ્યથ ॥ [25] ॥
કુમાર્યો આહંસુઃ ।
વયં પિ તાત જાનામો શ્મશાને ભયભૈરવે
દુર્ગન્ધં કુણપં ચૈવ કોવિદારં ચ પુષ્પિતં ॥ [1] ॥
વયમ્ અપિ તાતં જહિષ્યામો તતો ઽપ્ય્ અસ્માં જહિષ્યતિ ।
નાનાભાવો વિના ભાવો ન ચિરેણ ભવિષ્યતિ ॥ [2] ॥
રાજા આહ ।
દુઃખસંજ્ઞા કુમારીયો [.........................] ।
અવવ્યાબાધ્યેન ચિત્તેન પ્રવિશેષાતિમુક્તકં ॥ [3] ॥
અનુજ્ઞાતા કૃકિણા રાજ્ઞા નિર્યાતાઃ કાશીનાં પુરાત્ ।
સર્વાસ્ તાઃ રથમ્ આરુહ્ય ગતાઃ શ્મશાનપ્રેક્ષિકાઃ ॥ [4] ॥
તાયો અદ્દશંસુ માર્ગસ્મિં [ઉત્સૃષ્ટં ?] ઉજ્ઝિતં શવં ।
દુર્ગન્ધિમ્ અશુચિં [ઃ] વિધવસ્તઞ્ ચ વિનીલકં ॥ [5] ॥
તાયો યાનાદ્ અવતરિત્વાન સર્વાઃ સપ્ત કુમારિયો
સમન્તાત્ પરિવારેત્વા ઇદમ્ વચનમ્ અબ્રવીત્ ।
સર્વાસાં વો અયન્ ધર્મઃ સર્વીષા એષ ધર્મતા ।
એષ અસ્ય શરીરસ્ય સર્વા ગાથાં કરોમહે ॥ [6] ॥
અયમ્ પુરા ચન્દનલિપ્તગાત્રો અવદાતાવસ્ત્રો વશિતાનુચારિ ।
છાયં કુલઞ્ ચ અવેક્ષમાનો સો ખજ્જતે શિવપથિકાય મધ્યે ॥ [7] ॥
અસ્થિકઙ્કાલનગરં માંસશોણિતલેપનં ।
યત્ર રાગસ્ય દોષસ્ય મોહસ્યાપિ સમૂહ યઃ ॥ [8] ॥
ઇમમ્ નગરમ્ ઉત્સૃજ્ય નાગરીશો કહિં ગતઃ ॥ [9] ॥
યો દ્વિચક્રં દ્વિઅરઞ્ ચ ઇમં પરિહરેદ્ રથં ।
ઇમં રથં સમુત્સૃજ્ય શારથી સો કહિં ગતઃ ॥ [10] ॥
ઊર્ધ્વશાખમ્ અધો મૂલં ય ઇમં પરિહરે ધ્વજં ।
ઇમં ધ્વજં સમુત્સૃજ્ય ધવજહારો સો કહિં ગતઃ ॥ [11] ॥
ય ઇમં પરિહરેત્ કાયં અશ્વં ભદ્રમ્ ચ વાણિજો ।
ઇમં કાયં સમુત્સૃજ્ય વાણિજો સો કહિં ગતઃ ॥ [12] ॥
ય ઇમાં પરિહરેન્ નાવં અસ્મિમાને મહાર્ણવે ।
ઇમાન્ નાવં સમુત્સૃજ્ય નાવિકો સો કહિં ગતઃ ॥ [13] ॥
યો ઽયમ્ અસ્મિન્ આગારે વાસં કલ્પેય અધ્વગઃ ।
ઇમમ્ આગારં સમુત્સૃજ્ય અધ્વગો સો કહિં ગતઃ ॥ [14] ॥
મમ ગાથા સુભણિતા મમ ગાથા સુભણિતા ।
તા અન્યોન્યં વિવર્તન્તિ શ્મશાને અતિમુક્તકે ॥ [15] ॥
તતશ્ ચ મઘવાન્ છક્રો દેવરાજઃ શચીપતિઃ ।
સમ્વેગજાતાસ્ તાઃ કન્યાઃ દૃષ્ટ્વા તા ઉપસંક્રમેત્ ॥ [16] ॥
સર્વાસાં વો સુભાષિતં સર્વાસાં વો સુભણિતં ।
વરં વરેથ કન્યાયો યત્ કિઞ્ચિન્ મનસેપ્સિતં ॥ [17] ॥
કો નુ દિવ્યેન વર્ણેન અન્તરીક્ષસ્મિ તિષ્ઠતિ ।
કો વા ત્વં કસ્ય વા પુત્રઃ કથં જાનામ તે વયં ॥ [18] ॥
અહં શક્રઃ સહસ્રાક્ષો મઘવાન્ દેવકુઞ્જરઃ ।
યાં દેવસંઘા વન્દન્તિ સુધર્માયાં સમાગતાઃ ॥ [19] ॥
અહં શક્રઃ સહસ્રાક્ષો દેવરાજા શચીપતિઃ ।
વરં વરેથ કન્યાયો યત્ કિઞ્ચિન્ મનસેપ્સિતં ॥ [20] ॥
શક્રશ્ ચ વો વરં દદ્યાત્ ત્રયસ્ત્રિંશેશ્વરઃ પ્રભૂઃ ।
વરં વરેથ કન્યાયો ક્ષિપ્રં વ્યાહરતો મમ ॥ [21] ॥
148. કુમાર્યો આહંસુઃ ।
યસ્ય મૂલે છવિર્ નાસ્તિ પત્રન્ નાસ્તિ કુતો લતા ।
યો ધીરો બન્ધનાન્ મુક્તઃ તન્ મે શક્ર વરં દદ ॥ [1] ॥
પાંસુ કૂલધરં ભિક્ષું કૃશન્ ધર્મનિમન્ત્રિતં ।
ધ્યાયન્તં વૃક્ષમૂલસ્મિ તન્ મે શક્ર વરં દદ ॥ [2] ॥
યસ્ય રાગશ્ ચ દોષશ્ ચ અવિદ્યા ચ પ્રદાલિતા ।
ક્ષીણાસ્રવમ્ અર્હન્તં (!) તન્ મે શક્ર વરં દદ ॥ [3] ॥
યસ્ય શૈલોપમં ચિત્તં સ્થિતન્ ન અનુકમ્પતિ ।
યો વિમુક્તિં સંજાનેયા તન્ મે શક્ર વરં દદ ॥ [4] ॥
યસ્યા ઉરે ચ પારે ચ મધ્યે નાસ્તિ ન કિઞ્ચન ।
અકિઞ્ચનમ્ અદાનં ચ તન્ મે શક્ર વરં દદ ॥ [5] ॥
વારિ પુષ્કરપત્રે વા આરાગ્રે ઇવ સર્ષપઃ ।
યો ન લિપ્યતિ કામેષુ તન્ મે શક્ર વરં દદ ॥ [6] ॥
બહુશ્રુતં ચિત્રકથં બુદ્ધસ્ય પરિચારકં ।
પર્ણભારવિસંયુક્તં તન્ મે શક્ર વરં દદ ॥ [7] ॥
શક્ર આહ ।
નાહમ્ અર્હન્તમ્ ઈશેમિ નાહમ્ અર્હન્તેષ્વ્ ઈશ્વરઃ ।
અન્યં વરેથ કન્યાયો અપિ ચન્દ્રમસૂર્યયોઃ ॥ [8] ॥
કુમાર્યો આહુઃ ।
અસ્વામિકો સ્વામિકામો અવરં વરદાયકો ।
અસ્વામિકો વરં દત્ત્વા કથં શક્ર કરિષ્યસિ ॥ [9] ॥
ઉભૌ કૂલૌ અસંપ્રાપ્તઃ અતીર્થે પ્રતરેન્ નદીમ્ ।
એષ શક્ર વિષણ્ણો સિ પણ્કેવાસિ જરદ્ગવઃ ॥ [10] ॥
શક્ર આહ ।
ઉપાસિકા વો કન્યાયો અપિ ચ યે ઉપાસકા ।
ધર્મેણ વો અહં ભ્રાતા અનુજાનામિ વો વરં ॥ [11] ॥
કુમાર્યો આહંસુઃ ।
નૈવ તે શક્ર યાચામો નાપિ ઉન્નોદયામ તે ।
સ્વયમ્ એવ શક્ર જાનાહિ કિં વરેણ કુમારિણાં ॥ [12] ॥
149.અથ ભગવાન્ તાસાં ભિક્ષુણીનાં પૂર્વે નિવાસપ્રતિસંયુક્તાં પ્રતિજ્ઞાકથાં વ્યાકાર્ષીત્ ।
કદાહં વીણાં વા મધુરાં સપ્તતન્ત્રીયુતાં મનોરમામ્ ।
ધર્મં પ્રવ્યાહરિષ્યામિ તત્ કદા નુ ભવિષ્યતિ ॥ [1] ॥
સમન્વાહરસિ શુક્લે । એવં હ્ય્ એતદ્ ભગવન્ । એષાપિ તત્રૈવાસિ । એતાયે પ્રણિધાનમ્ અભૂષિ । અપરાપિ તત્રૈવાસિ । તામ્ અપિ ભગવાન્ વ્યાકાર્ષીત્ ।
કદાહં ગઙ્ગાયમુનાય ચ પાતાલપથોદકં ।
અમજ્જમાના ગમિષ્યામ તત્ કદા નુ ભવિષ્યતિ ॥ [2] ॥
સમન્વાહરસ્ય્ ઉત્પલવર્ણે । એવં હ્ય્ એતદ્ ભગવન્ એષાપિ તત્રૈવાસિ । એતસ્યાપ્ય્ એતં પ્રણિધાનમ્ અભૂષિ । અપરાપિ તત્રૈવાસિ । તામ્ અપિ ભગવાન્ વ્યાકાર્ષીત્ ।
કદાહં પાંસુકુલાનિ સંહરિત્વા મયા પથે ।
સંઘાટીં કૃત્વા ધારયિષ્યં તત્ કદા નુ ભવિષ્યતિ ॥ [3] ॥
કદાહં ગિરિદુર્ગેષુ પ્રહીણભયભૈરવા ।
ચિત્તં ઋજું કરિષ્યામિ તત્ કદા નુ ભવિષ્યતિ ॥ [4] ॥
સમન્વાહરસિ પટચ્ચરે । એવમ્ હ્ય્ એતદ્ ભગવન્ । એષાપિ તત્રૈવાસિ । એતસ્યાપ્ય્ એતં પ્રણિધાનમ્ અભૂષિ । અપરાપિ તત્રૈવાસિ । તામ્ અપિ ભગવાન્ વ્યાકાર્ષીત્ ।
કદાહં મુણ્ડકં શીર્ષં ક્ષુરધારાનિષેવિતં ।
પાણિના પરિમાર્જિષ્યં તત્ કદા નુ ભવિષ્યતિ ॥ [5] ॥
કદાહં હેમન્તિકાં રાત્રિં ઓવૃષ્ટઆર્દ્રચિવરા ।

પિણ્ડપાતં ચરિષ્યામિ કદા નસ્ તદ્ ભવિષ્યતિ ॥ [6] ॥
સમન્વાહરસિ કૃશગૌતમિ । એવમ્ એતદ્ ભગવન્ । એષાપિ તત્રૈવાસિ । એતસ્યા પ્રેતં પ્રણિધાનમ્ અભૂષિ । અપરાપિ તત્રૈવાસિ । તામ્ અપિ ભગવાન્ વ્યાકાર્ષીત્ ।
કદાહં તારકરાજા વ (!) નક્ષત્રપરિવારિતા ।
સંઘં પરિહરિષ્યામિ તત્ કદા નુ ભવિષ્યતિ ॥ [7] ॥
કદાહં ચન્દ્રો ચ વિમલો વિપ્રસન્નો અનાવિલો ।
શુદ્ધં ચિત્તં અધિષ્ઠિહિષ્યં તત્ કદા નુ ભવિષ્યતિ ॥ [8] ॥
સમન્વાહરસિ મહાપ્રજાપતિ । એવં હ્ય્ એતદ્ ભગવન્ । એષાપિ તત્રૈવાસિ । એતસ્યાપ્ય્ એતત્ પ્રણિધાનમ્ અભૂષિ । અપરાપિ તત્રૈવાસિ । તામ્ ભગવાન્ વ્યાકાર્ષીત્ ।
કદાહં વિહારં શરણ્યં [.......] સાધુ નિષ્ઠિતં ।
સંઘે દાનાનિ દાસ્યામિ તત્ કદા નુ ભવિષ્યતિ ॥ [9] ॥
કદાહં મઞ્ચમ્ વા પીઠમ્ વા બિસિ ચતુરસ્રકાણિ વા ।
સંઘે દાનાનિ દાસ્યામિ તત્ કદા નુ ભવિષ્યતિ ॥ [10] ॥
કદાહં કાસિકં વસ્ત્રં ક્ષૌમકોટુમ્બકાનિ ચ ।
સંઘે દાનાનિ દાસ્યામિ તત્ કદા નુ ભવિષ્યતિ ॥ [11] ॥
કદાહં સુમ્ભકં પાત્રં સુકૃતં સાધુ નિષ્ઠિતં ।
સંઘે દાનાનિ દાસ્યામિ તત્ કદા નુ ભવિષ્યતિ ॥ [12] ॥
કદાહં વિવિધાન્ ભક્ષાન્ નાનારસાનુસેવિતાન્ ।
સંઘે દાનાનિ દાસ્યામિ તત્ કદા નુ ભવિષ્યતિ ॥ [13] ॥
કદાહં શાલિનામ્ ઓદનં શુચિમાંસોપસેવનં ।
સંઘે દાનાનિ દાસ્યામિ તત્ કદા નુ ભવિષ્યતિ ॥ [14] ॥
150. તત્ર તાસાં ભિક્ષુણીનાં ચક્ષુર્ ગોચરં નાસ્તિ । યાં જાનેસુઃ । તાયો આહંસુઃ । કા પુન સા ભગવન્ આસિ । ભગવાન્ આહ । વિશાખા મૃગારમાતા ।
તેન કાલેન તેન સમયેન અપરા હ્ય્ એતા ભિક્ષુણીયો કૃકિણો રાજ્ઞઃ સપ્ત ધીતરો અભૂષિ । અથ શુક્લા ભિક્ષુણી ગૃહેણ ગૃહં ભાષણાય નીયતિ । સા દાનિ અપરેણ ગૃહભાષણાય નીતા ભિક્ષુણીહિ વિપ્રવુસ્તા । એતં પ્રકરણં ભિક્ષુણીયો મહાપ્રજાપતીયે ગૌતમીયે આરોચયેંસુઃ મહાપ્રજાપતી ગૌતમી ભગવતો આરોચયતિ । ભગવાન્ આહ । શબ્દાપયથ શુક્લાં । સા દાનિ શબ્દાપિતા । ભગવાન્ । આહ । સત્યં શુક્લે । એવં નામ ત્વં ભિક્ષુણીભિર્ વિના વિપ્રવસસિ । તેન હિ ન ક્ષમતિ ભિક્ષુણીહિ વિના વિપ્રવસિતું એકાં રાત્રિમ્ પિ ।
151. એષૈવાર્થોત્પત્તિઃ । ભગવાઞ્ છ્રાવસ્તીયં વિહરતિ । વિસ્તરેણ નિદાનં કૃત્વા । ભિક્ષુણીયો દાનિ અધ્વાનં ગચ્છન્તિ । તહિન્ દાનિ અપરા ભિક્ષુણી જરાદુર્બલા વ્યાધિદુર્બલા સાર્થાત્ પરિહીણા । સા રાત્રિં વિપ્રવુસ્તા । તાય દાનિ કૌકૃત્યં કૃતં । કૌકૃત્યેન ભિક્ષુણીનાં વિસ્તરેણારોચયતિ । યાવત્ મહાપ્રજાપતી પિ ગૌતમી ભગવતો આરોચયતિ । ભગવાન્ આહ । તેન હિ અનાપત્તિઃ ગ્લાનાય ।
152. એષૈવાર્થોત્પત્તિઃ । ભગવાન્ શ્રાવસ્તીયં વિહરતિ । વિસ્તરેણ નિદાનં કૃત્વા । કાપિલવાસ્તવ્યેહિ શાકિયેહિ સંસ્થાગારઃ કારાપિતઃ । ન ચો અચિરનિષ્ઠિતઃ । તેહિ દાનિ તહિં રક્ષપાલાઃ સ્થાપિતાઃ । ન કસ્યચિત્ પ્રવેશો દાતવ્યો તિ ભગવાન્ પ્રથમં પરિભોક્ષ્યતિ । પશ્ચાદ્ વયં પરિભોક્ષ્યામો તિ । અથ રાજ્ઞઃ પ્રસેનજિતઃ કોશલસ્ય પુત્રો વિરૂઢકો નામ કુમારઃ કપિલવસ્તું ગતકો માતુલાનામ્ અન્તિકે શિક્ષામાણાય । સો દાનિ તેહિ રક્ષપાલેહિ પ્રમત્તેહિ સંસ્થાગારં પ્રવિષ્ટઃ ક્રીડનાય । સો દાનિ તેહિ રક્ષપાલેહિ અન્યેહિ ચ શાકિયેહિ દૃષ્ટો । તે દાનિ રુષિતા ઇતિકિતિકાય પુત્ર દાસીપુત્ર કહિં પ્રવિષ્ટો ઽસિ તિ । ઓચપેટિતઃ । એકેન હસ્તેન બાહાયાં ગૃહીત્વા દ્વિતીયેન હસ્તેન ગ્રીવાયાં સંસ્થાગારાદ્ બહિશ્ છોરિતઃ । વિરૂઢકો ઉત્કણ્ઠિતઃ । તં દાનિ તેહિ શાકિયેહિ સંસ્થાગાર પુરુષમાત્રાભૂમિં ખાનાપયિત્વા નવેન પાંસુના પૂરયિત્વા ગન્ધોદકેન સિક્તઃ । વિરૂઢકેન શ્રુતં । સ સુતરાં રુષિતઃ । આઘાતચિત્તમ્ ઉત્પાદિતવાન્ । યદ્ય્ અહં રાજ્યં પ્રતિલભેયં શાકિયાનાં નિધનં કરિષ્યે । સો દાનિ શ્રાવસ્તીયમ્ આગતઃ । તસ્ય દુઃખશાયી નામ બટુકઃ સેવકો । સો દાનિ તસ્યાહ । યદાહં રાજ્યે પ્રતિષ્ઠિતો ભવેયં તદા મે સ્મારયિષ્યસિ શાકિયાનામ્ અન્તમ્ ગમિષ્યં । રાત્રિ ત્રિવન્તમ્ એવ વૈરમ્ અનુવિચિતયતિ । કદાચિ દાનિ રાજા પ્રસેનજિત્ કોશલો ઉદ્યાનભૂમિન્ નિર્ગતઃ । તઞ્ ચ વિરૂઢકેન નગરદ્વારં બન્ધાપિતં । શઙ્ખા આધ્માસ્યન્તિ ઘુષ્યન્તિ । વિરૂઢકો રાજા વિરૂઢકસ્ય રાજ્યમ્ ઇતિ । રાજા પ્રસેનજિત્ કોશલો ન ભૂયઃ પ્રવેશં લભતિ । વિરૂઢકેનામાત્યાનાં દૂતો પ્રચિતો । યસ્ય ભવન્તો ગૃહેણાર્થઃ પુત્રદારેણ ચાર્થઃ સ પ્રવિશતુ નગરં । એવમ્ અક્રિયમાણે યુષ્માકં પુત્રદારં વ્યસનમ્ આપાદયિષ્યામીતિ । અમાત્યા રાજાનં પૃચ્છન્તિ । કિમ્ આજ્ઞાપયતિ દેવો યુધ્યામઃ । રાજા બ્રવીતિ । મા યુધ્યન્તુ ભવન્તઃ । ઇદાનિમ્ વા પશ્ચાદ્ વા એતસ્યૈવ એતં રાજ્યં ગચ્છથ । એતસ્યૈવ આજાનથ । મા પશ્ચાદ્ યુષ્માકં દુઃખં ઉત્પાદયિષ્યતિ । તે એકદ્વિકાય નગરં પ્રવિષ્ટાઃ । રાજા દાનિ આત્મતૃતીયો, ઉદ્યાનભૂમીયં સંસ્થિતો પાનીયપાલો મલ્લી ચ રાજા દૃષ્ટસત્યો ન પરિતસ્યતિ । વસ્તુ વિસ્તરેણ કર્તવ્યં । યાવત્ વિરૂઢકો માત્યાન્ આમન્ત્રયતિ । યો દાનિ ભણે રાજાનં ક્ષત્રિયં જુગુપ્સેય તસ્ય કિં દણ્ડઃ । આમાત્યા આહંસુઃ । વધો મહારાજ । રાજ આહ । પૂર્વમ્ અહં કુમારભૂતઃ શાકિયાનાં સંસ્થાગારં પ્રવિષ્ટઃ તેહિ મમ જુગુપ્સાય સંસ્થાગારં પુરુષસંસ્થાગારં પુરુષમાત્રં ખાનાપયિત્વ પાંસુના પૂરયિત્વા ક્ષીરગન્ધોદકેન ભિત્તિયો તાયો ધોવિતાયો? મયા તેષાં વૈરં પ્રતિકર્તવ્યં યદિ ભગવાંસ્ તેષાં નાનુકમ્પતિ । અથ ભગવાન્ અનુકમ્પતિ । નાહં શક્ષ્યામિ કિઞ્ચિત્ પ્રતિકર્તું । આમાત્યા આહંસુઃ । શ્રૂયતે મહારાજ । શ્રમણો ગૌતમો વીતરાગઃ । વીતરાગશ્ ચ જ્ઞાતીનાં નિરપેક્ષા ભવન્તિ । ઉદ્યુજ્યન્તુ મહારાજ । શક્ષ્યામ વયં તેષાં નિગ્રહીતું । ભગવાન્ દાનિ વિરૂઢકસ્ય ઇમમ્ એવં રૂપં ચેતઃ પરિવિતર્કમ્ આજ્ઞાય કાલસ્યૈવ નિવાસયિત્વા પાત્રચીવરમ્ આદાય શ્રાવસ્તીયે નગરીયે પિણ્ડાય ચરિત્વા અન્યતરં શાખોટવૃક્ષં નિશ્રાય નિષીદતિ સ્મ । અથ ખલુ રાજા વિરૂઢકો ચતુરઙ્ગબલકાયં સન્નાહયિત્વા હસ્તિકાયં અશ્વકાયં રથકાયં પત્તિકાયં શ્રાવસ્ત્યાં નગર્યાં નિર્યાતિ કપિલવસ્તું નગરં સંપ્રસ્થિતઃ । અદ્રાક્ષીદ્ રાજા વિરૂઢકો ભગવન્તં શાખોટકવૃક્ષં નિશ્રાય નિષણ્ણં દૃષ્ટ્વા ચ પુન યેન ભગવાંસ્ તેન હસ્તિનાગં પ્રેરયતિ । અથ ખલુ રાજા વિરૂઢકો યાવદ્ એવ યાનસ્ય ભૂમિસ્ તાવદ્ યાનેન ગત્વા હસ્તિનાગાત્ પ્રત્યારુહ્ય ભગવતઃ પાદૌ શિરસા વન્દિત્વા ભગવન્તમ્ એતદ્ અવોચત્ । સન્તિ ભગવન્ન્ અન્યે વૃક્ષાઃ । અશ્વત્થન્યગ્રોધસપ્તપર્ણાદ્યાઃ શોભનાશ્ ચ શીતલાશ્ ચ તાન્ ઉત્સૃજ્ય ઇતરસ્ય પ્રત્યવરસ્ય વિરલપત્રસ્ય શાખોટકવૃક્ષસ્યાધસ્તાન્ નિષણ્ણઃ । ભગવાન્ આહ । શીતલા મહારાજ જ્ઞાતીનાં ચ્છાયા । અથ ખલુ રાજ્ઞો વિરૂઢકસ્ય એતદ્ અભવત્ । અનુકમ્પતિ ભગવાન્ જ્ઞાતીન્ ઇતિ । તતો યેવ પ્રતિનિવર્તયિત્વા શ્રાવસ્તીન્ નગરમ્ અનુપ્રવિષ્ટઃ ।

ભગવાન્ દાનિ શ્રાવસ્તીયં યથાભિરમ્યં વિહરિત્વા કપિલવસ્તું નગરં પ્રક્રામિ । યાવચ્ છાક્યાન્ વિનયતિ । વિનયિત્વા તત્રૈવ વિહરતિ ન્યગ્રોધારામે । વિરૂઢકીયં સૂત્રં વિસ્તરેણ કર્તવ્યં ।
153. એષા એવાર્થોત્પત્તિઃ । ભગવાન્ શ્રાવસ્તીયમ્ વિહરતિ । રાજા દાનિ વિરૂઢકો શાકીયાન્ વધિત્વા શાકિયકન્યાયો આદાય શ્રાવસ્તીં પ્રતિગતઃ તદ્યથા । ચારૂ ચ નામ । ઉપચારૂ ચ નામ । સુમના ચ નામ । મનોહરા । સાલવતી । અભયા ચ નામ । સો દાનિ સાર્ધં ક્રીડન્તો રમન્તો પરિચારયન્તઃ અભિક્ષ્ણં વદતિ । નિહતા મે ગ્રામકણ્ટકાઃ । શાકિયજનપદકણ્ટકાઃ । નિહતા મે પ્રત્યર્થિકાઃ પ્રત્યમિત્રાઃ । યદ્ ઇદમ્ શાકિયાઃ શાક્યપુત્રા ઇતિ ।
અથ ખલ્વ્ અભયા રાજધીતા રાજાનં વિરૂઢકમ્ એતદ્ અવોચત્ । મા દેવ એવં વદ નિહતા મે ગ્રામકણ્ટકાઃ શાકિયા ઇતિ । સન્તિ દેવ શાકિયાઃ ક્ષાન્તિસમ્પન્નાઃ । સૌરત્યસમ્પન્નાઃ । એવં શીલશ્રુતત્યાગસમાધિપ્રજ્ઞાસમ્પન્નાઃ । એવં બુદ્ધં શરણં ગતાઃ । ધર્મં શરણં ગતાઃ । બુદ્ધે અવેત્ય પ્રસાદેન સમન્વાગતાઃ । ધર્મે સંઘે અવેત્ય પ્રસાદેન સમન્વાગતાઃ । પ્રાણાતિપાતાત્ પ્રતિવિરતાઃ । યાવદ્ આર્યકાન્તેઃ શીલેઃ સમન્વાગતાઃ । સન્તિ દેવ શાકિયાઃ શ્રોતઆપન્નાઃ સકૃદાગામિનો નાગામિનસ્ તે દેવેન અદૂષકા અનપરાધિનો જીવિતાદ્ વ્યવરોપિતાઃ । તત્ તે દુઃખં વેદનીયં ભવિષ્યતિ । બહુ તે પાપકં કર્મ કૃતં । બહુ તે અપુણ્યં પ્રસૂતં ।
154. અથ રાજા વિરૂઢકઃ કુપિતઃ યાવત્ કારણાન્તિકં મહામાત્રમ્ આમન્ત્રયતિ । ત્વં હિ ભણે પુરુષ મમ ભોગેહિ જાયયસિ । મમ સુખેન જીવસિ । કન્યાયો શાકિયાયિનીયો મમ પ્રત્યર્થિકાયો પ્રત્રસિતાયો । મમ જીવિતં નેચ્છન્તિ । મમ સુખં નાભિનન્દન્તિ । સો ઽહમ્ અન્તઃપુરમધ્યગતો પિ એતાસામ્ અવિશ્વસ્તઃ । શયનગતો પિ શય્યાં કલ્પયન્તો પિ । તેન હિ ભણે મહામાત્ર ઇમાયો શાકિયાયિનીયો દણ્ડહતાયો કૃત્વા કર્ણનાસાહસ્તપાદચ્છિન્નાયો કૃત્વા તપ્તેન તેલેન કાયં પરિષિઞ્ચિત્વા જીવન્તિકાયો એવં પરિખાયાં ચ્છોરયા । અથ કારણાન્તિકસ્ય એતદ્ અભવત્ । યન્ દાનિ અહં શાકિયાયિનીનાં આસિ દર્શનં પિ ન લભમાનો તાયો એતાયો મમ હસ્તગતાયો યન્ નૂનમ્ અહમ્ એતાહિ સહ ક્રીડેયં રમેયં પરિચારયેયં । સો દાનિ તાહિ સાર્ધં સ્વકે ગૃહે પ્રવિચારયતિ । અશ્રૌષીદ્ રાજા વિરૂઢકો કારણાન્તિકસ્ તાહિ સાર્ધં ક્રીડતિ યાવન્ ન ચ પિ યથોક્તં કરોતીતિ । અથ ખલુ વિરૂઢકઃ કારણાન્તિકમ્ આમન્ત્રયતિ । ગચ્છ તાસાં શાકિયાયિનીનાં યથોક્તં કુરુ । મા તે જીવિતાદ્ વ્યવરોપયિષ્યામીતિ । અથ કારણાન્તિકઃ યથોક્તમ્ અકાર્ષીત્ । યાવત્ પરિખાયાં જીવન્તીયો એવ છોરિતાયો । તાયો તત્ર દુઃખં તીવ્રાં કટુકાં વેદનાં વેદયન્તિ । અન્વેન્તિ ક્રન્દન્તિ એવન્ તાનેન્તિ ત્રાતેન્તિ । ભગિનીજ્ઞાતિકાપ્રિયં શાકિય મણ્ડલં । રમણીયા ભવતિ તો જન્મ ભૂમિઃ । હા રમણીયો જમ્બુદ્વીપઃ । સૂક્તવાદી ભગવાન્ ઇતિ પરિદેવન્તિ । તહિ દાનિ મહાજનકાયો સન્નિપતિતો ।
અથ ખલુ ભગવાન્ કાલસ્યૈવ નિવાસયિત્વા પાત્રચીવરમ્ આદાય શ્રાવસ્તીન્ નગરીં પિણ્ડાય પ્રવિષ્ટઃ । યાવદ્ આયુષ્મન્તમ્ આનન્દમ્ આમન્ત્રયતિ । કસ્યૈષા ગૌતમી માતા । મહતો જનકાયસ્ય નિર્ઘોષો યાવદ્ રાજ્ઞા વિરૂઢકેન ષણ્ણાં શાકિયાયિનીનાં યાવત્ તસ્ય કૃપણેન યાવન્ સૂક્તવાદી ભગવાન્ ઇતિ ક્રન્દન્તિ । સાધુ ભગવાન્ અર્થકામો જ્ઞાતીનામ્ અનુકમ્પ્યાર્થં ઉપસંક્રામતુ । અપ્ય્ એવ નામ ભગવતઃ સમ્મુખાદ્ ધર્મં શ્રુણિત્વા અપિ સ્વર્ગોપિગા ભવેંસુઃ ।
155. અથ ખલુ ભગવાં શક્રં દેવાનામ્ ઇન્દ્રં સમન્વાહરતિ સ્મ । અથ ખલુ શક્રો દેવાનામ્ ઇન્દ્રઃ શચિમ્ આમન્ત્રયતિ । એષ શચિ ભગવાન્ જ્ઞાતીનામ્ ઉપસંક્રમતિ અનુકમ્પાર્થં । ગચ્છ શચિ તાયો શાકિયાયિનીયો પરિખાયા ઉદ્ધરિત્વા સંપ્રજાનં નિષીદાપેહિ વસ્ત્રેણાચ્છાદેહિ ભગવાન્ ઉપસંક્રમિષ્યતિ । અથ ખલુ શચી તાયો શાકિયાયિનીયો પરિખાયા ઉદ્ધરિત્વા સંપ્રજાનન્ નિષીદાપયિત્વા વસ્ત્રેણાચ્છાદિતા ।
અથ ખલુ ભગવાન્ યાવત્ તાયોમૈન્દ્ર્યા સ્ફરિત્વા યત્ કિઞ્ચિત્ કાયિકં ચૈતસિકં ચ દુઃખવેદનાગતં સર્વં તં પ્રતિપ્રસ્રંભેતિ । ભિક્ષૂન્ આમન્ત્રયતિ । તૃપ્યતાં ભિક્ષવો ભગવતીષુ કો ભિક્ષવો ભવમ્ અભિનન્દેય કો ઉપાદિયેય અન્યત્ર બાલપૃથગ્જનાનાં અન્ધાનાં અચક્ષુકાનાં પશ્યથ । ભિક્ષવઃ એતાયો શાકિયાયિનીયો મનુષ્યકેહિ પઞ્ચહિ કામગુણેહિ ક્રીડિત્વા રમિત્વા પ્રવિચારયિત્વા એતર્હિ જ્ઞાતિક્ષયે ચ ભોગક્ષયે ચ કર્મસ્ય ચ સમ્મુખીભાવાદ્ દુઃખાં વેદનાં વેદયન્તિ ।
અથ ભગવાંસ્ તાયો શાકિયાયિનીયો આમન્ત્રયતિ । સચેન્ મન્યથ ભગિનીયો યદ્ ઇદં યુષ્માકં હસ્તો ચ પાદો ચ છિન્નો અપિ તુ તે વેદયન્તિ વા ન વા । નો હીદં ભગવન્ । અસ્તિ ચ તત્પ્રત્યયા દુઃખા વેદના । એવં હ્ય્ એતદ્ ભગવન્ સચેન્ મન્યથ ભગિનીયો ચક્ષુઃ સ્વભાવં વેદયતિ । યાવદ્ અસ્તિ ચ તત્પ્રત્યયા દુઃખા વેદના । એવં હ્ય્ એતદ્ ભગવન્ । એવમ્ અશિષ્ટાન્ય્ આયતનાનિ । એવં સ્કન્ધધાતવઃ । એવં કેશા રોમા નખા । એવં સર્વા અશુભપાલી । એવં ચ પુનર્ દુઃખા વેદના પરાધીના પરપ્રતિબદ્ધા પ્રત્યયાધીના પ્રત્યયપ્રતિબદ્ધા ઇતિ વિદિત્વા દ્વા ત્રિંશતીહિ આકારેહિ પ્રકૃતિ ભિન્નઃ । સંસ્કારપુઞ્જઃ પરિજ્ઞેયઃ । અતશ્ ચ ભગિનીયો આર્ય શ્રાવક ઇમેસાં પઞ્ચોપાદાનસ્કન્ધાનાં નાત્માનં સમનુપશ્યતિ । આત્મીયાન્ યાવત્ પ્રત્યાત્મમ્ એવ પરિનિર્વાતિ । ઇદમ્ અવોચત્ ભગવાન્ । યાવત્ તાયો પટ શાકિયાયિનીયો ધીતાં અનાગામિતાં સાક્ષાત્ કુર્યુઃ । પઞ્ચાનાઞ્ ચ ભિક્ષુશતાનમ્ અનુપાદાયાસ્રવેભ્યશ્ ચિત્તાનિ વિમુચ્યેયુઃ । અનેકેષાઞ્ ચ દેવતાશતસહસ્રાણાં ધર્મેષુ ધર્મચક્ષુ વિશુદ્ધં ।
156. અથાયુષ્માન્ વાગીશસ્ તસ્યામ્ એવ પર્ષદિ યાવદ્ ભગવાન્ આહ । પ્રતિભાતુ તે વાગીશ યાવદ્ અધ્યાભાષિ ।
પ્રતીયં શત્કારગતં હિ શૂન્યં
યત્ર વિહન્યતે વિપરીતગ્રાહી ।
અહં મમેતિ તથા હિ મન્યમાનો
તે વર્ધયન્તિ કટસીં પુનઃ પુનઃ ॥ [1] ॥
શૂન્યમ્ અસારમ્ કઞ્ ચ કાયં વિદિત્વા
નિરોધક્ષયધર્મકં તથા ।
સંભૂતા વિભૂતા ચ ભવગતીતી
કો ભવગતીષુ રમેત યુક્તયોગી ॥ [2] ॥
ઇદઞ્ ચ દુઃખં વેદયિત્વા
તસ્ય મૂલં દૃષ્ટ્વા ચ ઉત્પદ્યતિ ।
દુઃખમૂલે કાયચિત્તઞ્ ચ
એતં અનુશ્રોતગામિનં
મુક્તઞ્ ચ ચિત્તં વિહનેન્તિ મારં ॥ [3] ॥

અથ ખલ્વ્ આયુષ્માન્ આનન્દો ભગવન્તમ્ એતદ્ અવોચત્ । કિં ભગવન્ન્ ઇમાહિ શાકિયાયિનીહિ પુરા પાપં કર્મ કૃતમ્ યેન એતાયો એવં દુઃખામ્ વેદનામ્ વેદયન્તિ । ભગવાન્ આહ । ભૂતપૂર્વમ્ આનન્દ એતાયો શાકિયાયિનીયો ઇહૈવ શ્રાવસ્ત્યાં ષડ્ ગણિકાયો અભૂવન્ । ઇહૈવ શ્રાવસ્તીયં કાલો નામ પ્રત્યેકભુદ્ધો અભૂષિ । સો દાનિ પિણ્ડાય ચરન્તો તાહિ ગણિકાહિ ઉક્તો । અયં દાનિ શ્રમણો સ્વયં કામાન્ પરિભુઞ્જતિ । કામાનાં ચાવર્ણં ભાષતિ । તાહિ હાસ્યાભિપ્રાયાહિ વિહેઠનાભિપ્રાયાહિ અન્યેહિ દુરુક્તેહિ વચનપથેહિ ઓભર્ત્સિતો અઙ્ગારમલ્લકેહિ ચાવકીર્ણઃ । સો દાનિ આનન્દ પ્રત્યેકબુદ્ધો દુઃખાય વેદનાય સ્પૃષ્ટઃ ખરાં કટુકાં વેદનાં વેદયન્તો કાયેન ચ જીવિતેન ચ અર્દિયન્તો તત્રૈવ વિહાય સમભ્યુદ્ગમ્ય અનુપાદાય પરિનિવૃતઃ । પૂર્વાધિષ્ઠિતેન ચ સ્વકેન તેજોધાતુના તસ્ય શરીરં વ્યાપિનં । તાયો દાનિ ગણિકાયો ભીતયો પાપકમ્ અસ્માભિઃ કર્મોપચિતં । બહુ અપુણ્યં પ્રસૂતં । ઈદૃશો મહાભાગો ઋષિર્ વિહેઠિતઃ । તદ્ અસ્માકં દુઃખં વેદનીયં ભવિષ્યતિ । તાહિ દાનિ વિપ્રતિસારં જાનાહિ । તસ્ય શરીરં પરિગૃહ્ય સ્તૂપમ્ અકરેંસુઃ । છત્રધ્વજપતાકાહિ ચ પૂજયેંસુઃ । પુષ્પધૂપગન્ધેહિ ચ પૂજયેંસુઃ । એવં ચ પ્રણિધેંસુઃ । અનાગતમ્ અધ્વાનમ્ વયમ્ એતાદૃશં શાસ્તારમ્ આરાગયેમઃ । યેષાં પાઞ્ચધર્માણામ્ અયં લાભી । તાન્ વયમ્ અપિ લપ્સ્યામ ઇતિ । તાયો એતાયો તેન પાપેન કર્મેણ કૃતેન યાવન્ નરકેષૂપપન્નાયો એતાયો તહિં બહૂનિ વર્ષસહસ્રાણિ દુઃખમ્ અનુભવેંસુઃ । એતાહિ આનન્દ બાલપૃથગ્જનાહિ હસન્તીહિ પાપકર્મ કૃતં । યસ્ય અશ્રુમુખા પિ પાપકમ્ પ્રતિસમ્વેદયન્તિ । યમ્ એતાહિ સા પૂજા કૃતા વિપ્રતિસારશ્ ચોત્પાદિતઃ । યં ચ પ્રણિધાનં અનાગતમ્ અધ્વાનં એતાદૃશં શસ્તારમ્ આરાગયેમઃ । યેષાન્ ધર્માણામ્ અયં લાભી । તાન્ વયમ્ અપિ લપ્સ્યામ ઇતિ । યાવત્ પઞ્ચાનામ્ અવરભાગીયાનાં સંયોજનાનાં યાવત્ તત્ર પરિનિર્વાયિન્યઃ । કો નામાયં ભગવન્ ધર્મપર્યાયઃ । કથં ચૈનાં ધારયામિ । ભગવાન્ આહ । તસ્માત્ ત્વમ્ આનન્દ ઇમં ધર્મપર્યાયં કારણવૈપુલ્યન્ નામ ધારય ઇદમ્ અવોચત્ ।
157. ભિક્ષુણીયો દાનિ કપિલવસ્તુનગરે રુદ્ધે વિરૂઢકેન । કાશ્ચિદ્ અન્તો નગરે નિલીનાઃ કાશ્ચિદ્ બહિર્ નિર્ગતાઃ । ભિક્ષુણીયો ભિક્ષુણીહિ વિપ્રવુસ્તાયો । તાસાં કૌર્કૃત્યં । યાવદ્ ભગવાન્ આહ । તેન હિ અનાપત્તિઃ અકામિકાયે નગરરુદ્ધાયે ।
ભગવાં શ્રાવસ્તીયં વિહરતિ । ભિક્ષુણીયો અધ્વાનં ગચ્છન્તિ । તત્ર દાનિ ભિક્ષુણી જરાદુર્બલા । વ્યાધિદુર્બલા । સાર્થાતો પરિહીણા તિ । ભિક્ષુણીયો અતિક્રાન્તાયો । તાયો દાનિ કૌકૃત્યં । કૌકૃત્યેન મહાપ્રજાપતીયે ગૌતમીયે આરોચયેંસુઃ । મહપ્રજાપતી ગૌતમી ભગવન્તમ્ આરોચયતિ । ભગવાન્ આહ । તેન હિ અનાપત્તિઃ । અકામિકાય । અથ ખલુ ભગવાન્ મહાપ્રજાપતીં ગૌતમીમ્ આમન્ત્રયતિ । સન્નિપાતય ગૌતમિ ભિક્ષુણીયો યાવત્ પર્યવદાતાનિ ભવિષ્યન્તિ ।
યા પુન ભિક્ષુણી ભિક્ષુણીય વિના એકરાત્રમ્ પિ વિપ્રવસેય અન્યત્રસમયેન । તત્રાયં સમયો ગ્લાના ભિક્ષુણી ભવતિ । નગરોપરોધે વા રુદ્ધા ભવતિ । અયમ્ અત્ર સમયો ।
યા પુન ભિક્ષુણીતિ ઉપસંપન્ના । ભિક્ષુણીભિર્ વિના તિ અદ્વિતીયં । એકં રાત્રમ્ પિ વિપ્રવસેયા તિ અરુણમુદગમે ચ અન્યત્રસમયે । તત્રાયં સમયો અકામિકા ભિક્ષુણી ભવતિ । જરાબુર્બલા વા વ્યાધિદુર્બલા વા નગરોપરોધો વા । એતં તાવ નગરં પરચક્રેણોવરુદ્ધમ્ ભવતિ । કિઞ્ચાપિ ભિક્ષુણી અન્તો નગરતો બહિર્ધા નિર્ધાવતિ બહિર્ધાતો વા અન્તો નગરં પ્રવિશતિ । કિઞ્ચાપિ પ્રવિશતિ અનાપત્તિઃ । સા એષા ભિક્ષુણી સસૂર્યે વિના ભૂતા ભિક્ષુણીહિ વિપ્રવુસ્તા અરુણમુદ્ઘાતેતિ સંઘાતિશેષો । અસ્તમિતે સૂર્યે વિના ભૂતા અરુણમુદ્ઘાતયતિ થૂલ્ઽ-અચ્ચયં । ભિક્ષુણીવિહારે અન્યત્ર વા સર્વાહિ અન્તો હસ્તપાશસ્ય પ્રતિક્રમિતવ્યં । ત્રિક્ખત્તો રાત્રીય અન્યમન્યસમવધાનં દાતવ્યં । હસ્તેન પરામૃષિતવ્યં । ન ખલુ સકૃદ્ એવ ।
અથ ખલુ યામે યામે પુરિમે યામે સમવધાનં ન દેતિ વિનયાતિક્રમમ્ આસાદયતિ । મધ્યમે યામે ન દેતિ વિનયાતિક્રમમ્ આસાદયતિ । પશ્ચિમે યામે ન દેતિ વિનયાતિક્રમમ્ આસાદયતિ । સર્વત્ર દદાતિ અનાપત્તિઃ ।
અથ દાનિ દ્વિભૂમકં ભવતિ એકા હેષ્ઠિમે પ્રતિક્રમતિ અપરા ઉપરિમે । ત્રિક્ખત્તો રાત્રૌ અવતરિતવ્યં । તેન ભગવાન્ આહ ।
યા પુનભિક્ષુણી ભિક્ષુણીભિ વિના એકરાત્રમ્ પિ વિપ્રવસિય અન્યત્રસમયે । તત્રાયં સમયો ગ્લાના ભિક્ષુણી ભવતિ । નગરો પરોધે વા રુદ્ધા ભવતિ અયમ્ અત્ર સમયો । અયં પિ ધર્મો પ્રથમાપત્તિકો સંઘાતિશેષો ।
સંઘાતિશેષધર્મ 7 અનનુજ્ઞાતા
158. ભગવાન્ શ્રાવસ્ત્યાં વિહરતિ । રાજગૃહે દાનિ અપરસ્ય અભટગણસ્ય સુદિન્નિકા નામ ભાર્યા તરુણી । પ્રાસાદિકા દર્શનીયા । સો દાનિ કાલગતો । સા સ્ત્રી પુરુષેણાર્થિકા । સ દેવરો સંકલેતુકામો । સા સ્ત્રી સ્ત્રિણામ્ આહ । આર્યમિશ્રિકા અહં પુરુષેણ અનર્થિકા । અયં ચ દેવરો મમ સંકલેતુકામો । અપરા સ્ત્રી આહ । ઇચ્છસિ મુચ્ચિતું । સા દાન્ આહ । ઇચ્છામિ । સા આહ । ગચ્છ શ્રાવસ્તીં । તંહિ દાનિ કાલી નામ ભિક્ષુણી પ્રતિવસતિ । સા તે પ્રવ્રાજયિષ્યતિ । સા દાનિ નિર્ધાવિતા । શ્રાવસ્તીં ગતા । સા ભિક્ષુણીવિહારં ગત્વા પૃચ્છતિ । કતમં આર્યાયે કાલીયે પરિવેણં । અપરાહિ દર્ષિતઃ દર્શિતઃ એષો તિ । સા તામ્ ઉપસંક્રમિત્વા આહ । ઇચ્છામિ આર્યે પ્રવ્રજિતું । સા તાય પ્રવ્રજિતા ઉપસંપાદિતા । સો દાનિ મનુષ્યો માર્ગતિ સંકલેષ્યામીતિ । ન લભતિ । સો દાનિ શૃણોતિ । શ્રાવસ્તીયં કાલી નામ શ્રામણિકા । તાયે પ્રવ્રાજિતેતિ । સો દાનિ પુરુષો અનુપૂર્વેણ શ્રાવસ્તીં ગત્વા પૃચ્છતિ । કતમો ઽત્ર ભિક્ષુણીવિહારઃ । અપરાહિ દર્શિત એષો તિ । સો તહિં પ્રવિશેતિવા । પૃચ્છતિ યાવાદ્ આહ કતમા આર્યા કાલીતિ સા દાન્ આહ । અહં । સો દાન્ આહ । પ્રાપ્તકાલન્ નામ આર્યાયે મમ ભાર્યામ્ અનોત્સૃષ્ટાં પ્રવ્રાજયિતું । સા દાન્ આહ । કુતઃ પુનસ્ ત્વં દીર્ઘાયુઃ । સો દાન્ આહ । રાજગૃહાતો । સા દાન્ આહ । ચણ્ડાયુષો નસ્ ત્વં નગરં પ્રવિષ્ટઃ । સાન્તેવાસિની નામ્ આહ । આનેથ સંઘાટિં યાવદ્ ઇમં ચણ્ડાયું ધરે ચાટિકં બન્ધાપયામિ । સો દાનિ પુરુષો ભીતઃ પશ્યતિ । યાવદ્ ઇયં શ્રમણિકા ધૃષ્ટા ચ મુખરા ચ બન્ધાપયેય ઇતિ । સો મનુષ્યો ઓજ્ઝાયતિ ચ ઓસક્કતિ ચ યાવદ્ બહિર્ ગત્વા ભિક્ષુણીનાં મહાજનકાયસ્યારોચયતિ । પશ્યથ ભણે શ્રમણિકા ભાર્યામ્ ચ મે અનોત્સૃષ્ટાં પ્રવ્રાજયતિ મમ ચ ભન્ધનેન સન્તર્જેતિ । એતં પ્રકરણં ભિક્ષુણીયો મહાપ્રજાપતીયે ગૌતમીયે આરોચયન્તિ । મહાપ્રજાપતી ગૌતમી ભગવતો આરોચયતિ । ભગવાન્ આહ । શબ્દાપયથ કાલિં । સા દાનિ શબ્દાપિતા । એતદ્ એવ સર્વં પૃચ્છીયતિ । યાવદ્ આમ્ ભગવન્ । ભગવાન્ આહ । દુષ્કૃતં તે કાલિ । એવન્ નામ ત્વં અનુજ્ઞાપકેહિ અનનુજ્ઞાતામ્ ઉપસ્થાપયસિ । તેન હિ ન ક્ષમતિ અનુજ્ઞાપકેહિ અનનુજ્ઞાતામ્ ઉપસ્થાપયિતું ।

ભિક્ષુણીયો આહંસુઃ । પશ્ય ભગવન્ કથમ્ ઇયં કાલીય પ્રત્યુત્પન્નપ્રતિભાનતાય મોચિતા । સ ચ પુરુષો ભીતઃ પ્રપલાનઃ । ભગવાન્ આહ । ન ચેષા ભિક્ષુણીયો કાલીય એતર્હ્ય્ એવ પ્રત્યુત્પન્નપ્રતિભાનતાય મોચિતા । એષ ચ પુરુષો ભીતઃ પ્રપલાનઃ । અન્યદાપ્ય્ એષા એતાય પ્રત્યુત્પન્નપ્રતિભાનતાય મોચિતા । એષ ચ પુરુષો ભીતઃ પ્રપલાનઃ ।
ભૂતપૂર્વં ભિક્ષુણીયો ઇયમ્ એવ નગરી વારાણસી । ઇયં સ્ત્રી રાત્રૌ દારિકાં સ્કન્ધેનાદાય ગચ્છતિ । સિંહો ચ પુરતઃ પ્રત્યુપસ્થિતો । સા દાનિ દારિકા દૃષ્ટ્વા રુદિતા । તાય સ્ત્રિયાય સા દારિકા ચપેટાય આહતા । એકો તે સિંહો ખાદિતો એતમ્ પિ ખાદિતુકામાસિ । સિંહઃ પશ્યતિ । યાદૃશી એષા સ્ત્રી ધ્વાઙ્ક્ષા ચ મુખરા ચ ખાદત્ય્ । એષા મમાયીતિ । ભીતઃ પ્રપલાયતિ । પુરતો મર્કટઃ આગત્વા સિંહં પૃચ્છતિ । મૃગરાજપુત્ર કહિં ગમિષ્યસિ । સિંહો જલ્પતિ । ભયં મે ઉપતન્નં । વાનરઃ પૃચ્છતિ । કીદૃશં ભયં । સિંહો વિસ્તરેણાચિક્ષતિ । સો જલ્પતિ । નૈવં વક્તવ્યં । સિંહસ્ ત્વં મૃગરાજ । કસ્ ત્વાં પ્રહરિષ્યતિ । આગચ્છાહિ નિવર્તાહિ । સ નેચ્છતિ । સિંહો વાનરેણ કેશેહિ ગૃહીતઃ । આગચ્છાહીતિ । સા દારિકા દૃષ્ટ્વા પ્રરુદિતા । સા સ્ત્રી જલ્પતિ મા રોદાહિ દારિકે । એષો તવ માતુઃ કેનાનીતો કેશેહિ ગૃહીત્વા । ઇદાનિં યન્ નં ઇચ્છસિ તં સે ખાદાહીતિ । સિંહઃ પશ્યતિ । મા હૈવં સંકેતકૃતં ભવિષ્યતિ । એવમ્ એવાનીયાનીય દેતિ । એષાપિ ખાદતિ । યત્ તાવદ્ અહં એકં વારં પ્રપલાનઃ કિં ભૂયો નિવર્તિતઃ । સો દાનિ તસ્ય મર્કટસ્ય અવધુનિત્વા પ્રપલાનઃ । દેવતા ગાથાં ભાષતે ।
પ્રત્યુત્પન્ના ઇયં બુદ્ધિર્
નેયં ચિરસમુત્થિતા ।
પશ્ય સિંહભયં જાતં
પ્રતિભાનાન્ નિવર્તિતં ॥
ભગવાન્ આહ । સ્યાદ્ ભિક્ષુણીયો યુષ્માકમ્ એવમ્ અસ્યાદ્ અન્યા સા સ્ત્રી અભૂષિ । નૈતદ્ એવં દ્રષ્ટવ્યં । ઇયમ્ એવ સા કાલી સ્ત્રી અભૂષિ । સ્યાદ્ ભિક્ષુણીયો યુષ્માકમ્ એવમ્ અસ્યાદ્ અન્યા સા દારિકા તિ । નૈતદ્ એવં દ્રષ્ટવ્યં । ઇયમ્ એવ સા સુદિન્નિકા દારિકા અભૂષિ । સ્યાદ્ ભિક્ષુણીયો યુષ્માકમ્ એવમ્ અસ્યાદ્ અન્યો સો સિંહો અભૂષીતિ । નૈતદ્ એવં દ્રષ્ટવ્યં । એષો સો મનુષ્યો સિંહો અભૂષિ । તદાપ્ય્ એષા એતાય પ્રત્યુત્પન્નપ્રતિભાનતાય મોચિતા । એષ ચ પુરુષો ભીતઃ પ્રપલાનઃ ।
159. અથ ખલુ ભગવાન્ મહાપ્રજાપતીં ગૌતમીમ્ આમન્ત્રયતિ । સન્નિપાતય ગૌતમિ ભિક્ષુણીયો યાવત્ પર્યવદાતાનિ ભવિષ્યન્તિ ।
યા પુન ભિક્ષુણી અનુજ્ઞાપકેહિ અનનુજ્ઞાતામ્ ઉપસ્થાપયેદ્ અયં પિ ધર્મો પ્રથમાપત્તિકો સંઘાતિશેષો ।
યા પુન ભિક્ષુણીતિ ઉપસંપન્ના । અનુજ્ઞાપકેહિ અનનુજ્ઞાતામ્ ઇતિ અવૂઢાય દારિકાય માતાપિતરૌ અનુજ્ઞાપકા । વૂઢાય શ્વશ્રુશ્વશુરૌ પતિદેવરૌ । ઉપસ્થાપયેદ્ ઇતિ ઉપસંપાદયેત્ । સા એષા ભિક્ષુણી અનુજ્ઞાપકેહિ અનનુજ્ઞાતામ્ પ્રવ્રાજયતિ વિનયાતિક્રમમ્ આસાદ્યતિ । શિક્ષાં દેતિ થૂલ્ઽ-અચ્ચયમ્ આસાદયતિ । ઉપસંપાદેતિ સંઘાતિશેષો એષા કાચિત્ પ્રવ્રજ્યાપેક્ષા આગચ્છતિ પ્રષ્ટવ્યા । અનુજ્ઞાતાસિ અનુજ્ઞાપકેહિ । યદિ તાવદ્ આહ નહીતિ । અવૂઢા વક્તવ્યા । માતાપિતરૌ અનુજાનાપયિત્વા આગચ્છાહીતિ । વૂઢા વક્તવ્યા પતિદેવરૌ શ્વશ્રુશ્વશુરાવ્ અનુજાનાપયિત્વા આગચ્છાહીતિ । તેન ભગવાન્ આહ ।
યા પુન ભિક્ષુણી અનુજ્ઞાપકેહિ અનનુજ્ઞાતામ્ ઉપસ્થાપયેદ્ અયં પિ ધર્મો પ્રથમાપત્તિકો સંઘાતિશેષો ।
સંઘાતિશેષધર્મ 8
વધ્યા
160. ભગવાન્ શ્રાવસ્તીયમ્ વિહરતિ । મલ્લા નામા મલ્લકલ્યો નામ નિગમો । તંહિ દાનિ અપરસ્ય મલ્લસ્ય ભાર્યા પરપુરુષેણ સાર્ધમ્ અભિચરતિ । સો દાન્ આહ । અસુકે વિરમ । અતો દોષો । ઽતો મા તે અહમ્ એવઞ્ ચ એવઞ્ ચ અસત્ કરિષ્યં । સા દાનિ દુષ્ટા ન વિરમતિ । મરિષ્યામ્ય્ અહં । ન પુનર્ અહમ્ અતો દોષતો વિરમિષ્યં । તેન સા સહોઢં ગૃહીત્વા આસને ઉપનામિતા । ઇચ્છેયમ્ અહં ભવન્તો ઇમાં સ્વધર્મેણ લમ્ભિયમાનાં । કઃ પુનસ્ તેષાં સ્વધર્મઃ મલ્લાનાં । યા સ્ત્રી અન્યેન પુરુષેણ સાર્ધં અભિચરતિ । સા સપ્તદિવસાનિ દાનવિસર્ગં કારપેત્વા ઉભયતો જ્ઞાતિસંઘસ્ય પુરતો ગોપાટિકાય પાટીયતિ । આસનિકા આહંસુઃ । દિન્ના ભવતુ સ્વધર્મે લભેહિ । તેન દાનિ પુરુષેણ ગૃહં નયિત્વા ઉક્તા । ઇતિકિતિકાય ધીતે દદ યત્ તે અસ્તિ ચ નાસ્તિ ચ । સપ્ત દિવસાનિ અહં તે ઉભયતો જ્ઞાતિસંઘસ્ય પુરતો ગોપાટિકાય પાટયિષ્યં । સા દાનિ ઉભયતો જ્ઞાતિસંઘં સન્નિપાતેત્વા અન્નં પાનં ખાદ્યં ભોજ્યં સમુદાનીય રોદતિ । સ્ત્રિયો આહંસુઃ । કિં રુદિતેન ત્વયૈવ તથા ચેષ્ટિતં યેન ત્વમ્ એવં દુઃખમ્ અનુભવિષ્યસિ । સા દાન્ આહ । નાહં કરોમિ । મરિષ્યન્ તિ । અપિ તુ ઉભયતો જ્ઞાતિસંઘસ્ય પુરતો ગોપાટિકાય પાટયિષ્યન્ તિ । એવં રોદામિ । અપરા આહ । ઇચ્છસિ ત્વં મુચ્ચિતું । સા દાન્ આહ । ઇચ્છામિ । આહ । ગચ્છ શ્રાવસ્તીં । તહિં કાલી નામ ભિક્ષુણી । સા તે પ્રવ્રાજયિષ્યતિ । સા તસ્યા વચનં શ્રુત્વા જનસ્ય ખાદ્યન્તસ્ય પિબન્તસ્ય પ્રમત્તસ્ય યથા વા તથા વા નિર્ધાવિત્વા અનુપૂર્વેણ પૃચ્છપૃચ્છિકાય શ્રાવસ્તીમ્ આગતા । પૃચ્છતિ । કતમો ઽત્ર ભિક્ષુણીવિહારો । અપરાહિ દર્શિતઃ । સા દાનિ પ્રવિશિત્વા પૃચ્છતિ । કતમા આર્યકાલી । અપરાહિ આખ્યાતા । એષા તિ । સા તામ્ ઉપસંક્રમ્ય આહ । ઇચ્છામ્ય્ આર્યાય પ્રવ્રાજીયમાનાં । સા દાન્ આહ । અનુજ્ઞાતાસિ અનુજ્ઞાપકેહિ । સા દાન્ આહ । કે પુન આર્યે અનુજ્ઞાપકાઃ । આહ । અવૂઢાયે દારિકાયે માતાપિતરૌ । વૂઢાય શ્વશ્રુશ્વશુરૌ પતિદેવરાઃ । આહ । તદા એષાહમ્ અનુજ્ઞાતા । યદાહં ગોપાટિકાય નિસૃષ્ટા સુનિસૃષ્ટા । આહ । પુત્રિણિ યા ત્વં નિસૃષ્ટા સુનિસૃષ્ટા યા ત્વં ગોપાટિકાયાં નિસૃષ્ટા । સા તાય પ્રવ્રાજિતા ઉપસંપાદિતા । સો મનુષ્યો માર્ગયતિ । ગોપાટિકાય પાટિષ્યામીતિ ન લભસિ । સો દાનિ શૃણોતિ । શ્રાવસ્તીયં કાલી નામ ભિક્ષુણી । તાય પ્રવ્રાજિતા । શ્રાવસ્તીમ્ આગત્વા પૃચ્છતિ । કતમો ઽત્ર ભિક્ષુણીવિહારો । અપરેહિ આખ્યાતો એષો તિ યાવત્ । સ તહિં પ્રવિશિત્વા । આર્યા કાલી નામ । આહ । કિમ્ કર્તવ્યં । પ્રાપ્તન્ નામાર્યાય મમ ભાર્યામ્ અનોત્સૃષ્ટામ્ પ્રવ્રાજયિતું । સા દાન્ આહ । કુતસ્ ત્વં । આહ । આમલકકલ્યતો । આહ । ચણ્ડાયુ ચોરસ્ ત્વમ્ ઓચોરકસ્ ત્વમ્ ઓચરિતુકામો ત્વં શ્રાવસ્તીયં પ્રવિષ્ટઃ । ન ત્વં જાનાસિ નિત્યવિરુદ્ધાઃ શ્રાવસ્તેયાઃ આમલકકલ્યાશ્ ચ । સા દાનિ અન્તેવાસિનીં શબ્દાપયતિ । આનેહિ તાવ સમઘાટિમ્ યાવદ્ ઇમં ચણ્ડાયું ધરે ચાટિકં રાજકુલે ભન્ધાપેમિ । સો મનુષ્યો પશ્યતિ । યાદૃશી ઇયં શ્રમણિકા ધૃષ્ટા ચ મુખરા ચ પ્રગલ્ભા ચ । ભન્ધાપેયંસિ । એષ સો દાનિ પુરુષો ઓજ્ઝાયતિ ચ ઓસક્કતિ ચ । સો દાનિ પુરુષો ભિક્ષુણી નાં મહાજનકાયસ્ય ચ પુરો ઓજ્ઝાયતિ । પશ્યથ ભણે શ્રમણિકા ભાર્યાઞ્ ચ મે અનોત્સૃષ્ટાં પ્રવ્રાજેતિ । મમ ચ બન્ધનેન તર્જયતિ । એતં પ્રકરણં ભિક્ષુણીયો મહાપ્રજાપતીયે ગૌતમીયે આરોચયન્તિ । યાવદ્ ભગવાન્ આહ ।
દુષ્કૃતં તે કાલિ । એવન્ નામ ત્વં જાનન્તી વધ્યાં વિદિતાં જ્ઞાતિદણ્ડપ્રાપ્તામ્ ઉપસ્થાપયસિ । તેન હિ ન ક્ષમતિ જાનન્તી વધ્યાં વિદિતાં જ્ઞાતિદણ્ડપ્રાપ્તામ્ ઉપસ્થાપયિતું ।

161. એષૈવાર્થોત્પત્તિઃ । શાક્યાનાં શાક્યાવાનો નામ નિગમઃ । એવમ્ એવ વિસ્તરેણ કર્તવ્યં । યાવદ્ અન્યા તાવ મયા ઈદૃશી યેવ પ્રવ્રાજિતા । તત્ર મયા દણ્ડકર્મ લદ્ભં । ગચ્છ નોત્સહામિ પ્રવ્રાજયિતું । સા દાનિ અપરાપરાસાં ભિક્ષુણીનામ્ અલ્લીના ન કાચિત્ પ્રવ્રાજેતિ । યાવત્ તીર્થિકેહિ પ્રવ્રાજિતા । સો મનુષ્યો માર્ગતિ । ગોપાટિકાય પાટિષ્યન્ તિ । ન લભતિ । તેન શ્રુતં શ્રાવસ્ત્યાં તીર્થિકેહિ પ્રવ્રાજિતા । સો દાન્ આહ । ઇદાનીં સા ઇતિકિતિકાય ધીતા સુમહતા દૃષ્ટધાર્મિકેન ચ વધેન । યં ઉપાસકધીતા તિર્થિકેહિ પ્રવ્રાજિતા । સો પુનર્ ન ગવેષતિ ન પૃચ્છતિ । સા પિ દાનિ તેન તીર્થિકભાવેન તીર્થિકભાવેનાર્તીયતિ । તે દાનિ તીર્થિકા દુરાખ્યાતા અધર્માણાઃ । તણ્ડુલોદકઞ્ ચ પિબન્તિ । સ્થાલીધોવનઞ્ ચ પિબન્તિ । નગ્ના અહ્રીકા અનોત્રાપિણો ઇસ્ત્રિકામા પિ દૂષેન્તિ । સા સ્ત્રી ભિક્ષુણીનામ્ આહ । મોહ ભાગિની અસ્માકં પ્રવ્રજ્યા ગર્તસ્મિ પતિતા । નિરયસ્મિ પતિતા । પ્રપાતસ્મિ પતિતા । ઉત્તરયાથ માં । અનુકમ્પયથ માં । ઉદ્ધરથ માં । અનુકમ્પયથ માં । પ્રવ્રાજેથ માં । તા દાનિ નેચ્છન્તિ । સા દાનિ મહાપ્રજાપતીયે ગૌતમીયે અલ્લીના । મહાપ્રજાપતી ગૌતમી ચ ભગવતો આરોચેતિ । ભગવાન્ આહ । લભ્યા । યસ્ તત્રાવર્ણઃ સ તીર્થિકેષુ ગતઃ । અથ ખલુ ભગવાન્ મહાપ્રજાપતીં ગૌતમીમ્ આમન્ત્રયતિ । સન્નિપાતય ગૌતમિ તાવત્ પર્યવદાતાનિ ભવિષ્યન્તિ ।
યા પુન ભિક્ષુણી જાનન્તી વધ્યાં વિદિતાં જ્ઞાતિદણ્ડપ્રાપ્તામ્ ઉપસ્થાપયેદ્ અન્યત્ર સમયે । તત્રાયં સમયઃ અન્યતીર્થિકપૂર્વા ભવતિ । અયમ્ પિ ધર્મો પ્રથમાપત્તિકો સંઘાતિશેષો ।
162. યા પુન ભિક્ષુણીતિ ઉપસમ્પન્ના । જાનન્તીતિ સ્વયમ્ વા જાનેય પરતો વા શ્રુણેય । વધ્યામ્ ઇતિ ઘાત્યાં । વિદિતાન્ તિ ઉભયતો જ્ઞાતિસંઘસ્ય માતૃપક્ષસ્ય પિતૃપક્ષસ્ય ચ ।
જ્ઞાતિ દણ્ડપ્રાપ્તાં તિ । જ્ઞાતયો નામ ક્ષત્રિયાઙ્ બ્રાહ્મણાઃ વૈશ્યાઃ શૂદ્રાઃ અમ્બષ્ઠવૈદેહાઃ ભટનાઃ કુઙ્કુમાલાઃ । યાવત્ કેષાઞ્ચિત્ ગોપાટિકાય પાટીયતિ । કેષાઞ્ચિત્ કીટેન વા કાલિઞ્જેન વા વેઠયિત્વા દહ્યતિ । કેષાઞ્ચિત્ વાલુકાઘટકં કણ્ઠે બધ્વા ઉદકે પ્રવેશિયતિ । કેષાઞ્ચિચ્છીર્ષં પ્રધમીયતિ । કેષાઞ્ચિત્ કર્ણનાસા છિદ્યન્તિ । કેષાઞ્ચિત્ તપ્તં ફાલં વ્રણમુખે અનુશ્રોતં પ્રક્ષિપીયતિ ।
મલ્લાનાં શાક્યાનાં ચ ગોપાટિકાય પાટીયતિ । ક્ષત્રિયાણાં પલાલેન શરેહિ ચ વેઠયિત્વા દહ્યતિ । અભીરાણામ્ વાલુકાય ઘટં કણ્ઠે ભધ્વા ઉદકે પ્રક્ષિપતિ । શકયવનાનાં શીર્ષં પ્રધમીયતિ । કર્ણનાસા વા છિદ્યન્તિ । તપ્તમ્ વા ફાલં અનુશ્રોતે વ્રણમુખે પ્રક્ષિપીયન્તિ ।
ઉપસ્થાપયેદ્ ઇતિ પ્રવ્રાજયેદ્ ઉપસમ્પાદયેદ્ । અન્યત્ર સમયે તિ પ્રત્યુદ્ધૃતં ભગવતા પદં અનાપત્તિઃ । અન્યત્ર સમયે તત્રાયં સમયઃ ।
અન્યતીર્થિકપૂર્વા ભવતિ । અન્યતીર્થિકા નામ । ચરકપરિવ્રાજકનિર્ગ્રન્થાજીવકત્રેદણ્ડિકાઃ માકન્દિકાઃ ગુદુગુદુકાઃ ગૌતમધર્મચિન્તકાઃ વૃદ્ધશ્રાવકઃ દકતૃતીયકાઃ યાવત્ પ્રજ્ઞપ્તિઃ ।
સા એષા ભિક્ષુણી જાનન્તી વધ્યાં વિદિતાં જ્ઞાતિ દણ્ડપ્રાપ્તાં પ્રવ્રજયતિ વિનયાતિક્રમમ્ આસાદયતિ । શિક્ષાં દેતિ થૂલ્ઽ-અચ્ચયમ્ આસાદયતિ । ઉપસમ્પાદેતિ સંઘાતિશેષા । તેન ભગવાન્ આહ । યા પુન ભિક્ષુણી જાનન્તી વધ્યાં વિદિતાં જ્ઞાતિદણ્ડપ્રાપ્તામ્ ઉપસ્થાપયેત્ । અન્યત્ર સમયે । તત્રાયં સમયઃ । અન્યતીર્થિકપૂર્વા ભવતિ । અયં પિ ધર્મો પ્રથમાપત્તિકો ।
સંઘાતિશેષધર્મ 9
એકા નદિન્ તરેય
163 ભગવાન્ શ્રાવસ્તીયમ્ વિહરતિ । અથ સંબહુલા સ્ત્રિયો નદીયમ્ અજિરાવતીયં સ્નાયન્તિ । સ્થૂલનન્દા ભિક્ષુણી તત્રૈવ સ્થાય ગતા । સા તાવદ્ એકાન્તે ચીવરકાણિ નિક્ષિપ્ય બાહુભ્યાં પ્રતીર્ણા । તા દાનિ સ્ત્રિયો આહંસુઃ । એષા આર્યા સ્થૂલનન્દા આગચ્છતીતિ । સા કયધાનકે મુહૂર્તમ્ વિશ્રમિત્વા પુનર્ એવાગતા । સ્ત્રિયો આહંસુઃ । એષા આર્યા સ્થૂલનન્દા આગતા । અતિચાપલમ્ આર્યાય કૃતં । કથં ત્વમ્ બાહુભ્યાં તરસિ । તા દાનિ સ્ત્રિયો ઓજ્ઝાયિતાઃ । એતં પ્રકરણં ભિક્ષુણીહિ શ્રુતં । ભિક્ષુણીયો મહાપ્રજાપતીયે ગૌતમીયે આરોચેન્તિ । મહાપ્રજાપતી ગૌતમિ ભગવતો આરોચેતિ યાવદ્ ભગવાન્ આહ । દુષ્કૃતં તે નન્દે । એવં ચ નામ ત્વં એકાકિની નદીં તરસિ । તેન હિ ન ક્ષમતિ ભિક્ષુણીય વિના નદીન્ તરિતું ।
અથ ખલુ ભગવાન્ મહાપ્રજાપતીં ગૌતમીમ્ આમન્ત્રયતિ । સન્નિપાતય ગૌતમિ ભિક્ષુણીયો યાવત્ પર્યવદાતાનિ ભવિષ્યન્તિ ।
યા પુન ભિક્ષુણી ભિક્ષુણીય વિના નદીન્ તરે અયં પિ ધર્મો પ્રથમાપત્તિકો ।
યા પુન ભિક્ષુણીતિ ઉપસમ્પન્ના । ભિક્ષુણીય વિના તિ અદ્વિતીયા । નદીતિ યા બહિઃ સીમાતો પ્રવહન્તી બહિઃ સીમામ્ ઉપેતિ । તરેયા તિ અપરાત્ પારં ગચ્છેય । અયં પિ ધર્મો પ્રથમાપત્તિકો । યાવતા ચ એતાયો ભિક્ષુણીયો નદીન્ તરન્તિ અન્તો હસ્તપાશે તરિતવ્યં । પરં હસ્તે પાશે તરન્તિ થૂલ્ઽ-અચ્ચયં । દૂરેણ દૂરં ભવન્તિ સંઘાતિશેષો । અથવૈકા મધ્યે તિષ્ઠતિ અપરા તરન્તિ થૂલ્ઽ-અચ્ચયં । યાવદ્ એવમ્ અપરાપરન્તિ સર્વાઃ થૂલ્ઽ-અચ્ચયમ્ આસાદયન્તિ । એતાયો ભિક્ષુણીયો નદ્યાં સ્નાયન્તિ અન્તે હસ્તપાશેન સ્નાતવ્યં । પરં હસ્તપાશા સ્નાયન્તિ વિનયાતિક્રમમ્ આસાદયન્તિ । તેન ભગવાન્ આહ ।
યા પુન ભિક્ષુણી ભિક્ષુણીય વિના નદીન્ તરેય । અયં પિ ધર્મો પ્રથમાપત્તિકો સંઘાતિશેષો ॥
સંઘાતિશેષધર્મ 10
ઉત્ક્ષિપ્તકા
164. ભગવાન્ શ્રાવસ્તીયમ્ વિહરતિ । તહિં કાલી નામ ભિક્ષુણી ગ્રામચારિકાં ગતા । તસ્યા ગતાય અન્તેવાસિનીયે ભિક્ષુણીસંઘેન ઉત્ક્ષેપનીયકર્મ કૃતં । સા ગ્રામચારિકાં ચરિત્વા આગતા । સા દાન્ આહ । આર્યે સંઘેન ઉત્ક્ષેપનીયં કર્મ કૃતં । નૈવમ્ એવ ધર્મસંભોગેન સંભુઞ્જન્તિ નામિષસંભોગેન । સા દાન્ આહ । તૂષ્ણીકા ભવ યાવત્ ભિક્ષુણીયો સન્નિપાતયન્તિ । સા દાન્ આહ । સન્નિપાતેથ આર્યમિશ્રિકાયો । સા દાનિ અન્યદા ચાન્યદા ચ યદા ગ્રામચારિકાં ચરિત્વા આગતા ભવતિ । તતો ભિક્ષુણીનાં વૈભઙ્ગિકં દદાતિ । તાયો ભિક્ષુણીયો સન્નિપતથેત્ય્ ઉક્તા શીઘ્રં શીઘ્રં સન્નિપતિતાઃ કિઞ્ચિદ્ વૈભઙ્ગિકં દાસ્યતીતિ । સા દાન્ આહ । શૃણોતુ મે આર્યમિશ્રિકા સંઘો । ઇયં ઇત્થન્નામા ભિક્ષુણી । તસ્યાઃ સંઘેન ઉત્કેષેપનીયં કર્મ કૃતં । યદિ સંઘસ્ય પ્રાપ્તકાલં સંઘો ઇત્થન્નામાં ભિક્ષુણીં પ્રત્યોસરેય । ઓવયિકા એષા જ્ઞપ્તિઃ । શૃણોતુ મે આર્યમિશ્રિકા સંઘો । ઇયમ્ ઇત્થન્નામા ભિક્ષુણી । તસ્યાઃ સંઘેન ઉત્ક્ષેપનીયં કર્મ કૃતં । સંઘો તાં ઇત્થન્નામાં ભિક્ષુણીં પ્રત્યોસારયતિ । યસ્યા આર્યમિશ્રિકાનાં ક્ષમતિ ઇત્થન્નામાં ભિક્ષુણીં પ્રત્યોસાર્યમાણાં સંઘેન સા તૂષ્ણીમ્ અસ્ય યસ્યા ન ક્ષમતિ સા ભાષેતુ । ઇયં પ્રથમા કર્મવાચના । એવં ત્રૈવાચિકં પ્રત્યોસારિતા આર્યમિશ્રિકા ઇયમ્ ઇત્થન્નામા ભિક્ષુણી । ઉત્ક્ષેપનીયં કર્મ કૃતમ્ સંઘેન । ક્ષમતિ તં સંઘસ્ય યસ્માત્ તૂષ્ણીમ્ એવમ્ એતં ધારયામિ ।

અથ સા ધૃષ્ટા ચ મુખરા ચ પ્રગલ્ભા ચેતિ ન કાચિત્ પ્રતિક્ષિપતિ । અથ તા ભિક્ષુણ્યો પીડિતા આહુઃ । કિન્ તાવદ્ ઇમન્ તિ । અપરા આહુઃ । વયમ્ અપિ ન જાનીમઃ । એતં પ્રકરણં ભિક્ષુણ્યો મહાપ્રજાપત્યા ગૌતમ્યા આરોચયેયુઃ । મહાપ્રજાપતી ગૌતમી ભગવતઃ આરોચયતિ । ભગવાન્ આહ । શબ્દાપયથ કાલિં । યાવદ્ એતમ્ એવાર્થં પૃચ્છિતા । આહ । આમ્ ભગવન્ । ભગવાન્ આહ । દુષ્કૃતં તે કાલિ એવન્ નામ ત્વં જાનન્તી ભિક્ષુણીં સમગ્રેણ સંઘેન ધર્મતો વિનયતો ઉત્ક્ષિપ્તામ્ અપ્રતિકૃતાં । અકૃત્વા પૂર્વકૃત્યં । અનવલોકયિત્વા ભિક્ષુણીસંઘં પ્રત્યોસારયસિ । તેન હિ ન ક્ષમતિ । પેયાલં । અથ ખલુ ભગવાન્ મહાપ્રજાપતીં ગૌતમીમ્ આમન્ત્રયતિ । સન્નિપાતય યાવત્ પર્યવદાતાનિ ભવિષ્યન્તિ ।
યા પુન ભિક્ષુણી જાનન્તી ભિક્ષુણીં સમગ્રેણ સંઘેન ધર્મતો વિનયતો ઉત્ક્ષિપ્તાં અપ્રતિકૃતાં । અકૃત્વા પૂર્વકૃત્યં । અનવલોકયિત્વા ભિક્ષુણીસંઘં । સ્વયમ્ એવ પ્રત્યોસારયતિ । અયં પિ ધર્મો પ્રથમાપત્તિકો ।
યા પુન ભિક્ષુણીતિ ઉપસમ્પન્ના યાવદ્ ઉભયતઃ સંઘેન । સા એષા ભિક્ષુણી જાનન્તીતિ । સ્વયમ્ વા જાને પરતો વા શ્રુત્વા । ભિક્ષુણીં સમગ્રેણ સંઘેનેતિ અવ્યગ્રેણ । ધર્મતો વિનયતો તિ । સતિ આપત્યા અદર્શનેન । અપ્રતિધર્મેણ । ત્રયાણાં દૃષ્ટીનાં અપ્રતિનિસ્સર્ગાય । ઉત્ક્ષિપ્તમ્ તિ અસંભોગકૃતં । અપ્રતિકૃતન્ તિ અપ્રત્યોસારિતં । અકૃત્વા પૂર્વકૃત્યં તિ પ્રકૃતિસ્થા ભિક્ષુણીયો અસંજ્ઞાપયિત્વા ।
અનવલોકયિત્વા ભિક્ષુણીસંઘં તિ । સંઘમધ્યે અવલોકનામ્ અકૃત્વા સ્વયમ્ એવ પ્રત્યોસારયેત્ । અયમ્ અપિ ધર્મઃ યાવત્ પ્રજ્ઞપ્તિઃ ।
સા એષા ભિક્ષુણી જાનન્તી ભિક્ષુણીં સમગ્રેણ સંઘેન ધર્મતો વિનયતો ઉત્ક્ષિપ્તાં । અપ્રતિકૃતાં । અકૃત્વા પૂર્વકૃત્યં । અનવલોકયિત્વા ભિક્ષુણીસંઘં સ્વયમ્ એવ પ્રત્યોસારયતિ । સંઘાતિશેષમ્ આસાદયતિ ।
સા એષા ભિક્ષુણી સમગ્રેણ સંઘેન ઉત્ક્ષિપ્તા ભવતિ । યા તસ્યા ઉપાધ્યાયી વા આચાર્યાયિણી વા ચ યા પ્રકૃતિસ્થા ભિક્ષુણ્યાઃ તા સંજ્ઞાપયિતવ્યાઃ ।
કસ્યાત્યયાઃ ન વિદ્યન્તે
કો નરો નાપરાધ્યતિ ।
કો ન ગચ્છતિ સમ્મોહં
કસ્ય બુદ્ધિર્ ધ્રુવા સ્થિતા ॥
એવં તયા અજ્ઞાનતયા કૃતં । ન પુનર્ એવં કરિષ્યતિ ।
યદા સંજ્ઞપ્તા ભવન્તિ તદાવલોકના કર્તવ્યા । શૃણોતુ મે આર્યમિશ્રિકા સંઘઃ । ઇયમ્ ઇત્થન્નામા ભિક્ષુણી । તસ્યાઃ સંઘેન અમુકસ્મિન્ વસ્તુનિ ઉત્ક્ષેપનીયં કર્મ કૃતં । સા વર્તં વર્તયતિ । લોમં પાતયતિ । નિઃસરણં પ્રવર્તયતિ । યદિ સંઘસ્ય પ્રાપ્તકાલં સંઘમ્ ઇત્થન્નામા પ્રત્યોસારણાં યાચેય । યાચિષ્યતિ ઇત્થન્નામા સંઘં પ્રત્યોસારણાં । ક્ષમતે તં સંઘસ્ય યસ્માત્ તૂષ્ણીં । એવમ્ એતં ધારયામિ । તાય યાચયિતવ્યં । પેયાલં । અથ તત્ર કાચિત્ પૃઅતિહતિ કર્મક્રિયમાણે પ્રકૃતિસ્થાભિર્ ભિક્ષુણીભિઃ સંજ્ઞાપયિતવ્યાઃ । અસ્માકં ભણન્તીનાં ક્ષમસ્વેતિ ।
ભિક્ષુર્ અપિ જાનન્ ભિક્ષું સમગ્રેણ સંઘેન ધર્મતો વિનયતો ઉત્ક્ષિપ્તં સ્વયમ્ એવ પ્રત્યોસારયતિ સ્થૂલાત્યયમ્ આસાદયતિ । તેન ભગવાન્ આહ ।
યા પુન ભિક્ષુણી જાનન્તિ ભિક્ષુણીં સમગ્રેણ સંઘેન ધર્મતો વિનયતો ઉત્ક્ષિપ્તાં અપ્રતિકૃતાં અકૃતાં અકૃત્વા પૂર્વકૃત્યં અનવલોકયિત્વા ભિક્ષુણીસંઘં સ્વયમ્ એવ પ્રત્યોસારયતિ । અયમ્ અપિ ધર્મો પ્રથમાપત્તિકો સંઘાતિશેષો ॥
સંઘાતિશેષધર્મ 11
અનવશ્રુતા અવશ્રુતા
165. ભગવાન્ રાજગૃહે વિહરતિ । તત્ર જેતા નામ ભિક્ષુણી । તામ્ અપરઃ પુરુષો રક્તચિત્તઃ । ભક્તેનોપનિમન્ત્રયતિ । પાત્રચીવરેણ ભક્ષ્યભોજ્યેન ગ્લાનપ્રત્યયભૈષજ્યપરિષ્કારૈઃ । સો આહ । જાનાસિ આર્યે કસ્ય વયમ્ અર્થાય આર્યાય દદામઃ । સા આહ । જાનામિ । સો આહ । કસ્યાર્થાય । સા આહ । પુણ્યં તે ભવિષ્યતિ સો આહ । એવમ્ એતત્ પુણ્યં ભવિષ્યતિ । અયં ત્વ્ અહમ્ આર્યાય અર્થિકઃ આર્યાય દદામિ । સા તાવદ્ વિગતરાગા । નૈવ પ્રતિક્ષિપતિ । નાધિવાસયતિ । એતં પ્રકરણં ભિક્ષુણ્યો મહપ્રજાપત્યા ગૌતમ્યા આરોચયેયુઃ । મહાપ્રજાપતી ગૌતમી ભગવતઃ આરોચયતિ । ભગવાન્ આહ । શબ્દાપયથ જેતાં । સા શબ્દાપિતા । એતદ્ એવં સર્વં પૃચ્છીયતિ । યાવદ્ આમ્ ભગવન્ । ભગવાન્ આહ । દુષ્કૃતં તે જેતે । નનુ તે પશ્ચિમા નામ જનતા અવલોકયિતવ્યા । નૈષ ધર્મો નૈષ વિનયઃ ।
અથ ખલુ ભગવાન્ મહાપ્રજાપતીં ગૌતમીમ્ આમન્ત્રયતિ । સન્નિપાતય ગૌતમી યાવત્ પર્યવદાતાનિ ભવિષ્યન્તિ ।
યા પુન ભિક્ષુણી જાનન્તી અનવશ્રુતા અવશ્રુતસ્ય પુરુષસ્ય પ્રતિગૃહ્ણીયાત્ પાત્રં વા ચીવરં વા ભક્ષ્યં વા ભોજ્યં વા ગ્લાનપ્રત્યયભૈષજ્યપરિષ્કારં વા અયમ્ અપિ ધર્મઃ ।
યા પુન ભિક્ષુણીતિ યાવદ્ ઉપસમ્પન્ના ઉભયતઃ સંઘેન । એષા ભિક્ષુણી અનવશ્રુતા તિ અરક્તચિત્તા । અવશ્રુતસ્ય પુરુષસ્યેતિ રક્તચિત્તસ્ય । પ્રતિગૃહ્ણેયા તિ પ્રતિચ્છેય । પાત્રમ્ ઇતિ જ્યેષ્ઠં મધ્યમં કન્યસમ્ વા । ચીવરમ્ ઇતિ સંઘાટિઉત્તરાસઙ્ગમન્તર્વાસકં કણ્ઠપ્રતિચ્છાદનં ઉદકશાટિકા । ખાદ્યમ્ ઇતિ ખાદનીયં । ભોજ્યમ્ ઇતિ ભોજનીયં । અન્તશઃ ગ્લાનભૈષજ્યમ્ ઇતિ સપ્તાહિકં વા યાવજ્જીવિકમ્ વા । અયમ્ અપિ ધર્મ । યાવત્ પ્રજ્ઞપ્તિઃ । એષો તાવન્ મનુષ્યો ભિક્ષુણીય દદાતિ પાત્રમ્ વા ચીવરમ્ । ભક્ષ્યભોજ્યમ્ વા । ગ્લાનભૈષજ્યમ્ વા । તાં પુરુષો આહ । આર્યાય વયમ્ અર્થિકા । આર્યાય વયમ્ દદામ ઇતિ । ન ક્ષમતિ પ્રતીચ્છિતું । સ વક્તવ્યઃ । તવૈવ ભવતુ દીર્ઘાયુઃ લભિષ્યામઃ વયમ્ અન્યતો પિ । અથ પ્રતીચ્છતિ સંઘાતિશેષં । અથ વાચં ન ભાષતિ હસ્તવિકારં વા પાદવિકારં વા અક્ષિવિકારં વા કરોતિ । હષ્તમ્ વા પ્રસ્ફોટયતિ । અઙ્ગુલીં વા અક્ષિં વા નિપાતયતિ । ભૂમિમ્ વા વિલિખતિ વિનમતિ વા । જાનાતિ રક્તચિત્તો તિ । ન ક્ષમતિ પ્રતીચ્છિતું । પ્રતીચ્છતિ સ્થૂલાત્યયં ।
અથ ખલુ દેનં દેતિ પ્રસન્નૈર્ ઇન્દ્રિયૈઃ । અથ ખલુ તયા ભિક્ષુણ્યા આશયેન પ્રતીચ્છિતવ્યં પ્રતીચ્છતિ અનાપત્તિઃ ।
એવં ભિક્ષોર્ અપિ રક્તચિત્તા સ્ત્રી દદાતિ । ન જાનમ્ ગૃહ્ણાતિ સ્થૂલાત્યયં । નિમિત્તં કરોતિ । જાનાતિ રક્તચિત્તા ઇતિ । નં પ્રતીચ્છતિ વિનયાતિક્રમન્ આસાદયતિ । તેન ભગવાન્ આહ ।
યા પુન ભિક્ષુણી અવશ્રુતા અવશ્રુતસ્ય પુરુષસ્ય પાત્રમ્ ચીવરમ્ વા ભક્ષ્યમ્ વા ભોજ્યમ્ વા ગ્લાનભૈષજ્યમ્ વા પ્રતિગૃહ્ણેય અયમ્ અપિ ધર્મો પ્રથમાપત્તિકો ।
કિં તે વદેતિ ત્વં પ્રતિગૃહ્ણ

166. ભગવાન્ રાજગૃહે વિહરતિ । ભગવતા શિક્ષાપદં પ્રજ્ઞપ્તં । ન ક્ષમતિ અવશ્રુતસ્ય પુરુષસ્ય પાત્રં વા યાવત્ પ્રતિગૃહ્ણાતું । સા જેતા તસ્ય પુરુષસ્ય ન પ્રતિચ્છતિ । સ્થૂલનન્દા ભિક્ષુણી આહ । પ્રતિગૃહ્ણ ત્વમ્ આર્યે એતસ્ય પુરુષસ્ય । કિં તે પરો કરિષ્યતિ । અવશ્રુતો વા અનવશ્રુતો વા । યતો ચ ત્વમ્ અનવશ્રુતા । દાયકદાનપતીનાં સકાશાત્ પ્રતિગૃહ્ણીત્વા યથાપ્રત્યયં કરોહિ । સા ભિક્ષુણીભિર્ ઉચ્યતે । મા આર્યે એતાં ભિક્ષુણીમ્ એવં વદ । પ્રતિગૃહ્ણ ત્વમ્ આર્યે એતસ્ય પુરુષસ્ય । કિન્ તે પરો કરિષ્યતિ અવશ્રુતો વા અનવશ્રુતો વા । યતો ચ ત્વમ્ અનવશ્રુતા । દાયકદાનપતીનાં સકાશાત્ પ્રતિગૃહ્ણીત્વા યથાપ્રત્યયં કરોહિ । એવં સકૃદ્ ઉક્તા ન પ્રતિક્રમતિ । દ્વિતીયમ્ તૃતીયમ્ અપ્ય્ ઉક્તા ન પ્રતિક્રમતિ । એતં પ્રકરણં ભિક્ષુણ્યો મહાપ્રજાપત્યા ગૌતમ્યા આરોચયન્તિ । મહાપ્રજાપતી ગૌતમી ભગવતઃ આરોચયતિ । ભગવાન્ આહ । શબ્દાપયથ નન્દાં યાવદ્ આમ્ ભગવન્ । ભગવાન્ આહ । દુષ્કૃતં તે નન્દે । નૈષ ધર્મો નૈષ વિનયઃ । અથ ખલુ ભગવાન્ મહાપ્રજાપતીં ગૌતમીમ્ આમન્ત્રયતિ । સન્નિપાતય યાવત્ પર્યવદાતાનિ ।
યા પુન ભિક્ષુણી ભિક્ષુણીં એવં વદેય । પ્રતિગૃહ્ણ ત્વમ્ આર્યે એતસ્ય પુરુષસ્ય । કિં તે પરઃ કરિષ્યતિ । અવશ્રુતો વા અનવશ્રુતો વા । યા ત્વમ્ અનવશ્રુતા । દાયકદાનપતીનાં સકાશાત્ પ્રતિગૃહ્ણીત્વા યથાપ્રત્યયં કરોહિ । સા ભિક્ષુણી ભિક્ષુણીભિઃ ઉચ્યમાના એતદ્ એવ વસ્તું પ્રતિગૃહ્ય તિષ્થેય ન પ્રતિનિસ્સરેત્ । સા ભિક્ષુણી ભિક્ષુણીભિર્ યાવત્ તૃતીયકં સમનુગ્રાહિતવ્યા સમનુભાષિતવ્યા તસ્ય વસ્તુસ્ય પ્રતિનિઃસર્ગાય યાવત્ તૃતીયકં સમનુગ્રાહ્યમાણા વા સમનુભાષ્યમાણા વા તં વસ્તું પ્રતિનિઃસરેય ઇત્ય્ એતત્ કુશલં । નો ચ પ્રતિનિઃસરેય । અયમ્ અપિ ધર્મો યાવત્ તૃતીયકઃ ।
યા પુન ભિક્ષુણીતિ યથા સ્થૂલનન્દા ભિક્ષુણી । તાં ભિક્ષુણીમ્ ઇતિ યથા તાં જેતાં । ભિક્ષુણીમ્ એવં વદેત્ । સા ભિક્ષુણી ભિક્ષુણીભિ એવમ્ અસ્ય વચનીયા । પેયાલં । એવં ચ સા ભિક્ષુણી ભિક્ષુણીભિર્ ઉચ્યમાના તદ્ એવં વસ્તું સમાદાય પ્રતિગૃહ્ય તિષ્ઠેય । અયમ્ અપિ ધર્મો યાવત્ તૃતીયકઃ યથા ભિક્ષુવિનયે । પેયાલં । યાવત્ પ્રજ્ઞપ્તિઃ । તેન ભગવાન્ આહ ।
યા પુન ભિક્ષુણી ભિક્ષુણીમ્ એવં વદેય । પ્રતિગૃહ્ણ ત્વમ્ આર્યે એતસ્ય પુરુષસ્ય । કિં તે પરો કરિષ્યતિ અવશ્રુતો વા અનવશ્રુતો વા । યા ત્વમ્ અનવશ્રુતા । દાયકદાનપતીનાં દેયધર્મં પ્રતિગૃહ્ણીત્વા યથાપ્રત્યયં કરોહિ । સા ભિક્ષુણી ભિક્ષુણીભિર્ એવમ્ અસ્ય વચનીયા । મા આર્યે એતાં ભિક્ષુણીમ્ એવં વદે । પ્રતિગૃહ્ણ ત્વમ્ આર્યે એતસ્ય પુરુષસ્ય । કિન્ તે પરો કરિષ્યતિ અવશ્રુતો વા અનવશ્રુતો વા । યા ત્વમ્ અનવશ્રુતા । દાયકદાનપતીનાં દેયધર્મં પરિતિગૃહ્ણિત્વા યથાપ્રત્યયં કરોહિ । એવં ચ સા ભિક્ષુણી ભિક્ષુણીભિર્ ઉચ્યમાના તમ્ એવ વસ્તું સમાદાય પ્રતિગૃહ્ય તિષ્ઠેય । ન પ્રતિનિઃસરેય । સા ભિક્ષુણી ભિક્ષુણીભિર્ યાવત્ તૃતીયકં સમનુગ્રાહિતવ્યા સમનુશાસિતવ્યા તસ્ય વસ્તુસ્ય પ્રતિનિઃસર્ગાય । યાવત્ તૃતીયકં સમનુગ્રાહ્યમાણા સમનુભાષ્યમાણા તમ્ વસ્તું પ્રતિનિઃસરેય ઇત્ય્ એતત્ કુશલં । નો ચ પ્રતિનિઃસરેય તમ્ એવ વસ્તું સમાદાય પ્રતિગૃહ્ય તિષ્ઠેય । અયન્ ધર્મો યાવત્ તૃતીયકઃ ।
સંઘભેદઃદ્વેય ભેદેન
167. ભગવાન્ રાજગૃહે વિહરતિ । દ્વૌ ભેદેન તથૈવ કર્તવ્યો યાવત્ તેન ભગવાન્ આહ ।
યા પુન ભિક્ષુણી સમગ્રસ્ય સંઘસ્ય ભેદાય પરાક્રમેય ભેદનસમ્વર્તનીયં વા અધિકરણં સમાદાય પ્રતિગૃહ્ય તિષ્ઠેય । સા ભિક્ષુણી ભિક્ષુણીભિર્ એવમ્ અસ્ય વચનીયા । મા આર્યે સમગ્રસ્ય સંઘસ્ય ભેદાય પરાક્રમેય । ભેદનસમ્વર્તનીયમ્ વા અધિકરણં સમાદાય પ્રતિગૃહ્ય તિષ્ઠાહિ । સમેતુ આર્યા સંઘેન । સમગ્રો હિ સંઘો સહિતો સમ્મોદયમાન અવિવદમાનો । એક્ઽઉદ્દેશો ક્ષીરોદકીભૂતો શાસ્તુઃ શાસનં દીપયમાનઃ સુખઞ્ ચ ફાસુઞ્ ચ વિહરતિ । એવં ચ સા ભિક્ષુણી ભિક્ષુણીભિર્ ઉચ્યમાના તમ્ એવ વસ્તું સમાદાય પ્રતિગૃહ્ય તિષ્ઠેય । ન પ્રતિનિઃસરેય । સા ભિક્ષુણી ભિક્ષુણીભિર્ યાવત્ તૃતીયકં સમનુગ્રાહિતવ્યા સમનુભાષિતવ્યા તસ્ય વસ્તુસ્ય પ્રતિનિઃસર્ગાય । યાવત્ તૃતીયકં સમનુગ્રાહ્યમાણા વા સમનુભાષ્યમાણા વા તં વસ્તું ન પ્રતિનિઃસરેય । અયમ્ અપિ ધર્મો યાવત્ તૃતીયકઃ ।
સંઘાતિશેષધર્મ 14(3)
તદ્ અનુવર્તકાઃ
તસ્યાઃ ખલુ ભિક્ષુણ્યા ભિક્ષુણ્યો ભવન્તિ સહાયિકા । એકા વા દ્વૌ વા ત્રયો વા સંબહુલા વા । વર્ગવાદિનીયો અનુવર્તિકાઃ સમનુજ્ઞાઃ સંઘભેદાય । તા ભિક્ષુણ્યઃ ભિક્ષુણ્યો એવમ્ આહુઃ । મા આર્યમિશ્રિકાઃ એતાં ભિક્ષુણીં કિઞ્ચિદ્ અવવદિત્થ । કલ્યાણં વા પાપકં વા । ધર્મવાદિની ચૈષા ભિક્ષુણી વિનયવાદિની ચૈષા ભિક્ષુણી । અસ્માકં ચૈષા ભિક્ષુણી છન્દઞ્ ચ રુચિં ચ સમાદાય પ્રગૃહ્ય વ્યવહરતિ । યઞ્ ચૈતસ્યાઃ ભિક્ષુણ્યાઃ ક્ષમતે ચ રોચતે ચ અસ્માકમ્ અપિ તં ક્ષમતે ચ રોચતે ચ । જાનન્તી ચૈષા ભિક્ષુણી ભાષતે નો અજાનન્તિ । તા ભિક્ષુણ્યો ભિક્ષુણીભિર્ એવમ્ અસ્ય વચનીયાઃ । મા આર્યમિશ્રિકાય એવમ્ અવોચત્ । નૈષા ભિક્ષુણી ધર્મવાદિની । નૈષા ભિક્ષુણી વિનયવાદિની । માર્યમિશ્રિકાઃ સંભેદં રોચયન્તુ । સંઘસામગ્રીમ્ એવાર્યમિશ્રિકા રોચયન્તુ । સમગ્રો હિ સંઘો । સહિતો સમ્મોદયમાનો અવિવદમાનો એક્ઽઉદ્દેશો ક્ષીરોદકીભૂતો શાસ્તુઃ શાસનં દીપયમાનઃ । સુખાઞ્ ચ ફાસુઞ્ ચ વિહરતિ । એવઞ્ ચ તા ભિક્ષુણ્યો ભિક્ષુણીભિઃ ઉચ્યમાના તં વસ્તું પ્રતિનિઃસરેંસુઃ ઇત્ય્ એતત્ કુશલં । નો ચે પ્રતિનિઃસરેંસુઃ તા ભિક્ષુણ્યો ભિક્ષુણીભિઃ યાવત્તૃતીયકં સમનુગ્રાહિતવ્યા સમનુભાષિતવ્યા તસ્ય વસ્તુસ્ય પ્રતિનિઃસર્ગાય । યાવત્ તૃતીયકં સમનુગ્રાહિયમાણા વા સમનુભાષિયમાણા વા તં વસ્તું પ્રતિનિઃસરેંસુઃ ઇત્ય્ એતત્ કુશલં । નો ચ પ્રતિનિઃસરેંસુઃ । તદ્ એવ વસ્તું સમાદાય પ્રગૃહ્ય તિષ્ઠેયુઃ । અયમ્ અપિ ધર્મો યાવત્તૃતીયકઃ ।
સંઘાતિશેષધર્મ 15(4)
આક્રોશો

168. ભગવાન્ શ્રાવસ્તીયમ્ વિહરતિ । તત્ર સ્થૂલનન્દા નામ ભિક્ષુણી અધિકરણાન્ય્ ઉત્પાદયતિ । તસ્યા સંઘેન ઉત્ક્ષેપનીયં કર્મ કૃતં । સા સંઘં આક્રોશતિ સંઘમ્ અગતિગમનેન પ્રાપયતિ । છન્દગામી ચાર્યા સંઘો । દોષગામી ચાર્યા સંઘો । ભયગામી ચાર્યા સંઘો । મોહગામી ચાર્યા સંઘો । છન્દન્ નિશ્રાય । દોષન્ નિશ્રાય । મોહન્ નિશ્રાય મમ આક્રોષિતવ્યં । પરિભાષિતવ્યમ્ મન્યતિ । ભિક્ષુણી ભિક્ષુણીભિર્ ઉચ્યતે । મા આર્યે નન્દે સંઘમ્ અગતિગમનેન પ્રાપય । ન સંઘો છન્દગામી । પેયાલં । યાવન્ ન મોહન્ નિશ્રાય યાવદ્ આર્યા એવં છન્દગામી । મા આર્યે છન્દન્ નિશ્રાય સંઘમ્ આક્રોષિતવ્યમ્ મન્યસિ પરિભાષિતવ્યમ્ મન્યસિ । સા ત્વમ્ એવમ્ ઉચ્યમાની ન પ્રતિક્રમસિ દ્વિતીયં તૃતીયમ્ અધ્યુચ્યમાનિ ન પ્રતિક્રમસિ । એતં પ્રકરણં યાવદ્ ભગવાન્ આહ । તેન હિ ગચ્છથ । ત્રિષ્કૃત્વા કુવેગે । ત્રિષ્કૃત્વા મહાજને । તૃષ્કૃત્વા સંઘમધ્યે સમનુગ્રાહથ સમનુભાષથ એતસ્ય વસ્તુસ્ય પ્રતિનિઃસર્ગાય । સા કુવેગે ઉચ્યતે । સત્યં ત્વમ્ આર્યે નન્દે સંઘમ્ અગતિગમનેન પ્રાપયસિ । અલમ્ આર્યે નન્દે સંઘમ્ અગતિગમનેન પ્રાપયિતું । યાવત્ ખલુ તે આર્યે મિત્રાય કરણીયં અર્થકામાય હિતૈષિણીય કરોતિ । તે તન્ મિત્રા એકવાચા ગચ્છન્તિ । દ્વે વાચે અવશિષ્ટે । પ્રતિનિઃસર ન પ્રતિનિસ્સરામીત્ય્ આહ । એવમ્ મહાજને સંઘમધ્યે અવલોકના કર્તવ્યા । સત્યં ત્વમ્ આર્યે નન્દે સંઘમ્ અગતિગમનેન પ્રાપયસિ । પેયાલં । યાવ આમો ત્ય્ આહ । સા તાવ સંઘમધ્યે પિ વક્તવ્યા પેયાલં । એતં પ્રકરણં ભિક્ષુણ્યો આરોચયેયુઃ । અનુભાષ્ટા ભગવન્ આર્યા નન્દા ત્રિષ્કૃત્વા કુવેગે ત્રિષ્કૃત્વા મહાજને ત્રિષ્કૃત્વા સંઘમધ્યે એતસ્ય વસ્તુનઃ પ્રતિનિઃસર્ગાય । ન પ્રતિનિઃસરતિ । ભગવાન્ આહ શબ્દાપયથ નન્દાં । પેયાલં । યાવદ્ એવં ચૈવઞ્ ચ પૃષ્ટા । પેયાલં । આમ્ ભગવન્ । ભગવાન્ આહ । દુષ્કૃતં તે નન્દે । નન્વ્ અહં નન્દે અનેકપર્યાયેણ દૌર્વચસ્યં વિગર્હામિ યાવન્ નૈવં કુર્વતો વૃદ્ધિર્ ભવતિ કૂશલેષુ ધર્મેષુ અથ ખલુ ભગવાન્ મહાપ્રજાપતીં ગૌતમીમ્ આમન્ત્રયતિ । સન્નિપાતય । પેયાલં । યાવત્ પર્યવદાતાનિ ભવિષ્યન્તિ ।
ભિક્ષુણી ખલુ પુનઃ સંઘાક્રોશિકા ભવતિ । સા એવમ્ આહ । છન્દગામી ચ સંઘો । દોષગામી ચ । ભયગામી ચ । મોહગામી ચ । સંઘો છન્દન્ નિશ્રાય । દોષન્ નિશ્રાય । ભયન્ નિશ્રાય । મોહન્ નિશ્રાય । સમાક્રોશિતવ્યં પરિભાષિતવ્યં મન્યતિ । સા ભિક્ષુણી ભિક્ષુણીભિર્ એવમ્ અસ્ય વચનીયા । મા આર્યે એવં વદ । ન સંઘો છન્દગામી । ન સંઘો દોષગામી । ન સંઘો ભયગામી । ન સંઘો મોહગામી । ન ચ સંઘો છન્દન્ નિશ્રાય । દોષભયમોહન્ નિશ્રાય આક્રોશિતવ્યં । પરિભાષિતવ્યં મન્યતિ । આર્યે ચ છન્દન્ નિશ્રાય દોષં ભયં મોહન્ નિશ્રાય સંઘમ્ આક્રોશિતવ્યં મન્યતિ । એવં ચ સા ભિક્ષુણી ભિક્ષુણીભિર્ ઉચ્યમાન તદ્ એવ વસ્તું સમાદાય પ્રગૃહ્ય તિષ્ઠેય । સા ભિક્ષુણી ભિક્ષૂણીભિઃ યાવત્તૃતીયકં સમનુગ્રાહિતવ્યા સમનુભાષિતવ્યા તસ્ય વસ્તુસ્ય પ્રતિનિસ્સર્ગાય । યાવત્તૃતીયકં સમનુગ્રાહિયમાના વા સમનુભાષિયમાણા વા તં વસ્તું પ્રતિનિસ્સરેય ઇત્ય્ એતત્ કુશ્લં । નો ચ પ્રતિનિસ્સરેંસુઃ । અયમ્ અપિ ધર્મો યાવત્તૃતીયકઃ । પેયાલં ।
યાવદ્ એષા ભિક્ષુણી ત્રિષ્કૃત્વા કુવેગે સમનુગ્રાહિયમાના સમનુભાષિયમાણા પ્રતિનિઃસર્ગાર્હં વસ્તું ન પ્રતિનિઃસરતિ । વાચાયામ્ વાચાયાં વિનયાતિક્રમમ્ આસાદયતિ । એવં મહાજને સંઘમધ્યે જ્ઞપ્તિમ્ અધિવાસયતિ વિનયાતિક્રમમ્ આસાદયતિ । પ્રથમાયાં વાચાયાં અવ્યવરોપિતાયાં વિનયાતિક્રમઃ । વ્યવરોપિતાયાં સ્થૂલાત્યયઃ । એવમ્ દ્વિતીયાતૃતીયામ્ વા વાચાયાં યાવદ્ વ્યવરોપિતાયાં સંઘાતિશેષં । યદા સંઘાતિશેષામ્ આપત્તિમ્ આપન્ના ।
યે ચ કુવેગે । યે ચ મહાજને । યે ચ સંઘમધ્યે વિનયાતિકરમાઃ । સ્થૂલાત્યયાઃ સર્વે તે પ્રતિપ્રસ્રભ્યન્તિ સ્થાપયિત્વા અષ્ટૌ સ્થૂલાત્યયાઃ । ન સંઘમ્ અગતિગમનેન પ્રાપયન્તી । અન્તરા પ્રતિનિઃસરતિ યથાસ્થિતાસુ આપત્તિષુ કારયિતવ્યા । કથં તાવત્ પ્રતિનિઃ સર્ગાર્હં કથમ્ અપ્રતિનિઃસર્ગાર્હં । અભૂષિ મે સંઘમ્ અગતિગમનેન પ્રાપયિષ્યન્ તિ પ્રાપયામિ પ્રાપયિષ્યામિ ચેતિ એવં પ્રતિનિઃસર્ગાર્હં । કથં પ્રતિનિઃસર્ગાર્હં । અભૂષિ મે સંઘમ્ અગતિગમનેન પ્રાપયિષ્યન્ તિ પ્રાપિતઞ્ ચ । ન ખલ્વ્ ઇદાનીં પ્રાપયામિ ન ચ પ્રાપયિષ્યામીત્ય્ અપ્રતિનિઃસર્ગાર્હં । તેન ભગવાન્ આહ ।
ભિક્ષુણી ખલુ પુનઃ સંઘાક્રોશિકા ભવતિ । સા એવમ્ આહ । છન્દગામી । ચાર્યમિશ્રિકાયો । સંઘો દોષગામી ચ ભયગામી ચ સંઘો । મોહગામી ચ સંઘો । છન્દન્ નિશ્રાય દોષં ભયં મોહં નિશ્રાય સમાક્રોશિતવ્યામ્ પરિભાષિતવ્યામ્ મન્યતિ । સા ભિક્ષુણી ભિક્ષુણીભિર્ એવમ્ અસ્ય વચનીયા । મા આર્યે સંઘઆક્રોશિકા ભવાહિ । ન સંઘો છન્દગામી । ન સંઘો દોષગામી । ન સંઘો ભયગામી । ન સંઘો મોહગામી । ન ચ સંઘો છન્દન્ નિશ્રાય દોષં ભયં મોહં નિશ્રાય આર્યામ્ આક્રોશિતવ્યામ્ પરિભાષિતવ્યામ્ મન્યતિ । આર્યા એવં છન્દગામિની દોષગામિની ભયગામિની મોહગામિની । આર્યા એવ છન્દન્ નિશ્રાય દોષં ભયં મોહન્ નિશ્રાય સંએઘમ્ આક્રોશિતવ્યં રોષિતવ્યં પરિભાષિતવ્યં મન્યતિ । વિરમાર્ય સંઘાક્રોશનાતો । એવં ચ સા ભિક્ષુણી ભિક્ષુણીભિર્ ઉચ્યમાના તમ્ એવિ વસ્તું સમાદાય પ્રતિગૃહ્ય તિષ્ઠેત્ । ન પર્તિનિઃસરેય । સા ભિક્ષુણ્ ભિક્ષુનીભિર્ યાવત્તૃતીયકં સમનુગ્રાહિતવ્યા સમનુભાષિતવ્યા તસ્ય વસ્તુસ્ય પ્રતિનિઃસર્ગાય । યાવત્તૃતીયકં સમનુગ્રાહ્યમાના વા સમનુભાષિયમાના । તં વસ્તું પ્રતિનિઃસરેય ઇત્ય્ એતત્ કુશલં । નો ચેત્ પ્રતિનિઃસરેય । અયમ્ અપિ ધર્મો યાવત્તૃતીયકો ।
સંઘાતિશેષધર્મ 16(5)
દૌર્વચસ્યંદુર્વચકજાતિયો
169. ભગવાન્ કૌશામ્બીયામ્ વિહરતિ । છન્દકમાતા નામ ભિક્ષુણી । સા ઉદ્દેશપર્યવસાનેહિ શિક્ષાપદેહિ ભિક્ષુણીહિ શિક્ષાયાં સહ ધર્મેણ સહ વિનયેન વુચ્યમાના । પેયાલં । યથૈવ છન્દકસ્ય તથૈવં વિસ્તરેણ કર્તવ્યં । તેન ભગવાન્ આહ ।

ભિક્ષુણી ખલુ પુનર્ દુર્વચકજાતીય ભવતિ । સા ઉદ્દેશપર્યાપન્નેહિ શિક્ષાપદેહિ ભિક્ષુણીહિ શિક્ષાયાં સહ ધર્મેણ સહ વિનયેન વુચ્યમાના આત્માનમ્ અવચનીયં કરોતિ । સા એવમ્ આહ । મા મે આર્યમિશ્રિકાયો કિઞ્ચિદ્ વદથ કલ્યાણમ્ વા પાપકં વા । અહમ્ અપ્ય્ આર્યમિશ્રિકાણાન્ ન કિઞ્ચિદ્ વક્ષ્યામિ કલ્યાણમ્ વા પાપકમ્ વા । વિરમન્ત્વ્ આર્યમિશ્રિકાયો મમ વચનાય । સા ભિક્ષુણી ભિક્ષુણીહિ એવમ્ અસ્ય વચનીયા । મા આર્યે ઉદ્દેશપર્યાપન્નેહિ શિક્ષાપદેહિ ભિક્ષુણીહિ શિક્ષાયાં સહ ધર્મેણ સહ વિનયેન વુચ્યમાના આત્માનમ્ અવચનીયં કરોહિ । વચનીયમ્ એવાર્યાત્માનં કરોતુ । આર્યા પિ ભિક્ષુણીયો વદન્તુ શિક્ષાયાં સહ ધર્મેણ સહ વિનયેન । આર્યમ્ અપિ ભિક્ષુણીયો વક્ષ્યન્તિ શિક્ષાયાં સહ ધર્મેણ સહ વિનયેન । એવં સંવૃદ્ધા ખલુ પુનર્ આર્યે તસ્ય ભગવતસ્ તથાગતસ્ય અર્હતઃ સમ્યક્સમ્બુદ્ધસ્ય પર્ષા યદ્ ઇદમ્ અન્યમન્યવચનીયા અન્યમન્યાપત્તિવ્યુત્થાપનીયા । એવં ચ સા ભિક્ષુણીહિ વુચ્યમાના તમ્ એવ વસ્તું સમાદાય પ્રગૃહ્ય તિષ્ઠેય । ન પ્રતિનિઃસરેય । સા ભિક્ષુણી ભિક્ષુણીહિ યાવત્ તૃતીયકં સમનુગ્રાહિતવ્યા સમનુભાષિતવ્યા તસ્ય વસ્તુસ્ય પ્રતિનિઃસર્ગાય । યાવાત્તૃતીયકં સમનુગ્રાહિયમાણા વા સમનુભાષિયમાણ વા તમ્ વસ્તું પ્રતિનિઃસરેય ઇત્ય્ એવં કુશલં । નો ચ પ્રતિનિઃસરેય તમ્ એવ વસ્તું સમાદાય પ્રગૃહ્ય તિષ્ઠેય । અયમ્ અપિ ધર્મો યાવત્ તૃતીયકો ।
દ્વે સંસૃષ્ટા વિહરન્તિ
170. ભગવાં ચ્છ્રાવસ્ત્યાં વિહરતિ । એતા દાનિ ભિક્ષુણીયો નન્દા ચ શાક્યકન્યા ઉત્તરા ચ માસોરકધીતા કાયિકેન સંસર્ગેણ સંસૃષ્ટા હિ વિહરન્તિ । વાચિકેન સંસર્ગેણ સંસૃષ્ટા વિહરન્તિ । કાયિકવાચિકેન સંસર્ગેણ સંસૃષ્ટા વિહરન્તિ । અન્યમન્યસ્યાવદ્યાનિ પ્રતિચ્છાદયન્તિ । કિન્તિ દાનિ કાયિકેન સંસર્ગેણ સંસૃષ્ટા વિહરન્તિ । પેયાલં । કિન્ તિ દાનિ અન્યમન્યસ્યાવદ્યાનિ પ્રતિચ્છાદયન્તિ । એકાયે અવદ્યમ્ અપરાચ્છાદેતિ । અપરાત્ વદ્યમ્ અપરા ચ્છાદેતિ । તાયો ભિક્ષુણીયો ભિક્ષુણીહિ વુચ્ચન્તિ । માર્યમિશ્રિકાયો કાયિકેન સંસર્ગેણ સંસૃષ્ટા વિહરથ મા વાચિકેન મા કાયિકવાચિકેન । મા અન્યમન્યસ્યાવદ્યાનિ ચ્છાદેથ । તાયો સકૃદ્ ઉક્તાયો ન પ્રતિક્રમન્તિ । દ્વિતીયં તૃતીયમ્ અપ્ય્ ઉક્તા ન પ્રતિક્રમન્તિ । એતં પ્રકરણં તા ભિક્ષુણીયો મહાપ્રજાપતીયે ગૌતમીયે આરોચયેંસુઃ । મહાપ્રજાપતી ગૌતમી ભગવતો આરોચયેત્ । વિસ્તરેણ । પેયાલં ।
ભિક્ષુણીયો ખલુ પુનર્ દ્વે સંસૃષ્ટા વિહરન્તિ । અન્યમન્યસ્યાવદ્યપ્રતિચ્છાદિકા । તા ભિક્ષુણીયો ભિક્ષુણીહિ એવમ્ અસ્ય વચનીયા । મા આર્યેમિશ્રિકાયો સંસૃષ્ટા વિહરથ અન્યમન્યસ્યાવદ્યપ્રતિચ્છાદિકા । નાના આર્યમિશ્રિકાયો વિહરથ । નાના વો વિહરન્તીનાં વૃદ્ધિર્ એવ પ્રતિકાઙ્ક્ષિતવ્યા કુશલેહિ ધર્મેહિ । ન પરિહાણિઃ । એવં ચ તાયો ભિક્ષુણીયો ભિક્ષુણીહિ વુચ્યમાનાસ્ તં વસ્તું પ્રતિનિસ્સરેંસુઃ । ઇત્ય્ એતં કુશલં । નો ચ પ્રતિનિસ્સરેંસુઃ તા ભિક્ષુણીયો ભિક્ષુણીહિ યાવત્તૃતીયકં સમનુગ્રાહિતવ્યાઃ સમનુભાષિતવ્યાઃ તસ્ય વસ્તુસ્ય પ્રતિનિસ્સર્ગાય । યાવત્તૃતીયકં સમનુગ્રાહિયમાણા વા સમનુભાષિયમાણા વા તં વસ્તું પ્રતિનિસ્સરેંસુઃ ઇત્ય એતં કુશલં । નો ચ પ્રતિનિસ્સરેંસુઃ તમ્ એવમ્ વસ્તું સમાદાય પ્રતિગૃહ્ય તિષ્ઠેંસુઃ । અયમ્ અપિ ધર્મો યાવત્ તૃતીયકો ।
ભિક્ષુણીયો ખલુ પુન દ્વે સંસૃષ્ટા વિહરન્તિ યથા નન્દા ચ શાક્યકન્યા ઉત્તરા ચ માશોરકધીતા । સંસૃષ્ટા વિહરન્તિ કાયિકેન વાચિકેન કાયિકવાચિકેન । અવદ્યપ્રતિચ્છાદિકા તિ આપત્તિપ્રતિચ્છાદિકા । તા ભિક્ષુણીયો યથા નન્દા ચ શાક્યકન્યા ઉત્તરા ચ માશોરકધીતા । ભિક્ષુણીહીતિ સંઘેન મહાજનેન એકભિક્ષુણીય । એવં સ્યુર્ વચનીયા । મા આર્યમિશ્રિકાયો સંસૃષ્ટા વિહરથ । અન્યમન્યસ્યાવદ્યપ્રતિચ્છાદિકા । પેયાલં । યાવત્ તમ્ એવ વસ્તું સમાદાય પ્રગૃહ્ય તિષ્ઠેંસુઃ । યં તં વસ્તું સંસૃષ્ટા વિહરન્તિ અન્યમન્યસ્યાવદ્યાનિ પ્રતિચ્છાદયન્તિ । તા ભિક્ષુણીયો તિ યથા નન્દા ચ શાક્યકન્યા ઉત્તરા ચ માશોરકધિતા । ભિક્ષુણીહીતિ સંઘેન મહાજનેન એકપુદ્ગલેન યાવત્તૃતીયકં સમનુગ્રાહિતવ્યા સમનુભાષિતવ્યા । ત્રિક્ખુત્તો કુવેગે ત્રિક્ખુત્તો મહાજને ત્રિક્ખુત્તો સંઘમધ્યે સમનુગ્રાહિતવ્યા સમનુભાષિતવ્યા તસ્ય વસ્તુસ્ય પ્રતિનિઃસર્ગાય । યાવત્તૃતીયકં સમનુગ્રાહિયમાણા વા સમનુભાષિયમાણા વા તં વસ્તું પ્રતિનિઃસરેય ઇત્ય્ એતં કુશલં । નો ચ પ્રતિનિઃસરેંસુઃ અયમ્ અપિ ધર્મો યાવત્ તૃતીયકો સંઘાતિશેષો । પેયાલં । યાવત્ પ્રજ્ઞપ્તિઃ । સા એષા ભિક્ષુણી ત્રિક્ખત્તો કુવેગે સમનુગ્રાહિયમાણા વા સમનુભાષિયમાણા વા પ્રતિનિઃસર્ગાર્હં વસ્તુન્ ન પ્રતિનિઃસરતિ વાચાયાં વાચાયાં વિનયાતિક્રમમ્ આસાદયતિ । એવં મહાજને સંઘમધ્યે જ્ઞપ્તિમ્ અધિવાસયતિ વિનયાતિક્રમમ્ આસાદયતિ । પ્રથમાયાં વાચાયામ્ અધ્યોરોપિતાયાં વિનયાતિક્રમમ્ આસાદયતિ । વ્યોરોપિતાયાં થૂલ્ઽ-અચ્ચયં । એવં દ્વિતીયાયાં તૃતીયાયાં વાચાયામ્ અધ્યોરોપિતાયાં થૂલ્ઽ-અચ્ચયં । અધ્યોરોપિતાયાં સંઘાતિશેષં । કિન્ તિ દાનિ પ્રતિનિઃસર્ગાર્હં દ્રષ્ટવ્યં । કિમ્ અપ્રતિનિઃસર્ગાર્હં । અભૂષિ ખલુ મો સંસૃષ્ટા વિહરિષ્યામો । અન્યોન્યસાવદ્યપ્રતિચ્છાદિકા તિ વિહરામો વિહરિષ્યામો । નો ચ ખલુ વિહૃતં । એવં પ્રતિનિઃસર્ગાર્હં દ્રષ્ટવ્યં । કિન્ તિ દાનિ અપ્રતિનિઃસર્ગાર્હં દ્રષ્ટવ્યં । અભૂષિ ખલુ મો સંસૃષ્ટા વિહરિષ્યામો અન્યોન્યસ્યાવદ્યપ્રતિચ્છાદિકા તિ તે દાનીમ્ વિહરામો વિહરિષ્યામો ન વિહૃતં । મો તિ એતં પ્રતિનિઃસર્ગાર્હં દ્રષ્ટવ્યં । તેન ભગવાન્ આહ ।
ભિક્ષુણીયો ખલુ પુન દ્વે સંસૃષ્ટાયો વિહરન્તિ અન્યોન્યસ્યાવદ્યપ્રતિચ્છાદિકા । પેયાલં । વિસ્તરેણ ।
સંઘાતિસેષધર્મ 18(7)
તાસાઞ્ ચાનુવિચારિકા
171. ભગવાં ચ્છ્રાવસ્ત્યાં વિહરતિ । ભગવાન્ આહ । શિક્ષાપદં પ્રજ્ઞપ્તં । ન ક્ષમતિ ભિક્ષુણીહિ સંસૃષ્ટા વિહરિતુન્ તિ । નન્દા ચ શાક્યકન્યા ઉત્તરા ચ માશોરકધીતા ભિક્ષુણીયો નાના વિહરન્તિ । સ્થૂલનન્દા ભિક્ષુણી તાસામ્ આહ । સંસૃષ્ટા એવ યૂયમ્ આર્યમિશ્રિકાયો વિહરથ । અન્યમન્યસ્યાવદ્યપ્રતિચ્છાદિકા । તાસાં સંસૃષ્ટાનાં વો વિહરન્તીનાં વૃદ્ધિર્ એવ પ્રતિકાઙ્ક્ષિતવ્યા કુશલેહિ ધર્મેહિ । ન પરિહાનિઃ । કિં યૂયમ્ એવ એવંરૂપા સંઘે । સન્ત્ય્ અન્યા અપ્ય્ એવંરૂપા સંઘે । ન ચ સંઘો તાસાં કિઞ્ચિદ્ આહ । યુષ્માન્ એવ સંઘો અવજ્ઞાય પરિભવેન ઓમર્દિતવ્યાં પરિમર્દિતવ્યામ્ મન્યતિ । સા ભિક્ષુણીહિ વુચ્ચતિ । મા આર્યે નન્દે એતાયો ભિક્ષુણીયો એવં વદ સંસૃષ્ટા એવ આર્યમિશ્રિકાયો વિહરથ । પેયાલં । યાવત્ પરિમર્દિતવ્યામ્ મન્યતિ ।

સા સકૃદ્ ઉક્તા ન પ્રતિક્રમતિ । એવં દ્વિતીયં તૃતીયમ્ અપ્ય્ ઉક્તા ન પ્રતિક્રમતિ । એતં પ્રકરણં ભિક્ષુણીયો મહાપ્રજાપતીયે ગૌતમીયે આરોચેન્તિ । મહાપ્રજાપતી પિ ગૌતમી ભગવતો આરોચેતિ । ભગવાન્ આહ । યદ્ય્ એષા સ્થૂલનન્દા નામ ભિક્ષુણી નન્દાં શાક્યકન્યાં ઉત્તરાં ચ માશોરકધીતામ્ એવમ્ આહ । સંસૃષ્ટા એવ આર્યમિશ્રિકાયો વિહરથ । પેયાલં । યાવત્ સકૃદ્ ઉક્તા ન પ્રતિક્રમતિ । દ્વિતીયમ્ પિ તૃતીયમ્ પિ ઉક્તા ન પ્રતિક્રમતિ । તેન હિ ગચ્છથ નન્ત્રિક્ખત્તો કુવેગે ત્રિક્ખત્તો મહાજને ત્રિક્ખત્તો સંઘમધ્યે સમનુગ્રાહયથ સમનુભાષથ એતસ્ય વસ્તુસ્ય પ્રતિનિઃસર્ગાય । સા કુવેગે વક્તવ્યા । સત્યં ત્વમ્ આર્યે નન્દે એતા ભિક્ષુણીયો એવમ્ વદસિ યાવદ્ આમો ત્ય્ આહ । સા ત્વં કુવેગે વુચ્ચતિ । મા આર્યે નન્દે એતા ભિક્ષુણીયો એવં વદ । પેયાલં । યં ખલુ તે આર્યે નન્દે મિત્રાય કરણીયં અર્થકામાયે હિતૈષિણીયે અનુકમ્પિકાય અનુકમ્પામ્ ઉપાદાય કરોતિ । તં મિત્રા એકા વાચા ગચ્છતિ દ્વે વાચા અવશિષ્ટા પ્રતિનિઃસરામિત્ય્ આહ । એવં દ્વિતીયા તૃતીયા । એવં મહાજને સંઘમધ્યે અવલોકના કર્તવ્યા । એવં એવ યાવદ્ અનુભાષ્ટા ન પ્રતિનિઃસરતિ । પેયાલં । એતં પ્રકરણં ભિક્ષુણીયો મહાપ્રજાપતીયે ગૌતમીયે આરોચયેંસુઃ । મહાપ્રજાપતી ગૌતમી ભગવત આરોચયેત્ । ભગવાન્ આહ શબ્દાપયથ નન્દાં । સા દાનિ શબ્દાપિતા । એતદ્ એવ સર્વં પૃચ્છીયતિ । યાવદ્ આમ્ ભગવન્ । ભગવાન્ આહ । દુષ્કૃતં તે નન્દે યાવત્ સન્નિપાતય ગૌતમિ ભિક્ષુણીયો યાવત્ પર્યવદાતાનિ ભવિષ્યન્તિ ।
યા પુન ભિક્ષુણી ભિક્ષુણીયો નાના વિહરન્તીયો એવમ્ વદેય । સંસૃષ્ટા એવ આર્યમિશ્રિકાયો વિહરથ અન્યમન્યસાવદ્યપ્રતિચ્છાદિકા । સંસૃષ્ટાનાં વો વિહરન્તીનાં વૃદ્ધિર્ એવ પ્રતિકાઙ્ક્ષિતવ્યા કુશલેહિ ધર્મેહિ । ન પરિહાણિઃ । કિં પુનર્ યૂયમ્ એવ એવંરૂપા સંઘે । સન્ત્ય્ અન્યા પ્ય્ એવંરૂપા સંઘે । ન ચ તાસાં સંઘો કિઞ્ચિદ્ આહ । યુષ્માન્ એવ સંઘો અવજ્ઞાય પરિભાવેન ઓમર્દિતવ્યાં પરિમર્દિતવ્યામ્ મન્યતિ । સા ભિક્ષુણી ભિક્ષુણીહિ એવમ્ અસ્ય વચનીયા । મા આર્યે નન્દે ઇત્થન્નામાં ચ ઇત્થન્નામાં ચ ભિક્ષુણીં નાના વિહરન્તીં અનુવિચારેહિ । સંસૃષ્ટા એવ યૂયમ્ આર્યમિશ્રિકાયો વિહરથ । અન્યમન્યસ્યાવદ્યપ્રતિચ્છાદિકા । નાનાસંસૃષ્ટાનાં વો વિહરન્તીનાં વૃદ્ધિર્ એવ પ્રતિકાઙ્ક્ષિતવ્યા કુશલેહિ ધર્મેહિ । ન પરિહાનિઃ । કિમ્ પુનર્ યૂયમ્ એવ એવંરૂપા સંસૃષ્ટા સંઘે । સન્ત્ય્ અન્યા અપિ એવંરૂપા સંઘે । ન ચ સંઘો તાસાં કિઞ્ચિદ્ આહ । યુષ્માકમ્ એવ સંઘો અવજ્ઞાય પરિભવેન ઓમર્દિતવ્યાં પરિમર્દિતવ્યામ્ મન્યતિ । એવં ચ સા ભિક્ષુણી ભિક્ષુણીહિ વુચ્યમાના તમ્ એવ વસ્તું સમાદાય પ્રગૃહ્ય તિષ્ઠેય ન પ્રતિનિસ્સરેય । સા ભિક્ષુણી ભિક્ષુણીહિ યાવત્ તૃતીયકં સમનુગ્રાહિતવ્યા સમનુભાષિતવ્યા તસ્ય વસ્તુસ્ય પ્રતિનિઃસર્ગાય । યાવત્તૃતીયકં સમનુગ્રાહિયમાણા વા સમનુભાષિયમાણા વા તં વસ્તું પ્રતિનિઃસરેય ઇત્ય્ એતં કુશલં । નો ચ પ્રતિનિસ્સરેય । અયં પિ ધર્મો યાવત્તૃતીયકો ।
યા પુન ભિક્ષુણીતિ યથા સ્થૂલનન્દા । તા ભિક્ષુણીયો તિ યથા નન્દા ચ શાક્યકન્યા ઉત્તરા ચ માસોરકધીતા । એવં વદેય । સંસૃષ્ટા એવ યૂયમ્ આર્યમિશ્રિકાયો વિહરથ અન્યમન્યસ્યાવદ્યપ્રતિચ્છાદિકા તિ કાયિકેન વાચિકેન કાયિકવાચિકેન સંસર્ગેણ । મા નાનાં સંસૃષ્ટાનાં વો ઽધિવિહરન્તીનાં વૃદ્ધિર્ એવ પ્રતિકાઙ્ક્ષિતવ્યા કુશલેહિ ધર્મેહિ ન પરિહાણિઃ । પેયાલં ।
સા ભિક્ષુણીતિ યથા સ્થૂલનન્દા ભિક્ષુણી । ભિક્ષુણીહીતિ સંઘેન મહાજનેન એકપુદ્ગલેન એવમ્ અસ્ય વચનીયા । આર્યેમિશ્રાન્ નામે । પેયાલં । યાવન્ ન પ્રતિનિસ્સરેય । સા ભિક્ષુણી ભિક્ષુણીહિ યાવત્તૃતીયકમ્ તિ ત્રિક્ખત્તો કુવેગે ત્રિક્ખત્તો મહાજને ત્રિક્ખત્તો સંઘમધ્યે । સા કુવેગે વક્તવ્યા । સત્યં ત્વમ્ આર્યે ઇત્થન્નામે ઇત્થન્નામાં ચ ઇત્થન્નામાં ચ ભિક્ષુણીમ્ યાવદ્ આમો ત્ય્ આહ । સા કુવેગે વુચ્ચતિ । મા આર્યે ઇત્થન્નામાઞ્ ચ ઇત્થન્નામાઞ્ ચ ભિક્ષુણીં નાના વિહરન્તીં અનુવિચારેહિ । પેયાલં । અયમ્ અપિ ધર્મો યાવત્ તૃતીયકો । પેયાલં । સા એષા ભિક્ષુણી ત્રિક્ખત્તો કુવેગે સમનુગ્રાહિયમાણા વા સમનુભાષિયમાણા વા પ્રતિનિઃસર્ગાર્હં વસ્તું ન પ્રતિનિઃસરતિ વાચાયાં વાચાયાં વિનયાતિક્રમમ્ આસાદયતિ ।
એવં મહાજને સંઘમધ્યે જ્ઞપ્તિમ્ અધિવાસયતિ વિનયાતિક્રમમ્ આસાદયતિ । યાવત્ તૃતીયાયાં વાચાયાં અધ્યોરોપિતાયાં સંઘાતિશેષં । પેયાલં । યાવત્ કિન્ તિ દાનિ પ્રતિનિઃસર્ગાર્હં દ્રષ્ટવ્યં કિમ્ અપ્રતિનિઃસર્ગાર્હં । અભૂષિ ખલુ ઇમે ઇત્થન્નામાયો ભિક્ષુણીયો વદિષ્યં । સંસૃષ્ટા એવાર્યમિશ્રિકાયો વિહરથ । અન્યોન્યસાવદ્યપ્રતિચ્છાદિકા વદામિ વદિષ્યામિ । ન ખલુ વદિતં એવં પ્રતિનિઃસર્ગાર્હં । કિન્ તિ દાનિ અપ્રતિનિઃસર્ગાર્હં । અભૂષિ ખલુ મે ઇત્થન્નામાયો ભિક્ષુણીયો વદિષ્યં । સંસૃષ્ટા એવાર્યમિશ્રિકાયો વિહરથ । અન્યોન્યસાવદ્યપ્રતિચ્છાદિકા તિ । વદિતં ખલુ મે ઇદાનીમ્ વદામિ ન વદિષ્યામિ ચેતિ એવમ્ અપ્રતિનિઃસર્ગાર્હમ્ દ્રષ્ટવ્યં । તેન ભગવાન્ આહ ।
યા પુન ભિક્ષુણી ભિક્ષુણીયો નાના વિહરન્તીયો એવમ્ વદેય । વિસ્તરેણ । યાવદ્ અયં પિ ધર્મો યાવત્ તૃતીયકો ।
સંઘાતિશેષધર્મ19(8)
શિક્ષાપ્રત્યાખ્યાયિકા
172. ભગવાન્ શાક્યેષુ વિહરતિ । શાક્યાનાં કપિલવસ્તુસ્મિં ન્યગ્રોધારામે । તહિં દાની દ્વે માતાધીતરે અગારસ્યાનગારિકાં પ્રવ્રજિતે । ધીતા શાક્યેહિ પ્રવ્રજિતા માતા તીર્થિકેહિ । સા દાનિ માતા ધીતરમ્ આહ । પુત્રિણિ । કિં વયં જીવન્તિકા એવ અન્યમન્યં ન પશ્યામઃ । ઇહૈવ ચાગચ્છ । સા દાન્ આહ । આગચ્છામી । ન મયા યથા વા તથા વા શક્યમ્ આગન્તું । યાવત્ કિઞ્ચિદ્ અધિકરણમ્ ઉત્પાદયામિ । સા ભિક્ષુણી ભિક્ષુણીહિ સહ વાચો વાચિકં કરોતિ । સા યદા પર્યાદિન્ના ભવતિ તદા આહ । બુદ્ધં પ્રત્યાખ્યામિ । એવં ધર્મં સંઘં શિક્ષામ્ ઉદ્દેશં સમ્વાસં સમ્ભોગં શાસ્તૃપદં ભિક્ષુણીભાવં પ્રત્યાખ્યામિ । શાક્યપુત્રીય ભાવં પ્રત્યાખ્યામિ । કિં એતા એવ શ્રમણિકા શાક્યપુત્રીયા । સન્ત્ય્ અન્યાન્ય્ અપિ પૃથુતીર્થ્યાયતનાનિ । તત્ર બ્રહ્મચર્યં ચરિષ્યં । સા દાનિ ભિક્ષુણીહિ વુચ્ચતિ । મા આર્યે બુદ્ધં પ્રત્યાખ્યાહિ યાવત્ મા શાક્યપુત્રીય ભાવં પ્રત્યાખ્યાહિ । અસાધુ આર્યે બુદ્ધપ્રત્યાખ્યાનં યાવદ્ અસાધુ શાક્યપુત્રીય ભાવપ્રત્યાખ્યાનં ।

સા સકૃદ્ ઉક્તા ન પ્રતિક્રમતિ । દ્વિતીયં તૃતીયમ્ પિ ઉક્તા ન પ્રતિક્રમતિ । એતં પ્રકરણં ભિક્ષુણીયો મહાપ્રજાપતીયે ગૌતમીયે આરોચયેંસુઃ । મહાપ્રજાપતી પિ ગૌતમી ભગવતો આરોચયેતિ । ભગવાન્ આહ । તેન હિ ભિક્ષુણ્યો । યદ્ય્ એષા ઇત્થન્નામા ભિક્ષુણી શિખ્યાપ્રત્યાખ્યાયિકા । સા એવમ્ આહ । બુદ્ધં પ્રત્યાખ્યામિ । પેયાલં । યાવત્ તત્ર બ્રહ્મચર્યઞ્ ચરિષ્યં । સા સકૃદ્ ઉક્તા ન પ્રતિક્રમતિ । દ્વિતીયં તૃતીયમ્ અપ્ય્ ઉક્તા ન પ્રતિક્રમતિ । તેન હિ ગચ્છથ । તાં ત્રિક્ખત્તો કુવેગે ત્રિક્ખત્તો મહાજને ત્રિક્ખત્તો સંઘમધ્યે સમનુગ્રાહથ સમનુભાષથ એતસ્ય વસ્તુસ્ય પ્રતિનિઃસર્ગાય । સા દાનિ કુવેગે વક્તવ્યા । સત્યં ત્વમ્ આર્યે ઇત્થન્નામે શિક્ષાં પ્રત્યાખ્યાસિ । સા ત્વમ્ એવમ્ વદસિ બુદ્ધં પ્રત્યાખ્યામિ । પેયાલં । યાવત્ કિં પુનર્ એતા એવ શ્રમણિકા શાક્યપુત્રીયાઃ । સન્ત્ય્ અન્યાન્ય્ અપિ પૃથુતીર્થ્યાયતનાનિ । તત્ર બ્રહ્મચર્યં ચરિષ્યન્ તિ । આમો ત્ય્ આહ । સા ત્વં કુવેગે વુચ્ચસિ મા ત્વમ્ આર્યે ઇત્થન્નામે બુદ્ધં પ્રત્યાખ્યાહિ યાવચ્ છાક્યપુત્રીય ભાવં પ્રત્યાખ્યાહિ । અસાધુ આર્યે બુદ્ધપ્રત્યાખ્યાનં । યાવદ્ અસાધુ શાક્યપુત્રીય ભાવપ્રત્યાખ્યાનં ।
યં ખલુ તે આર્યે ઇત્થન્નામાય મિત્રાય કરણીયં અર્થકામાય હિતૈષીણીયે કરોતિ । તેન મિત્રા એકવાચા ગચ્છતિ । દ્વે વાચા અવશિષ્ટા પ્રતિનિઃસર ન પ્રતિનિસ્સરામીત્ય્ આહ । એવમ્ દ્વિતીયમ્ પિ તૃતીયમ્ પિ । એવં મહાજને સંઘમધ્યે અવલોકના કર્તવ્યા યાવદ્ એતં પ્રકરણં ભિક્ષુણીયો ભગવતો આરોચયેંસુઃ । ભગવાન્ આહ । શબ્દાપયથ તાં ભિક્ષુણીં । સા દાનિ શબ્દાપિતા । સત્યન્ તિ । તદ્ એવં પૃચ્છીયતિ । યાવદ્ આમ્ ભગવન્ । ભગવાન્ આહ દુષ્કૃતં તે । પેયાલં । અથ ખલુ ભગવાન્ મહાપ્રજાપતીં ગૌતમીમ્ આમન્ત્રયતિ । સન્નિપાતય ગૌતમિ યાવત્ પર્યવદાતાનિ ભવિષ્યન્તિ ।
ભિક્ષુણી ખલુ પુનઃ શિખ્યાપ્રત્યાખ્યાયિકા ભવતિ । સા દાન્ આહ । બુદ્ધં પ્રત્યાખ્યામિ । ધર્મં સંઘં શિક્ષામ્ ઉદ્દેશં સમ્વાસં સંભોગં શાસ્તૃપદં ભિક્ષુણીભાવં શ્રમણીભાવં શાક્યપુત્રીય ભાવં પ્રત્યાખ્યામિ । કિં એતા એવ શ્રમણિકા શાક્યપુત્રીયા । સન્ત્ય્ અન્યાન્ય્ અપિ પૃથુતીર્થ્યાયતાનાનિ । તત્ર બ્રહ્મચર્યં ચરિષ્યં । સા ભિક્ષુણી ભિક્ષુણીહિ એવમ્ અસ્ય વચનીયા । મા આર્યે શિખ્યાપ્રત્યાખ્યાયિકા ભોહિ । મા બુદ્ધં પ્રત્યાખ્યાહિ । મા ધર્મં સંઘં શિક્ષામ્ ઉદ્દેશં સમ્વાસં સંભોગં શાસ્તૃપદં ભિક્ષુણીભાવં શ્રમણિભાવં શાક્યપુત્રીય ભાવં પ્રત્યાખ્યાહિ । અસાધુ આર્યે બુદ્ધપ્રત્યાખ્યાનં । અસાધુ ધર્મપ્રત્યાખ્યાનં । અસાધુ સંઘપ્રત્યાખ્યાનં । શિક્ષાઉદ્દેશસમ્વાસસંભોગશાસ્તૃપદભિક્ષુણીભાવશ્રમણીભાવપ્રત્યાખ્યાનં । અસાધુ આર્યે શાક્યપુત્રીય ભાવપ્રત્યાખ્યાનં । એવઞ્ ચ સા ભિક્ષુણી ભિક્ષુણીહિ વુચ્યમાના તમ્ એવ વસ્તું સમાદાય પ્રતિગૃહ્ય તિષ્ઠેય ન પ્રતિનિઃસરેય । સા ભિક્ષુણી ભિક્ષુણીહિ યાવત્ તૃતીયકં સમનુગ્રાહિતવ્યા સમનુભાષિતવ્યા તસ્ય વસ્તુસ્ય પ્રતિનિઃસર્ગાય । યાવત્ તૃતીયકં સમનુગ્રાહિયમાણા વા સમનુભાષિયમાણા વા તં વસ્તું પ્રતિનિઃસરેય ઇત્ય્ એતં કુશલં । નો ચ પ્રતિનિઃસરેય । અયમ્ અપિ ધર્મો યાવત્તૃતીયકો સંઘાતિશેષો । સંઘમ્ એવાધિપતિં કૃત્વા નિઃસરણીયો ।
યા પુન ભિક્ષુણીતિ યથા સા ભિક્ષુણી । શિક્ષાપ્રત્યાખ્યાયિકા તિ સા એવમ્ આહ બુદ્ધં પ્રત્યાખ્યામિ । પેયાલં । યાવચ્ છાક્યપુત્રીય ભાવં પ્રત્યાખ્યામિ । કિમ્ એતા એવ શ્રમણિકા શાક્યપુત્રીયાઃ । સન્ત્ય્ અન્યાન્ય્ અપિ પૃથુતીર્થ્યાયતનાનિ । તત્ર બ્રહ્મચર્યં ચરિષ્યં । સા ભિક્ષુણી ભિક્ષુણીહિ એવમ્ અસ્ય વચનીયા । મા આર્યે બુદ્ધં પ્રય્તાખ્યાહિ યાવદ્ અસાધુ આર્યે શાક્યપુત્રીય ભાવપ્રત્યાખ્યાનં । એવં ચ સા ભિક્ષુણી ભિક્ષુણીહિ વુચ્યમાના તમ્ એવ વસ્તું સમાદાય પ્રગૃહ્ય તિષ્ઠેય ન પ્રતિનિઃસરેય । યા સા ભિક્ષુણી શિક્ષાપ્રત્યાખ્યાયિકા ।
સા ભિક્ષુણીહીતિ સંઘેન મહાજનેન એકપુદ્ગલેન યાવત્તૃતીયકં સમનુગ્રાહિતવ્યા સમનુભાષિતવ્યા ત્રિક્ખત્તો કુવેગે ત્રિક્ખત્તો મહાજને ત્રિક્ખતો સંઘમધ્યે । સા દાનિ કુવેગે વક્તવ્યા । સત્યં ત્વમ્ ઇત્થન્નામે એવં વદસિ બુદ્ધં પ્રત્યાખ્યામિ યાવચ્ છાક્યપુત્રીય ભાવં પ્રત્યાખ્યામિ । આમ ઇત્ય્ આહ । સા કુવેગે વુચ્ચતિ । મા આર્યે ઇત્થન્નામે બુદ્ધં પ્રત્યાખ્યાહિ । યાવદ્ અસાધુ આર્યે શાક્યપુત્રીય ભાવપ્રત્યાખ્યાનં । યં ખલુ તે આર્યે ઇત્થન્નામાય મિત્રાય કરણીયં । અર્થકામાય હિતૈષિણીયે કરોતિ । તે તં મિત્રા એકવાચા ગચ્છતિ । દ્વે વાચા અવશિષ્ટા પ્રતિનિઃસર ન પ્રતિનિઃસરામીત્ય્ આહ । એવં મહાજને સંઘમધ્યે અવલોકના કર્તવ્યા । વિસ્તરેણ । યાવત્તૃતીયકં સમનુગ્રાહિયમાણા વા સમનુભાષિયમાણા વા તં વસ્તું પ્રતિનિઃસરેય ઇત્ય્ એતં કુશલં । નો ચ પ્રતિનિઃસરેય અયમ્ અપિ ધર્મો યાવત્ પ્રજ્ઞપ્તિઃ ।
સા એષા ભિક્ષુણી ત્રિક્ખત્તો કુવેગે ત્રિક્ખત્તો મહાજને ત્રિક્ખત્તો સંઘમધ્યે સમનુગ્રાહિયમાણા વા સમનુભાષિયમાણા વા પ્રતિનિઃસર્ગાર્હં વસ્તું ન પ્રતિનિઃસરતિ વાચાયાં વાચાયાં વિનયાતિક્રમમ્ આસાદયતિ । એવં મહાજને સંઘમધ્યે જ્ઞપ્તિમ્ અધિવાસયતિ વિનયાતિક્રમમ્ આસાદયતિ । પ્રથમાયાં વાચાયાં અધ્યોરોપિતાયાં વિનયાતિક્રમમ્ । અધ્યોરોપિતાયાં થૂલચ્ચયમ્ । એવં દ્વિતીયાયાં તૃતીયાયાં વાચાયામ્ અધ્યોરોપિતાયાં થૂલ્ઽ-અચ્ચયમ્ । અધ્યોરોપિતાયાં સંઘાતિશેષં । યદા સંઘાતિષેશમ્ આપત્તિમ્ આપન્ના ભવતિ તદા યે ચ કુવેગે યે ચ મહાજને યે ચ સંઘમધ્યે થૂલ્ઽ-અચ્ચયા ચ વિનયાતિક્રમા ચ સર્વે તે પ્રતિપ્રસ્રભ્યન્તે । એકા ગુરુકા આપત્તિઃ સંસ્થિહતિ યદ્ ઇદં સંઘાતિશેષો । અન્તરા પ્રતિનિઃસરતિ યથાસ્થિતાસુ આપત્તિષુ કારાપયિતવ્યા । કિન્ તિ દાનિ પ્રતિનિઃસર્ગાર્હં દ્રષ્ટવ્યં કિમ્ અપ્રતિનિઃસર્ગાર્હં । અભૂષિ ખલુ મે શિક્ષાં પ્રત્યાખ્યાસ્યામિ । ન ખલુ મે પ્રત્યાખ્યાનં પ્ર્તિનિઃસર્ગાર્હં દ્રષ્ટવ્યં । કિન્ તિ દાનિ અપ્રતિનિઃસર્ગાર્હં દ્રષ્ટવ્યં । અભૂષિ ખલુ મે શિક્ષાં પ્રત્યાખ્યાસ્યન્ તિ । પ્રત્યાખ્યાતમ્ દાનિ ન પ્રત્યાખ્યાસિ પ્રત્યાખ્યામિ ચેતિ । એવમ્ અપ્રતિનિઃસર્ગાર્હં દ્રષ્ટવ્યં । તેન ભગવાન્ આહ ।

ભિક્ષુણી ખલુ પુનઃ શિક્ષાપ્રત્યાખ્યાયિકા ભવતિ । સા એવમ્ આહ । બુદ્ધં પ્રત્યાખ્યામિ ધર્મં પ્રત્યાખ્યામિ । સંઘં પ્રત્યાખ્યામિ । શિક્ષાં પ્રત્યાખ્યામિ । ઉદ્દેશં સમ્વાસં સંભોગં શાસ્તૃપદં ભિક્ષુણીભાવં શ્રમણીભાવં શાક્યપુત્રીય ભાવં પ્રત્યાખ્યામિ । કિમ્ એતા એવ શ્રમણિકા શાક્યપુત્રીયાઃ । સન્ત્ય્ અન્યાન્ય્ અપિ પૃથુતીર્થ્યાયતનાનિ । તત્ર બ્રહ્મચર્યં ચરિષ્યં । સા ભિક્ષુણી ભિક્ષુણીહિ એવમ્ અસ્ય વચનીયા । મા આર્યે શિક્ષાપ્રત્યાખ્યાયિકા ભોહિ । મા ધર્મપ્રત્યાખ્યાયિકા ભોહિ । મા સંઘપ્રત્યાખ્યાયિકા ભોહિ । મા શિક્ષાં પ્રત્યાખ્યાહિ । મા ઉદ્દેશં સમ્વાસં સમ્ભોગં શાસ્તૃપદં ભિક્ષુણીભાવં શ્રમણીભાવં શાક્યપુત્રીય ભાવં પ્રત્યાખ્યાહિ । તત્ કસ્ય હેતોઃ । અસાધુ આર્યે બુદ્ધપ્રત્યાખ્યાનં । અસાધુ ધર્મપ્રત્યાખ્યાનં । અસાધુ સંઘપ્રત્યાખ્યાનં । અસાધુ શિક્ષાપ્રત્યાખ્યાનં । ઉદ્દેશસંવાસસંભોગશાસ્તૃપદભિક્ષુણીભાવશ્રમણીભાવ પ્રત્યાખ્યાનં । અસાધુ શાક્યપુત્રીય ભાવપ્રત્યાખ્યાનં । એવં ચ સા ભિક્ષુણી ભિક્ષુણીહિ વુચ્ચમાના તં એવ વસ્તું સમાદાય પ્રગૃહ્ય તિષ્ઠેય । ન પ્રતિનિઃસરેય । સા ભિક્ષુણી ભિક્ષુણીહિ યાવત્તૃતીયકં સમનુગ્રાહિતવ્યા સમનુભાષિતવ્યા તસ્ય વસ્તુસ્ય પ્રતિનિઃસર્ગાય । યાવત્તૃતીયકં સમનુગ્રાહિયમાણા વા સમનુભાષિયમાના વા તમ્ વસ્તું પ્રતિનિઃસરેય । ઇત્ય્ એતં કુશલં । નો ચ પ્રતિનિઃસરેય । અયં પિ ધર્મો યાવત્તૃતીયકો સંઘાતિશેષો । સંઘમ્ એવાધિપતિં કૃત્વા નિઃસરણીયો ।
ઉદ્દિષ્ટા મે આર્યમિશ્રિકાયો એકૂનવિંશતિ સંઘાતિશેષા ધર્માઃ । તત્ર એકદશ પ્રથમાપત્તિકાઃ અષ્ટૌ યાવત્તૃતીયકાઃ । યેષાં ભિક્ષુણી ઇત્ય્ અન્યતરાન્યતરામ્ આપત્તિમ્ આપદ્યિત્વા અર્ધમાસં ઉભયતો સંઘે માનત્વં ચરિતવ્યં । ચીર્ણમાનત્વા ભિક્ષુણી કૃતાનુધર્મા । આહ્વયનપ્રતિબદ્ધા યત્ર સ્યાદ્ વિંશતિગણો ઉભયતો સંઘો તત્ર સા ભિક્ષુણી આહ્વયિતવ્યા । એકેનાપિ ચેદ્ ઊનોવિંશતિગણો ઉભયતો સંઘો તાં ભિક્ષુણીમ્ આહ્વેય । સા ચ ભિક્ષુણી અનાહૂતા । તે ચ ભિક્ષવો તાશ્ ચ ભિક્ષુણીયો ગર્હ્યાઃ । ઇયમ્ અત્ર સામીચી । તત્રાર્યમિશ્રિકાયો પૃચ્છામિ । કચ્ચિત્ થ પરિશુદ્ધા । દ્વિતીયતૃતીયં પિ આર્યમિશ્રિકાયો પૃચ્છામિ । કચ્ચિચ્ થ પરિશુદ્ધા । પરિશુદ્ધા અત્રાર્યમિશ્રિકાયો યસ્માત્ તૂષ્ણીમ્ એવમ્ એતન્ ધારયામિ । ઉદ્દાનં ।
સંચરિત્રં [1] દ્વે અભૂતે [2,3] ।
ઉતસદવાદો [4] દ્વે વિના [5,6] ।
અનનુજ્ઞાતા ચ [7] । વધ્યા [8] ।
ચ એકા નદીન્ તરેય [9] ।
ઉત્ક્ષિપ્તકા સહ ધર્મેણ [10] ।
ભિક્ષુણી ચ અનવશ્રુતા [11] ॥
વદેતિ ત્વં પ્રતિગૃહ્ણે [12] ।
દ્વે ય ભેદેન [13,14] આક્રોશો [15] ।
દુર્વચકજાતીયો [16] ।
દ્વે સંસૃષ્ટા વિહરન્તિ [17] ।
તાસાઞ્ ચાનુવિચારિકા [18] ।
શિક્ષાપ્રત્યાખ્યાયિકા ચૈવ [19] । ॥
અષ્ટૌ યાવત્તૃતીયકાઃ સંઘાતિશેષાઃ સમાપ્તાઃ ॥
ણિઃસર્ગિકપાચ્ત્તિકધર્માઃ 110
173. ત્રિંશાનામ્ આદિઃ ।
દશાહં [1] । વિપ્રવાસો [2] ।
અકાલે ચ [3] । જાતરૂપ [4] ।
ક્રયવિક્રયો [5] । યાચતે [6] ।
સાન્તરોત્તરં [7] ।
દ્વે વિકલ્પેન [8, 9] રાજા ચ [10] ॥
એતાનિ સાધારણાનિ ।
નિઃસર્ગિકપાચત્તિકધર્મ 11
શય્યાસનસ્યાર્થાય
174. ભગવાં ચ્છ્રાવસ્ત્યાં વિહરતિ । સ્થૂલનન્દા ભિક્ષુણી અપરંહિ ભિક્ષુણીવિહારે શય્યાસનપ્રતિગ્રાહકા । સા દાનિ શય્યાસનં યાચેતિ । આહ । પ્રજાપતી દેહિ મઞ્ચં । દેહિ સંઘસ્ય પીઠં । બિસિ ચતુરશ્રકં । કુચ્ચં બિમ્બોહનં । તા દાનિ સ્ત્રિયો કાચિન્ માઞ્ચસ્ય મૂલ્યન્ દેન્તિ । કાચિત્ પીઠસ્ય યાવત્ કાચિદ્ બિમ્બોહનસ્ય । સા ખાદતિ ચ પિબતિ ચ । પાત્રં ચ જાનાપેતિ । ચીવરં ચ જાનાપેતિ । ભિક્ષુણીયો પિણ્ડપાતમ્ અણ્વન્તીયો કુલોપગગૃહેહિ પ્રવિશન્તિ । તા દાનિ સ્ત્રિયો પૃચ્છન્તિ । આર્યાયે નન્દાયે મયા મઞ્ચસ્ય મૂલ્યં દત્તં । કિઞ્ચિત્ તાય જાનાપિતં । તા દાન્ આહંસુઃ । કિં સા ભદ્રાયિણી જાનાપયિષ્યતિ । ખાદતિ ચ પિબતિ ચ પાત્રં ચ જાનાપેતિ । ચીવરં જાનાપેતિ । સ્વકે મલ્લકે વર્ષતિ । એતં પ્રકરણં ભિક્ષુણીયો મહાપ્રજાપતીયે ગૌતમીયે આરોચયેંસુઃ । મહાપ્રજાપતી પિ ગૌતમી ભગવતો આરોચેતિ । ભગવાન્ આહ । શબ્દાપયથ નન્દાં । સા દાનિ શબ્દાપિતા । ભગવાન્ આહ । સત્યં ત્વં નન્દે શય્યાસનસ્યાર્થાય યાચિત્વા અન્યં ચેતાપેતિ । આહ । આમ્ ભગવન્ । ભગવાન્ આહ । દુષ્કૃતં તે નન્દે । પેયાલમ્ । તેન હિ ન ક્ષમતિ । શય્યાસનસ્યાર્થાય યાચયિત્વા અન્યઞ્ ચેતાપયિત્વા । અથ ખલુ ભગવાન્ મહાપ્રજાપતીં ગૌતમીમ્ આમન્ત્રયતિ । સન્નિપાતય ગૌતમિ ભિક્ષુણીયો યાવત્ પર્યવદાતાનિ ।
યા પુન ભિક્ષુણી શય્યાસનસ્યાર્થાય યાચયિત્વા આત્મનો પાત્રમ્ વા ચીવરમ્ વા ભક્તમ્ વા ભોજ્યમ્ વા ગ્લાનભૈષજ્યમ્ વા ચેતાપયેન્ નિસ્સર્ગિકપાચત્તિકં ।
યા પુન ભિક્ષુણીતિ ઉપસમ્પન્ના । શય્યાસનસ્યાર્થાયેતિ । શય્યાસનં નામ મઞ્ચં પીઠં બિસિ ચતુરસ્રં કુચ્ચં બિમ્બોહનં । યાચિત્વા તિ વિજ્ઞાપેત્વા સમાદાપેત્વા । અન્યં ચેતાપયે તિ જાનાપયેત્ । પાત્રમ્ વા ચીવરમ્ વા ભક્ષ્યમ્ વા ભોજ્યમ્ વા ચેતાપયેન્ નિસ્સર્ગિકપાચત્તિકં ।
નિસ્સર્ગિકપાચત્તિકં તિ સંઘે નિસ્સરિય પાચતિકં દેશયિતવ્યં । અનિઃસરિય દેશેતિ વિનયાતિક્રમમ્ આસાદયતિ ।
અથ દાનિ શયનાસનં પ્રહીણમાતૃકં ભવતિ । વસ્તુ પ્રદર્શયિતવ્યં । ઇમં મયા અમુકાતો મઞ્ચમૂલ્યં લબ્ધં । ઇમન્ તસ્ય મઞ્ચં સંજાનથ । યાવદ્ બિમ્બોયધાનસ્ય । તમ્ વસ્તું ન દર્શેતિ વિનયાતિક્રમમ્ આસાદયતિ । ખણ્ડં પ્રલુગ્નં વા વા લેપનિકામ્ વા કર્તું કુમ્ભિયો ઉપસ્થાપયિતું ભિક્ષુર્ અપિ શયનાસનસ્યાર્થાય યાચયિત્વા અન્યં ચેતાપેતિ વિનયાતિક્રમમ્ આસાદયતિ । વસ્તુન્ દર્શેત્વા લભ્યં ખણ્ડં પ્રલુગ્નાદિ કર્તું । તેન ભગવાન્ આહ ।
યા પુન ભિક્ષુણી શય્યાસનસ્યાર્થાય યાચિત્વા આત્મનો પાત્રમ્ વા ચીવરમ્ વા ભક્ષ્યમ્ વા ભોજ્યમ્ વા ગ્લાનભૈષજ્યં વા ચેતાપયે નિઃસર્ગિકપાચત્તિકં ॥
નિઃસર્ગિકપાચત્તિકધર્મ 12
અન્યોદ્દેશિક

174અ. ભગવાન્ શ્રાવસ્ત્યામ્ વિહરતિ । સ્થૂલનન્દા નામ ભિક્ષુણી ઓમલિનમલિનેહિ ચીવરેહિ પાટિતવિપાટિતેહિ ખણ્ડેન પાત્રેણ છિદ્રવિછિદ્રેણ પિણ્ડપાતમ્ અણ્વતિ । સ્ત્રિયો આહંસુઃ । નાસ્ત્ય્ આર્યાયે પાત્રં । આહ । નાસ્તિ । આહ । અહન્ તે આર્યે પાત્રસ્ય મૂલ્યં દેમિ । પાત્રમ્ આર્યે જાનાપેતુ । અપરા આહ । નાસ્ત્ય્ આર્યાયે ચીવરં । આહ નાસ્તિ । આહ । અહમ્ આર્યાયે ચીવરસ્ય મૂલ્યં દેમિ । ચીવરમ્ આર્યા જાનાપયિતુ । સા ખાદતિ ચ પિબતિ ચ નૈવ પાત્રં ન ચીવરં જાનાપેતિ । ભિક્ષુણીયો પિણ્ડપાતમ્ અણ્વન્તીયો કુલોપગગૃહાણી પ્રવિશન્તિ । તા દાનિ સ્ત્રિયો આહંસુઃ । મયા આર્યાયે નન્દાયે પાત્રસ્ય મૂલ્યન્ દત્તં । કિઞ્ચિત્ તાય પાત્રં જાનાપિતં । તા દાનિ ભિક્ષુણીયો આહંસુઃ । કિં સા ભદ્રાયણી જાનાપયિષ્યતિ । સા ખાદતિ ચ પિબતિ ચ । એતં પ્રકરણં ભિક્ષુણીયો મહાપ્રજાપતીયે ગૌતમીયે આરોચેન્તિ । મહાપ્રજાપતી પિ ગૌતમી ભગવતો આરોચેતિ । ભગવાન્ આહ । શબ્દાપયથ નન્દાં । સા દાનિ શબ્દાપિતા । સત્યં નન્દે એવન્ નામ ત્વં નન્દે અન્યોદ્દેશિકેનાન્યં ચેતાપયસિ । આહ । આમ ભગવન્ । ભગવાન્ આહ । દુષ્કૃતં તે નન્દે યાવદ્ એવં નામ ત્વમ્ અન્યોદ્દેશિકેન અન્યં ચેતાપયસિ । તેન હિ ન ક્ષમતિ અન્યોદ્દેશિકેનાન્યં ચેતાપયિતું । અથ ખલુ ભગવાન્ મહાપ્રજાપતીં ગૌતમીમ્ આમન્ત્રયતિ ।
યા પુન ભિક્ષુણી અન્યોદ્દેશિકેન અન્યં ચેતાપયેત્ નિઃસર્ગિકપાચત્તિકં ।
યા પુન ભિક્ષુણીતિ ઉપસમ્પન્ના । અન્યોદ્દેશિકેનેતિ પાત્રમૂલ્યેન વા ચીવરમૂલ્યેન વા । અન્યં ચેતાપયેદ્ ઇતિ ભક્ષ્યમ્ વા ભોજ્યમ્ વા નિઃસર્ગિકપાચત્તિકં । યાવત્ પ્રજ્ઞપ્તિઃ । એષો દાનિ ભિક્ષુણીયો કાચિત્ પાત્રમ્ વા ચીવરમ્ વા ઘૃતમ્ વા તૈલમ્ વા ચેતાપયિતું મૂલ્યન્ દેતિ ।યસ્યાર્થાય દેતિ તમ્ એવ ચેતાપયિતવ્યં । પાત્રમૂલ્યેન પાત્રં યાવદ્ ઘૃતમૂલ્યેન ઘૃતં । અન્યં ચેતાપયતિ । નિઃસર્ગિકપાચતિકં । અથ અનિયતં દેતિ યં ઇચ્છતિ તં જાનાપેતિ અનાપત્તિઃ । અથ દાન્ આહ । યમ્ ઇચ્છસિ તં ગૃહ્ણાહીતિ । યમ્ ઇચ્છતિ તં જાનાપેતિ અનાપત્તિઃ । ભિક્ષવોર્ અપ્ય્ એવમ્ એવ આપત્તિસ્ તુ વિનયાતિકરમઃ । અવિવક્ષિતે અનાપત્તિઃ । યમ્ વા ઇચ્છસિ તં ગૃહ્ણાહીતિ તં ગૃહ્ણાતિ અનાપત્તિઃ । તેન ભગવાન્ આહ ।
યા પુન ભિક્ષુણી અન્યોદ્દેશકેનાન્યં ચેતાપયતિ નિઃસર્ગિકપાચત્તિકં ।
નિઃસર્ગિકપાચત્તિકધર્મ 13
અન્યેષાં
175. ભગવાન્ શ્રાવસ્ત્યામ્ વિહરતિ । સ્થૂલનન્દા નામ ભિક્ષુણી સંઘસ્ય ભક્તકાનિ સમાદાયેતિ । સા છન્દકમ્ અણ્વન્તી આહ । પ્રજાપતિ દેથ છન્દકં । આર્યમિશ્રિકાણાં ભક્તં કરિષ્યામીતિ । તા દાનિ સ્ત્રિયો છન્દકં પ્રજન્તીન્તીયો જલ્પન્તિ । આર્યે યસ્મિન્ દિવસે પરિવેષણં ભવતિ । વયં પિ પરિવેષિકા ગમિષ્યામો તિ । અથ સા ખાદતિ ચ પિબતિ ચ પાત્રં ચ જાનાપેતિ । તાય ખાદિતાવશેષેણ યાદૃશં વા ભક્તં કૃતં । તા દાનિ સ્ત્રિયો પરિવેષિકા આગતઃ । આહંસુઃ । આર્યે અસ્માભિર્ બહુકો છન્દકો દિન્નો । ઇમન્ દાનિ ભક્તં લૂહવિલૂહં । ભિક્ષુણીયો આહંસુઃ । કિમ્ એષા ભદ્રાયણી તં કરિષ્યતિ । ખાદતિ ચૈષા પિબતિ ચ । પાત્રં ચીવરં ચૈષા જાનાપેતિ । સ્વકે ચૈષા મલ્લકે વર્ષતિ । એતં પ્રકરણં ભિક્ષુણીયો મહાપ્રજાપતીયે ગૌતમીયે આરોચયેંસુઃ । મહાપ્રજાપતી ગૌતમી ભગવતો આરોચયતિ । ભગવાન્ આહ । શબ્દાપયથ નન્દાં । સા દાનિ શબ્દાપિતા । સત્યં નન્દે એવન્નામ ત્વમ્ અન્યેષામ્ અર્થાય યાચિત્વા અન્યં ચેતાપયસિ । આમ્ ભગવન્ । ભગવાન્ આહ । દુષ્કૃતં તે નન્દે । અથ ખલુ ભગવાન્ મહાપ્રજપતીં ગૌતમીમ્ આમન્ત્રયતિ । સન્નિપાતય ગૌતમિ ભિક્ષુણીયો યાવત્ પર્યવદાતાનિ ભવિષ્યન્તિ ।
યા પુન ભિક્ષુણી અન્યેષામ્ અર્થાય યાચયિત્વા આત્મનો પાત્રમ્ વા ચીવરમ્ વા ભક્ષ્યમ્ વા ભોજ્યમ્ વા ગ્લાનપ્રત્યયભૈષજ્યપરિષ્કારાન્ વા ચેતાપયતિ । નિઃસર્ગિકપાચત્તિકં ।
યા પુન ભિક્ષુણીતિ ઉપસમ્પન્ના । અન્યેષામ્ અર્થાય યાચયિત્વા સંઘસ્ય ભક્તસ્ય વા તર્પણસ્ય વા ય્વાગૂપાનસ્ય વા યાચિત્વા આત્મનો પાત્રમ્ વા ચીવરમ્ વા ભક્તમ્ વા ભોજ્યમ્ વા ગ્લાનપ્રત્યયભૈષજ્યપરિષ્કારાન્ વા ચેતાપયેન્ નિસ્સર્ગિકપાચત્તિકં । અથ ખલુ યસ્યાર્થાય યાચતિ તમ્ એવ જાનાપયિતવ્યં । અથ દાનિ વસ્ત્રં વિપ્રણામેતિ ભક્તસ્ય વા તર્પણસ્ય વા ય્વાગૂપાનસ્ય વા અર્થાય યાચયિત્વા વૈભઙ્ગિકં દદાતિ । શય્યાસનમ્ વા ઉપસ્થાપેતિ વાર્ષિકમ્ વા હેમન્તિકમ્ વા દેતિ । વિનયાતિક્રમમ્ આસાદયતિ । સા એષા ભિક્ષુણી સંઘસ્ય ભક્તં દાપેતિ । ત્યક્તમુક્તમ્ અનવગૃહીતં દાતવ્યં । યદિ તહિં કિઞ્ચિચ્ છેષં ભવતિ ઓદનમ્ વા સૂપમ્ વા યાવદ્ ભક્ષ્યમ્ વા ભોજ્યમ્ વા ઉપદર્શયિતવ્યં । યદ્ય્ આદાય ગચ્છતિ અધ્યુપેક્ષિતવ્યં । અથ દાન્ આહ । આર્યાય દેમીતિ । વક્તવ્યં । ન હિ । સંઘસ્ય દેહિ । અથાહ દિન્નં મયા સંઘસ્ય । આર્યાય દેમીતી । પ્રતીચ્છતિ । અનાપત્તિઃ । ભિક્ષોર્ અપિ એવમ્ એવ આપત્તિસ્ તુ વિન્યાતિક્રમઃ । તેન ભગવાન્ આહ ।
યા પુન ભિક્ષુણી અન્યેષામ્ અર્થાય યાચયિત્વા આત્મનો પાત્રમ્ વા ચીવરમ્ વા ભક્ષ્યમ્ વા ભોજ્યમ્ વા ગ્લાનપ્રત્યયભૈષજ્ય પરિષ્કારાન્ વા ચેતાપયેન્ નિઃસર્ગિકપાચત્તિકં ।
નિઃસર્ગિકપાચત્તિકધર્મ 14
પાત્રાણાં સન્નિચયઃ
176. ભગવાન્ શ્રાવસ્તીયમ્ વિહરતિ । ભિક્ષુણીયો આગન્તુકા આગતાઃ । તાયો ભિક્ષુણીયો યથાવૃદ્ધિકાય ઉત્થાપયન્તિ । તા દાન્ આહંસુઃ યાવ પાત્રાણિ સંક્રામયેમઃ । તાયો દાનિ અનસ્તમિતે સૂર્યે પ્રવૃત્તાઃ સંક્રામયિતું । ચન્દ્રશ્ ચોદ્ગતઃ ન ચાશેષતઃ સંક્રામિતાનિ । આગન્તુકા આહંસુઃ । આર્યે રિક્તો વિહારકો । આહંસુઃ યાવત્ પાત્રાણિ સંક્રામયેમઃ । તા દાન્ આહંસુઃ । કિયન્ત્ય્ આર્યમિશ્રિકાણાં પાત્રાણિ । કિમ્ આર્યમિશ્રિકા પાત્રાપણં પ્રસારયિષ્યન્તિ । કા વા જાતિઃ । એતં પ્રકરણં ભિક્ષુણીયો મહાપ્રજાપતીયે ગૌતમીયે આરોચેન્તિ । મહાપ્રજાપતી પિ ગૌતમી ભગવતો આરોચેતિ । ભગવાન્ આહ । શબ્દાપયથ તાયો ભિક્ષુણીયો । તા દાનિ શબ્દાપિતાઃ । સત્યં ભિક્ષુણીયો તિ । ભગવાંસ્ તદ્ એવ સર્વં પૃચ્છીયતિ । યાવદ્ આમ્ ભગવન્ । ભગવાન્ આહ । એવઞ્ ચ નામ યૂયં પાત્રસન્નિચયં કરોથ । તેન હિ ન ક્ષમતિ પાત્રસન્નિચયં કર્તું । અથ ખલુ ભગવાન્ મહાપ્રજાપતીં ગૌતમીમ્ આમન્ત્રયતિ । સન્નિપાતય ગૌતમિ ભિક્ષુણીયો યાવત્ પર્યવદાતાનિ ભવિષ્યન્તિ ।
યા પુન ભિક્ષુણી પાત્રસન્નિચયં કુર્યાન્ નિઃસર્ગિકપાચત્તિકં ।
યા પુન ભિક્ષુણીતિ ઉપસમ્પન્ના । પાત્રસન્નિચયન્ તિ પાત્રન્ નામ સુમ્ભકં ઉપસમ્ભકં । ઉક્તટેયકં વઙ્કેટકં તિઙ્ખિનિપાત્રં । જ્યેષ્ઠકં મધ્યમકં કન્યસકં । અપાત્રં અતિપાત્રં પરિષ્કારપાત્રં । સન્નિચયં કુર્યાદ્ ઇતિ સંગ્રહં કુર્યાન્ નિસ્સર્ગિકં યાવત્ પ્રજ્ઞપ્તિઃ ।

ભિક્ષુણીય ષોદષ પાત્રાણિ ઉપસ્થાપયિતવ્યાનિ । એકં પાત્રમ્ અધિષ્ઠિહિતવ્યં । ત્રીણિ પાત્રાણિ મિત્રાણામ્ વિકલ્પયિતવ્યાનિ । ચત્વારિ અપાત્રાણિ । ચત્વારિ અતિપાત્રાણી । ચત્વારિ પરિષ્કારપાત્રાણિ । તદ્ ઉત્તરિં ઉપસ્થાપયન્તિ નિઃસર્ગિકપાચત્તિકં । એતં દાનિ ભિક્ષુણીયે પરિમાણં બદ્ધં પાત્રધારણં । કિઞ્ચાપિ ભિક્ષુઃ બહુકાન્ય્ અપિ પાત્રાણિ વિકલ્પેત્વા પરિભુઞ્જાતિ અનાપત્તિઃ । તેન ભગવાન્ આહ ।
યા પુન ભિક્ષુણી પાત્રસન્નિચયં કુર્યાન્ નિઃસર્ગિકપાચત્તિકં
નિઃસર્ગિકપાચત્તિકધર્મ 15
ચીવરસન્નિચયઃ
176અ. ભગવાન્ શ્રાવસ્તીયમ્ વિહરતિ । ભિક્ષુણીયો આગન્તુકાઃ આગતા । તા ભિક્ષુણીયો યથાવૃદ્ધિકાય ઉપસ્થાપયન્તિ । તા દાન્ આહંસુઃ યાવચ્ ચીવરાણિ સંક્રામેમઃ । તાયો દાનિ અનસ્તમિતે સૂર્યે પ્રવૃત્તાઃ સંક્રામયિતું । ચન્દ્રોદ્ગતઃ ન ચાશેષતો સંક્રામિતાનિ । આગન્તુકાયો આહંસુઃ । આર્યે રિક્તો વિહારકો । આહંસુઃ । યાવચ્ ચીવરાની સંક્રામેમઃ । તા દાન્ આહંસુઃ । કિયન્ત્ય્ આર્યમિશ્રિકાણાં ચીવરાણિ । કિમ્ આર્યમિશ્રિકાઃ પ્રાવરિકાપણં પ્રસારયિષ્યથ । કા વા જાતિઃ । એતં પ્રકરણં ભિક્ષુણીયો મહાપ્રજાપતીયે ગૌતમીયે આરોચયેંસુઃ । મહાપ્રજાપતી પિ ગૌતમી ભગવતો આરોચેતિ । યાવદ્ ભગવાન્ આહ ।
યા પુન ભિક્ષુણી
યા તાવદ્ એકં પઞ્ચચીવરમ્ અધિષ્ઠિહિતવ્યં । ત્રીણિ પઞ્ચ ચીવરાણિ મિત્રાણાં વિકલ્પયિતવ્યાનિ । એવમ્ એતાનિ વિંશતિ ચીવરાણિ । અતો ઉત્તરિ ઉપસ્થાપયેન્ નિસ્સર્ગિકપાચત્તિકં । એતં દાનિ ભિક્ષુણીયે પરિમાણં બદ્ધઞ્ ચીવરધારણં । કિઞ્ચાપિ ભિક્ષુ બહુકાનિ ચીવરાણિ મિત્રાણાં વિકલ્પયિત્વા પરિભુઞ્જાતિ અનાપત્તિઃ । તેન ભગવાન્ આહ ।
યા પુન ભિક્ષુણીચીવરસન્નિચયં કુર્યાત્ નિસ્સર્ગિકપાચત્તિકં ॥
નિઃસર્ગિકપાચત્તિકધર્મ 16
નિઃશૃજાતિ
177. ભગવાન્ શ્રાવસ્તીયમ્ વિહરતિ । સ્થૂલનન્દા નામ ભિક્ષુણી ચીવરાણિ નૈવ ધોવતિ ન સીવેતિ ન રઞ્જેતિ । તાયે દાનિ ઓમલિનમલિના સંઘાટી પાટિતવિપાટિતા । ઉપાશ્રયે નિક્ષિપ્તા યા ઇચ્છતિ સા ઉપાદીયતૂ તિ । અથાપરા ભિક્ષુણી જેતા નામ લૂહચીવરધરા । સા ભિક્ષુણીહિ વુચ્ચતિ । આર્યે એતાં સંઘાટિં ધોવિય સીવિય ફોષિય પ્રાવૃતા । સા દાનિ સ્થૂલનન્દા આહ । આનેહિ આર્યે એતાં સંઘાટિં મહ્યં એષા સંઘાટી । પશ્યથ આર્યમિશ્રિકાયો ન કિઞ્ચિચ્ છક્યતે ઉપાશ્રયે નિક્ષિપિતું । લબ્ધોત્ક્ષિપ્તિકાહિ પૂરો સંઘારામો તાવ । ધૃષ્ટા ચ મુખરા ચ પ્રગલ્ભા ચ સા દાનિ તાય સંઘાટી આચ્છિન્ના । એતં પ્રકરણં ભિક્ષુણીયો મહાપ્રજાપતીયે ગૌતમીયે આરોચયેંસુઃ । મહાપ્રજાપતી પિ ગૌતમી ભગવતો આરોચેતિ । યાવદ્ ભગવાન્ આહ ।
યા પુન ભિક્ષુણી ભિક્ષુણ્યુપાશ્રયે પુરાણસંઘાટિં નિક્ષિપેત્વા વા નિક્ષિપાયેત્વા વા યા ઇચ્છતિ સા ઉપાદીયતૂ તિ । ઉક્ત્વા પશ્ચાત્ સ્વયમ્ એવ ઉપાદિયેય નિસ્સર્ગિકપાચત્તિકં ।
યા પુન ભિક્ષુણીતિ ઉપસમ્પન્ના । પેયાલં । ભિક્ષુણ્ય્ ઉપાશ્રયે તિ ભિક્ષુણીવિહારે । સંઘાટીતિ ચીવરં । નિક્ષિપેત્વા તિ સ્વયં । નિક્ષિપાયેત્વા તિ પરેણ । યા ઇચ્છતિ સા ઉપાદીયતૂ તિ પશ્ચાત્ સ્વયમ્ એવ ઉપાદીયેત નિઃસર્ગિકપાચત્તિકં । સા એષા ભિક્ષુણી ભિક્ષુણીઉપાશ્રયે ચીવરં નિક્ષિપેત્વા વા નિક્ષિપાયેત્વા વા યા ઇચ્છતિ સા ઉપાદીયતૂ તિ યદિ કાચિ ઉપાદિન્નમ્ ભવતિ ન ક્ષમતિ આચ્છિન્દિતું । આચ્છિન્દતિ નિઃસર્ગિકં ભવતિ । અથ દાનિ ન કાયચિ ઉપાદિન્નમ્ ભવતિ તસ્યા એવ ચ તાય અર્થો ભવતિ કિઞ્ચાપિ ગૃહ્ણાતિ અનાપત્તિઃ । અથ દાનિ ક્ષુદ્રાનુક્ષુદ્રકં પરિષ્કારં નિક્ષિપ્તમ્ ભવતિ યદિ કાયચિ ઉપાદિન્નમ્ ભવતિ ન ક્ષમતિ આચ્છિન્દિતું । આચ્છિન્દતિ વિનયાતિક્રમમ્ આસદયતિ । ભિક્ષુર્ અપિ ભિક્ષુવિહારે પાત્રમ્ વા ચીવરમ્ વા ઉપાનહમ્ વા ક્ષુદ્રાનુક્ષુદ્રકમ્ વા પરિષ્કારં નિક્ષિપિત્વા યો ઇચ્છતિ સો ઉપાદીયતૂ તિ । યદિ કેનચિદ્ ઉપાદિન્નમ્ ભવતિ ન ક્ષમતિ આચ્છિન્ચિતું । આચ્છિન્દતિ વિનયાતિક્રમમ્ આસાદયતિ । અથ ન કેનચિદ્ ગૃહીતમ્ ભવતિ સો એવ તેનાર્થિકો ભવતિ કિઞ્ચાપિ ગૃહ્ણાતિ અનાપત્તિઃ । તેન ભગવાન્ આહ ।
યા પુન ભિક્ષુણી ભિક્ષુણ્ય્ ઉપાશ્રયે પુરાણસંઘાટિં નિક્ષિપેત્વા વા નિક્ષિપાયેત્વા વા યા ઇચ્છતિ સા ઉપાદીયતૂ તિ ઉક્ત્વા પશ્ચાત્ સ્વયમ્ એવ ઉપાદીયેય નિઃસર્ગિકપાચત્તિકં ।
નિઃસર્ગિકપાચત્તિકધર્મ 17
નિઃસીવેતિ
178. ભગવાન્ શ્રાવસ્તીયમ્ વિહરતિ । અપરાય દાનિ ભિક્ષુણીય પુરાણસંઘાટી ઓમલિનમલિના ધોવિત્વા નિઃસીવિત્વા આતપે દત્ત્વા વાતો ચ પ્રવાપિતો । અગ્નિશ્ ચ ઉત્થિતઃ । સંઘાટી દગ્ધા । એતં પ્રકરણં ભિક્ષુણીયો મહાપ્રજાપતીયે ગૌતમીયે આરોચેન્તિ । પેયાલં યાવદ્ ભગવાન્ આહ । એવન્ નામ ત્વં પુરાણસંઘાટીં નિઃસીવિત્વા ન પ્રતિસંધૈસિ ન પ્રતિસન્ધાપયસિ । તેન હિ પ્રતિસન્ધેતવ્યં પ્રતિસન્ધાપેતવ્યં ।
એષા ચાર્થોત્પત્તિઃ । તા દાનિ ભિક્ષુણીયો શાકિયકન્યાયો મલ્લકન્યાયો લેચ્છવિ કન્યાયો સુકુમારાયો ભારિકાં સંઘાટિં ધોવન્તીયો કિલમ્યન્તિ । એતં પ્રકરણં ભિક્ષુણીયો મહાપ્રજાપતીયે ગૌતમીયે આરોચયેંસુઃ । મહાપ્રજાપતી પિ ગૌતમી ભગવતો આરોચેતિ । યાવદ્ ભગવાન્ આહ । તેન હિ અનુજાનામિ ષટ્પઞ્ચરાત્રં । અથ ખલુ ભગવાન્ મહાપ્રજાપતીમ્ ગૌતમીમ્ આમન્ત્રયતિ । યાવદ્ ભગવાન્ આહ ।
યા પુન ભિક્ષુણી પુરાણસંઘાટિં નિઃસીવિત્વા નિઃસિવાપેત્વા વા ઉત્તરિ ષટ્પઞ્ચરાત્રમ્ અગિલાના ન પ્રતિસન્ધાયે ન પ્રતિસન્ધાપયેન નિઃસર્ગિકપાચત્તિકં ।
યા પુન ભિક્ષુણીતિ ઉપસમ્પન્ના । પુરાણસંઘાટીતિ પુરાણચીવરં । સંઘાટીતિ દ્વિપુટા । નિઃસીવિત્વા તિ સ્વયં । નિઃસીવાપેત્વા તિ પરેણ । ઉત્તરીતિ ષટ્પઞ્ચરાત્રમ્ ઇતિ ન દાનિ ષટ્પઞ્ચ ચ । અથ ખલુ પરમં ષટ્રાત્રન્ ન પ્રતિસન્ધેયૈતિ સ્વયં ન પ્રતિસન્ધાપેયા તિ પરેણ । ન પ્રતિસન્ધાપેયન્ નિસ્સર્ગિકપાચત્તિકં । પેયાલં । યાવત્ પ્રજ્ઞપ્તિઃ ।
એષા દાનિ ભિક્ષુણીયે સંઘાટી મલિના ભવતિ । યદિ તાવ લહુકા ભોતિ તથા યેવ ધોવિતવ્યા । ન ક્ષમતિ નિઃસીવયિતું । અથ દાનિ સારિકા ભોતિ નિઃસીવેત્વા નિઃસીવિત્વા ધોવિતવ્યા । પ્રત્યર્ગલકાનિ દત્ત્વા આતપે દાતવ્યા । સાહરિત્વા ગોપિટકે વા કુણ્ડકે વા પટલકે વા સ્થાપયિત્વા કાષ્ઠખણ્ડેન વા ઉપલખણ્ડેન વા આક્રમિતવ્યા । ન ક્ષમતિ પ્રકીર્ણમ્ ઓસારયિતું । અથ દાનિ ભાજનન્ ન ભવતિ એકસ્થાને આક્રમિય ઇષ્ટકેન વા ઉપલખણ્ડેન વા સ્થાપયિતવ્યા । પશ્ચાદ્ અન્તેવાસિણીય વા સમાનોપાધ્યાયિનીયા વા ભિક્ષુણીય પ્રતિસન્ધાપયિતવ્યા સ્વયમ્ વા પ્રતિસન્ધેતવ્યા । અથ દાનિ જરાદુર્બલા વ્યાધિદુર્બલા વા ભવતિ કિઞ્ચાપિ ચિરેણ પ્રતિસન્ધેતિ અનાપત્તિઃ । તેન ભગવાન્ આહ ।
યા પુન ભિક્ષુણી પુરાણસંઘાટીન્ નિઃસીવિત્વા વા નિઃસીવાપેત્વા વા ઉત્તરિ ષટ્પઞ્ચરાત્રં અગ્લાના ન પ્રતિસન્ધે વા ન પ્રતિસન્ધાપેય વા નિઃસર્ગિકપાચત્તિકં ।
નિઃસર્ગિકપાચત્તિકધર્મ 18
ઉક્ત્વા શિક્ષમાણાં

179. ભગવાન્ શ્રાવસ્તીયમ્ વિહરતિ । અપરા દાનિ શિક્ષમાના ઉપસમ્પાદ્યા । સા દાનિ સ્થૂલનન્દાં ભિક્ષુણીમ્ આહ । આર્યે નન્દે ઉપસમ્પાદય માં । સા આહ । યદિ ચીવરમ્ દેસિ તતો હમ્ ઉપસમ્પાદેમિ । તાય દાનિ તસ્યાશ્ ચીવરં દત્તં । સા દાન્ આહ । આર્યે ઉપસમ્પાદય માં । સા વિલક્ષેતિ । સા ભિક્ષુણીનામ્ આહ । એવમ્ એવ યાવ સા વિલક્ષેતિ નોપસમ્પાદેતિ । એતં પ્રકરણં ભિક્ષુણીયો મહાપ્રજાપતીયે ગૌતમીયે આરોચયેંસુઃ । પેયાલં । યાવદ્ ભગવાન્ આહ ।
યા પુન ભિક્ષુણી શિક્ષમાણામ્ એવમ્ ઉક્ત્વા યદિ મે ચીવરં દેસિ તતો હમ્ ઉપસમ્પાદયિષ્યામીતિ તાયે ચીવરં ગૃહ્ય નોપસમ્પાદયેન્ નિઃસર્ગિકપાચત્તિકં ।
યા પુન ભિક્ષુણીતિ ઉપસમ્પન્ના । શિક્ષમાણા તિ દેશિતશિક્ષા । યદિ મે ચીવરં દેસિ તતો હમ્ ઉપસમ્પાદયિષ્યન્ તિ । ચીવરન્ તિ ચીવરં નામ કમ્બલં કર્પાસં યાવત્ સંકક્ષિકા । ઉપસ્થાપયિષ્યન્ તિ ઉપસંપાદયિષ્યં । સા તં ચીવરં ગૃહ્ણિત્વા તિ યથા સ્થૂલનન્દા ભિક્ષુણી ન ઉપસમ્પાદયેદ્ ઇતિ સ્વયન્ ન ઉપસમ્પાદયેત્ નિઃસર્ગિકપાચત્તિકં । યાવત્ પ્રજ્ઞપ્તિઃ । એષા તાવ ભિક્ષુણી શિક્ષ્યમાણાયા ચીવરં ગૃહ્ણાતિ । અહન્ તે ઉપસમ્પાદયિષ્યામીતિ । તાય ઉપસંસ્થાપયિતવ્યા । અથ દાનિ અપ્રતિબલા ભવતિ જરાદુર્બલા વ્યાધિદુર્બલા વા અન્યા અધ્યેષિતવ્યા । વક્તવ્યા એતસ્યા મયા ચીવરં ગૃહીત્વા ઇમામ્ ઉપસ્થાપેહિ । અથ સા નેચ્છતિ તં ચીવરં પ્રતિદાતવ્યં । ગચ્છ યત્રેચ્છસિ તત્ર ઉપસંપદ્યાહીતિ । સા એષા ભિક્ષુણી ચીવરં ગૃહીત્વા ન ઉપસ્થાપેતિ ન ચીવરં પ્રતિદદાતિ નિઃસર્ગિકપાચત્તિકં । ભિક્ષુર્ અપિ વિનયાતિક્રમઃ । તેન ભગવાન્ આહ ।
યા પુન ભિક્ષુણી શિક્ષમાનામ્ એવં વદિત્વા યદિ મે ચીવરરં દેસિ તતો હમ્ ઉપસંપાદયિષ્યન્ તિ તસ્યાશ્ ચીવરં પ્રતિગૃહ્ણીત્વા ન ઉપસંપાદયેન્ નિઃસર્ગિકપાચત્તિકં ।
નિઃસર્ગિકપાચત્તિકધર્મ 19
ગુરુપ્રાવરણં
180. ભગવાન્ વૈશાલીયમ્ વિહરતિ । અપરો દાનિ વાણિજકો શતસહસ્રમૂલ્યં કમ્બલરતનમ્ આદાય ઉત્તરા પથાતો આગતો । સો દાનિ અપરેહિ પૃચ્છિતો કિમ્ અસ્ય મૂલ્યં । આહ । શતસહસ્રમૂલ્યન્ તિ । નૈવ રાજા ક્રીણાતિ ન રાજપુત્રાઃ ન વણિજાઃ ન સાર્થવાહાઃ । સો દાનિ વાણિજકો વીથીમ્ અભિરુહિત્વા ચિન્તાસાગરમ્ અનુપ્રવિષ્ટો આસતિ । ઇમં મહાર્ઘં મૂલ્યં ભાણ્ડં બહુશુલ્કં ન વિક્રાયતિ । અપરો દાનિ પૃચ્છતિ । વિક્રીતં તે ભાણ્ડં । આહ । નહિ ઇચ્છસિ વિક્રીણિતું । આહ । ઇચ્છામિ । આહ । ગચ્છ એષા ભદ્રા નામ શ્રમણિકા સા ક્રીણીષ્યતિ । સો દાનિ તં ચેટકસ્ય સ્કન્ધે આરોપયિત્વા ભિક્ષુણી વિહારં ગત્વા પૃચ્છતિ । કતમં આર્યાયે ભદ્રાયે પરિવેણં । અપરાહિ ભિક્ષુણીહિ આખ્યાતં । સો દાનિ પ્રવિશ્ય આહ । વન્દામ્ય્ આર્યે આર્યા ભદ્રાનામ આહ । બાઢં । કિં કર્તવ્યં । આહ । ઇમં કમ્બલરતનં વિક્રેયં વિક્રીણામિ । આહ । કિમ્ એતસ્ય મૂલ્યં । આહ । શતસહસ્રં । સા દાનિ ન પણેતિ ન પણાપેતિ । અન્તેવાસિનીયે આહ । ગચ્છ સાલોહિતં જલ્પાહિ ઇમસ્ય શતસહસ્રં વીથીકાતો દાપેહીતિ । સો દાનિ અપરેહિ પૃચ્છિતો । વિક્રીતં તે ભાણ્ડં । આહ । વિક્રીતં । આહ । કેન ક્રીતં । આહ । એષા ભદ્રા નામ શ્રમણિકા । તાય ક્રીતં । તે દાનિ ઓજ્ઝાયન્તિ । અદ્યાપ્ય્ એષા પ્રવ્રજિતા પિ મહચ્છન્દા । એતં પ્રકરણં ભિક્ષુણીયો મહાપ્રજાપતીયે ગૌતમીયે આરોચયેંસુઃ । મહાપ્રજાપતી પિ ગૌતમી ભગવતો આરોચેતિ । ભગવાન્ આહ । શબ્દાપયથ ભદ્રાં । સા દાનિ શબ્દાપિતા । તદ્ એવ સર્વં યાવદ્ આમ્ ભગવન્ । ભગવાન્ આહ । નનુ ભદ્રે પશ્ચિમા પિ નામ જનતા અવલોકયિતવ્યા । તેન હિ ન ક્ષમતિ ઉત્તરિ ચતુષ્કર્ષેણ ગુરુપ્રાવરણં ચેતાપયિતું । યાવદ્ ભગવાન્ આહ ।
યા પુન ભિક્ષુણી ઉત્તરિ ચતુષ્કર્ષેણ ગુરુપ્રાવરણં ચેતાપયતિ ઙિસ્સર્ગિકપાચત્તિકં ।
ઉત્તરિ ચતુષ્કર્ષેણેતિ કર્ષો નામ ચત્વારઃ પુરાણાઃ । ચત્વારઃ કાર્ષાઃ ષોડષકાર્ષાપણાઃ । ગુરુપ્રાવરણમ્ ઇતિ કમ્બલરત્નં । ચેતાપયેદ્ ઇતિ જાનાપયેત્ । તદ્ ઉત્તરિં પરં ષોડષેહિ પુરાણેહિ ચેતાપયતિ નિઃસર્ગિકપાચત્તિકં । યાવત્ પ્રજ્ઞપ્તિઃ । સા એષા ભિક્ષુણી ગુરુપ્રાવરણં ચેતાપયિતુકામા ભવતિ ચતુષ્કર્ષમૂલ્યં જાનાપયિતવ્યં । પ્રત્યવરો વા તદ્ ઉત્તરિં ન ક્ષમતિ ।
અથ દાનિ કોચિદ્ અયાચિતો અવિજ્ઞપ્તો મહાર્ઘમૂલ્યં પિ દદાતિ પ્રતિગૃહ્ણાત્ય્ અનાપત્તિઃ । તદ્ એવં ભિક્ષુણીયે પરિમાણબદ્ધં । કિઞ્ચાપિ ભિક્ષુર્ મહાર્ઘમૂલ્યં પિ જાનાપયિત્વા પરિભુઞ્જાત્ય્ અનાપત્તિઃ । તેન ભગવાન્ આહ ।
યા પુન ભિક્ષુણી ઉત્તરિ ચતુષ્કર્ષમૂલ્યાતો ગુરુપ્રાવરણં ચેતાપયેન્ નિઃસર્ગિકપાચત્તિકં ।
નિઃસર્ગિકપાચત્તિકધર્મ 20
સુખુમં
181. ભગવાન્ વૈશાલીયં વિહરતિ । અપરો દાનિ વાણિજકો દક્ષિણપથાતો આગતો । દશસહસ્રમૂલ્યં હંસલક્ષણપટમ્ આદાય । સો દાનિ અપરેહિ પૃચ્છિતો । કિં મૂલ્યં । આહ । દશપુરાણસહસ્રાણિ । નૈવ રાજા ક્રીણાતિ । પેયાલં । યાવદ્ અત્ર ભદ્રા નામ શ્રમણિકા । સા ક્રીણિષ્યતિ । સો દાનિ તમ્ આદાય ભિક્ષુણીવિહારં ગતો । પૃચ્છતિ । કતમં આર્યાયે ભદ્રાયે પરિવેણં । અપરાહિ આખ્યાતં । સો દાનિ પ્રવિશ્ય આહ । વન્દામ્ય્ આર્યે આર્યા ભદ્રા નામ । આહ । બાઢં । કિં કર્તવ્યં । આહ । અયં હંસલક્ષણો પટો વિક્રાયતિ । આહ । કિમ્ એતસ્ય મૂલ્યમ્ । આહ દશપુરાણ સહસ્રાણિ । સા ન સ્વયં પણેતિ ન પણાપેતિ । અન્તેવાસિનીમ્ આહ । ગચ્છ સાલોહિતં જલ્પાહિ ઇમસ્ય પીઠિકાતો દશપુરાણસહસ્રાણિ દેહીતિ । સો દાનિ અપરેહિ પૃચ્છિતો વિક્રીતં તે ભાણ્ડં । આહ । વિક્રીતં । આહ । કેન ક્રીતં । એષા તુ ભદ્રા નામ શ્રમણિકા । તાય ક્રીતં । તે દાનિ ઓજ્ઝાયન્તિ । અદ્યાપ્ય્ એષા પ્રવ્રજિતા પિ મહચ્છન્દા ।
એતં પ્રકરણં ભિક્ષુણીયો મહાપ્રજાપતીયે ગૌતમીયે આરોચયેંસુઃ । મહાપ્રજાપતી પિ ગૌતમી ભગવતો આરોચયતિ । યાવદ્ ભગવાન્ આહ । નનુ ભદ્રે પશ્ચિમા પિ નામ જનતા અવલોકયિતવ્યા । તેન હિ ન ક્ષમતિ ઉત્તરિ અડ્ઢાતિય કર્ષમૂલ્યાતો સુખુમં ચીવરં ચેતાપયિતું । અથ ખલુ ભગવાન્ મહાપ્રજાપતીં ગૌતમીમ્ આમન્ત્રયતિ સન્નિપાતય ગૌતમિ ભિક્ષુણીયો યાવત્ પર્યવદાતાનિ ભવિષ્યન્તિ ।
યા પુન ભિક્ષુણી ઉત્તરિ અડ્ઢાતિયકર્ષમૂલ્યાતો સૂક્ષ્મં ચીવરં ચેતાપયેન્ નિસ્સર્ગિકપાચત્તિકં ।
યા પુન ભિક્ષુણીતિ ઉપસમ્પન્ના । ઉત્તરિન્ તિ અતિરેક । અડ્ઢાતિયકર્ષન્ તિ । કર્ષો નામ ચત્વારઃ પુરાણાઃ । ચતાપયેદ્ ઇતિ જાનાપયેન્ । નિઃસર્ગિક પાચત્તિકં યાવત્ યા પુન ભિક્ષુણી સુખુમં ચીવરં જાનાપયતિ દશપુરાણમૂલ્યં જાનાપયિતવ્યં । પ્રત્ય્ અવરં વા । એતં ભિક્ષુણીયે પરિમાણબદ્ધં । અથ દાની કોચિદ્ અયાચિતો અવિજ્ઞપ્તો મહાર્ઘમૂલ્યં પિ દદાતિ શતિકમ્ વા સાહસ્રિકમ્ વા યદિ કિઞ્ચાપિ પરિભુઞ્જાતિ અનાપત્તિઃ । કિઞ્ચાપિ ભિક્ષુ શતસહસ્રમૂલ્યં પિ જાનાપયત્ય્ અનાપત્તિઃ । તેન ભગવાન્ આહ ।
યા પુન ભિક્ષુણી ઉત્તરિ અડ્ઢાતિયકર્ષમૂલ્યાતો સુખુમં ચીવરં ચેતાપયેન્ નિઃસર્ગિકપાચત્તિકં । ઉદ્દાનં ।
શય્યાસનસ્યાર્થાય [11] ।
અન્યોદ્દેશિકો [12] । અન્યેષાં [13] ।
પાત્રાણાં સન્નિચયો [14] ।
ઽથ ચીવરં [15] । નિઃશૃજાતિ [16] ।

નિઃસીવેતિ [17] ઉક્ત્વા શિક્ષમાણાં [18] ।
ગુરુપ્રાવરણં [19] । સુખુમં [20] ॥
દ્વિતીયો વર્ગઃ ।
નિઃસર્ગિકપાચત્તિકધર્મ 29
પરોપગતં
182. ભગવાન્ શ્રાવસ્તીયં વિહરતિ । અપરો દાનિ મનુષ્યો કાષ્ઠવાણિજ્યાં કરોતિ । સો દાનિ કાષ્ઠવાહમ્ આદાય અન્તરાપણમ્ ઓકસ્તો । આપણિકો આહ । કિં કાષ્ઠવાહસ્ય મૂલ્યં । આહ । કાર્ષાપણં ગચ્છ ગૃહદ્વારે અવતારિયા ગચ્છાહિ । ઇતો યેવ કાર્ષાપણં ગૃહીત્વા યાસ્યસીતિ । ભવતિ ચ શેષં વ્યવહારકાલે । સો દાનિ કાષ્ઠવાહમ્ આદાય ગચ્છતિ । સ્થૂલનન્દા નામ ભિક્ષુણી ઉપાશ્રયાતો નિઃક્રમતિ । તયા ચ દૃષ્ટો । આહ । દીર્ઘાયુ વિક્રયો કાષ્ઠવાહો । આહ । વિક્રીતો । આહ । કથં વિક્રીતો । આહ । કાર્ષાપણેન । અહં દ્વૌ કાર્ષાપણા દાસ્યામિ । સો દાનિ મનુષ્ય પશ્યતિ યદ્ય્ અહં દ્વૌ કાર્ષાપણા લભામિ મહ્ઽઅર્ઘમ્ મયા વિક્રીતં ભવિષ્યતિ । સો તં અધિકરિત્વા કાષ્ઠવાહમૂલ્યં ગૃહ્ણિય શકટમ્ આરુહિત્વા તસ્યાપણિકસ્યાગ્રતેનોપયાતિ । સો દાન્ આહ । આગચ્છ કાર્ષાપણં ગૃહ્ણાહિ । સો દાન્ આહ । મયા અન્યંહિ વિક્રીતો । સો દાન્ આહ । કથં । વિક્રીતો । આહ । દ્વાભ્યાં કાર્ષાપણાભ્યાં । કેન ક્રીતો । આહ । એષાત્ર નન્દા નામ શ્રમણિકા । તયા ક્રીતો । સો દાનિ ઓજ્ઝાયતિ । કિયન્તો તાયે શ્રમણિકાયે કાર્ષાપનાઃ । મયા કાર્ષાપણેન પણિતં । સા દ્વિહિ કાર્ષાપણેહિ પણેતિ । એતં પ્રકરણં ભિક્ષુણીયો મહાપ્રજાપતીયે ગૌતમીયે આરોચેન્તિ યાવદ્ ભગવાન્ આહ ।
યા પુન ભિક્ષુણી જાનન્તી પરોપગતં ચેતાપયેન્ નિઃસર્ગિકપાચત્તિકં ।
યા પુન ભિક્ષુણીતિ ઉપસમ્પન્ના । જાનન્તીતિ સ્વયમ્ વા જાનેય પરતો વા શ્રુણેય આકારવન્તેન દર્શનેન આકારવન્તેન શ્રમણેન । પરોપગતં તિ પરેણ ગૃહીતં । ચેતાપયેદ્ ઇતિ જાનાપયેત્ । નિસ્સર્ગિકપાચતિકં । પેયાલં । એતં દાનિ આપણિકસ્ય વા પ્રાવરિકસ્ય વા કિઞ્ચિદ્ ભાણ્ડમ્ ઉપગતમ્ ભવતિ । તેન ચ ભિક્ષુણી અર્થીકા ભવતિ ન દાનિ ક્ષમતિ તહિં અન્તરાયયિતું । યતતિ નિસ્સર્ગિકં ભવતિ । અથ ખુ એકા શ્ચ સ્થિત્વા પ્રતિપાલયિતવ્યં । યદાનેન પ્રતિમુક્તં । ભવતિ તતો સો પૃચ્છિતવ્યો વક્તવ્યો । કિં ત્વયા મુક્તો । યદિ તાવદ્ આહ । પરિમણ્ડામ્ય્ અહં મે ભન્તે । ન ક્ષમતિ જાનાપયિતું । અથ દાન્ આહ । જાનાપયતુ આર્યે નાહમ્ અર્થિકો એતેનેતિ । જાનાપયતિ અનાપતિઃ । અથ દાનિ ભિક્ષુણીયે કિઞ્ચિદ્ ઉપક્રેયમ્ ભવતિ પાત્રમ્ વા ચીવરમ્ વા ન ક્ષમતિ અન્તરા યતિતું । યતતિ વિનયાતિક્રમઃ । અથ દાનિ સંઘમધ્યે વડ્ઢો વડ્ઢિકાય જાનાપયતિ અનાપત્તિઃ । ભિક્ષુર્ અપિ પરોપગતં ચેતાપયતિ વિનયાતિક્રમમ્ આસાદયતિ । તેન ભગવાન્ આહ ।
યા પુન ભિક્ષુણી જાનન્તી પરોપગતં ચેતાપયેન્ નિસ્સર્ગિકપાચત્તિકં ।
શેષા સાધારણા । ઉદ્દાનં ।
પાત્ર [21] । બન્ધન] [22] । ભૈષજ્યં [23] ।
આચ્છેદો [24] । વિકૃતિ [25] । સૂત્રેણ । તન્ત્ર
વાયેન] દ્વે [26, 27] । દ] શાહાનાગતં [28] ।
પર] [29] । પરિણામનેન [30] ॥
તૃતીયો વર્ગઃ ।
તત્ર ત્રયો ન મત વર્ગાત્ । સ્વહસ્તં ક્રયવિક્રયો વિકૃતિશ્ ચ ।
વર્ગાવશેષાઃ । ચતુર્થં ચ ભિક્ષુણીનાં પ્રતિગ્રહં ઉદ્ધરિત્વા ન જાતરૂપં સમોદહેત્ । ધોવનામ્ ઉદ્ધરિત્વા ન ક્રયવિક્રયં । તત્ર નિર્દિષ્ટં । શાટિકામ્ ઉદ્ધરિત્વા ન વિકૃતિં । વિજ્ઞઃ સમોદહે । તત્ર ઉત્ક્ષિપ્ય અરણ્યવાસં ન પરોપગતં ।
તત્ર નિર્દિષ્ટા ત્રિંશદ્ દશ ચ અનૂનાઃ કારણે સમુત્પન્ને નૈઃસર્ગિક ભગવતા નિર્દિષ્ટા ભિક્ષુણીસૂત્રે ॥
સમાપ્તા ત્રિંશન્ નૈસ્સર્ગિકાઃ ॥
પાચત્તિકા ધર્મા 170
183. ઇમે ખો પુનર્ આર્યેમિશ્રિકાયો એકચત્તાલં શતં શુદ્ધપાચત્તિકા ધર્માઃ । અન્વર્ધમાસં સૂત્રે પ્રાતિમોક્ષે ઉદ્દેશમ્ ઉદ્દાનં ।
મૃષ [1] । ઉષ્ટ્રસ્ય [2] । પૈશુન્યમ્ [3] ।
ઉદ્ઘાટનં [4] । સંચિન્ત્ય તિર્યગ્યોનિ [5] । પદશો [6] ।
ઉત્તરિ મનુધર્મે [7] । આરોચનાય [8] ।
યથાસંસ્તુત [9] વિગર્હણાય ચ [10] ॥
પ્રથમો વર્ગઃ ।
ઉદ્દાનં ।
બીજં [11] અન્યવાદમ્ [12] । ઓધ્યાપન [13] ।
મઞ્ચ [14] શય્યા [15] નિકડ્ઢનં [16] ।
પૂર્વોપગતં [17] । વૈહાયસં [18] ।
ઉદકે [19] । કૌકૃત્યેન [20] ॥
દ્વિતીયો વર્ગઃ ॥
ઉદ્દાનં ।
અવસથો [21] । પરંપર [22] ।
પ્રાવરણા [24] । અપ્રત્યુદ્ધારમ્ [23] ।
અદિન્નં [25] । વિકાલો [26] । સન્નિધિ [27] ।
મચ્છા (મન્થ) [28] । અપનિહે [29] । ગણભોજનેન [30] ॥
તૃતીયો વર્ગઃ ॥
ઉદ્દાનં ।
જ્યોતિઃ [31] । સહકાર (સહગાર) [32] । ચ્છન્દમ્ [33] ।
ઉદ્યોજના [34] । ત્રયો ન્તરાયિકા [35] । [36] । [37] ।
[અ]કૃતકલ્પ [38] । રતન [39] । ભીષનેન [40] ॥
ચતુર્થો વર્ગઃ ॥
ઉદ્દાનં ।
સપ્રાણકમ્ [41] । અચેલકે [42] ।
અનુપખજ્જ [43] । પ્રતિચ્છન્નાસનં [44] ।
ત્રયો સેનાયાં [45] । [46] । [47] । પ્રહરતિ [48] ।
તલશક્તિકા [49] । ઉદકહાસ્યેન [50] ॥
પઞ્ચમો વર્ગઃ ॥
ઉદ્દાનં ।
અઙ્ગુલિપ્રતોદ [51] । સ્તેયસાર્થો [52] ।
પૃથિવી [53] । પ્રવારણા [54] । ન શિક્ષિષ્યં [55] ।
મદ્યપાનં [56] । નાદર્ય [57] । ઉપશ્રોત્ર [58] ।
વિનિશ્ચય [59] । સંમોહેન [60] ॥
ષષ્ઠો વર્ગઃ ॥
ઉદ્દાનં ।
સભક્તો [61] । રાજ્ઞઃ [62] । સૂચીગૃહં [63] ।
મઞ્ચ [64] । તૂલ [65] । નિષીદનં [66] ।
કણ્ડુપ્રતિચ્છાદનં [67] । સુગતચીવરં [68] ।
અભ્યાખ્યાનં [69] । પરિણામનેન [70] ॥
સપ્તમો વર્ગઃ ॥
એતે સપ્ત વર્ગાઃ સાધારણાઃ । યથા યેવ ભિક્ષુણા તથા યેવ કર્તવ્યાઃ ।
પાચત્તિકધર્મ 71
સંક્રમણં
184. ભગવાન્ વૈશાલીયં વિહરતિ । અથ ભદ્રા કાપિલેયી અન્તેવાસિનીયે અપ્રતિસંવિદિતા સંઘાટિં પ્રાવરિત્વા જ્ઞાતિકુલં ગતા । ભિક્ષુણીયો ગોચરં પ્રસ્થિતાયો । તા દાન્ આહંસુઃ । એહ્ય્ આર્યે પિણ્ડપાતં ગચ્છામઃ । આહ । યાવત્ સંઘાટીં ગૃહ્ણામિ । સા દાનિ માર્ગયતિ આત્મનઃ સંઘાટિન્ ન પશ્યતિ । તાયે દાનિ ભવતિ અવશ્યમ્ આર્યાય સંઘાટી પ્રાવરિતા । અર્હતિ આર્યા મમ સંઘાટીં પ્રાવરિત્વા ગન્તું । સા દાન્ આહ । ગચ્છથ યૂયં આર્યમિશ્રિકાયો નાહં ગચ્છામિ કિમ્ અર્થં । આર્યા સંઘાટીં પ્રાવરિત્વા ગતા । તા દાન્ આહંસુઃ । આર્યાયે સંઘાટીં પ્રાવરિત્વા આગચ્છાહીતિ । સા દાન્ આહ । નોત્સહામિ આર્યા મમ ગુરુવરભાવનીયા ચેતિ । ન ગતા । સા છિન્નભક્તા સંવૃતા । એતં પ્રકરણં ભિક્ષુણીયો મહાપ્રજાપતીયે ગૌતમીયે આરોચયેંસુઃ । મહાપ્રજાપતી પિ ગૌતમી ભગવત આરોચયેત્ । યાવદ્ ભગવાન્ આહ । શબ્દાપયથ ભદ્રાં । સા દાનિ શબ્દપિતા યાવત્ સત્યં ભદ્રેતિ । એતદ્ એવ સર્વં । ભગવાન્ વિસ્તરેણ પૃચ્છતિ । યાવદ્ એવન્ નામ ત્વં ચીવરસંક્રમણં કરોષિ । દુષ્કૃતન્ તે ભદ્રે । તેન હિ ન ક્ષમતિ ચીવરસંક્રમણં કર્તું । અથ ખલુ ભગવાન્ મહાપ્રજાપતીં ગૌતમીમ્ આમન્ત્રયતિ । પેયાલં । યાવત્ ।
યા પુન ભિક્ષુણી ચીવરસંક્રમણં કુર્યાત્ પાચત્તિકં ।

યા પુન ભિક્ષુણીતિ । પેયાલં ચીવરન્ તિ ચીવરં નામ સંઘાટિ યાવત્ દકશાટિકા । સંક્રમણન્ તિ અન્યા અન્યાય । પાચત્તિકં યાવત્ પ્રજ્ઞપ્તિઃ । ન દાનિ ક્ષમતિ અન્તેવાસિનીયે અપ્રતિસંવિદિતા સંઘાટીં પ્રાવરિતું । અથ દાનિ પ્રાવરતિ વક્તવ્યા ઇયમ્ મયા સંઘાટી પ્રાવરિતા । યદિ પ્રવિશેષિ મમ સંઘાટીં પ્રાવરિત્વા પ્રવિશેસિ । અથાતિરેકં ચીવરમ્ ભવતિ વક્તવ્યા । ઇયમ્ મયા તવ સંઘાટી પ્રાવરિતા । યદિ પ્રવિશેસિ ઇમિના ચીવરેણ પ્રવિશેસીતિ ।
અથ દાનિ ભિક્ષુણી સંઘાટિં ધોવેતિ વા સીવેતિ વા રઞ્જેતિ વા । યદિ પ્રતિબલા ભવતિ તસ્યા અપિ સંવિભાગં કર્તવ્યં । વક્તવ્યા । તિષ્ઠ ત્વં ઇહેવ અહન્ તવ પિણ્ડપાતસંવિભાગં કરિષ્યામીતિ । ભિક્ષુણાપ્ય્ એવં વક્તવ્યં । ન વદતિ વિનયાતિક્રમમ્ આસાદયતિ । તેન ભગવાન્ આહ ।
યા પુન ભિક્ષુણી ચીવરસંક્રમણં કુર્યાત્ પાચત્તિકં ।
પાચત્તિકધર્મ 72
શ્રમણચીવરં
185. ભગવાન્ શ્રાવસ્તીયં વિહરતિ । રાષ્ટ્રપાલા ભાગિનેય । યસ્યાર્થોત્પત્તિ વિસ્તરેણ કર્તવ્યા ।
એષા એવાર્થોત્પત્તિઃ । ભગવાન્ શ્રાવસ્તીયમ્ વિહરતિ । ગર્તોદરો ચ ગર્તોદરમાતા ચ ગર્તોદરપિતા ચ આગરસ્યાનાગરિયં પ્રવ્રજિતાઃ । ગર્તોદરપિતા ગર્તોદરમાતા ચ શાક્યેહિ પ્રવ્રજિતા ગર્તોદરો તીર્થિકેહિ । સો દાનિ હસ્તકમ્બલેન પ્રાવૃતો શીતેન ખણખણાયન્તો દન્તવીણિકાં વાદયન્તો વિહારમ્ આગતો । સ્નેહચરિતો માતૃગ્રામો । સો દાન્ આહ । પુત્ર ગર્તોદર શીત કિતો સિ । સો દાન્ આહ । આમ । તાય તસ્ય ઉત્તરાસઙ્ગો સુરભો સુફોષિતો દિન્નો પ્રાવરણાય । સો દાનિ પ્રાવરિત્વા પાનાગારં ગત્વા પિબન્તો આસતિ । જનો દનિ ઓજ્ઝાયતિ કિમ્ એષાં મિથ્યાદૃષ્ટિકાનાં વિનિપતિતાનાં યાનગર્દભાનાં સુરાભ્રષ્ટાનાં ઋષિધ્વજનેન દિન્નેન ભિક્ષુણીહિ શ્રુતં । એતં પ્રકરણં ભિક્ષુણીયો મહાપ્રજાપતીયે ગૌતમીયે આરોચયેંસુઃ । પેયાલં । યાવદ્ ભગવાન્ આહ । શબ્દાપયથ ગર્તોદરમાતાં । સા દાનિ શબ્દાપિતા । તદ્ એવ સર્વં । ભગવાન્ વિસ્તરેણ પૃચ્છતિ । યાવદ્ આમ્ ભગવન્ । ભગવાન્ આહ દુષ્કૃતં તે ગર્તોદરમાતે । તેન હિ ન ક્ષમતિ આગારિકસ્ય વા પરિવ્રાજકસ્ય વા સ્વહસ્તં શ્રમણચીવરં દાતું । અથ ખલુ ભગવાન્ મહાપ્રજાપતીં ગૌતમીમ્ આમન્ત્રયતિ । પેયાલં યાવત્ પર્યવદાતાનિ ભવિષ્યન્તિ ।
યા પુન ભિક્ષુણી આગારિકસ્ય વા પરિવ્રાજકસ્ય વા સ્વહસ્તં પ્રમાણચીવરં દદ્યાત્ પાચત્તિકં ।
યા પુન ભિક્ષુણીતિ ઉપસમ્પન્ના । આગારિકસ્યેતિ ગૃહિણઃ । પરિવ્રાજકસ્યેતિ ગૌતમજટિલકપર્યન્તં કૃત્વા । સ્વહસ્તન્ તિ હસ્તેન હસ્તં । શ્રમણચીવરન્ તિ ઋષિધ્વજં । દદ્યાત્ પાચત્તિકં યાવત્ પ્રજ્ઞપ્તિઃ । ન ક્ષમતિ આગારિકસ્ય વા પરિવ્રાજકસ્ય વા સ્વહસ્તં શ્રમણચીવરં દાતું । અથ દાનિ ભિક્ષુણી ભવતિ કૃતપુણ્યા સ્ત્રિયો દાનિ મઙ્ગલાર્થાય દારકસ્ય દારિકાયે વા કાષાય ખણ્ડં યાચન્તિ । ન ક્ષમતિ સ્વહસ્તં દાતું કલ્પિયકારિકાય દાતવ્યં । ભિક્ષુર્ અપિ આગારિકસ્ય વા પરિવ્રાજકસ્ય વા સ્વહસ્તં શ્રમણચીવરં દેતિ વિનયાતિક્રમમ્ આસાદયતિ । અથ દાનિ ભિક્ષુઃ કૃતપુણ્યો ભવતિ યાવત્ કલ્પિયકારકેણ દાતવ્યં । ન ક્ષમતિ મહાન્તં પટં દાતું । અથ ખુ પોત્તિખણ્ડં દાતવ્યં । તેન ભગવાન્ આહ ।
યા પુન ભિક્ષુણી આગારિકસ્ય વા પરિવ્રાજકસ્ય વા સ્વહસ્તં શ્રમણચીવરં દદ્યાત્ પાચત્તિકં ।
186. ભગવાન્ શ્રાવસ્તીયમ્ વિહરતિ । ભિક્ષુણીયો દાનિ કુમારીનિવસ્તં નિવાસેન્તિ । જનો દાનિ ઓજ્ઝાયતિ । એતં પ્રકરણં ભિક્ષુણીહિ શ્રુતં । ભિક્ષુણીયો મહાપ્રજાપતીયે ગૌતમીયે આરોચયેંસુઃ । પેયાલં । યાવદ્ ભગવાન્ આહ । તેન હિ ન ક્ષમતિ કુમારીનિવસ્તેન અન્તરગૃહં પ્રવિશિતું । ભગવતા દાનિ અન્તરવાસો ઽનુજ્ઞાતો । ભિક્ષુણીયો દાનિ યથાગતાન્ પટાન્ નવાન્ તન્ત્રોદ્ગતાન્ પુષ્પદશાન્ અન્તરવાસં કુર્વન્તિ । ભગવાન્ આહ । પ્રામાણિકો કર્તવ્યો । અથ ખલુ ભગવાન્ મહાપ્રજાપતીં ગૌતમીમ્ આમન્ત્રયતિ । સન્નિપાત્ય ગૌતમીયે યાવત્ ।
અન્તર્વાસં ભિક્ષુણીય કારાપયન્તીય પ્રામાણિકો કારાપયિતવ્યો તત્રેદં પ્રમાણં દીર્ઘસો ચત્વારિ વિતસ્તિયો । સુગત વિતસ્તિના । તિર્યગ્ દ્વે તદ્ ઉત્તરિં કારાપેય ચ્છેદનપાચત્તિકં ।
પાચત્તિકધર્મ 73, 74
અન્તર્વાસન્ તિ યત્ તદ્ ભગવતાનુજ્ઞાતં । ભિક્ષુણીય કારાપયન્તીયેતિ સ્વયં વા કુર્યાત્ પરેણ વા કારાપયેત્ । તત્રેદં પ્રમાણં દીર્ઘશો તિ આયામો । વિસ્તરો તિ તિર્યગ્ ચત્વારિ વિતસ્તિયો । સુગતવિતસ્તિના તિ તથાગતો ઽર્હન્ સમ્યક્સમ્બુદ્ધો તસ્ય યો વિતસ્તિ સો દ્વ્યર્ધો મઞ્ચકપાદો તદ્ ઉત્તરિમ્ કારાપયેદ્ ઇતિ પરં પ્રમાણતો ચ્છેદનપાચત્તિકં । યાવત્ પ્રજ્ઞપ્તિઃ ।
સા એષા ભિક્ષુણી દીર્ઘશો કરોતિ પ્રામાણિકં તિર્યક્ કરોતિ અતિરેકં । એવં કરોતિ કારાપેતિ નિષ્ઠાપનાન્તિકં આપત્તિઃ । કૃતં લભતિ પરિભોગાન્તિકં વિનયાતિક્રમમ્ આસાદયતિ । એવં તિર્યક્ કરોતિ પ્રામાણિકં દીર્ઘશો કરોતિ અતિરેકં । અન્તે કરોતિ પ્રામાણિકં મધ્યે કરોતિ અતિરેકં । મધ્યે કરોતિ પ્રામાણિકં અન્તે કરોતિ અતિરેકં । દ્વિગુણં માપેતિ ઉદકેન સંકુચતિ સંકુચિતં માપેતિ ઉદકેન ફોષેતિ શુષ્કં વડ્ઢિષ્યતીતિ પાચત્તિકમ્ આસાદયતિ । તેન ભગવાન્ આહ ।
અન્તર્વાસં ભિક્ષુણીય કારાપયન્તીય પ્રામાણિકં કારાપયિતવ્યં તત્રેદં પ્રમાણં । દીર્ઘશો ચત્વારિ વિતસ્તિયો । સુગતવિતસ્તિના । તિર્યગ્ દ્વે તદ્ ઉત્તરિં કારાપેય ચ્છેદનપાચત્તિકં ॥
પાચત્તિકધર્મ 74
સંકક્ષિકા
187. ભગવાન્ શ્રાવસ્તીયં વિહરતિ । અપરા દાનિ ભિક્ષુણી પ્રાસાદિકા દર્શનીયા । તાયે દાનિ પીનેહિ સ્તનેહિ ચીવરમ્ ઉત્ક્ષિપ્તં । સા મનુષ્યેહિ ઉચ્ચગ્ઘીયતિ । પશ્યથ ભણે શ્રમણિકાય કીદૃશં ચીવરમ્ ઉત્ક્ષિપ્તં । એતં પ્રકરણં ભિક્ષુણીયો મહાપ્રજાપતીયે ગૌતમીયે આરોચયેંસુઃ । પેયાલં । યાવદ્ ભગવાન્ આહ । તેન હિ સંકક્ષિકા નામ કર્તવ્યા । ભગવતા દાનિ સંકક્ષિકા અનુજ્ઞાતા । ભિક્ષુણીયો તથાગતાન્ પટાન્ પુષ્પદશાન્ સંકક્ષિકાં કુર્વન્તિ । યાવત્ તેન હિ ન ક્ષમતિ તથાગતાન્ પટાન્ પુષ્પદશાન્ સંકક્ષિકાં કર્તું । યાવત્ તેન હિ પ્રામાણિકા કર્તવ્યા । યથાન્તર્વાસે તથૈવ કર્તવ્યં । યાવત્ તેન ભગવાન્ આહ ।
સંકક્ષિકાં ભિક્ષુણીય કારાપયન્તીય પ્રામાણિકા કારાપયિતવ્યા તત્રેદં પ્રમાણં । દીર્ઘશો ચત્વારિ વિતસ્તિયો । સુગતવિતસ્તિના । તિર્યગ્ દ્વે । તદ્ ઉત્તરિં કારાપેય ચ્છેદનપાચત્તિકં । ણ્ક ॥
દકશાટિકા

188. વૈશાલ્યાં નિદાનં । ભદ્રા દાનિ કાપિલેયી સર્પિણિકાં નદીં સ્નાનાય ગતા । ચીવરન્ નિક્ષિપિત્વા અવતીર્ણા સ્નાનાય । પઞ્ચ લિચ્છવિકુમારાઃ તાયે પ્રતિબદ્ધચિત્તાઃ નદીતીરે સ્થિતાઃ । ભદ્રાયે અઙ્ગયષ્ટિં પશ્યિતુકામાઃ । સા દાન્ આહ દીર્ઘાયુઃ ગચ્છથ ગચ્છથ યાવદ્ અહમ્ ઉત્તરામિ । તા દાન્ આહંસુઃ । નહિ । આર્યાયે વયમ્ અઙ્ગયષ્ટિં પશ્યિતુકામાઃ । સા દાન્ આહ । દિર્ઘાયુઃ કિમ્ અનેન પૂતિકાયેન નવદ્વારેણાશુચિપ્રઘરન્તેન દૃષ્ટેન । પ્રક્રમથ યાવદ્ અહમ્ ઉત્તરામિ । તે દાન્ આહંસુઃ । નહિ નહિ । આર્યાયે વયમ્ અઙ્ગયષ્ટિં પશ્યિતુકામાઃ । તે દાનિ યદા ન ગચ્છન્તિ ચિરઞ્ ચ ભવતિ । સા દાનિ અન્ધો બાલજનો તિ કૃત્વા એકં હસ્તમ્ અગ્રતો કૃત્વા અપરં પૃષ્ઠતઃ કૃત્વા ઉત્તીર્ણા । તે તાં વિવસનાં દૃષ્ટ્વા મૂર્ચ્છિતાઃ પતિતાઃ । ઉષ્ણં શોણિતમ્ મુખાદ્ આગતં । કાલગતં કાલગતાઃ । એતં પ્રકરણં । પેયાલં । યાવદ્ ભિક્ષુણીયો ભગવન્તમ્ આહંસુઃ । પશ્ય ભગવન્ કથમ્ ઇય પઞ્ચ લિચ્છવિકુમારાઃ પ્રતિબદ્ધચિત્તાઃ ભદ્રાયાં મૂર્ચ્છિતાઃ પતિતાઃ । ભગવાન્ આહ । નૈતર્હિ યેવ એતે ભદ્રાયાં પ્રતિબદ્ધચિત્તાઃ મૂર્ચ્છિતાઃ પતિતાઃ । અન્યદાપ્ય્ એતે ભદ્રાયાં પ્રતિબદ્ધચિત્તાઃ અન્યદાપિ ભગવન્ અન્યદાપિ ભિક્ષુણીયો ।
ભૂતપૂર્વં ભિક્ષુણીયો અતીતમ્ અધ્વાનં યાવત્ ત્રિંશભવને । અન્યતરસ્મિં ભવને ભરણી નામ અપ્સરા ઉપપન્ના । પ્રાસાદિકા દર્શનીયા અતિરિવાન્યાસામ્ અપ્સરાણાં અભિભૂય ભાસતે । અતિરિવાન્યાસામ્ અપ્સરાણાં અભિભૂય ભાસતે તપતિ વિરાજતે । તસ્યાઃ પઞ્ચ દેવપુત્રાઃ પ્રતિબદ્ધચિત્તાઃ । શક્રશ્ ચ નામ દેવાનામ્ ઇન્દ્રઃ । માતલિસંગ્રાહકો । જયો । વિજયો । ખાણુ દેવપુત્રો પઞ્ચમઃ । તે દાન્ આહંસુઃ । ન તાવદ્ એષા શક્યા અસ્માભિઃ પઞ્ચધા કર્તું । એષ ગાથાં કુર્મઃ । યો ઽત્ર સર્વસુષ્ઠુ અધ્યવસિતો ભવિષ્યતિ સ ગ્રહીષ્યતીતિ ।
શક્રો દેવાનામ્ ઇન્દ્રો ગાથાં ભાષતે ।
ઉત્થિતો વા નિષણ્ણો વા આસને ન લભતે સુખં ।
શયિતો ચ સુખં લભે યદા કામા જહન્તિ મા ॥ [1] ॥
માતલિ સંગ્રાહકો ગાથાં ભાષયતિ ।
સુખં ત્વમ્ અસિ દેવેન્દ્ર યં સુપ્તો લભસે સુખં ।
ભેર્યા સંગ્રામશીર્ષે વા સદા કામા હનન્તિ માં ॥ [2] ॥
જયો દેવપુત્રો ગાથાં ભષતે ।
ભેર્યાસ્ તુ હન્યમાનાયા ભવેદ્ વીચી મુહુર્ મુહુઃ ।
કાષ્ઠસ્રોતા ઉપપન્નં વા સદા કામા હનન્તિ મે ॥ [3] ॥
વિજયો દેવપુત્રો ગાથાં ભાષતે ।
કાષ્ઠસ્ય વુહ્યમાનસ્ય ભોતિ સંગોજાતુ તહિં ।
પતઙ્ગસ્યેવ અક્ષીણિ નિત્યમ્ ઉન્મિલિતા મમ ॥ [4] ॥
ખાણુ દેવપુત્રો ગાથાં ભાષતે ।
સર્વે ભવન્તો સુખિતા યેષાં ગાથા પ્રતિભાન્તિ ।
અહં ખલુ ન જાનામિ કિં જીવામિ મરામિ વા ॥ [5] ॥
તે દેવપુત્રા આહંસુઃ ।
ત્વં સુષ્ઠુ અધ્યવસિતો તથૈવ એષા ભરણી ।
યુષ્માકં ભવતુ દેવી યા સર્વઅઙ્ગશોભના ॥ [6] ॥
ભગવાન્ આહ । સ્યાદ્ વો ભિક્ષુણિયો યુષ્માકમ્ એવમ્ અસ્યાદ્ અન્યા સા ભરણી નામ અપ્સરા અભૂષિ । નૈતદ્ એવં દ્રષ્ટવ્યં । એષા સા ભદ્રા અપ્સરા અભૂષિ । અન્યે તે દેવપુત્રાઃ એતદ્ એવ તે પઞ્ચ લિચ્છવિકુમારાઃ । તદાપ્ય્ એતે એતાય પ્રતિબદ્ધચિત્તાઃ । એતર્હ્ય્ અપ્ય્ એતે એતાય પ્રતિબદ્ધચિત્તાઃ । ભિક્ષુણીયો આહંસુઃ । કસ્ય ભગવન્ કર્મણો વિપાકેન ભદ્રા પ્રાસાદિકા દર્શનીયા મહાકુલીના મહેશાખ્યા મહાભોગા ક્ષિપ્રાધિગમા ચ । અથ ખલુ ભગવાન્ ભદ્રાં કાપિલેયીમ્ આમન્ત્રયતિ । પ્રતિભાતુ તે ભદ્રે ભિક્ષુણીનામ્ આત્મોપનાયિકાં પૂર્વેનિવાસપ્રતિસંયુક્તાં કથાં । અથ ખલુ ભદ્રા અનેકવિધં પૂર્વેનિવાસમ્ અનુસ્મરન્તી ભિક્ષુણીયો આમન્ત્રેતિ ।
ભૂતપૂર્વં ભગિન્યઃ અતીતમ્ અધ્વાનં નગરં વારાણસી કાશીજનપદો । તત્ર દાનિ સ્ત્રી અભૂષિ દરિદ્રા । સા દાનિ અન્યતરાય શ્રેષ્ઠિભાર્યાય શબ્દાપિતા કેશાન્ પ્રસાધનાય । સા તાયે શ્રેષ્ઠિભાર્યાયે કેશાન્ પ્રસાધયતિ ।
બુદ્ધાનાં ભગવતામ્ અનુત્પાદાત્ પ્રત્યેકબુદ્ધા ઉત્પદ્યન્તે ।
અથ શુણ્ઠીક નામ પ્રત્યેકબુદ્ધો પિણ્ડપાતાય ચરન્તો તસ્મિન્ ગૃહે પિણ્ડાય પ્રવિષ્ટો । પ્રત્યેકબુદ્ધસ્ તૂષ્ણીમ્ એવ તિષ્ઠતિ । ન કોચિદ્ આલાપિય દેતિ । સા દાનિ સ્ત્રી તાં શ્રેષ્ઠિભાર્યાં આહ । દેહિ એતસ્ય ભિક્ષાં । સા શ્રેષ્ઠિભાર્યા ઊર્ધ્વમ્ અવલોકયિત્વા આહ । કા ઇમસ્યૈવં દુર્વર્ણસ્ય અલ્પેશાખ્યસ્ય ભિક્ષાન્ દાસ્યતિ । સા જલ્પતિ । ન એતે કાયપ્રાસાદિકા ઇચ્છીયન્તિ । ચિત્તપ્રાસાદિકા એતે ઇચ્છીયન્તિ । સા દાન્ આહ । નો તસ્ય દેમિ । સા દાનિ દરિદ્રા સ્ત્રી આહ । આર્યધીતે દેહિ મે યન્ મમાદ્યભક્તં ત્વયા દાતવ્યમ્ તમ્ અહમ્ ઇમસ્ય દદામિ । તાય દાનિ આજ્ઞપ્તં । યન્ તવાદ્યભક્તં પ્રાપુણતિ તં ગૃહીત્વા ઉદકે પ્રક્ષિપાહિ એતસ્ય વા દેહીતિ । તાય તં ભક્તં પ્રતિલદ્ભં । હસ્તસ્યૈવં કૃત્વા પ્રસાદેન તસ્ય પ્રત્યેકબુદ્ધસ્ય દત્તં । સ પ્રત્યેકબુદ્ધસ્ વત એવ વૈહાયસે પ્રક્રાન્તઃ । સા દાનિ દૃષ્ટ્વા તુષ્ટા ઉદગ્રા આત્તમના ગૃહં પ્રવિષ્ટા । શ્રેષ્ઠિના ચ દૃષ્ટો ગૃહાતો ઋષી વૈહાયસેન પ્રક્રાન્તો । તતઃ શ્રેષ્ઠિ ગૃહં પ્રવિષ્ટો પૃચ્છતિ । કોચિદ્ ઇહ ઋષિઃ પ્રવિષ્ટઃ । આહ । પ્રવિષ્ટો । આહ । કિઞ્ચિત્ તસ્ય દત્તં । આહ । નહિ । ઇમાય દરિદ્રસ્ત્રિયાય દત્તં શ્રેષ્ઠી ઉત્કણ્ઠિતો ઈદૃશો દક્ષિણીયો મમ ગૃહં પ્રવિષ્ટો ન ચ સંમાનિતો । સો દાનિ શ્રેષ્ઠી તાં સ્ત્રિયમ્ આહ । દેહિ મે એતં પુણ્યં યં ત્વયા અદ્ય સઞ્ચિતં । દદામિ તે પ્રભૂતં હિરણ્યં સુવર્ણં । સા દાન્ આહ ।
ક્ષીયતિ સર્વં ધનધાન્યં જાતરૂપં રજતં ચ ।
ન ક્ષીયન્તે પુણ્યેફલં દત્તં મુનીનાં સર્વથા । [7] ॥
યદ્ અહમ્ એવં દરિદ્રા પર વક્તવ્યા અન્યથા ।
એતાદૃશાનામ્ અદર્શનાત્ અસંવિભાગાચ્ ચ ભોગાનાં । [8] ।
દુર્વર્ણતાય મુચ્યે હં અવૈકલ્યતા ચ ભોગેહિ ।
મા પરદત્તજીવિની આવશા પરકુલેહિ । [9] ॥
એવં ચઙ્ક્રમેયં ન ભે યથા ચઙ્ક્રમસે વીર ।
એવં સીયા વીતરાગા ભવબન્ધનવિમુક્તા । [10] ॥
પારત્રિકં સુનિહિતં અવૈકલ્યતા હૃષ્ટા ।
ભવામિ મુદિતા [ઃ ઃ] દત્ત્વા ઋષિસ્ય આહારં । [11] ॥
ઇતો ચ્યવિત્વા ઉપપદ્યિષ્યં નન્દને રમ્યે
તત્ર પ્રવિચારિષ્યં દેવગણસમાકુલે । ॥
ભક્તં સમયે દાનં દત્તં મયા
સુવિહિતસ્ય દુઃખપ્રહાણાય ॥ [12] ॥
અથ શ્રેષ્ઠિના સા ભાર્યા અવસાદિતા । સા દરિદ્રા સ્ત્રી ભટ્ટારિકા સ્થાપિતા ।
સ્યાદ્ વો ભગિન્યઃ અન્યા સા દરિદ્રા સ્ત્રી નૈતદ્ એવં દ્રષ્ટવ્યં । અહમ્ એવ સા દરિદ્રા સ્ત્રી । યં સો મયા પ્રત્યેકબુદ્ધો પિણ્ડપાતેન પ્રતિમાનિતો પ્રસન્નચિત્તાય તસ્ય કર્મણો વિપાકેનાહં પ્રાસાદિકા । પેયાલં । અપિ તુ ભગિન્યઃ નૈતદ્ એવં મયા કુશલમૂલમ્ અવરોપિતં યેનાહં પ્રાસાદિકા દર્શનીયા । ક્ષિપ્રાધિગમા ચ । અન્યદા પિ મયા કુશલમૂલં અવરોપિતં ।

189. ભૂતપૂર્વં ભગિન્યો ઽતીતે ઽધ્વનિ વારાણસીયં નગરે કાયચિ સ્ત્રિયાય લોહચક્રં પટલકે કૃત્વા પુષ્પેહિ ઓકિરિત્વા કાશિકેન વસ્ત્રેણ પ્રતિચ્છાદેયિત્વા ભગવતો કાશ્યપસ્ય દત્તં । દત્ત્વા ચ પ્રણિધાનમ્ અકાર્ષીત્ । રથસ્ય ચક્રં સનાભિનેમિકં વસ્ત્રોત્તમેન પ્રતિચ્છાદયિત્વા યે મુનિવરસાક્ષિકૃતા હિ ધર્મા અહમ્ અપિ તં સાક્ષિકરોમિ ધર્મં । સા દાનિ કેનચિત્ કાર્યેણ અપરાધિની સ્વામિના અવસાદિતા । સા દાનિ ઉત્કણ્ઠિતા । આહ । ધિગ્ અસ્તુ સ્ત્રીભાવઃ । પરિભૂતો માતૃગ્રામઃ । ગચ્છામિ ઉદ્બન્ધિષ્યં । સા રજ્જુમ્ આદાય નિર્ગતા । તત્ર ચ નાતિદૂરે ભગવતો કાશ્યપસ્ય સ્તૂપં દૃષ્ટ્વા પ્રસાદજાતા । અલઙ્કારવિભૂષિતા કાશિકવસ્ત્રપ્રાવૃતા ચન્દાનુલિપ્તગાત્રા સા ચિન્તયતિ । અહં મરિષ્યં । ભગવતો કાશ્યપસ્ય સ્તૂપે પૂજાં કરિષ્યં । સા પ્રસન્નચિત્તા તાનિ અલઙ્કારાણિ મુઞ્ચિત્વા સ્તૂપે અવકિરિત્વા કાશિકેન વસ્ત્રેણાચ્છાદયિત્વા ચન્દનેનાનુલિમ્પિત્વા પ્રણિધાનં અકાર્ષીત્ । અનાગતે ઽધ્વનિ એવમ્વિધં શાસ્તારમ્ આરાગીયેયં । સ ચ મે ધર્મન્ દેશેય તસ્યાહં ધર્મન્ દેશિતમ્ આજાનેયન્ તિ । સા તહિમ્ ઉદ્બન્ધિત્વા કાલગતા । તાવત્ત્રિંશભવને ઉપપન્ના । અપ્સરસહસ્રપરિવૃતા સા તહિં યાવદાયુઃ સ્થિત્વા તતશ્ ચ્યવિત્વા મનુષ્યેષૂપપન્નાઃ । વૈશલીયં કાપિલસ્ય ગોત્રસ્ય બ્રાહ્મણકુલે ઉપપન્ના । તાયે દાનિ જ્ઞાતિકેહિ ભદ્રેતિ નામ કૃતં । અનર્થિકા કામગુણેહિ પઞ્ચહિ યા નિષ્ક્રમિત્વા પ્રવ્રજિતા સર્વાસ્રવક્ષયમ્ અકાર્ષીત્ । કાશિકાનિ વસ્ત્રાણિ પ્રત્યગ્રં ચાનુલેપનં ભગવતો કાશ્યપસ્ય યા પ્રસન્નાભિરોપયેત્ । સા કાપિલેયી ભગવતો પાદાં વન્દતિ શાસ્તુનો । યાવદ્ ભગવાન્ આહ । તેન હિ દકશાટિકા નામ કર્તવ્યા । ભિક્ષુણીયો આહંસુઃ । પશ્ય ભગવન્ કથમ્ ઇયં ભદ્રા સ્થવિરમહાકાશ્યપેન સાર્ધં પ્રવ્રજિતા । ભગવાન્ આહ । ન એતર્હિ યેવ એતે ઉભયે પ્રવ્રજિતા । અન્યદાપ્ય્ એતે ઉભયે પ્રવ્રજિતાઃ । અન્યદાપિ ભગવન્ અન્યદાપિ ભિક્ષુણીયો ।
ભૂતપૂર્વં ભિક્ષુણીયો અતીતમ્ અધ્વાનં ચત્વારો રાજઋષયઃ કુમ્ભકારકુલે વાસમ્ ઉપગતાઃ ।
ખાણુવર્ણઃ કલિઙ્ગાનાં ગન્ધારાનાઞ્ ચ ભાર્ગવો ।
નિમી રાજા વિદેહાનાં ઉગ્રસેનશ્ ચ ક્ષત્રિયઃ ॥ [13] ॥
એતે ચત્વારો રાજઋષયઃ ઉગ્રતેજા મહાબલા કુમ્ભકારકુલે વાસ એકરાત્રમ્ ઉપાગમત્ । કુમ્ભકારમ્ ઉપસમ્ક્રમ્ય તાન્ એવ પરિપૃચ્છતિ । કિં દૃષ્ટ્વા શ્રુત્વા વા પ્રવ્રજ્યામ્ આરોચથ ।
ખાણુવર્ણઃ મહારાજા કલિઙ્ગાનાં નરઋષભઃ ।
પૃચ્છિતો કુમ્ભકારેણ ઇદમ્ વચનમ્ અબ્રવીત્ ॥ [14] ॥
શઙ્ખાં સુવર્ણોત્તરનિષ્ઠિતાન્ નારિ ।
પિનન્ધન પિનન્ધતિ
શબ્દ દ્વિતીયા તુ સમાગતા યતો રમાગતા યતો
સંસર્ગદોષં દૃષ્ટ્વા શ્રુત્વા ચ
ભિક્ષુચર્યાઞ્ ચરામિ ॥ [15] ॥
ભાર્ગવો પિ મહારાજા ગન્ધારાણાં નરર્ષભઃ ।
પૃચ્છિતો કુમ્ભકારેણ ઇદમ્ વચનમ્ અબ્રવીત્ ॥ [16] ॥
દ્વિજા તુ કુણપસ્ય કારણા ।
એકસ્યાસ્તિ બહુકા પતન્તિ ।
આહારહેતોઃ પરિધાવન્તિ ।
તાં દૃષ્ટ્વા ભિક્ષુચર્યાઞ્ ચરામિ ॥ [17] ॥
નિમી અપિ મહારાજા વૈદેહો મિથિલાધિપઃ ।
પૃચ્છિતો કુમ્ભકારેણ ઇદમ્ વચનમ્ અબ્રવીત્ ॥ [18] ॥
અહ્ અદૃશી મેઘસમાનવર્ણાં ।
તેલાપકાંશ ચ્છુરિતાન્ સમાનાન્ ।
તામ્ એવ ફલહેતોર્ વિભગ્નગતાં
દૃષ્ટ્વા સંવિગ્નો ભિક્ષુચર્યાઞ્ ચરામિ ॥ [19] ॥
ઉગ્રસેનો પિ મહારાજા ક્ષત્રિયાણાં નરર્ષભો ।
પૃચ્છિતો કુમ્ભકારેણ ઇદમ્ વચનમ્ અબ્રવીત્ ॥ [20] ॥
ર્ષભસ્ તાદૃશાય શોભાય મધ્યે ।
ચલત્કકુદવર્ણેન વપુષા ઉપેતો ।
તમ્ અદૃશાસિ કામહેતોર્ વિભગ્ન ।
ભગ્નં તં દૃષ્ટ્વા ભિક્ષુચર્યામ્ ચરામિ ॥ [21] ॥
સર્વે ઇમે દેવસમા સમાગતાઃ ।
અગ્નિર્ યથા પ્રજ્વલિતો નિશાય ।
અહં અપિ પ્રવ્રજિષ્યં ..... ।
અપહાય કામાનિ મનોરમાણિ ॥ [22] ॥
કુમ્ભકારભાર્યા કથયતિ ।
અયમ્ એવ કાલો નહિ અન્યદ્ અસ્તિ ।
અનુશાસકો નાસ્તિ ઇતો બહિર્ધા ।
અહં અપિ પ્રવ્રજિષ્યં ।
પુત્રકા મહ્યં કહિં ગમિષ્યન્તિ ॥ [23] ॥
આમં પક્વન્ ન જાનન્તિ અથ લોણમ્ અલોણકં ।
શકુનીવ મુક્તા પુરુષસ્ય હસ્તાત્ ।
અજાતપક્ષા બાલા પુત્રકા અજાનકાઃ ॥ [24] ॥
પ્રવ્રજિતમ્ અનુપ્રવ્રજામિ
ચરન્તમ્ અનુચરામ્ય્ અહં ॥ [25] ॥
નિમી રાજા બોધિસત્ત્વઃ કલિઙ્ગ પિ શારિસુતઃ ।
ઉગ્રસેનશ્ ચ મૌદ્ગલ્યો આનન્દો આસિ ભાર્ગવો ।
કુમ્ભકારઃ કાશ્યપો આસિ ભદ્રા સા કુમ્ભકારિકા ॥ [26] ॥
તદાપ્ય્ એતે ઉભયે પ્રવ્રજિતાઃ ।
એતર્હ્ય્ અપ્ય્ એતે ઉભય પ્રવ્રજિતાઃ ॥ [27] ॥
ભગવતા દાનિ ભિક્ષુણીનામ્ ઉદકશાટિકા અનુજ્ઞાતા । ભિક્ષુણીયો દાનિ તથાગતાન્ પટાન્ દકશાટિકાં કુર્વન્તિ । ભગવાન્ આહ । તેન હિ ન ક્ષમતિ યથાગતં પટં દકશાટિકાં કર્તું । યાવચ્ છિક્ષાપદં પ્રજ્ઞપ્તં ।
દકેશાટિકાં ભિક્ષુણીય કારાપયન્તીય પ્રામાણિકા કારાપયિતવ્યા । તત્રેદં પ્રમાણન્ । દીર્ઘશો ચત્વારિ વિતસ્તિયો । સુગતવિતસ્તિના । તિર્યગ્ દ્વે તદ્ ઉત્તરિં કારાપયે ચ્છેદનપાચત્તિકં ।
દકશાટિકા તિ યા સા ભગવતા અનુજ્ઞાતા । કારાપયન્તીયે તિ સ્વયં કુર્યાત્ પરેણ વા કારાપયે । પ્રામાણિકન્ તિ તત્રેદં પ્રમાણં ચત્વારિ વિતસ્તિયો । સુગતવિતસ્તિના તિ સુગતો નામ તથાગતો ઽર્હન્ સમ્યક્સમ્બુદ્ધો તસ્ય યો વિતસ્તિ સો દ્વ્ય્ અર્ધો મઞ્ચકપાદો તિર્યગ્ દ્વે તદ્ ઉત્તરિં કારાપયે પાચત્તિકં । અથ દાનિ એકાન્તે નિકુઞ્જે પ્રદેશે સ્નાયન્તિ વિના દકશાટિકાય અનાપત્તિઃ । ભિક્ષુર્ અપિ વિના દકશાટિકાય સ્નાયતિ વિનયાતિક્રમમ્ આસાદયતિ । અથ નિકુઞ્જપ્રદેશે સ્નાયતિ વિના દકશાટિકાય અનાપત્તિઃ । તેન ભગવાન્ આહ ।
દકશાટિકાં ભિક્ષુણીય કારાપયન્તીય પ્રામાણિકા કારાપયિતવ્યા । તત્રેદં પ્રમાણં । દીર્ઘશો ચત્વારિ વિતસ્તિયો । સુગતવિતસ્તિના । તિર્યગ્ દ્વે । તદ્ ઉત્તરિમ્ કારાપયે ચ્છેદનપાચત્તિકં ॥
પાચત્તિકધર્મ 76
કઠિન
190. ભગવાન્ શ્રાવસ્તીયમ્ વિહરતિ । સ્થૂલનન્દા નામ ભિક્ષુણી ભિક્ષુણીસંઘેન અધ્યેષ્ટા । શક્યસિ આર્યે સંઘસ્ય કૃતેન પટાન્ યાચિતું । સા દાન્ આહ । શક્યં । સા દાનિ દુર્બલકુલેષુ ગત્વા આહ । મહાપુણ્યો શક્યસિ સંઘસ્ય પટં દાતું । આહંસુઃ । આર્યે આજ્ઞાસ્યામઃ પુનર્ અપ્ય્ આગમિષ્યસિ । સા પુનઃ પુનર્ આગચ્છતિ । આહંસુઃ । જ્ઞાસ્યામઃ જ્ઞાસ્યામ ઇતિ । સા દાનિ જલ્પતિ । યદિ યૂયં દાતુકામા દદથ । અયં સંઘસ્ય ચીવરકાલો અતિક્રમતિ । કિં જ્ઞાસ્યામ ઇતિ વદથ । તેહિ દાનિ ન દત્તં । ચીવરકાલો ઽતિક્રાન્તો । એતં પ્રકરણં ભિક્ષુણીયો મહાપ્રજાપતીયે ગૌતમીયે આરોચયેંસુઃ યાવદ્ ભગવાન્ આહ ।
યા પુન ભિક્ષુણી દુર્બલાય ચીવરપ્રત્યાશાય સંઘસ્ય કઠિનાસ્તારં વ્યતિનામયેત્ પાચત્તિકં ।

યા પુન ભિક્ષુણીતિ ઉપસમ્પન્ના । દુર્બલાયેતિ અપ્રતિબલાય । ચીવરપ્રત્યાશાયેતિ ચીવરં નામ કાલં યાવત્ ક્ષૌમુનિકા । સંઘસ્ય કઠિનાસ્તારિકં । વ્યતિનામયેદ્ ઇતિ અતિક્રામયેત્ પાચત્તિકં યાવત્ પ્રજ્ઞપ્તિઃ । એષા દાનિ ભિક્ષુણી ઉત્સાહીયતિ । આર્યે શક્ષ્યસિ સંઘસ્ય કઠિનં યાચિતું । યદિ પ્રતિબલા ભવતિ ઉત્સહિતવ્યં । ઉત્સહિત્વા ન દુર્બલકુલાનિ યાચિતવ્યાનિ । અથ ખલુ યે પ્રતિબલાઃ પિતા પુત્રા વા ભ્રાતરૌ વા ભગિનીયો વા જ્ઞાતિસમ્બન્ધા વા ગોત્રસમ્બન્ધા વા તે યાચિતવ્યા । તે પ્રતિબલા દાતું તે યાચિત્વારોચયિતવ્યાઃ । અથ દાન્ આહંસુઃ જ્ઞાસ્યામ જ્ઞાસ્યામ ઇતિ વક્તવ્યા । દેથ વા પ્રત્યાખ્યાથ વા ચીવરકાલો ઽતિક્રમતિ । અથ દાનિ અપ્રતિબલા ભવતિ ઉત્સાહયિતવ્યા સા એષા ભિક્ષુણી સંઘસ્ય કઠિનવિવરાર્થાય । ઉત્સહયિત્વા નૈવ યાચતિ નૈવ યાવયેતિ ન ભિક્ષુણીસંઘસ્યારોચયતિ ન લભ્યતીતિ પાચત્તિકમ્ આસાદયતિ । ફુ । ભિક્ષુર્ અપિ દુર્બલાય ચીવરપ્રત્યાશાય સંઘસ્ય કઠિનાસ્તારં વ્યતિનામયેતિ વિનયાતિક્રમમ્ આસાદયતિ । તેન ભગવાન્ આહ ।
યા પુન ભિક્ષુણી દુર્બલાય ચીવરપ્રત્યાશાય સંઘસ્ય કઠિનાસ્તારં વ્યતિનામયેત્ પાચત્તિકં । ફુ ॥
પાચત્તિકધર્મ 77
ચીવરપારિહારિકં
191. ભગવાન્ શ્રાવસ્તીયં વિહરતિ । તા દાનિ ભિક્ષુણીયો સાન્તરરોત્તરેણ પ્રાવૃતા ભગવતો પાદવન્દિકા આગતા તાસાં નિર્ગતાનાં અગ્નિદાહ ઉત્પન્નઃ । તાસાં દગ્ધાનિ ચીવરાણિ । એતં પ્રકરણં ભિક્ષુણીયો મહાપ્રજાપતીયે ગૌતમીયે આરોચયેંસુઃ । પેયાલં । યાવદ્ આમ ભગવન્ । ભગવાન્ આહ । એતં વ ત દાનિ યૂયં પારિહારિકં ચીવરં ન પરિહરથ । તેન હિ પારિહારિકં ચીવરં પરિહરિતવ્યં ।
એષા યેવાર્થોત્પત્તિઃ । ભગવાન્ શ્રાવસ્તીયં વિહરતિ । તા દાનિ ભિક્ષુણીયો શાકીયકન્યાયો ચ મલ્લકન્યાયો ચ કોલિતકન્યાયો ચ સુકુમારપ્રવ્રજિતા ચ । ભારિકાં સંઘાટિં પરિહરન્તીયો કિલમ્યન્તી । એતં પ્રકરણં ભિક્ષુણીયો મહાપ્રજાપતીયે ગૌતમીયે આરોચયેંસુઃ । પેયાલં । યાવદ્ ભગવાન્ આહ । તેન હિ અનુજાનામિ ગ્લાનાયે । અથ ખલુ ભગવાન્ મહાપ્રજાપતીં ગૌતમીમ્ આમન્ત્રયતિ । સન્નિપાતય ગૌતમિ । પેયાલં । યાવત્ ।
યા પુન ભિક્ષુણી અગિલાના પારિહારિકં ચીવરં ન પરિહરતિ પાચત્તિકં ।
યા પુન ભિક્ષુણીતિ ઉપસમ્પન્ના । પારિહારિકં ચીવરન્ તિ સંઘાટી યાવત્ દકશાટિકા । પરિહરતીતિ યેન ગચ્છેય તહિં નેતવ્યા । અગિલાના તિ પ્રત્યુદ્ધૃતં પદં ભગવતા અનાપત્તિઃ ગિલાનાય । સા એષા ભિક્ષુણી અગિલાના પારિહારિકં ચીવરં ન પરિહરતિ પાચત્તિકમ્ આસાદયતિ । અથ દાનિ ચેતિયં વન્દતિ ચઙ્ક્રમતિ વા અન્તો સીમમ્ વા ગચ્છતિ અનાપત્તિઃ । ભિક્ષુર્ અપિ પારિહારિકં ચીવરં ન પરિહરતિ વિનયાતિક્રમમ્ આસાદયતિ । તેન ભગવાન્ આહ ।
યા પુન ભિક્ષુણી અગિલાના પારિહારિકં ચીવરં ન પરિહરતિ પાચત્તિકં ।
પાચત્તિકધર્મ 78
પચતિ
192. ભગવાન્ વૈશાલીયં વિહરતિ । ભદ્રાયે દાનિ કાપિલેયીયે જ્ઞાતિકુલાતો દેવસિકં ભક્તમ્ આનીયતિ । સા તં વિહારકે પચિત્વા ખાદતિ । તાયે દાનિ પુત્રભ્રાતૃકા આગતાઃ । ભદ્રાયે અવલોકનાય ગતાઃ । સાન્યેષામ્ આહ ભુઞ્જિષ્યથ । તે દાન્ આહંસુઃ ભુઞ્જિષ્યં । તાયે તતો દિન્નં । આહ । મૃષ્ટં ખલ્વ્ ઇમં । કુતો ઇમં । સા દાન્ આહ । યુષ્માકં ગૃહાતો આનીતં । આહંસુઃ । અસ્માકં ગૃહે ન એવં મૃષ્ટં પચ્યતિ । આહ । કિં યુષ્માકં ભદ્રાયિણીયો ચેટિયો જાનિષ્યન્તિ । કથં પરિતવ્યન્ તિ । એવમ્ એવોપકરણાનિ અસ્ફાતિકા કુર્વન્તિ । તે દાનિ ગૃહં ગત્વા તા દાસીયો દણ્ડકશાહતાયો કૃતાયો । ઇતિકિતિકાયે ધીતરો એવમ્ એત્તકમ્ ઉપકરણં દદામો યૂયમ્ અસ્ફાતિકં કરોથ । તા રોદમાના આહંસુઃ । આર્યધીતા અસ્માકં હનાયેતિ । ભિક્ષુણીહિ શ્રુતં । એતં પ્રકરણં । પેયાલં । યાવદ્ ભગવાન્ આહ । દુષ્કૃતં તે ભદ્રે । તેન હિ ન ક્ષમતિ પરાહૃતં ખાદનીયમ્ વા ભોજનીયમ્ વા પચિતુમ્ વા પચાયિતુમ્ વા ભૃજ્જિતુમ્ વા ભૃજ્જાપયિતુમ્ વા ।
એષા એવાર્થોત્પત્તિઃ । ભગવાં ચ્છ્રાવસ્તીયમ્ વિહરતિ । તા દાનિ ભિક્ષુણીયો શાકિયકન્યાયો ચ કોલિતકન્યાયો ચ પિણ્ડાય ચરન્તીયો । પર્યુપાસિતં ભોજનં લભન્તિ । પર્યુપાસિતં ઓદનમ્ । પર્યુપાસિતં સૂપં । પર્યુપાસિતં શાકં । પર્યુપાસિતં કુલ્માષં । તાયો ભુક્ત્વા ભુક્ત્વા વમન્તિ । એતં પ્રકરણં ભિક્ષુણીયો મહાપ્રજાપતીયે ગૌતમીયે આરોચયેંસુઃ । પેયાલં । યાવત્ લભ્યં ભગવન્ ભિક્ષુણીય તૂષ્ણીં કૃત્વા ભોક્તું । ભગવાન્ આહ લભ્યં । અથ ખલુ ભગવાન્ મહાપ્રજાપતીં ગૌતમીમ્ આમન્ત્રયતિ । યાવત્ પર્યવદાતાનિ ભવિષ્યન્તિ ।
યા પુન ભિક્ષુણી પરાહૃતં ખાદનીયં વા ભોજનીયમ્ વા પુનો પુનો પચિત્વા વા પચાપેત્વા વા ભૃજ્જિત્વા વા ભૃજ્જાપેત્વા વા કઠિત્વા વા કઠાપેત્વા વા અગિલાના ખાદયે વા ભુઞ્જેય વા પાચત્તિકં ॥
યા પુન ભિક્ષુણીતિ । પેયાલં । પરાહૃતન્ તિ ગ્રામતો વા આનીતં નગરતો વા આનીતં । ખાદનીયન્ તિ ખાદનીયં ભોજનીયન્ તિ ભોજનીયં । પચિત્વા તિ સ્વયં । પચાપયિત્વા તિ પરેહિ । ભૃજ્જિત્વા તિ સ્વયં । ભૃજ્જાપયિત્વા તિ પરેહિ । કઠિત્વા તિ સ્વયં । કઠાપયિત્વા તિ પરેહિ । અગિલાના તિ પ્રત્યુદ્ધૃતં ભગવતા પદં અનાપત્તિર્ ગિલાનાયે । કિન્ દાનિ અત્ર ગૈલાન્યમ્ અભિપ્રેતં । જરાદુર્બલા વા ભોતિ વ્યાધિદુર્બલા વા ભુક્ત્વા વા વમતિ । અફાસું વા ભોતિ ઇદમ્ અત્ર ગૈલાન્યમ્ અભિપ્રેતં । સા એષા ભિક્ષુણી રસગૃધ્યા પરાહૃતં પિણ્ડપાતં પુનો પુનો પચેય વા પચાપેય વા પાચાત્તિકમ્ આસાદયતિ । અથ દાનિ શીતલમ્ ભવતિ લભ્યા ઉષ્ણીકર્તું । ન દાનિ થાલિકાય વા પિઠરિકાય વા । અથ ખલુ તામ્રપાત્રેણ વા કુપાત્રેણ વા કાંસિકાય વા ઉષ્ણીકર્તવ્યં । ભિક્ષુર્ અપિ સ્વયં પચતિ વિનયાતિક્રમમ્ આસાદયતિ । અથ દાનિ કલ્પિયકારેણ પચાપેતિ અનાપત્તિઃ । અથ દાનિ શીતલો ભવતિ પિણ્ડપાતો ઉષ્ણીકરોતિ અનાપત્તિઃ । તેન ભગવાન્ આહ ।
યા પુન ભિક્ષુણી પરાહૃતં ખાદનીયમ્ વા ભોજનીયમ્ વ પુનો પચિત્વા વા પચાપેત્વ વા ભૃજ્જિત્વા વા ભૃજ્જાપયિત્વા વા કઠિત્વા વા કઠાપયિત્વા વા અગિલાના ખાદેય વા ભુઞ્જેય વા પાચત્તિકં । હ્રા ॥
પાચત્તિકધર્મ 79
દકવિજનેન

193. ભગવાન્ શ્રાવસ્તીયમ્ વિહરતિ । ગર્તોદરો ચ ગર્તોદરમાતા ચ ગર્તોદરપિતા ચ અગારસ્યાનગારિયં પ્રવ્રજિતાઃ । ગર્તોદરપિતા ચ ગર્તોદરમાતા ચ શાક્યેહિ પ્રવ્રજિતા ગર્તોદર તિર્થકેષુ । ગતોદરપિતા ભુઞ્જતિ ગર્તોદરમાતા વીજયન્તી અગ્રતો તિષ્ઠતિ પાનીયમલ્લકં ધારેતિ । સો દાનિ તાયે કાનિચિત્ કાનિચિત્ પૂર્વચરિતાનિ જલ્પતિ । યાનિ તાયે અમનઆપાનિ । તાય તસ્ય પાનીયમલ્લકં મસ્તકે આપિટ્ટિતં । વીજનદણ્ડેન ચ મસ્તકે આહતો । અખલ્લમહલ્લઅકુશલઅપ્રકૃતિજ્ઞઃ । અદ્યાપિ ત્વં અજલ્પિતવ્યાનિ જલ્પસિ । સા ભિક્ષુણીહિ દૃષ્ટા । તા દાન્ આહંસુઃ । મા આર્યે એવં કરોહિ । અગ્રપરિષા એષા ન લભ્યા એવં કર્તું । સા દાન્ આહ । અયં ખલુ અખલ્લ અકુશલો અપ્રકૃતિજ્ઞો અદ્યાપિ યાનિ તાનિ અજલ્પિતવ્યાનિ જલ્પતિ । એતં પ્રકરણં ભિક્ષુણીયો મહાપ્રજાપતીયે ગૌતમીયે આરોચયેંસુઃ । યાવદ્ ભગવાન્ આહ । દુષ્કૃતં તે ગર્તોદરમાતે । નૈષ ધર્મો નૈષ વિનયો । એવં ચ દાનિ ભિક્ષું ભુઞ્જન્તં દકવીજનેન ઉપસ્થિહસિ । તેન હિ ન ક્ષમતિ દકવીજનેન ઉપસ્થિહિતું । યાવદ્ ભગવાન્ આહ ।
યા પુન ભિક્ષુણી ભિક્ષું ભુઞ્જન્તં દકવીજનેન ઉપસ્થિહેય પાચત્તિકં ।
યા પુન ભિક્ષુણીતિ ઉપસમ્પન્ના । પેયાલં । ભિક્ષુન્ તિ ઉપસમ્પન્નં । પે । ભુઞ્જન્તં તિ પઞ્ચજાતકમ્ વા પઞ્ચજાતકસંસૃષ્તમ્ વા યદ્ વા કિઞ્ચિત્ ખાદ્યં ભોજ્યં । દકવીજનેન ઉપસ્થિહેયા તિ પાનીયમલ્લકં ધારયેત્ । વીજનવાતમ્ વા દદ્યાત્ પાચત્તિકં । યાવત્પ્રજ્ઞપ્તિઃ । સા એષા ભિક્ષુણી ઉદકમલ્લકન્ ધારયતિ નીવીજનં વિનયાતિક્રમમ્ આસાદયતિ । વીજયતિ ન ઉદકમલ્લકન્ ધારેતિ વિનયાતિક્રમમ્ આસાદયતિ । ઉભયં કરોતિ પાચત્તિકં । નોભયં અનાપત્તિઃ । સા એષા આપત્તિઃ એકસ્ય ભિક્ષુસ્ય એકભિક્ષુણીયે । અથ દાનિ સંબહુલા ભિક્ષૂ ભવન્તિ અનાપત્તિઃ । અથ દાનિ ભિક્ષુણીયે પિતા વા ભ્રાતા વા ભિક્ષુર્ ભવતિ કિઞ્ચાપિ વીજયત્ય્ અનાપત્તિઃ । તેન ભગવાન્ આહ ।
યા પુન ભિક્ષુણી ભિક્ષું ભુઞ્જન્તં દકવીજનેન ઉપસ્થિહેય પાચત્તિકં

પાચત્તિકધર્મ 80
લશુનઞ્ ચ ખાદતિ
194. ભગવાન્ રાજગૃહે વિહરતિ । મેઘીયો નામ લશુનવાણિજકો । તેન ભિક્ષુણીસંઘો લશુનેન ઉપનિમન્ત્રિતો । તા દાનિ ષડ્વર્ગિણીયો ખાદન્તિ પિ મર્દેન્તિ પિ ઉજ્ઝેન્તિ પિ વિશ્રાણેન્તિ પિ આદાય પિ ગચ્છન્તિ । સો દાનિ કદાચિત્ વાટં પ્રત્યવેક્ષિતુઙ્ ગતઃ । તેન દાનિ સો દૃષ્ટો વાટો વિધ્વસ્તો । સો દાન્ આહ । કેનાયં વાટો વિધ્વસ્તો । આહ ત્વયા આર્યમિશ્રિકા ઉપનિમન્ત્રિતાઃ । લશુનેન તાયો દાનિ ખાદન્તિ મર્દેન્તિ પિ ઉજ્ઝેન્તિ પિ વિશ્રાણેન્તિ પિ આદાય પિ ગચ્છન્તિ । તસ્ય દાનિ અપ્રસાદો જાતો । આહ । યદિ ખાદન્તિ કિમ્ મર્દેન્તિ । પેયાલં । એતં પ્રકરણં ભિક્ષુણીયો મહાપ્રજાપતીયે ગૌતમીયે આરોચયેંસુઃ । યાવદ્ ભગવાન્ આહ ।
યા પુન ભિક્ષુણી લશુનં ખાદેય પાચત્તિકં ॥ લશુનન્ તિ લશુનં નામ જાતિમં સેવિમં નાગરં કચ્છરુહં પાર્વતેયં બ્રહ્મદેયં આવરન્તકં માગધકં કોસલકં । યં ચા પુનર્ અન્ય પિ કિઞ્ચિલ્ લશુનં સર્વં લશુનં ન ક્ષમતિ । આમન્ ન ક્ષમતિ પક્વન્ ન ક્ષમતિ । યકૃન્ ન ક્ષમતિ । કાપિ કાપિ ન ક્ષમતિ અભ્યન્તરપરિભોગાય ।
અથ દાનિ ભિક્ષુણીય ગણ્ડમ્ વા પિટકમ્ વા ક્ષતમ્ વા ઉપહતમ્ વા ભવતિ લભ્યન્ તં મ્રક્ષિતું । મ્રક્ષયિત્વા ન ક્ષમતિ અભ્યાગમે પ્રદેશે સ્થાતું । અથ ખુ પ્રતિગુપ્તે પ્રદેશે સ્થાતવ્યં યાવદ્ વર્ત્તા ભવતિ । +++++ ધોવિય નિષ્ક્રમિતવ્યં । તેન ભગવાન્ આહ ।
યા પુન ભિક્ષુણી લશુનં ખાદેય પાચત્તિકં

ઉદ્દાનં ।
સંક્રમણં [71] શ્રમણચીવરમ્ [72] ।
અન્તર્વાસં [73] । સંકક્ષિકા [74] ।
દકશાટિકા [75] કઠિન [76] ।
ચીવરપારિહારિકં [77] ।
પચતિ [78] । દકવીજનેન [79] ।
લશુનઞ્ ચ ખાદતિ [80] ।
અષ્ટમો વર્ગઃ ॥
પાચત્તિકધર્મ 81
દેતિ
195. ભગવાન્ શ્રાવસ્તીયં વિહરતિ । રાષ્ટ્રપાલાય ભિક્ષુણીય ભગિની કાલગતા । સા દાનિ તાસાં ભાગિનેયકાનાં નાનાપ્રકારં ખજ્જં ભોજ્જં ભક્ષયિત્વા દેતિ । જનો દાનિ ઓજ્ઝાયતિ । પશ્યથ ભણે શ્રમણિકા શ્રદ્ધાદેયં ગૃહિણાન્ દદાતિ । એતમ્ પ્રકરણં ભિક્ષુણીયો મહાપ્રજાપતીયે ગૌતમીયે આરોચયેંસુઃ । યાવચ્ છબ્દાપયથ રાષ્ત્રપાલાં । સા દાનિ શબ્દાપિતા । તદ્ એવ સર્વં ભગવાન્ વિસ્તરેણ પૃચ્છતિ । આહ । આમ્ ભગવન્ । ભગવાન્ આહ । તેન હિ ન ક્ષમતિ આગારિકસ્ય સ્વહસ્તં ખાદનીયં ભોજનીયં દાતું ।
એષા એવાર્થોત્પત્તિઃ । ગર્તોદરો ચ ગર્તોદરપિતા ચ ગર્તોદરમાતા ચ અગારસ્યાનગારિયં પ્રવ્રજિતા । ગર્તોદરપિતા ગર્તોદરમાતા ચ શાક્યેહિ પ્રવ્રજિતાઃ । ગર્તોદર તીર્થિકેહિ પ્રવ્રજિતઃ । યાવત્ સ ગર્તોદરમાતુઃ સકાશમ્ ઉપસંક્રાન્તો તાય ગર્તોદરમાતાય તસ્ય નાનાપ્રકારસ્ય ખજ્જકસ્ય પૂરં પાત્રં દિન્નં । સો દાનિ તં ગૃહ્ય પાનાગારં ગત્વા આત્મના ચ ખાદતિ પારાંશ્ ચ છન્દેતિ । તે દાન્ આહંસુઃ । કહિં ત્વયા ઇમં લબ્ધં । સો દાન્ આહ । મા શબ્દં । શાકિયાયિનાનાં શ્રમણીયો દક્ષિણીયાયો । તાસાં પિ વયં દક્ષિણીયાયો । તાસાં પિ વયં દક્ષિણીયાઃ । જનો દાનિ ઓજ્ઝાયતિ । ભિક્ષુણીહિ શ્રુતં । એતં પ્રકરણં । પેયાલં । યાવદ્ ભગવાન્ આહ । દુષ્કૃતન્ તે ગર્તોદરમાતે । તેન હિ ન ક્ષમતિ આગારિકસ્ય વા પરિવ્રાજકસ્ય વા ખાદનીયમ્ વા ભોજનીયમ્ વા દાતું । અથ ખલુ ભગવાન્ । પેયાલં । યાવત્ ।
યા પુન ભિક્ષુણી આગારિકસ્ય વા પરિવ્રાજકસ્ય વા સ્વહસ્તં ખાદનીયમ્ વા ભોજનીયમ્ વા દદ્યાત્ પાચત્તિકં । યા પુન ભિક્ષુણીતિ ઉપસમ્પન્ના । આગારિકસ્યેતિ ગૃહિણઃ । પરિવ્રાજકસ્યેતિ ગૌતમજટિલકપર્યન્તસ્ય । સ્વહસ્તન્ તિ હસ્તેન હસ્તં । ભાજનેન વા ભાજનં । ખાદનીયન્ તિ યં ખાદનીયં । ભોજનીયન્ તિ યં ભોજનીયં । દદ્યાત્ પાચત્તિકં । એષ દાનિ ભિક્ષુણીય કોચિદ્ આગચ્છતિ । સાલોહિતો વા ભ્રાતા વા । યદિ તાવદ્ અસ્ય કિઞ્ચિદ્ દાતું ભવતિ ન ક્ષમતિ સ્વહસ્તં દાતું । કલ્પિયકારિકાય દાતવ્યં । અથ દાનિ કલ્પિયકારી ન ભવતિ વક્તવ્યં । અતો સ્વયં ગૃહ્ણીય ખાદથ । અથ દાનિ પશ્યતિ । રસગૃદ્ધી ય એષો સર્વં ખાદતીતિ । યત્તકં પરિત્યક્તં તત્તકં પ્રતિગ્રાહયિત્વા શેષં । વક્તવ્યો । ગોપેહીતિ । તતો ભૂમીયન્ નિક્ષિપિય વક્તવ્યો । ગૃહ્ણીય ખાદથ । અથ દાનિ પ્રવ્રજિતકો આગચ્છતિ ન ક્ષમતિ સ્વહસ્તં ખાદનીયમ્ વા ભોજનીયમ્ વા દાતું । કલ્પિયકારીય દાતવ્યં । અથ દાનિ કલ્પિયકારી ન ભવતિ અતો યેવ ગૃહ્ણીય ખાદાહીતિ । અથ દાન્ આહ । સાલોહિતે કિમ્ અસ્માકં ચણ્ડાલેહિ વિય પ્રવર્તસિ । વક્તવ્યં । તથા યૂયં દુરાખ્યાતે પ્રવચને પ્રવ્રજિતાઃ । અથ દાનિ ગ્રામાન્તરં ગચ્છતિ લભ્યન્ તેન કલ્પિયકૃત્યં કારાપયિતું । અતો આત્મા ચ ખાદથ અસ્માકઞ્ ચ પ્રતિગ્રાહથ । અથ દાનિ જાનાતિ । રસગૃધ્રા ઇતિ શેષં પૂર્વવત્ । તેન ભગવાન્ આહ ।
યા પુન ભિક્ષુણી આગારિકસ્ય વા પરિવ્રાજકસ્ય વા સ્વહસ્તં ખાદનીયમ્ વા ભોજનીયમ્ વા દદ્યાત્ પાચત્તિકં ॥
પાચત્તિકધર્મ82, 83
ચિકિતસતિ
196. ભગવાન્ કૌશામ્બીયં વિહરતિ । છન્દકમાતા ભિક્ષુણી રાજ્ઞો ઽનતઃપુરં પ્રવિશતિ । કુશલા મૂલભૈષજ્યાનાં પત્રભૈષજ્યાનાં ફલભૈષજ્યાનાં । સા દાનિ રાજકુલેહિ અમાત્યકુલેહિ આપણિકકુલેહિ શ્રેષ્ઠિકુલેહિ સ્ત્રીણાં બસ્તિં સ્થપેતિ । મૂઢગ્રભાં ચિકિત્સતિ । અઞ્જનં પ્રત્યઞ્જનં વમનં વિરેચનં સ્વેદકર્મ નસ્તકર્મ શસ્ત્રકર્મ ભૈષજ્યામ્ અનુપ્રયચ્છતિ । સા ઉપસર્પણં ભવતિ ખજ્જં ભોજ્જં લભતિ । તા દાનિ ભિક્ષુણીયો ઓજ્ઝાયન્તિ । નેયં પ્રવ્રજ્યા વૈદ્યિકા ઇયં । એતં પ્રકરણં ભિક્ષુણીયો મહાપ્રજાપતીયે ગૌતમીયે આરોચયેંસુઃ । યાવદ્ ભગવાન્ આહ । શબ્દાપયથ છન્દકમાતાં । સા દાનિ શદ્બાપિતા । ભગવાન્ આહ । સત્યં છન્દકમાતે ચિકિત્સિતવિદ્યયા જીવિકાં કલ્પયસિ । આમ્ ભગવન્ । ભગવાન્ આહ । દુષ્કૃતં છન્દકમાતે । તેન હિ ન ક્ષમતિ ચિકિત્સિતવિદ્યયા જીવિકાં કલ્પયિતું । અથ ખલુ ભગવાન્ । પેયાલં । યાવત્ ।
યા પુન ભિક્ષુણી ચિકિત્સિતવિદ્યયા જીવિકાં કલ્પયેત્ પાચત્તિકં ।
ચિકિત્સિતવિદ્યા નામ અહિવિદ્યા વિષવિદ્યા યાવદ્ ગ્રહચરિતં । તેન જીવિકાં કલ્પયતિ પાચત્તિકં । યાવત્ પ્રજ્ઞપ્તિઃ । ન ક્ષમતિ ભિક્ષુણીય ચિકિત્સિતું । લભ્યમ્ ઉપદિશિતું । ભિક્ષુર્ અપિ ચિકિત્સિતવિદ્યયા જીવિકાં કલ્પયતિ વિનયાતિક્રમમ્ આસાદયતિ । તેન ભગવાન્ આહ ।
યા પુન ભિક્ષુણી ચિકિત્સિતવિદ્યયા જીવિકાં કલ્પયેત્ પાચત્તિકં ॥
પાચત્તિકધર્મ 83
વાચયતિ
197. ભગવાન્ કૌશામ્બીયં વિહરતિ । ભગવતા શિક્ષાપદં પ્રજ્ઞપ્તં । ન ક્ષમતિ ચિકિત્સિતુન્ તિ । છન્દકમાતા ન ભૂયો ચિકિત્સતિ । જનો દાનિ આગચ્છતિ । સાધ્વ્ આર્યે ચિકિત્સાહિ । સા દાન્ આહ । ન ક્ષમતિ ચિકિત્સિતું ભગવતા શિક્ષાપદં પ્રજ્ઞપ્તં । અપિ તુ એષ દેથ મમ કિઞ્ચિદ્ વાચિષ્યં । સા આગારિકાંશ્ ચ પરિવ્રાજકાંશ્ ચ ચિકિત્સિતવિદ્યાં વાચયતિ । ભિક્ષુણીયો દાનિ ઓજ્ઝાયન્તિ । નેયં કિઞ્ચિત્ પ્રવ્રજ્યા વૈદ્યકવાચિકા ઇયં । યાવદ્ ભગવાન્ આહ ।
યા પુન ભિક્ષુણી આગારિકમ્ વા પરિવ્રાજકમ્ વા ચિકિત્સિતવિદ્યાં વાચયેત્ પાચત્તિકં ।
યા પુન ભિક્ષુણીતિ । પે । આગારિક ઇતિ ગૃહિણઃ । પરિવ્રાજક ઇતિ ગૌતમજટિલકપર્યન્તં કૃત્વા । ચિકિત્સિતવિદ્યામ્ ઇતિ અહિવિદ્યા વિષવિદ્યા યાવદ્ ગ્રહચરિતં । કાયં ચિકિત્સિતં વાચયેદ્ ઇતિ ઉદ્દિશેત્ । યાવત્ પ્રજ્ઞપ્તિઃ । ન ક્ષમતિ ભિક્ષુણીયે આગારિકમ્ વા પરિવ્રાજકમ્ વા ચિકિત્સિતવિદ્યાં વાચયિતું । લભ્યં ઉપદિશિતું । ભિક્ષુર્ અપિ ચિકિત્સિતવિદ્યાં વાચયતિ વિનયાતિક્રમમ્ આસાદ્યતિ । તેન ભગવાન્ આહ ।
યા પુન ભિક્ષુણી આગારિકમ્ વા પરિવ્રાજકમ્ વા ચિકિત્સિતવિદ્યાં વાચયેત્ પાચત્તિકં ॥
પાચત્તિકધર્મ 84
ગૃહિવૈયાપૃત્યં

198. ભગવાન્ શ્રાવસ્તીયમ્ વિહરતિ । વિશાખાય દાનિ મૃગારમાતાય ઉભયતો સંઘો ભક્તેનોપનિમન્ત્રિતો । તા દાનિ ભિક્ષુણીયો કલ્યતો યેવાગત્વા આહંસુઃ । ઉપાસિકે યં દાનિ ત્વયા ઉભયતો સંઘો ભક્તેનોપનિમન્ત્રિતો કિન્ દાનિ વયમ્ ઉપાસિકાય ઉપકારં કરોમ । સા દાન્ આહ । કિમ્ આર્યમિશ્રિકા ઉપકારં કરિષ્યન્તિ । ઉદ્દિશથ સ્વાધ્યાયથ । યોનિશો મનસિ કરોથ । એવં મમોપકારો કૃતો ભવિષ્યતિ । એવમ્ એતદ્ અપિ તુ ઉપકારં કરિષ્યામઃ । તાયો દાનિ તલકમ્ અભિરુહિત્વા કર્પાસં ગૃહીત્વા અન્યાહિ ચિકિત્સિતં । અન્યાહિ વિલોપિતં । અન્યાહિ પિઞ્જિતં । અન્યાહિ વિહતં । અન્યાહિ કર્તિતં । તાયો સૂત્રપિણ્ડકં ગૃહ્ણીય ઉપાસિકામ્ ઉપસંક્રાન્તાઃ । ઉપાસિકે ઉપકારઃ કૃતઃ । આહ । નૈષ મમ ઉપકારો યં મમાર્યમિશ્રિકા પિઞ્જેયુર્ વા લોઢેયુર્ વા વિકડ્ઢેયુર્ વા કર્તેયુર્ વા । એષો મમોપકારો યમ્ આર્યમિશ્રિકા મત્સકાશાદ્ ભુક્ત્વા ઉદ્દિશથ સ્વાધ્યાયેથ યાવદ્ બુદ્ધાનાં શાસને યોગમ્ આપદ્યેથ । યત્ તાય ઉપાસિકાય અવધ્યાપિતં તં દાનિ ભિક્ષુણીહિ શ્રુતં । એતં પ્રકરણં ભિક્ષુણીયો મહાપ્રજાપતીયે ગૌતમીયે આરોચયેંસુઃ । પેયાલં । યાવદ્ ભગવાન્ આહ । દુષ્કૃતં વો ભિક્ષુણીયો । તેન હિ ન ક્ષમતિ ગૃહિવૈયાપૃત્યં કર્તું । યાવત્ ।
યા પુન ભિક્ષુણી ગૃહિવૈયાપૃત્યં કુર્યાત્ પાચત્તિકં । યા પુન ભિક્ષુણીતિ ઉપસમ્પન્ના । ગૃહીતિ આગારિકો । વૈયાપૃત્યમ્ ઇતિ કર્તેય વા પિઞ્જેય વા યાવત્ । ઓહનેય વા પીષેય વા પચેય વા સીવેય વા । યા પુનર્ અન્ય પિ કિઞ્ચિદ્ ગૃહિવૈયાપૃત્યમ્ કુર્યાત્ પાચત્તિકં । યાવત્ પ્રજ્ઞપ્તિઃ । ન ક્ષમતિ ભિક્ષુણીય ગૃહિવૈયાપૃત્યં કર્તું । અથ દાનિ માલ્યોપહારો ભવતિ । ગન્ધારોપણં વા । સા આહ । આર્યમિશ્રિકાહિ સાહાય્યં કર્તવ્યમ્ ઇતિ કિઞ્ચાપિ ગન્ધમ્ વા પીષયતિ । સુમનાં વા ગ્રન્થયતિ અનાપત્તિઃ । ભિક્ષુર્ અપિ ગૃહિવૈયાપૃત્યં કરોતિ વિનયાતિક્રમમ્ આસાદયતિ । તેન ભગવાન્ આહ ।
યા પુન ભિક્ષુણી ગૃહિવૈયાપૃત્યં કુર્યાત્ પાચત્તિકં

પાચત્તિકધર્મ 85
સંભોજનીયં
199. ભગવાં ચ્છ્રાવસ્તીયં વિહરતિ । સ્થૂલનન્દા નામ ભિક્ષુણી મધ્યાહ્ને વિઘને અપરં કુલમ્ ઉપસંક્રાન્તા । તહિન્ દાનિ દ્વે ભાર્યાપતિકા ક્લેષોત્પીડિતા રહો સંજ્ઞિનો મૈથુનં પ્રતિષેતુકામાઃ । સા દાનિ અપ્રતિસંવિદિતા સહસા તહિં પ્રવિષ્ટા । સો દાનિ મનુષ્યો ઉદ્ધાવિતો ઉત્કણ્ઠિતો કર્મણ્ય્ એનાં રાજા તેન પરિવાતેતિ । ઇમાન્ તાવદ્ ઇતિકિતિકાય ધીતાં શ્રમણિકાં વિટ્ટાલયિષ્યન્ તિ । સા દાનિ ભીતા । પ્રપલાના ભિક્ષુણીનાં કથયતિ । મનાસ્મિ આર્યમિશ્રિકાયો બ્રહ્મચર્યાતો ચ્યાવિતા યાવદ્ એતં પ્રકરણં ભિક્ષુણીયો મહાપ્રજાપતીયે ગૌતમીયે આરોચયેંસુઃ । પેયાલં । યાવદ્ ભગવાન્ આહ । દુષ્કૃતં તે નન્દે એવન્ નામ ત્વં જાનન્તી સમ્ભોજનીયં કુલન્ દિવા પૂર્વે અપ્રતિસંવિચિતા ઉપસંક્રામસિ । અથ ખલુ ભગવાન્ મહાપ્રજાપતીં ગૌતમીમ્ આમન્ત્રયતિ । સન્નિપાતય ગૌતમિ ભિક્ષુણીયો । પેયાલં । યાવત્ ।
યા પુન ભિક્ષુણી જાનન્તી સંભોજનીયં કુલં દિવા પૂર્વે અપ્રતિસંવિદિતા ઉપસંક્રમેય પાચત્તિકં ।
યા પુન ભિક્ષુણીતિ ઉપસમ્પન્ના । જાનન્તીતિ સ્વયમ્ વા જાનેય પરતો વા શ્રુણેય । કુલં તિ બ્રાહ્મણાદિ કુલં । યહિં સ્ત્રીપુરુષકં સ્થાલીપિઠરકં કણ્ટિકામુસલકં સૂપેલ્લકં યવપ્રસ્થકં ઇમં પશ્ચિમકં કુલં । સમ્ભોજનીયન્ તિ સ્ત્રી પુરુષસ્ય ભોજનં પુરુષસ્યાપિ સ્ત્રી ભોજનં । યદિ વિગતે મધ્યાહ્ને પૂર્વે અપ્રતિસંવિદિતા તિ અશબ્દકર્ણિકાય । અનાહૂતા ઉપસંક્રમેયા તિ પ્રવિશેત્ પાચત્તિકં યાવત્ પ્રજ્ઞપ્તિઃ । યં દાનિ જ્ઞાયતે એતં સંભોજનીયં કુલન્ તિ નહિ ક્ષમતિ તહિં પૂર્વે અપ્રતિસંવિદિતં અનાહૂતાય ઉપસંક્રમિતું । યદિ તાવ દૌવારિકો ભવતિ વક્તવ્યં । પ્રવિશામીતિ । યદ્ય્ આહ । મા પ્રવિશેહીતિ ન પ્રવિશિતવ્યં । અથ દાન્ આહ । પ્રતિપાલેહિ તાવત્ યાવત્ પ્રતિસંવિદાયામીતિ । યદિ પ્રવિશિત્વા ન નિષ્ક્રામતિ ન ક્ષમતિ પ્રવિશિતું । અથ દાનિ તુણુતુણા શબ્દો ભવતિ અચ્છટિકા દાતવ્યા ઉત્કાશિતવ્યં વા । યદિ તાવ તૂષ્ણીકા ભવતિ ન ક્ષમતિ પ્રવિશિતું । અથ દાનિ પ્રત્યુદ્ગચ્છન્તિ સ્વાગતમ્ આર્યાયેતિ પ્રવિશેતિ પ્રવેષ્ટવ્યં । ભિક્ષુર્ અપિ સંવિદિતો ઉપસમ્ક્રમતિ વિનયાતિક્રમમ્ આસાદયતિ । તેન ભગવાન્ આહ ।
યા પુન ભિક્ષુણી જાનન્તી સંભોજનીયે કુલે દિવા ઉપસંક્રમેય પૂર્વે અપ્રતિસંવિદિતા અનાહૂતા પાચત્તિકં ॥
પાચત્તિકધર્મ 86
સંસર્ગો
200. ભગવાન્ વૈશાલીયમ્ વિહરતિ । યા દાનિ સા કાલીયન્ ત્રિયન્તરા લિચ્છવિધીતા પ્રવ્રાજિતા । સા દાનિ આગારિકેહિ ચ પ્રાવ્રાજકેહિ ચ સાર્ધં સંસૃષ્ટા વિહરતિ । એતં પ્રકરણં ભિક્ષુણીયો મહાપ્રજાપતીયે ગૌતમીયે આરોચયેંસુઃ । યાવદ્ ભગવાન્ આહ । દુષ્કૃતં તે કાલિ । અથ ખલુ ભગવાન્ મહાપ્રજાપતીં ગૌતમીમ્ આમન્ત્રયતિ । સન્નિપાતય ગૌતમિ ભિક્ષુણીયો । પેયાલં ।
યા પુન ભિક્ષુણી આરામિકૈર્ વા પરિવ્રાજિકૈર્ વા સંસૃષ્ટા વિહરેય દિવસં વા મુહૂર્તં વા અન્તમસતો આરામિકશ્રમણોદ્દેશેહિ પાચત્તિકમ્ ॥
યા પુન ભિક્ષુણીતિ ઉપસમ્પન્ના । પેયાલં । યાવત્ । આગારિકેહીત્ । ગૃહીભિઃ । પરિવ્રાજિકેહીતિ ગૌતમજટિલકપર્યન્તેહિ તીર્થિકેહિ । સંસૃષ્ટા વિહરેદ્ ઇતિ કાયિકેન સંસર્ગેણ વાચિકેન સંસર્ગેણ । કાયિકવાચિકેન સંસર્ગેણ । દિવસમ્ વા મુહૂર્તમ્ વા અન્તમસતો તત્ક્ષણન્તલ્લવં તન્મુહૂર્તમ્ વા અન્તમસતો । આરામિકશ્રમણોદ્દેશેહીતિ । આરામિકાઃ સંઘોપસ્થાયકાઃ । શ્રમણ્ઽઉદ્દેશા ઇતિ પઞ્ચદશવર્ષાન્ ઉપાદાય યાવત્ સપ્તતિકાઃ । સા એષા ભિક્ષુણી આરામિકેહિ વા પરિવ્રાજકેહિ વા સંસૃષ્ટા વિહરતિ પાચત્તિકં । અથ દાનિ ભિક્ષુણીયો અન્યમન્યં સંસૃષ્ટા વિહરન્તિ વિહરન્ત્ય્ અભિરતા વિવેચયિતવ્યાઃ । વીચીકારાપયિતવ્યાઃ । ત્રિર્ અપિ ભિક્ષુણા સાર્ધં સંસૃષ્ટા વિહરતિ વિનયાતિક્રમમ્ આસાદયતિ । તેન ભગવાન્ આહ ।
યા પુન ભિક્ષુણી આરામિકૈર્ વા પરિવ્રાજિકૈર્ વા સાર્ધં સંસૃષ્ટા વિહરેત્ દિવસમ્ વા મુહૂર્તમ્ વા અન્તમસતો આરામિકશ્રમણ્ઽઉદ્દેશકૈઃ સાર્ધં પાચત્તિકં

પાચત્તિકધર્મ 87
ઉપશપતિ
201. ભગવાન્ શ્રાવસ્તીયમ્ વિહરતિ । સ્થૂલનન્દા નામ ભિક્ષુણી ભિક્ષુણીહિ સાર્ધં કલહં કરોતિ । સા દાનિ યાદા પરાજીતા ભવતિ તદા ઉપસમ્પતિ । નમો ભગવતો ભગવતઃ પાદેહિ શપામિ । કાષાયેહિ શપામિ । દુઃખસ્યાન્તેન શપામિ । યદ્ય્ અહમ્ એવં બ્રવીમિ । મા કાષાયેહિ કાલં કરોમિ । મા દુઃખસ્યાન્તં કરોમિ । માતૃઘાતિકસ્ય ગતિઙ્ ગચ્છામિ । પિટ્ર્ઘાતિકસ્ય ગતિઙ્ ગચ્છામિ । અર્હન્તઘાતિકસ્ય ગતિઙ્ ગચ્છામિ । યાવદ્ અકૃતજ્ઞસ્ય ગતિઙ્ ગચ્છામિ । મિત્રદ્રોહસ્ય ગતિઙ્ ગચ્છામિ । આર્યાપવાદકસ્ય ગતિઙ્ ગચ્છામિ । નૈરયિકીભવામિ । તિર્યગ્યોનિગતિં ગચ્છામિ । પ્રેતી ભવામિ । યા પિ ભદ્રાયણી મામ્ એવમ્ આહ સા પ્ય્ એવમ્ ભવતુ । એતં પ્રકરણં ભિક્ષુણીયો મહાપ્રજાપતીયે ગૌતમીયે આરોચયેંસુઃ । યાવત્ શબ્દાપયથ નન્દાં । એતદ્ એવ સર્વં ભગવાં વિસ્તરેણાચોચયતિ । યાવત્ આમ ભગવન્ । ભગવાન્ આહ । દુષ્કૃતં તે નન્દે યાવદ્ ભગવાન્ આહ ।
યા પુન ભિક્ષુણી ઉપશપન્તી વિહરેત્ આત્માનં સન્ધાય પરામ્ વા સન્ધાય પાચત્તિકં ।
યા પુન ભિક્ષુણીતિ ઉપસમ્પન્ના । પે । ઉપશપન્તી વિહરેયા તિ શપથં કુર્યાત્ । નમ ભગવતો ભગવતઃ પાદેહિ શપામિ । સર્વં પૂર્વવત્ । યાવત્ સા એષા ભિક્ષુણી આત્માનં સન્ધાય પરમ્ વા ઉપશપતિ પાચત્તિકમ્ । ભિક્ષુર્ અપિ ઉપશપતિ વિનયાતિક્રમમ્ આસાદયતિ । તેન ભગવાન્ આહ ।
યા પુન ભિક્ષુણી ઉપશપન્તી વિહરેદ્ આત્માનં વા સન્ધાય પરં વા પાચત્તિકં ॥
પાચત્તિકધર્મ 88
રોદતિ
202. ભગવાન્ શ્રાવસ્તીયમ્ વિહરતિ । સ્થૂલનન્દા નામ ભિક્ષુણી ભિક્ષુણીહિ સાર્ધં કલહં કરોતિ । સા યદા પરાજિતા ભવતિ તદા આત્માનં ખટચપેટમુસ્તકેહિ પિટ્ટાયતિ । ઉદરમ્ આહનયતિ । બલબલાય રોદતિ । એતં પ્રકરણં ભિક્ષુણીયો મહાપ્રજાપતીયે ગૌતમીયે આરોચયેંસુઃ । યાવદ્ ભગવાન્ આહ । સત્યં ત્વં નન્દે એવં નામ ભિક્ષુણીહિ સાર્ધં કલહં કરોષિ । પેયાલં । યાવદ્ બલબલાય રોદસિ । આમ ભગવન્ । ભગવાન્ આહ । દુષ્કૃતં તે નન્દે નૈષ ધર્મો યાવત્ તેન હિ ન ક્ષમતિ આત્માનં હનિત્વા રોદિતું । અથ ખલુ ભગવાન્ યાવત્ પર્યવદાતાનિ ભવિષ્યન્તિ ।
યા પુન ભિક્ષુણી આત્માનં હનિત્વા રોદેય પાચત્તિકં ॥ યા પુન ભિક્ષુણીતિ । પેયાલં । આત્માનં હનિત્વા તિ ખટેહિ વા પાષાણેહિ વા યાવદ્ અન્યેન વા કેનચિત્ । રોદેયા તિ અશ્રુણિ વા પ્રવર્તયેત્ પાચત્તિકં । યાવત્ પ્રજ્ઞપ્તિઃ । સા એષા ભિક્ષુણી આત્માનં હન્તિ ન રોદયતિ વિનયાતિક્રમમ્ આસાદયતિ । રોદતિ ન હનતિ વિનયાતિક્રમમ્ આસાદયતિ । હનતિ ચ રોદતિ ચ પાચત્તિકમ્ આસાદયતિ । નૈવ હનતિ ન રોદતિ અનાપત્તિઃ । ભિક્ષુર્ અપિ આત્માનં હનિત્વા રોદતિ વિનયાતિક્રમમ્ આસાદયતિ । તેન ભગવાન્ આહ ।
યા પુન ભિક્ષુણી આત્માનં હનિત્વા રોદેય પાચત્તિકં

પાચત્તિકધર્મ 89
ક્ષિયતિ
203. ભગવાન્ શ્રાવસ્તીયમ્ વિહરતિ । સ્થૂલનન્દાય દાનિ ભિક્ષૂણીય જેતા ભિક્ષુણી કુલેહિ સંવર્ણિતા । સા જેતા ભિક્ષુણી ભદ્રિકા કુલાન્ય્ ઉપસંક્રમતિ પ્રાસાદિકેનાતિક્રાન્તેન પ્રતિક્રાન્તેનાવલોકિતેન વ્યવલોકિતેન સંમિઞ્જિતેન પ્રસારિતેન સંઘાટીપાત્રચીવરધારણેન અનુદ્ધતા અનુન્નડા અચપલા અમુખરા અપ્રકીર્ણા વાચા । સા પ્રાસાદિકા તિ પ્રસન્ના દેવમનુષ્યાઃ । તે તેહિં કારા કુર્વન્તિ । પ્રત્યાલપન્તિ પ્રત્યુત્થિહિન્તિ । નિમન્ત્રયન્તિ પાત્રેણ ચીવરેણ ગ્લાનપ્રત્યયભૈષજ્યપરિષ્કારેહિ । સ્થૂલનન્દા ભિક્ષુણી અનાકલ્પસમ્પન્ના અનીર્યાપથસમ્પન્ના ઓમલિનમલિનેહિ ચીવરેહિ પાટિતવિપટિતેહિ વડ્ડડિઙ્ગરપુષ્ટાલંબેહિ સ્તનેહિ વડ્ડેહિ સ્ફિચકેહિ ઉદ્ધતા ઉન્નડા ચપલા મુખરા પ્રકીર્ણા વાચા । તે તસ્યા ન ગૌરવં કુર્વન્તિ ન નિમન્ત્રયન્તિ ।
સા દાનિ ભિક્ષુણીનામ્ આહ । પશ્યથ આર્યમિશ્રિકાયો મમૈવાર્યા જેતા કુલેહિ સંવર્ણિતા મહ્ય્ઽએવાવર્ણં બ્રવીતિ । સા દાન્ આહ । નાસ્ત્ય્ એતં આર્યે । નાહમ્ આર્યાયે અવર્ણં ભાષામિ । એતં પ્રકરણં ભિક્ષુણીયો મહાપ્રજાપતીયે ગૌતમીયે આરોચયેંસુઃ । યાવદ્ ભગવાન્ આહ ।દુષ્કૃતં તે નન્દે । પેયાલં । યાવદ્ એવ નામ ત્વં દુઃશ્રુતેન દુરવધારિતેન ક્ષિયાધર્મમ્ આપદ્યસિ । તેન હિ ન ક્ષમતિ દુઃશ્રુતેન દુરવધારિતેન ક્ષિયાધર્મમ્ આપદ્યસિ । અથ ખલુ ભગવાન્ મહાપ્રજાપતીં ગૌતમીમ્ આમન્ત્રયતિ । સન્નિપાતયે ગૌતમિ યાવત્ પર્યવદાતાનિ ભવિષ્યન્તિ ।
યા પુન ભિક્ષુણી ભિક્ષૂણીનામ્ એવં વદેય । યદાહમ્ આર્યે અમુકં કુલમ્ ઉપસંક્રામિ । તતો ઇત્થન્નામાયે ભિક્ષુણીયે ભગવત્ય્ આઘાતો અપ્રત્યય ઇતિ દુઃશ્રુતેન દુરવધારિતેન ક્ષિયાધર્મમ્ આપદ્યેય પાચત્તિકં ॥
યા પુન ભિક્ષુણીતિ ઉપસમ્પન્ના । ભિક્ષુણીનાં એવમ્ વદેયા તિ યથા સ્થૂલનન્દા ભિક્ષુણી યાવદ્ આહમ્ આર્યે અમુકં કુલન્ તિ કુલન્ નામ ક્ષત્રિયકુલં કુલન્ નામ ક્ષત્રિયકુલં બ્રાહ્મણકુલં રાજન્યકુલં યાનિ ચ પુનર્ અન્યાનિ કુલાનિ । તતો ઇત્થન્નામાયે તિ યથા જેતા પિ ભિક્ષુણીયે । ભગવત્ય્ આઘાત ઇતિ ન ચ આઘાતવસ્તૂનિ અસ્થાનપ્રકોપદશમાનિ । અપ્રત્યય ઇતિ દુઃશ્રુતેન દુરવધારિતેનેતિ ન આકારવન્તેન દર્શનેન ન આકારવન્તેન શ્રમણેન ક્ષિયાધર્મમ્ આપદ્યેયા તિ અવધ્યાપેય પાચત્તિકં । યાવત્ પ્રજ્ઞપ્તિઃ ન ક્ષમતિ ભિક્ષુણીયે દુઃશ્રુતેન દુરવધારિતેન ક્ષિયાધર્મમ્ આપદ્યિતું । આપદ્યતિ પાચત્તિકમ્ આસાદયતિ । ભિક્ષુર્ અપિ દુઃશ્રુતેન દુર્ અવધારિતેન ક્ષિયાધર્મમ્ આપદ્યતિ વિનયાતિક્રમમ્ આસાદયતિ । તેન ભગવાન્ આહ ।
યા પુન ભિક્ષુણી ભિક્ષુણીનામ્ એવમ્ વદેય યદાહમ્ આર્યે અમુકં કુલં ઉપસમ્ક્રમામિ । તતો ઇત્થન્નામાયે ભિક્ષુણીયે ભગવત્ય્ આઘાતો ઽપ્રત્યય ઇતિ દુઃશ્રુતેન દુરવધારિતેન ક્ષિયાધર્મમ્ આપદ્યેય પાચત્તિકં